Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
← Archiv von «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №19 за 2014 рік

16 S. · 38 Einträge · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Maschinelle Übersetzung aus dem Ukrainischen. Zitate, Namen und Zahlen mit der Originalseite abgleichen.

Der Text wurde aus dem PDF gewonnen und automatisch in Beiträge geteilt. Die Grenzen mancher Beiträge sind redaktionell nicht geprüft: Ein Eintrag kann mehrere Beiträge, nur einen Teil eines Beitrags oder einen Serviceblock (zum Beispiel einen Abo-Hinweis) enthalten. Primärquelle ist die Zeitungsseite im PDF.

Seite · S. 1Originalseite ↗

ATU. ATO. ATA…

Jewhen BARAN Staram się nie oglądać i nie słuchać wiadomości telewizyjnych i radiowych. Ale przed tak zwanymi „wiadomościami” nie da się ukryć. Wchodzisz do Internetu i od razu wyskakują komunikaty, jeden za drugim, jak z linii frontu. Tylko gdzie ta linia i gdzie ten front — w ogóle nie wiadomo. Mimo to ludzie giną. Ofiary trwają. Coraz wyraźniej widać, że dochodzi do manipulacji świadomością. W imię czego to się dzieje, nie do końca wiadomo. Terytorium? Zasoby energetyczne? Raczej to drugie. A do tego ciągłe kłamstwo. Na Wschodzie trwa wojna. Faktycznie mamy do czynienia z wojną domową. Bo pewna część wschodniaków nie chce nowej władzy. Ich prawo. Chociaż te metody z podstępami, zdradami i otwartą nienawiścią trudno nazwać niezrozumieniem czy otumanieniem rosyjską agitacją. Trzeba otwarcie powiedzieć, że na Donbasie i Ługańszczyźnie jest pewna liczba ludzi, którzy nigdy nie postrzegali i nie będą postrzegać Ukrainy jako niezależnego państwa. Tym bardziej w tak zniekształconym wariancie, jaki mamy dziś (dla sprawiedliwości trzeba przyznać, że ci ludzie nie zaakceptują państwa ukraińskiego w żadnej postaci i przejawie). Ludzie władzy wcale nie są nowymi ludźmi ani reformatorami. Jeszcze się zdziwimy, gdy po pewnym czasie ujawnią się „podwodne” rafy wszystkich tych politycznych kataklizmów, ofiarą których staje się Ukraina. Staje się też jasne, że wróg nie śpi, nie jest „wroga”, lecz wróg — uzbrojony, okrutny, podstępny. Jednak cały problem w tym, że wróg to nie tylko dywersanci i „lumpenproletariat” Wschodu. Wróg jest w strukturze obecnej władzy. Bo to, co sprowokowano w Odessie (Królestwo Niebieskie tym ofiarom!); to, co dzieje się w Doniecku, Słowiańsku, Kramatorsku, Mariupolu; to, co dzieje się na Ługańszczyźnie — to już nie pojedyncze nieporozumienia i niezrozumienie. To otwarta i niekryta wojna. I zdrada interesów państwowych. Tylko dlaczego na tych terytoriach nie ogłasza się stanu wojennego i dlaczego wschodnia, północno-wschodnia granica pozostaje otwarta — pytanie to już nawet nie jest retoryczne. Wyobrażacie sobie, gdyby do Niemiec z Francji (lub odwrotnie) przedarł się opancerzony pojazd terenowy z pomocą terrorystom albo gdyby spokojnie przez punkt kontrolny na granicy przeszło czterdziestu bojowników? A my wciąż się dziwimy, że terroryści mają coraz więcej broni, i wkrótce zostaniemy zaskoczeni, dowiadując się, że mają samoloty bojowe i okręty podwodne… Mówią, że pomogą nam wybory prezydenckie. Obyś miał rację, Boże. Ale kiedy zobaczyłem, kto jeździ z tymi kandydatami i agituje za nimi, robi się smutno. Kiedy zobaczyłem, jacy ludzie biorą na siebie inicjatywę tak zwanych reform państwowych i zabierają się do lustracji urzędników różnych szczebli — robi się już nawet nie śmiesznie. A jeszcze szkoda tych młodych chłopców i dojrzałych mężczyzn, którzy do ostatniej kuli („w czoło”) wierzyli i wierzą, że spełniają swój obywatelski obowiązek. Szkoda, bo rośnie mi syn. I on także wierzy, że obywatelski obowiązek jest najważniejszy i że zginąć za swoje państwo to święte prawo mężczyzny. Przeżywamy smutne czasy. Agresja „starszego brata” to nie czyjś złośliwy żart ani strony amerykańskiej fantasy, wcielone w kolejnego Spielberga na ekranie telewizora. Ona już nas zabija i trzyma w stałym strachu (nie tyle o siebie, co o te dzieci, które nie widziały świata). Co będzie jutro? Dlaczego przypomina mi się Jurij Szewelow: „Najzabawniejsze w tych materiałach jest to, że jestem zawodowym pesymistą i nie bardzo wierzę w przyszłość” (z listu do Oleksy Izarskiego z 17 grudnia 1990 roku). Co więc pozostaje? Znów narzuca się Szewelow: „(…) jak powiedziano w Piśmie Świętym, chodźcie po świecie, dopóki jest świat. Bo może go zabraknąć” (z listu do Oleksy Izarskiego z 14 maja 1994 roku). Najsmutniejsze, że są rzeczy, które od twojego pragnienia czy niechęci nie zależą. Możesz być tylko statystą. Na razie. Do jakiej granicy? Dopóki nie zrozumiesz, że linia frontu przechodzi już nie przez twoją chatę, lecz przez twoje serce. LISTY NIEOBOJĘTNYCH 10-11 SŁOWO OD BOGA

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

Z kim prowadzić negocjacje?

Marija OLIJNYK, “Proświta”, Donieck Wróg tej bandy to każdy, kto nie podziela ich punktu widzenia, kto ma państwowe symbole, państwowy język, wyszywankę i kto uznaje ukraińską władzę państwową! Oni od tego po prostu wściekają się. I niezależnie od języka, wyznania, koloru skóry, członkostwa w partii czy organizacji taka osoba musi zostać zniszczona, zdeptana, pobita, zastraszona, wzięta do niewoli, a nawet zabita. Mienie takiego “wroga” jest niszczone i rozkradane. Nie daj Boże, jeszcze meldunek lwowski — to “100% Prawy Sektor”. Terroryści urządzili na Donbasie prawdziwe ludobójstwo. Nazywają nas prawosekami, benderowcami, faszystami, a władzę juntą, którą nienawidzą. I jak z takimi siadać do negocjacji? Władzy nie uznają. Zajmują i podpalają budynki administracyjne, banki i bankomaty “Prywatbanku”. Donbas dzisiaj to pogromy, maruderstwo, rozpasanie bandytyzmu i kryminału. Tele- i radiostacje zajęte, gazety zamknięte. Włączam radio państwowe, a tam “Gawarit Moskwa”. Tak samo z telewizją. Ukraińskie kanały zamknięte, działają rosyjskie. Ludzie są zastraszeni, przedsiębiorcy zwijają działalność, patrioci Ukrainy z rodzinami masowo wyjeżdżają do innych obwodów. Władza doniecka dawno przestała kontrolować sytuację, przeważnie współpracuje z bojownikami. * * * 13 marca na centralnym placu Doniecka po wiecu za jedyną Ukrainą został zasztyletowany 22-letni Dmytro Czerniawski, kilku uczestników wiecu zostało poważnie okaleczonych. Do szpitala z urazami czaszkowo-mózgowymi trafiło 29 osób. 31-letniego Jewhena Demczenkę, któremu prorosyjscy bojownicy rozbili głowę, zmuszali do klękania i żądali wyrzeczenia się swoich poglądów, funkcjonariusze milicji zawieźli do pomieszczenia miejskiego zarządu. Tam, w obecności TRZECH FUNKCJONARIUSZY MILICJI w milicyjnych mundurach, nadal bił go typ w kominiarce i kamuflażu. Dopytywali się, dlaczego przyjechał ze Lwowa manifestować w Doniecku, kto go tu przysłał. A odpowiedzieć Żenia nie mógł nic, bo przez uraz czaszki stracił mowę. Wreszcie kaci wpadli na pomysł, by sprawdzić jego paszport i przekonali się, że jest mieszkańcem Doniecka. Dopiero wtedy “humanitarni” milicjanci swoim samochodem zawieźli go i podrzucili pod szpital. Jeszcze ukradli telefon komórkowy! Tak też napisano: Przywieźli NIEZNANI. Teraz Żenia, jedyny żywiciel rodziny, ojciec 2 dzieci w wieku 1,5 oraz 5 lat, na nowo uczy się mówić i pisać, kontynuuje leczenie w Kijowie. Zabójcy nie znaleziono, tak jak i tych, którzy cięli ostrzami i kaleczyli kijami pokojowych manifestantów. 17 kwietnia po wiecu porwano deputowanego Rady Miejskiej Gorłówki Wołodymyra Rybaka — za to, że chciał zdjąć z budynku rady państwową flagę Federacji Rosyjskiej i powiesić państwową flagę Ukrainy. Kosztowało go to życie. Przewieziono go do Słowiańska, gdzie 19 kwietnia jego, 19-letniego studenta KPI Jurija Poprawkę oraz 25-letniego studenta Iwano-Frankiwskiego Instytutu Nafty i Gazu Jurija Diakowskiego ze Stryja po zwierzęcych torturach, z rozprutymi brzuchami, jeszcze żywych, z przywiązanymi plecakami z piaskiem utopiono w rzece Doniec. 22 kwietnia znaleziono najpierw ciała Wołodymyra Rybaka i Jurija Poprawki, a 26 kwietnia ciało Jurija Diakowskiego. Bojownicy oddali ciało martwego Diakowskiego dopiero po 10 dniach, 6 maja — w zamian za ciało martwego bojownika, którego zniszczyli nasi wojskowi w trakcie operacji antyterrorystycznej w Słowiańsku. 8 maja Jurija Diakowskiego pochowano w Stryju. 7 maja bojownicy “Donieckiej Republiki” porwali mieszkańca wsi Szandryhołowe w rejonie krasnolimańskim, rolnika Wałerija Wołodymyrowycza Sała, który występował za jedyną Ukrainą. Jego samochód w centrum wsi zablokował jeep bez numerów. Uzbrojeni bojownicy “Donieckiej Republiki Ludowej” wyciągnęli Wałerija z auta, pobili i nieprzytomnego wepchnęli do bagażnika jego własnego samochodu i zniknęli. 8 maja to spalone auto ze spalonym Wałerijem znaleźli w lesie Hrekiwskim w obwodzie ługańskim milicjanci z obwodu charkowskiego. 8 maja na punkcie kontrolnym przy wyjeździe z miasta Drużkiwka terroryści zastrzelili 44-letniego miejscowego księdza Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego Pawła Żuczenkę, który próbował ich przekonać, że Ukraina powinna być jedyna. Za to przeszyto go siedmioma kulami... 8 maja na drodze koło miasta Swierdłowsk w obwodzie ługańskim terroryści rozstrzelali małżeństwo Burychinów — prywatnych przedsiębiorców, którzy jechali dwoma autami. W jednym z aut z raną postrzałową głowy funkcjonariusze wykryli 10-letnią córkę zabitych, która wkrótce zmarła na reanimacji. Ukraińscy dziennikarze, komuniści, regionali — nie jesteście zszokowani? Jesteście w szoku tylko dlatego, że ktoś przypadkowo zastrzelił uzbrojonego kolorada, który rzuca się na naszych wojskowych, który zabija naszych żołnierzy zza pleców żywej tarczy? Rząd samozwańczej “Donieckiej Republiki Ludowej” dzisiaj działa w zajętym 11-piętrowym budynku obwodowej administracji państwowej. Na piątym piętrze urządzono katownię. Tam torturują porwanych, tych, dla których Ukraina jest ojczyzną i którzy występują za zachowaniem jej integralności. O tym opowiadają ci zakładnicy, których udało się stamtąd wyzwolić za pomocą okupu lub wymiany. Po wiecu “Za jedyną Ukrainę” 28 kwietnia bojownicy DRL porwali 7 studentów, jednemu z których udało się uciec i powiadomić o porwaniu. Zostali dostarczeni do torturowania na 5. piętro. Tam, pod nieludzkimi torturami od godziny 22:00 28 kwietnia do godziny 4:00 29 kwietnia, dwóch z nich zmuszono do przyznania się, że są z “Prawego Sektora”, zrobiono im zdjęcia z wizytówką Dmytra Jarosza i już 29 kwietnia cały dzień puszczano te kadry w rosyjskim kanale “Life News”: rzekomo “Prawy Sektor”, a nie doniecczanie, przeprowadzał pokojowy wiec za integralnością Ukrainy. Studenci mają połamane żebra, ręce, przebite głowy, złamane nosy, ale zmuszeni są uciekać ze szpitali i ukrywać się, bo boją się ponownego porwania i zemsty. Ich jeszcze okradziono, zabrano telefony komórkowe. Wypuszczając ich, kaci zagrozili im, że obowiązkowo ich znajdą i zniszczą. A teraz studenci mają sesję, uczą się na budżecie. Zatem porwanie, pobicie i rabunek!!! Cała masa artykułów Kodeksu Karnego Ukrainy. I wszystko bezkarnie. Winnych nie szukają i nie karzą. Przeciwnie, bandyci poszukują swoich ofiar. 2 maja bojownicy, używając broni palnej, porywają Mykołę Jakubowycza — sotnika Majdanu i dostarczają na piętro tortur. 4 maja podczas narady zwolenników Jedynej Ukrainy w domu deputowanego Rady Miejskiej Nowohrodiwki Kostiantyna Musejki uzbrojeni po zęby Bojownicy „Donieckiej Republiki Ludowej” ostrzelali bezbronnych ukraińskich patriotów i porwali: 1) deputowanego rady miejskiej Kostiantyna Iwanowycza Musejkę (partia Obrońców Ojczyzny); 2) deputowanego rady miejskiej z ramienia KPU Ołeha Jurijowycza Bubycza; 3) deputowanego rady miejskiej Wałerija Mykołajowycza Pawłyka (PR); 4) górnika z przedsiębiorstwa miejskotwórczego kopalni „Rossija” — Ołeksandra Hurowa; 5) górnika z przedsiębiorstwa miejskotwórczego kopalni „Rossija” — Ołeksandra Wowka (aktywistę niezależnego związku zawodowego górników); 6) ukraińskiego aktywistę Ihora Bratusia. Dostarczeni do miejsc tortur. Opowiadają, że z każdego pokoju dobiegają krzyki torturowanych, że zobaczyli tam w kałuży krwi najprawdopodobniej martwego funkcjonariusza milicji, który nie złamał przysięgi. Tam też tworzą obrazki dla rosyjskiej telewizji o zatrzymanych radykałach z „Prawego Sektora”. Według świadków donieckich wydarzeń, obwodowa administracja państwowa jest wypełniona automatami, pistoletami, granatnikami. 8 maja w mieście Makiejewka w obwodzie donieckim bojownicy „Donieckiej Republiki” wdarli się do mieszkania zaufanej osoby Ołeha Tiahnyboka, Ołeksija Demki, pobili go, zdemolowali dom i wywieźli do budynku Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej, aby tam „pomogli rozwiązać mu język”. Pytali o „Prawy Sektor”, kto płaci mu pieniądze. Cztery godziny po ataku naczelnik milicji w Makiejewce Ołeksij Mirosznyczenko poinformował mnie, że porwanego znaleziono. Ołeksij Demko — powiedział naczelnik — przebywa w szpitalu górniczym w Makiejewce. 8 maja przeszedł operację. Nie ma do nikogo pretensji, po prostu upadł. A 9 maja, podczas próby przewiezienia rannego (rana postrzałowa, uszkodzony kręgosłup) karetką reanimacyjną donieckiej sanawiacji w bezpieczne miejsce w celu leczenia, bojownicy ostrzelali karetkę i po raz drugi porwali Ołeksija Demkę. O losie kierowcy i lekarki, która towarzyszyła rannemu i pobitemu, nic nie wiadomo. Kontaktu z nimi nie ma do dziś. Karetkę reanimacyjną również przejęli terroryści. Milicja nie jest zorientowana, ale będzie szukać. Na razie bez sukcesu. 8 maja we wsi Nowosiłka w rejonie krasnołymańskim obwodu donieckiego bojownicy „Donieckiej Republiki Ludowej” podjechali jeepem i napadli na dom Wiktora Iwanowycza Zajcewa. Bili go kolbami po głowie, twarzy, w brzuch, odstrzelili ucho. Krzycząc: „To ci za „Sława Ukrainie”, „To ci za „Bohaterom sława”, „To ci za zjednoczoną Ukrainę”. Trzy rany odniosła sąsiadka, która przybiegła na odgłos strasznej strzelaniny. 8 maja w osiedlu typu miejskiego Ołeksijewo-Drużkiwka w obwodzie donieckim dom Jewhena Szapowałowa ostrzelali bojownicy, którzy przyjechali jeepem. Wdarli się do domu i wynieśli wszystko, co cenne, co zdołali znaleźć, przeszukali wszystkie pomieszczenia gospodarcze, szukali rodziny. Milicja, którą wezwali sąsiedzi, nawet nie weszła do środka. Tylko pochodziła na zewnątrz. Mówią jednak, że zrobią zasadzkę. Kilka dni wcześniej w dom Jewhena rzucono trzy koktajle Mołotowa, które cudem nie zapłonęły, w środku było małe dziecko (o czym wiedziała cała okolica). 8 maja terroryści zaatakowali pusty dom, bo rodzina już wyjechała. Jewhen Szapowałow jest przewodniczącym Donieckiego Obwodowego Towarzystwa imienia Ołeksy Tychoho (to oddział „Proświty”), dla terrorystów jest wrogiem klasowym, jak wszyscy ukraińscy patrioci. 7 maja Serhija Oszurka, ur. 1994 r., mieszkańca miasta Dymytrow w obwodzie donieckim, wraz z przyjacielem Iwanem Żdekiem ze wsi Stebnyk w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego, który przyjechał do babci do Kramatorska, zatrzymali w Kramatorsku bojownicy DRL. Według świadka, przy zatrzymaniu chłopaków oskarżono o przynależność do „Prawego Sektora”, chociaż z PS nie mają oni żadnego związku. 9 maja pobitych i okradzionych młodzieńców udało się uwolnić. 9 maja w mieście Makiejewka, w osiedlu typu miejskiego Chanzonkowe, we wsi Buroz do mieszkania małżeństwa Ołeny Benediuk i Jurija Miasojida wdarło się 2 funkcjonariuszy milicji w towarzystwie 4 uzbrojonych bojowników „Donieckiej Republiki” z kijami bejsbolowymi. Pytali, gdzie jest syn — członek WS „Swoboda”. Zabrali, nie okazując żadnych dokumentów, całkowicie trzeźwego mężczyznę Jurija Miasojida pod zarzutem, że rzekomo gdzieś kiedyś się upił i awanturował. Milicja razem z bojownikami!!! 10 maja około godziny 19.00 przyjechali już sami uzbrojeni bojownicy pod inny adres: miasto Makiejewka, wieś Kalinowe, gdzie jest zameldowany i mieszka jej syn Jurij Benediuk, który występował za zjednoczoną Ukrainą i przeciwko oddzieleniu obwodu donieckiego od Ukrainy. Pod tym adresem w tym czasie przebywała Ołena Benediuk i inni krewni. Bojownicy zadzwonili do syna Jurija, żądali, aby się im poddał i oświadczyli, że zabierają matkę jako zakładniczkę. Wkrótce znów rozległ się telefon do syna, a mężczyzna o imieniu Iwan, grożąc śmiercią, żądał od Jurija przyjazdu do Doniecka i poddania się, potem żądał okupu — 100 tysięcy hrywien. Oto tak wzięto jako zakładników Ołenę Benediuk i Jurija Miasojida. Wobec nich popełniono szereg przestępstw kryminalnych, w tym z udziałem funkcjonariuszy milicji. A 11 maja Jakim słowem można nazwać to, co już od 2,5 miesiąca wyprawiają na Donbasie „wyzwoliciele” z koloradowymi wstążkami pod państwowymi flagami Federacji Rosyjskiej i „Donieckiej Republiki”? Dziś niektórzy ukraińscy i rosyjscy politycy, którzy wspierają antypaństwowy bunt na wschodzie Ukrainy, próbują przekonać świat, że jest to obrona interesów mieszkańców tych terytoriów. Nawet niektórzy kandydaci na Prezydenta Ukrainy, deputowani ludowi Ukrainy z KPU i PR żądają „usłyszenia” tych wyrodków-„wyzwolicieli”, zaprzestania ATO i usiądnięcia z nimi do stołu negocjacyjnego lub przy okrągłym stole. Zrobić to — znaczy legitymizować morderców ukraińskich patriotów. Chociaż dziś, kiedy doszło do przewrotu w kierownictwie samozwańczej „Donieckiej Republiki Ludowej”, a nowe kierownictwo w osobie pułkownika specnazu FR Striełkowa (Girina) ogłosiło wojnę ukraińskim władzom, w to uwierzyć jest prawie niemożliwe.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

rodzice Jurija Benediuka „odnaleźli się” w Radzie Miejskiej Makiejewki! Bojownicy zaprezentowali wideo z pobitym małżeństwem, na którym przyznają się przed kamerą, że siniaki są efektem spraw domowych, a od napastników, którzy chcieli ich wywieźć do Dniepropietrowska, uratowali ich bojownicy, którym są bardzo wdzięczni. A także lekarzom. Potępiają syna za poglądy polityczne i pod kamerą zagłosowali „za” Aktem o niepodległości DRL pod jakimś zadaszeniem. 5 maja 4 bojowników dokonało napadu na biuro organizacji obwodowej UDAR, a około godziny 23.00 doszło do ataku na lidera donieckich „udarowców”, deputowanego ludowego Ukrainy Jehora Firsowa oraz redaktora naczelnego wydania internetowego „Ostrow” Serhija Harmasza. Ostrzelali daczę dziennikarza, położoną 10 km od Doniecka. W tym momencie w domu, oprócz gospodarza i Firsowa, była jeszcze jedna osoba. Wszyscy trzej to aktywiści proukraińskiego ruchu, organizatorzy wieców za zjednoczoną Ukrainą w Doniecku. Napastnicy użyli broni automatycznej. Mężczyźni, którzy byli w domu, w odpowiedzi również otworzyli ogień z zarejestrowanej broni, w ten sposób odparli atak i pozostali przy życiu. Po czym Harmasz i Firsow zostali zmuszeni do wyjazdu z obwodu donieckiego. Według słów Firsowa, na daczy u Serhija Harmasza ukryli się, gdy tylko dowiedzieli się, że w niewoli znalazł się ich znajomy aktywista Serhij Łytwyn — chłopaka wzięto jako zakładnika jeszcze 1 maja w mieście Makiejewka. Z miejscowymi ukraińskimi dziennikarzami terroryści walczą bezlitośnie. Dopuszczają na swoje tak zwane konferencje prasowe tylko rosyjskich i zagranicznych dziennikarzy. Wielu dziennikarzy i proukraińskich aktywistów przestraszył napad i ostrzał daczy redaktora naczelnego wydania internetowego „Ostrow” Serhija Harmasza. Dlatego prawie wszyscy aktywiści i dziennikarze zmuszeni są opuścić niebezpieczny obwód. Wyjechali poza granice obwodu kibice piłkarscy „Szachtara”, których Achmetow zabronił wpuszczać na mecze, a bojownicy rozpoczęli na nich polowanie. W nocy z 30 kwietnia na 1 maja porwani i wrzuceni do katowni SBU w Słowiańsku zostali dwaj aktywiści Swobody z Konstantynówki — Jarosław Małanczuk oraz Artem Popik. Do tej pory tam przebywają. 2 maja zatrzymano studenta Kijowskiego Uniwersytetu Lotniczego, który jechał do rodziców na weekend do Krasnego Łymanu z przesiadką w Słowiańsku. Przebywa w niewoli w piwnicy SBU-KGB. Tamże od 17 kwietnia znajduje się Witalij Kowalczuk z Winnicy, dziennikarze: Irma Krat (TV „Prychowana Prawda”), Jura Lelawski z ZiK, działacze teatralni — Pawło Jurow i Denys Hryszczuk oraz jeszcze około 100 porwanych i uwięzionych przez bojowników osób. Obserwatorzy OBWE Jurij Benediuk

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗

Językiem faktów

3 maja zostali zwolnieni. Ale to nie zasługa naszych urzędników. Po prostu moskiewscy panowie „obrońców” Słowiańska wydali rozkaz i Europejczycy odzyskali wolność. Niektórzy z nich byli tak przerażeni, że przed kamerą mówili, iż byli zaledwie „gośćmi” „ludowego” mera Słowiańska Ponomariowa. I dopiero po dotarciu do domu opowiedzieli, co wycierpieli w piwnicach SBU. Trzech pracowników SBU wymieniono na „ludowego” gubernatora obwodu donieckiego i jego dwóch zastępców. Reszta niewinnych ludzi cierpi w lochach katowni. Kto ma zadbać o ich uwolnienie? Kto ma usłyszeć 80—90% patriotów Ukrainy na Donbasie? ATO, niestety, nie prowadzi ofensywy, lecz się broni. Traci swoich bojowników, zamiast zmieść tę nieczystość z powierzchni obwodów donieckiego i ługańskiego. W tym celu trzeba przyznać się do błędów kadrowych Turczynowa przy mianowaniu przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Serhija Taruty, którego na to stanowisko rekomendował Achmetow, i którzy po prostu dobrowolnie oddali obwód doniecki, oraz niezwłocznie naprawić ten błąd. Nie śmieszyć świata organizacją idiotycznego patrolowania ulic przez pracowników przedsiębiorstw Achmetowa razem z milicją, zamiast zmusić bojowników do złożenia broni, zwolnienia zajętych pomieszczeń i zaprzestania targów władzy z „panami” Donbasu. Zwłoka kosztuje, jak widać, bardzo wiele młodych istnień, kalectw proukraińskich donieczan i ukraińskich żołnierzy, którzy giną przez ignorancję, niezdecydowanie, niekompetencję, głupotę, tchórzostwo przywódców władzy centralnej oraz zdradę i przekupność lokalnych urzędników i oligarchów. Należy przeprowadzić niezwłocznie, choć spóźnioną, ale prawdziwą operację antyterrorystyczną, a nie słuchać wezwań tych, którzy zorganizowali to bezprawie, by przerwać ATO i siadać z mordercami do negocjacji. Zwłaszcza teraz, po przeprowadzonym przez nich tak zwanym referendum, po czym do Kijowa przybędą wysłannicy Partii Regionów od „panów” Donbasu z „protokołami” „referendum” jako jeszcze jednym dowodem swojego poparcia wśród ludności, którego od dawna nie mają. Wymachując papierkami z narysowanymi tam kłamliwymi procentami, chórem zaśpiewają: do Federacji Rosyjskiej nie chcemy, a chcemy przywileju na nieograniczone bezprawie w swoich włościach, gdzie królowaliśmy, w obwodach donieckim i ługańskim. Oni chcą takiej federacji, aby centrum nadal dotowało Donbas, a oni sami mianowali gubernatorów i nadal czynili to, co wcześniej. Po co im to potrzebne — wiadomo, ale to nie urządza większości donieczan. Każdego dnia sytuacja tylko się pogarsza, bo przez dziurawą granicę płynie uzupełnienie „zielonymi ludzikami” i bronią. Na Ługańszczyźnie utworzono komitet organizacyjny i komisję wyborczą, na czele których stanęli kierownicy i aktywiści organizacji społecznych: obwodowego zjednoczenia „Proświta”, Komitetu Wyborców Ukrainy, kobiecej organizacji praw człowieka „Czajka”, towarzystwa pedagogicznego im. Hr. Waszczenki, „Młodej Proświty”, Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, naukowców ługańskich uczelni wyższych i innych. Pracami tymi kierował przewodniczący ługańskich prośwician Wołodymyr Semystiaha. To on ogłosił wyniki głosowania mieszkańców Ługańska na konferencji prasowej w agencji UNIAN oraz udzielił obszernego wywiadu telewizyjnego za pośrednictwem stacji telewizyjnych Strasburga dla mieszkańców Niemiec, Francji, a osobno — Europy Zachodniej w ogóle. W celu przeprowadzenia „referendum ludowego” za pośrednictwem centralnych i lokalnych mediów ogłoszono datę oraz formę sondażu, wydrukowano 100 tys. kolorowych kart do głosowania z dwoma pytaniami: „Czy popierasz integralność terytorialną Ukrainy?” …„Tak”, „Nie”… 4 maja spośród 31 wspólnot miejskich i rejonowych nie udało się ustalić woli jedynie mieszkańców Krasnego Łucza, Lisiczańska oraz rejonu miłowskiego. Ze 100 tys. wydrukowanych kart udało się wykorzystać 89 560. Liczba głosów oddanych na wariant „Tak” w pierwszym pytaniu wyniosła 67 782 (70,1%), a „Nie” — 24 091 (26,9%). Żadnego wariantu nie wybrało 2687 (3%) głosujących. Liczba głosów oddanych na wariant „Tak” w drugim pytaniu wyniosła 78 544 (87,7%), na wariant „Nie” — 8060 (9%). Żadnego wariantu w drugim pytaniu nie wybrało 2956 osób, czyli 3,3%. Naukowcy przeprowadzili dodatkowy sondaż socjologiczny, który wykazał, że młodzież zignorowała „referendum ludowe”, 30% ankietowanych stanowiły kobiety, które zachowywały się niezwykle agresywnie. Absolutną jednomyślność w pierwszej kwestii wykazali wyborcy miasta Swatowe i rejonu swatowskiego — 100,0%. Ogólnie rzecz biorąc, wyborcy północnej Ługańszczyzny (a jest to Słobożanszczyzna) niemal jednomyślnie poparli integralność terytorialną Ukrainy. Inny obraz przedstawiło południe obwodu, gdzie głosy rozłożyły się niemal po połowie, chociaż i w tym przypadku większość opowiedziała się za integralnością terytorialną państwa. Przeprowadzenie sondażu w południowych rejonach wiązało się z ryzykiem utraty życia. Przykładowo, w mieście Antracyt, gdzie przepytano 2050 respondentów, po ingerencji w proces sondażu dońskich kozaków oraz uzbrojonych nieznanych osób w mundurach maskujących, członkowie „komisji wyborczej” oraz naukowcy byli ścigani samochodami niemal do samego Ługańska. Analogiczna sytuacja miała miejsce w Ałczewsku. Niezwykle agresywnie zachowywali się przedstawiciele prorosyjskich organizacji społecznych oraz Komunistycznej Partii Ukrainy i Partii Regionów. Dodatkowe badanie wykazało, że w przemysłowych rejonach obwodu miejscowa ludność jest zastraszana przez tak zwanych separatystów i nie posiada obiektywnych informacji na temat sytuacji zarówno w całej Ukrainie, jak i na Ługańszczyźnie w szczególności. Choć i przy tym niektóre przykłady z przeprowadzenia „referendum ludowego” można nazwać anegdotycznymi. Tak oto na jednym z punktów kontrolnych między Ługańskiem a Ałczewskiem udało się ustalić, że z 12 obecnych separatystów (z których 1 to kobieta), 10 potwierdziło, że popierają integralność terytorialną Ukrainy, ale przy tym nie potrafili wyjaśnić, dlaczego w takim razie buntują się?.. Na tym tle dziwne okazały się oświadczenia ługańskich buntowników, że 11 maja, podczas ogólniobowodowego referendum, 90% wyborców zagłosuje za „Aktem państwowej samodzielności Ługańskiej Republiki Ludowej”. I to przy założeniu, że jako taka ogłoszona ŁRL nie istnieje. Co zatem pokazały wydarzenia 11 maja na Ługańszczyźnie? Po pierwsze, na tydzień przed tak zwanym referendum na terenie obwodu rozpoczął się kryminalny rozbój, powszechne pijaństwo, szabrownictwo i rozboje ługańskich „robin hoodów”, co objawiło się w okradaniu sklepów jubilerskich, spożywczych, salonów samochodowych, pogromach oddziałów PrywatBanku i ich bankomatów. W szczególności w Ługańsku zrabowali z samochodu inkasenckiego 1 mln hrywien. Po drugie, wydrukowano na papierze offsetowym jedynie 50% tak zwanych kart do głosowania na czarno-białej drukarce bez specjalnych zabezpieczeń. Przy tym nie zaprzeczano brakowi środków na pełny druk. Po trzecie, samo „referendum” odbywało się pod lufami automatów. W szczególności na terenie Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki dwa lokale wyborcze ochraniało półtora tuzina uzbrojonych w automaty osób. Po czwarte, lokale wyborcze nie były wyposażone w kabiny do tajnego głosowania, a zaproszeni do głosowania nie wiedzieli, za czym głosują, i na próżno szukali wiersza o przyłączeniu regionu do obwodu dniepropetrowskiego. Po piąte, wyborcy Ługańszczyzny przebywali w blokadzie informacyjnej, kiedy zamiast wyłączonych ukraińskich kanałów telewizyjnych transmitowano jedynie rosyjskie. Czasami sprawa dochodziła do absurdu. Przy przekraczaniu granic administracyjnych Donbasu w pociągu pospiesznym nr 20 Kijów – Ługańsk transmitowano znany radziecki szlagier „Mój adres to nie dom i nie ulica, mój adres to Związek Radziecki”, który przerywany był patetycznymi wezwaniami „Słuchajcie, słuchajcie Moskwy!”, po czym transmitowano szlagier — „Całe życie przed nami, miej nadzieję i czekaj!”. Po szóste, jak wykazało „referendum ludowe” przeprowadzone 4 maja, ługańska Słobożanszczyzna w tę niedzielę odmówiła poparcia buntowników: w 4 rejonach wyborcy odmówili udziału w separatystycznym referendum, a w 9 rejonach wzięli w nim udział tylko nieliczni. W innych wspólnotach urny wypełnione ledwie w 10%, lub maksymalnie w jednej czwartej, były przedstawiane niemal jako 90-procentowe poparcie „Aktu” samodzielności ŁRL. Społeczeństwu udało się zarejestrować, że głosowali głównie etniczni Rosjanie, którzy wyemigrowali na terytorium Ługańszczyzny 20–30 lat temu, a uświęcały to widowisko Partia Regionów, Komunistyczna Partia Ukrainy, miejscowi oligarchowie, byli pracownicy komsomolscy (w tym wczorajsi kierownicy obwodu) oraz deputowani ludowi Cariow, Jefremow, Horochow, Struk i inni. Nie obyło się też bez ingerencji LDPR i osławionego Żyrinowskiego, który nie tylko finansował i agitował za miejscowymi separatystami, ale także podarował im opancerzony samochód z symboliką LDPR. Całego tego cyrku absurdu można było uniknąć, gdyby nie powszechna zdrada, niemoralność, nieodpowiedzialność i brak profesjonalizmu wszystkich gałęzi ukraińskiej władzy. Centrum Prasowe Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki 5 maja 2014 r. w agencji UNIAN odbyła się konferencja prasowa przedstawicieli „Komitetu Sił Patriotycznych Donbasu”, „Komitetu Wyborców Ukrainy”, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, którzy wcześniej wystąpili jako inicjatorzy i 4 maja przeprowadzili „referendum ludowe” na terytorium obwodów donieckiego i ługańskiego. Podczas konferencji prasowej ogłoszono wyniki głosowania wskazanych obwodów Ukrainy w sprawie ustroju państwowego kraju oraz rozszerzenia praw lokalnych wspólnot w sferze budżetowej, społecznej i innych dziedzinach życia publicznego. Okazało się, że ponad dwie trzecie wyborców Donbasu poparło integralność terytorialną Ukrainy. Ponad 86% opowiedziało się za rozszerzeniem uprawnień lokalnych wspólnot w sferze budżetowej oraz społeczno-kulturalnej. Jak zatem przeprowadzano „referendum ludowe” na Ługańszczyźnie i co to poprzedziło?

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

mieszkańcy Donbasu, gdzie znajdują się te okręgi, również mogą zagłosować w innych, w celu czego do 19 maja muszą złożyć wnioski do organów rejestracji wyborców. Ogólnie kampania wyborcza przebiega dość spokojnie. Choć naszej zadawnionej choroby — wojny kompromatów, czarnego PR-u, nie tak łatwo się pozbyć. Przewodniczący KWW powiedział także o dużym zainteresowaniu światowej opinii publicznej naszymi wyborami prezydenckimi, wszak nasz wybór jest ważny nie tylko dla Ukrainy, ale i dla świata.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Na progu wyboru

Petro ANTONENKO. Farsorendum w Donbasie. Farsem nazwał ten “referendum” w poniedziałek na konferencji prasowej Komitetu Wyborców Ukrainy jego przewodniczący Ołeksandr Czernenko. W kilku miastach obwodów donieckiego i ługańskiego odbyło się widowisko, którego organizatorzy nie tylko nie przestrzegali elementarnych norm procesów wyborczych, wyrażania woli obywateli, ale nawet demonstracyjnie do tego nie dążyli, oświadczył O. Czernenko. Nie mówiąc już o absolutnej niekonstytucyjności głosowania za jakimiś małomiasteczkowymi “republikami” i ich oddzieleniem od Ukrainy. Jeśli w półmilionowym Mariupolu, gdzie zdecydowana większość obywateli zignorowała to widowisko, znalazła się jakaś część chętnych do głosowania, to nawet oni z trudem mogli to normalnie zrobić, gdy w mieście otwarto zaledwie 8 tak zwanych “lokali wyborczych”. Błyskawicznie ogłoszono wyniki liczenia głosów, które, w końcu, można było ogłosić nawet na kilka dni przed “referendum”. Wyścig prezydencki — zgodnie z harmonogramem. Komitet Wyborców Ukrainy opublikował monitoring przebiegu prezydenckiej kampanii wyborczej dotyczącej wyborów 25 maja. Ogłosił je na tej samej konferencji prasowej w UNIAN przewodniczący KWU Ołeksandr Czernenko. Oczywiście, wszystkich interesuje specyfika obecnych wyborów, związana z Krymem i Donbasem. Oto co zaznaczył przewodniczący KWU. Krym tymczasowo okupowano, taka jest oficjalna pozycja państwa ukraińskiego. Dlatego wybory na półwyspie się nie odbywają. Ale mieszkańcy Krymu mają prawo zagłosować na życzenie w dowolnym regionie Ukrainy. Do tego wystarczy oświadczenie i krymska rejestracja w paszportach. Nieco inna sytuacja jest z Donbasem, który częściowo kontrolują separatyści, i dlatego miejscami istnieje zagrożenie zerwania głosowania. Ale KWU rozróżnia tak zwany “czerwony pas” Donbasu, gdzie są największe przejawy separatyzmu i gdzie trwa operacja antyterrorystyczna, oraz wiejski Donbas, północną Ługańszczyznę, zachodnią Doniecczyznę, które kontroluje ukraińska władza i gdzie przygotowania do wyborów trwają. Ogólnie KWU prognozuje zerwanie głosowania na jednej trzeciej terytorium Donbasu. Ale wybory są ogólnokrajowe i dla ich przeprowadzenia, ogólnego wyniku, praktycznie nie ma to znaczenia. Liczba lokali, które mogą zostać zablokowane, może wynieść w skali kraju około 3—5 %. Wszakże, i. Przeciwko czarnemu PR-owi. W UNIAN odbyła się także konferencja prasowa kierownika sztabu wyborczego Petra Poroszenki, deputowanego ludowego Witalija Kowalczuka oraz kierownika zjednoczonego stołecznego sztabu Poroszenki i Kliczki, deputowanej ludowej Iryny Heraszczenko. Główny temat — stosowanie przez rywali Poroszenki brudnych technologii w kampanii wyborczej, zwłaszcza ze strony sztabu wyborczego kandydatki Julii Tymoszenko. Chodzi o codzienne oświadczenia w mediach z krytyką Petra Poroszenki (sam on wobec oponentów postanowił do tego nie uciekać się), opłacone publikacje w mediach, tworzenie fałszywych stron w Internecie. Charakterystycznym przejawem brudu stało się wydanie anonimowej tak zwanej gazety “Tylko fakty”. Pierwszy jej numer w dużym nakładzie rozprowadzono w wielu obwodach. A druk drugiego numeru sztab wyborczy Poroszenki zdołał zablokować w jednej z drukarni w Tarnopolu. Brud zatrzymano przy wsparciu milicji, która dawno powinna reagować na podobne rzeczy. Przecież oprócz tego, co i jak tutaj drukują, w takiej produkcji, w szczególności we wspomnianej “gazecie”, naruszają liczne normy prawa wyborczego, dotyczące prowadzenia agitacji: nie wskazuje się ani odpowiedzialnych za wydanie, ani autorów publikacji, ani gdzie i w jakim nakładzie jest to drukowane. W związku z tym, zaznaczyła Iryna Heraszczenko, zwróciła się z zapytaniem poselskim do organów ścigania z żądaniem pociągnięcia winnych do odpowiedzialności i zapobiegania podobnemu bezprawiu. Podobne nieuczciwe metody stosują oponenci także wobec kandydata na mera Kijowa Witalija Kliczki. Wygląda na to, że niektórzy nie mają nic do powiedzenia wyborcom, poza brudem i fałszerstwami. Czy więc europejski jest taki wybór w polityce? Przedterminowe wybory na Ukrainie nie po raz pierwszy. Ale w odróżnieniu od prezydenckich z 1994 roku czy parlamentarnych z 2007 roku, które stały się skutkiem pewnych kryzysów społeczno-politycznych, tym razem mamy znacznie ważniejszą ich przyczynę. Chodzi nie tylko o przezwyciężenie kolejnego kryzysu, ale o cywilizacyjny europejski wybór Ukrainy, a także o obronę niepodległości państwa ukraińskiego, jego integralności. To ostatnie jest już realnie zagrożone: tymczasową okupacją części naszego terytorium — Krymu i separatystycznym sabatem na Wschodzie, w Donbasie, gdzie w niedzielę odbyło się separatystyczne show, nazwane przez jego inicjatorów, wewnętrznych i rosyjskich, “referendum”.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Przyłączamy się i popieramy

Wyrażamy solidarność z Apelem do Narodu Ukraińskiego Centralnej Rady Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz 30 pisarzy, działaczy nauki i kultury Ukrainy w sprawie podstawowych wymagań wobec kandydatów na prezydenta Ukrainy, a także przyłączamy się do apelu o poparcie kandydatury Petra Poroszenki jako najgodniejszego spośród wszystkich pretendentów na stanowisko głowy państwa ukraińskiego. Przez ostatnie 20 lat Petro Poroszenko wykazał się jako umiejętny organizator wysoko efektywnej nowoczesnej produkcji, zarekomendował się także jako oddany patriota Ukrainy, przeszedł długą drogę na wszystkich szczeblach budowy państwowej: od deputowanego ludowego Ukrainy i przewodniczącego parlamentarnego komitetu budżetowego po ministra spraw zagranicznych i sekretarza RBNiO Ukrainy. Na wszystkich stanowiskach P. Poroszenko odnotował wyłącznie pozytywne osiągnięcia i nie budził żadnych zastrzeżeń co do swoich cech moralnych, profesjonalizmu, patriotyzmu i pracowitości. A co najważniejsze dla polityka — za Petrem Poroszenką nie ciągną się nitki nieszczerości, nieprawdy, zarzutów karnych ani choćby najmniejszego podejrzenia; to wymowny dowód na to, że nie jest on podatny na wewnętrzne i zewnętrzne wyzwania oraz zagrożenia, a zatem zdoła godnie kierować Ukrainą, być gwarantem jej suwerenności państwowej, integralności terytorialnej, przestrzegania Konstytucji, praw i wolności człowieka i obywatela, będzie wypełniał obowiązki Prezydenta Ukrainy w interesie wszystkich współobywateli, podnosząc autorytet Ukrainy na świecie. Jesteśmy przekonani: Petro Poroszenko należy do tych ludzi, którzy wzorem Tarasa Szewczenki mogą z dumą powiedzieć o już przebytej drodze życiowej i swoim losie: Nie kłamaliśmy wobec ciebie, Po prostu szliśmy; w nas nie ma Ziarna nieprawdy za sobą. Wierzymy w Petra Poroszenkę i wzywamy wszystkich wyborców Ukrainy, by głosowali na jego kandydaturę jako najgodniejszą spośród innych kandydatów w wyborach Prezydenta Ukrainy 25 maja 2014 roku. Ze względu na nadzwyczajną sytuację społeczno-polityczną oraz niebezpieczeństwo zewnętrznej agresji wzywamy wszystkich wyborców Ukrainy, by uświadomili sobie swoją odpowiedzialność i wybrali Prezydenta Ukrainy już w pierwszej turze. Dmitro CZOBIT i Switłana ANTONYSZYN, pisarze z Brodów, członkowie NSPU * * * Drodzy współobywatele! Nad nami zawisło śmiertelne zagrożenie. Od tego, czy 25 maja odbędą się wybory prezydenckie, zależy przyszłość Ukrainy. Rosyjscy agresorzy i wewnętrzna „piąta kolumna” nie kryją planów zerwania tych wyborów i kontynuowania niszczenia naszego państwa. Nie mamy prawa na to pozwolić. W tych warunkach krytycznie ważne jest, aby wybory dały wynik już w pierwszej turze, ponieważ w przeciwnym razie wrogowie Ukrainy otrzymają wszelkie możliwości, by zerwać drugą turę. Dlatego dziś krytycznie ważne jest poparcie tego kandydata sił demokratycznych, który ma szansę wygrać już w pierwszej turze. Według wszystkich autorytatywnych socjologów takim kandydatem jest tylko jeden – Petro Poroszenko. Dlatego apeluję do wszystkich patriotów Ukrainy, aby przyjęli ten argument i zrobili wszystko, co możliwe, by już 25 maja Ukraina otrzymała nowego, legalnie wybranego Prezydenta. Maksym STRICHA, doktor nauk fizyczno-matematycznych

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Utworzono batalion „SICZ”

W sali Rady Obwodowej w Zaporoskiem odbyła się prezentacja organizacji pozarządowej „Ludowe Pospolite Ruszenie Zaporoża”, batalionu „SICZ”. W prezentacji wzięli udział: dowódca Ludowego Pospolitego Ruszenia O. W. Tkaczenko, przewodniczący obwodowej administracji państwowej W. O. Barabanow, komisarz wojskowy obwodu zaporoskiego B. A. Moin, zastępca naczelnika Zarządu Spraw Wewnętrznych w obwodzie zaporoskim O. O. Kuzniecow, posiadający status posła ludowego Ukrainy pierwszej kadencji O. F. Biłousenko, zaproszeni przedstawiciele struktur podległych Zaporoskiej Obwodowej Administracji Państwowej, Rady Miejskiej Zaporoża, rejonowych administracji państwowych, obwodowej komisji wojskowej, jednostek wojskowych i milicyjnych, Zaporoskiej Obwodowej Organizacji Wspierania Obrony Ukrainy, organizacji weteranów, ochotników Pospolitego Ruszenia, Rady Ludowej oraz innych organizacji społecznych. Podczas prezentacji przyjęto apel do mieszkańców Ziemi Zaporoskiej, wzywający do wstępowania w szeregi Ludowego Pospolitego Ruszenia Zaporoża i tworzenia odpowiednich oddziałów w miejscowościach naszego obwodu. Inicjator utworzenia organizacji O. W. Tkaczenko podziękował obecnym za pomoc w rozbudowie Ludowego Pospolitego Ruszenia i wezwał do wspólnej pracy nad kwestią obrony integralności Ukrainy: „Sytuacja na Ukrainie jest obecnie krytyczna. W takich okolicznościach, zgodnie z dawnymi ukraińskimi tradycjami sięgającymi czasów kozackich, obok istniejących struktur ukraińskich Sił Zbrojnych naród sam podejmuje inicjatywę obrony Ojczyzny, tworząc Ludowe Pospolite Ruszenie. Naszą propozycję, z którą zwróciliśmy się do Rady Obrony Obwodu, poparto, powołując organizację pozarządową „Ludowe Pospolite Ruszenie Zaporoża”, podporządkowaną Radzie Obrony Obwodu. Utworzono batalion NOZ „SICZ”, na szefa sztabu wyznaczono pułkownika Wołodymyra Barabasza. Trwają prace nad tworzeniem oddziałów Ludowego Pospolitego Ruszenia Zaporoża w mieście Enerhodar, Melitopolu, w rejonowych ośrodkach obwodu zaporoskiego, nad formowaniem oddziałów we wszystkich miejscowościach obwodu. Ludowe Pospolite Ruszenie Zaporoża stoi poza polityką i nie podlega żadnej sile politycznej. Naszą polityką jest jedna Ukraina, obrona Ukrainy przed najeźdźcami”. Centrum prasowe Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

skiej — i językiem, i duchem literatury. Jako rekompensata za dawnych, obecnych i, niestety, przyszłych przecież rodzimych Korolenków”. Co zatem proponuje Petro Kraluk? Cytuję. „Język rosyjski na Ukrainie — to drugi język ukraińskiej kultury, którym posługuje się znaczna część Ukraińców”. Dalej mowa o tym, że należy opracować ukraiński wariant języka rosyjskiego, być może nawet na poziomie konstytucyjnym. Przy nauczaniu literatury rosyjskiej wprowadzić fragmenty literatury staroukraińskiej. To, zdaniem P. Kraluka, zapewni wzrost politycznej lojalności rosyjskojęzycznych obywateli wobec Ukrainy. Czyli pan filozof proponuje uczynić surżyk jeszcze jednym językiem państwowym na Ukrainie, a utwory literatury staroukraińskiej, na przykład taką perłę jak „Słowo o wyprawie Igora”, wprowadzić do kursu literatury rosyjskiej. To jeszcze gorsze, niż wymaga rzecznik Partii Regionów i, w szczególności, R. Achmetowa w Radzie Najwyższej Mykoła Łewczenko. Szanowni orędownicy lojalności rosyjskojęzycznych obywateli! Chcę zwrócić waszą uwagę na to, że kiedy przechodzicie na język rosyjski, zwracając się do mieszkańców obwodów południowo-wschodnich, to po pierwsze, obrażacie Ukraińców, którzy w nieznośnych warunkach, jakie stworzyli im Hołenkowie, Jefremowie, Symonenki, Achmetowie, Sztepy oraz inni „odszczepieńcy i przybłędy hordy zdobywców-włóczęgów” (Wasyl Symonenko), zachowali swoją ukraińskojęzyczność. Po drugie, wielka liczba rosyjskojęzycznych mieszkańców Południowego Wschodu — to językowo zdenarodowieni Ukraińcy, którzy chcieliby sami lub, przynajmniej, ich dzieci powrócić na łono ojczystego języka (jak powrócili kiedyś na łono języka czeskiego zgermanizowani Czesi). Po trzecie, w żadnym obwodzie Ukrainy nie ma ludzi, którzy nie rozumieją języka ukraińskiego. I kiedy dzwonią do radia czy telewizji, to niekoniecznie wymagają od tych, do których się zwracają, przechodzenia na język sąsiedniego państwa. Zatem zachowujmy godność. Na Ukrainie nikt nigdy nie zakazywał języka rosyjskiego. Ale kto chciał, dawno nauczył się ukraińskiego. Posłuchajcie, jak rozmawiają po ukraińsku młodzi Tatarzy krymscy, którzy uważają swoją rodzimą krymską ziemię za nieodłączną część Ukrainy. Zapewnić soborowość Ukrainy może tylko jedyny państwowy język ukraiński. Łączy on wszystkich obywateli naszego państwa w ukraiński naród polityczny. Zjednoczmy więc swoje wysiłki i zbudujmy soborowe państwo, gdzie każdy w komunikacji interpersonalnej używa języka ojczystego, a na poziomie oficjalnym oddaje należne językowi państwowemu. Tak postępuje się w całym cywilizowanym świecie. W tak odpowiedzialnym momencie ukraińskiej historii musimy koniecznie wybrać ogólnoukraińskiego Prezydenta. Wzywam wszystkich patriotycznie nastawionych pretendentów na to stanowisko do rezygnacji ze swoich roszczeń na rzecz kandydata z najwyższym poparciem Petra Poroszenki, ponieważ swoje nieliczne procenty będziecie odbierać właśnie jemu, a nie zwolennikom federalizacji.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

Język i jedność

Po tym, jak nasi nowi szefowie struktur siłowych przegapili ucieczkę Janukowycza do Rosji, a on stał się jeszcze bardziej posłusznym narzędziem Putina w jego walce przeciwko Ukrainie; po tym, jak w włościach Partii Regionów — na Doniecczyźnie i Ługańszczyźnie siły antyukraińskie, kierowane przez moskiewskich funkcjonariuszy FSB, rozwinęły działalność skierowaną na rozłam Ukrainy; po tym, jak bandyci zajęli Słowiańsk (miasto Mychajła Petrenki — autora słów nieśmiertelnej pieśni „Patrzę ja w niebo”), władza ukraińska po Majdanie zabrała się za zaprowadzanie porządku na południowo-wschodnich terenach Ukrainy. Zrozumiałe, że po ruinie, którą na wszystkich szczeblach zadał Ukrainie poprzedni rządzący pachanat, trudno wymagać natychmiastowych pozytywnych zmian i krytykować za ich brak nową władzę. Krytykować łatwiej niż robić, zresztą nie zamierzam uciekać się do bezwarunkowej krytyki (choć mianowanie A. Awakowa pełniącym obowiązki ministra spraw wewnętrznych uważałem i uważam za wielki błąd). Ołeksandr PONOMARIW, doktor nauk filologicznych, profesor, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Przejdźmy zatem do wydarzeń na Wschodzie Ukrainy. Kiedy siły antyukraińskie okupowały Słowiańsk, należało je natychmiast zablokować tam i nie dać możliwości tej hydrze rozprzestrzeniać swoje głowy na przestrzenie Doniecczyzny i Ługańszczyzny, a potem i dalej. Nie wyszło. Zbyt długo się zbierali i rozmyślali. Kiedy już niszczyciele Ukrainy zajęli wiele budynków administracyjnych, pozrzucali z nich, a nawet spalili nasze flagi państwowe i powiesili flagi sąsiedniego państwa oraz jakiejś chimerycznej Donieckiej Republiki Ludowej, zabrali broń strażnikom porządku i samochody funkcjonariuszy drogówki, wtedy wreszcie ukraińskie siły bezpieczeństwa rozpoczęły operację antyterrorystyczną. Operacja idzie bardzo niemrawo. P.o. ministra spraw wewnętrznych nie zdąży ogłosić, że taki czy inny obiekt został odbity z rąk najeźdźców, jak znów zajmują go siły promoskiewskie. Jedną z przyczyn takiej zwłoki jest dążenie do uniknięcia ofiar wśród miejscowych mieszkańców. Dążenie bardzo szlachetne. Ale jacy miejscowi mieszkańcy byli tam, gdzie opancerzony samochód z bronią — prezent W. Żyrinowskiego dla terrorystów bez przeszkód przeszedł przez wszystkie punkty kontrolne? Jakże tacy pogranicznicy na czele z niezmiennym M. Łytwynem będą bronić ukraińskiej ziemi, kiedy ruszą na nią hordy Putina? Terroryści coraz bardziej się rozbestwiają, stają się zuchwali i po prostu dziczeją (zabójstwo księdza, który wyszedł ich uspokoić, rozstrzelanie ojca i matki na oczach ośmioletniego dziecka itd. itp.), odbierając (i mając ku temu podstawy!) ostrożność i niezdecydowanie strony ukraińskiej jako naszą słabość, która zachęca putinowskie „orły” oraz ich miejscowych popleczników do dalszych „wyczynów”. Białoruski prezydent O. Łukaszenka pod żadnym względem nie może być wzorem do naśladowania, ale i on niedawno oświadczył, że u niego ci, którzy zamachną się na integralność terytorialną Białorusi, dawno już dyndaliby na szubienicach. Słowem, miał rację jeden z zachodnich polityków, który powiedział, że Putin zajdzie na Ukrainie tak daleko, jak mu pozwoli Ukraina. A co z ukraińską władzą i elitą? Przedstawiciele tych kategorii społeczeństwa zabrali się za namawianie i przypochlebianie się siłom antyukraińskim, obiecując zaspokoić wszystkie ich kaprysy. Każdemu zajętemu (za przyzwoleniem miejscowej władzy) obwodowi obiecują nie tylko zwiększenie samodzielności gospodarczej (co jest normalne), ale i możliwość nadawania każdemu językowi statusu niemal państwowego na jego terenach, czasem wspominając „przy jedynym państwowym ukraińskim”, a bywa, że i bez takiej wzmianki (co jest sprzeczne z Konstytucją i zdrowym rozsądkiem). Jeden z najwyższych kierowników Ukrainy, który kiedyś ukrainizował ministerstwo gospodarki Autonomicznej Republiki Krymu (i nie napotkał żadnego oporu swoich podwładnych), nagle oświadczył, jakoby jego żona rozmawiała w języku rosyjskim. Czyżby to prawda? Czy to próba przypodobania się terrorystom? Czy można sobie wyobrazić, żeby prezydent Masaryk w okresie odrodzenia językowego zgermanizowanych Czech oświadczył, że jego żona rozmawia w języku niemieckim? Prawie wszyscy działacze polityczni, kiedy zwracają się do mieszkańców południowych i wschodnich obwodów Ukrainy, od razu przechodzą na język rosyjski. To samo robią politolodzy i inni rozmówcy przy okrągłych stołach, w studiach radia i telewizji. Mówią, żeby ich lepiej zrozumiano. Szczególnie starają się lwowianie. Efektu z tego jak na lekarstwo, raczej odwrotnie. Kiedy Lwów wygłupiał się (przepraszam, ale nie mogę dobrać bardziej odpowiedniego słowa) językiem rosyjskim, 100 zielonych ludzików wtargnęło do budynku Rady Najwyższej Krymu, pilnie wyznaczyło nową Radę Najwyższą, która przygotowała tak zwane referendum. Sławny (bez ironii!) Swiatosław Wakarczuk na spotkaniu ze studentami Donieckiego Uniwersytetu Narodowego rozmawiał z nimi w języku rosyjskim. Na próżno. Trzy lata temu ja z tymi samymi studentami rozmawiałem w języku ukraińskim. I całkiem niedawno język ukraiński w kontaktach z donieckimi studentami wykorzystywał profesor Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Ołeksij Harań. I studenci nie tylko rozumieli język ukraiński, ale i zadawali w nim pytania. Antyukraińsko nastawieni regionaliści w Radzie Najwyższej Ukrainy, ochłonąwszy po haniebnej ucieczce ich wodza, wrócili na swoje pozycje, znów żądają nadania językowi rosyjskiemu statusu państwowego. I to, ich zdaniem, rozwiąże wszystkie problemy na Wschodzie Ukrainy. Tych problemów jest mnóstwo, żadnego z nich nie rozwiązali janukowyczowcy w ciągu czteroletniego sprawowania władzy. Kwestia języka wśród tych problemów jest daleko nie na pierwszym miejscu. Więc na próżno silą się poszczególni ukraińscy patrioci dogodzić w kwestii językowej donieckim i ługańskim separatystom. Na próżno kanały Ukraińskiej Telewizji piszą obok Jedyny kraj Jedinaja strana, wprowadzając w drodze faktów dokonanych dwujęzyczność w państwie. Na próżno Jehor Czyczerynda w TVi raz po raz nazywa Charków pierwszą stolicą Ukrainy. Pierwszą i wieczną stolicą Ukrainy jest Kijów, który ma już ponad 1500 lat. Między pierwszeństwem a wiecznością Kijowa w tej funkcji w różnych okresach naszymi stolicami były Halicz, Chełm, Lwów, Czehryń, Baturyn, Głuchów (patrz publikacja Wasyla Szpicera w „Słowie Proświty” — nr 5 z 2014 roku). A założony w 1654 roku Charków był pierwszą stolicą Radzieckiej Ukrainy (z 1918 do 1934 roku). W Kijowie bolszewicy nie zdołali proklamować władzy radzieckiej. Zrobili to w Charkowie, nadając mu status stolicy. A kiedy niemal wszystkie nasze zmagania wyzwoleńcze zostały rozgromione, kiedy prawdziwi ukraińscy komuniści zostali zniszczeni (albo sami odebrali sobie życie), czyli kiedy w Kijowie zapanował bolszewicki „porządek”, stolicę przeniesiono z powrotem do Kijowa. (To w żaden sposób nie umniejsza roli sławnego miasta Charkowa w ukraińskiej historii, nauce i kulturze). Na próżno minister oświaty i nauki Serhij Kwit w wywiadzie dla 5 kanału (4.05.2014) oświadczył: „Przywróciliśmy podręczniki do historii, które były używane przed przyjściem Tabacznyka. Ale innych nie zakazaliśmy, lecz oddaliśmy pod osąd nauczycielom, metodykom, historykom”. Jak można ukraińską historię oddawać pod „osąd” ludziom o niepewnej, czasem wątpliwej orientacji narodowej? Najdalej w pobłażaniu separatystom poszedł ukraiński filozof, pisarz, publicysta, prorektor Akademii Ostrogskiej Petro Kraluk, który w rubryce „Punkt widzenia” w Radiu Swoboda przedstawił, mówiąc bardzo delikatnie, dziwny projekt rozwiązania problemów Południa i Wschodu Ukrainy. Jeśli chodzi o sytuację językową w Rusi Kijowskiej, dokładniejsze informacje pan Kraluk mógłby znaleźć w pracy akademika NAN Ukrainy Hryhorija Piwtoraka „Pochodzenie Ukraińców, Rosjan, Białorusinów oraz ich języków” (Kijów, Centrum Wydawnicze „Akademia”, 2001). Wtedy uniknąłby nieścisłości w motywowaniu twórczej rosyjskojęzyczności „etnicznych Ukraińców Mykoły Hohola, Nestora Kukolnyka, Fedora Dostojewskiego, Antona Zdjęcie: SCANPIX/NTB Czechowa”. Do tych etnicznych Ukraińców, którzy pisali w języku rosyjskim, można dodać jeszcze Hannę Horenko (Annę Achmatową), Wołodymyra Korolenkę, Hryhorija Maczteta i innych. Na taki ich wybór raczej nie wpłynęła sytuacja językowa w Rusi Kijowskiej. Stosunek do twórczej rosyjskojęzyczności tych wybitnych ludzi dobrze, moim zdaniem, wyraził Jewhen Małaniuk, porównując ich z Jurijem Klenem — etnicznym Niemcem Oswaldem Burghardtem: „Oswald Burghardt, wywodząc się z Niemców-kolonistów, nigdy nie zrywał ani z językiem swojego pochodzenia, ani z kulturą narodu, z którego jego rodzice przybyli na Ukrainę. Ale imiona zarówno Oswalda Burghardta, jak i Jurija Klena zazwyczaj podpisywały utwory tylko ukraiń-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

Wspierali mnie znajomi i nieznajomi

W nr 49 „Słowa Proświty” z 2013 roku zamieściliśmy opowieść o Irynie Rabczeniuk, kijowskiej nauczycielce-logopedzie, która 1 grudnia doznała ciężkiego urazu, ponieważ podczas pikietowania Administracji Prezydenta znalazła się z rodziną w pobliżu miejsca zdarzenia. Obecnie opowiedziała o swoich dalszych losach, a co najważniejsze — o dobrych ludziach, którzy pomogli jej w nieszczęściu. Anna Komorowska odwiedziła chorą Rabczeniuk. — Początkowo leżałam w kijowskim 17. szpitalu. Niski pokłon jego lekarzom. Szczególne podziękowania dla Tetiany Witalijiwny Baranowskiej, zastępcy ordynatora. W grudniu przeszłam tam dwie operacje, stamtąd przeniesiono mnie do Centrum Mikrochirurgii Oka, gdzie wykonano jeszcze jedną operację, potem do Pierwszego szpitala na Czerwonym Chutorze, gdzie znów mnie operowano. Pod koniec stycznia w Centrum Mikrochirurgii operację oka przeprowadził mi profesor Kondratenko, a pod koniec lutego wysłano mnie na leczenie do Warszawy do szpitala MSW. Tam operowano mnie jeszcze raz. W polskim szpitalu byli też inni poszkodowani na Majdanie. Odwiedziła nas żona prezydenta Polski pani Komorowska, stale przychodzili wolontariusze, odwiedzali nas Ukraińcy mieszkający w Warszawie oraz pracujący tam zarobkowicze. Po operacji Polacy zabierali nas do swoich rodzin na pewien czas, do następnej konsultacji. Mieszkałam w rodzinie pana Marcina i pani Joanny Święcickich. Pan Marcin jest politykiem, zajmuje się pracą dyplomatyczną. Rodzina jest bardzo wrażliwa. Z rodziną Święcickich utrzymujemy kontakty. Pan Marcin (jest członkiem ich parlamentu — Sejmu) często bywa w Kijowie, pani Joanna również. Spotykamy się, staliśmy się jak rodzina. Zaskoczyło mnie zachowanie rannych, ich silny duch, wytrwałość. Myślałam, że to ja będę musiała wspierać, pocieszać chłopaków. Ale oni mieli podniosły nastrój, żadnej depresji. Jurij z Krymu, który stracił wzrok, był ruchliwy, niezmordowany, był wolontariuszem, pomagał rannym. Tak samo Witalij Andrejew z Kijowa, który również stracił oko. Na oddziale chirurgii, traumatologii był ranny, poparzony Iwan z obwodu tarnopolskiego. Nie zobaczyliśmy jego twarzy, cały czas był zabandażowany, ale ducha walki też nie stracił. Polacy nie zapominają o swojej historii: na placu w centrum Warszawy umieszczone są fotografie zniszczonego miasta, a także proces jego odbudowy. Zyskałam nowych przyjaciół — Polaków. Jestem szczerze wdzięczna polskiemu Klubowi Inteligencji Ukraińskiej, polskim lekarzom, a także wszystkim kijowskim, w których się leczyłam; jestem wdzięczna ludziom na Instytuckiej, którzy odciągnęli mnie i mojego męża od „Berkutu”, temu chłopakowi, który uratował moją córkę. Wspierała mnie ogromna liczba ludzi, znajomych i nieznajomych. Jestem im wdzięczna. To wsparcie dodawało sił. Na Nowy Rok wywieziono mnie na Majdan, jeszcze na wózku. Będąc tam, nabrałam sił, zobaczyłam wielkie barykady i poczułam się spokojniej. Mama Iryny Wasyliwny, przewodnicząca stachanowskiej „Proświty” na Ługańszczyźnie Nina Hejko również jest poruszona uwagą polskich przyjaciół, którzy ratowali córkę. Opowiada: „U nas w Stachanowie jest polska organizacja „Krakowianka”. Kieruje nią pani Ewa. Polacy bardzo hucznie obchodzili 20-lecie organizacji, aktywnie wspiera ich we wszystkich działaniach Polska. Zaproszono mnie na święto i ja, jeszcze nie wiedząc, że moje dziecko trafi do Polski na leczenie, powiedziałam takie słowa: „Obecnie naszą najbliższą siostrą jest Polska, najszczerszą przyjaciółką jest Polska, najbardziej bezkompromisowym adwokatem jest Polska. Ukraińcy i Polacy zdołali znaleźć moment, zdołali pokłonić się sobie nawzajem, wybaczyć historyczne wojny i wejść na przyjazną, szczerą i ciepłą drogę współistnienia”. Po tym ich konsul i ksiądz podeszli do mnie i powiedzieli: „Pani, tak dobrze o Polsce jeszcze nikt nie mówił”. Teraz ja w swoim imieniu, w imieniu mamy przekazuję Polakom wielkie podziękowania za pomoc mojemu dziecku, za ich człowieczeństwo. Przecież mimo wszystko można znaleźć kompromis, zrozumieć, że nowe pokolenie powinno dorastać w nowy sposób, przyjaźnić się. Historię trzeba pamiętać, ale nie po to, by zatruwać sobie serce”. Rozmawiała Nadija KYRIAN

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

Stanowisko Ukraińskiej Rady Koordynacyjnej Światowej w sprawie przedterminowych wyborów prezydenckich 25 maja 2014 roku

Myhajło RATUSZNYJ, przewodniczący UWKR Zwycięstwo Euromajdanu i ucieczka W. Janukowycza z kraju spowodowały konieczność konstytucyjną przeprowadzenia w Ukrainie przedterminowych wyborów prezydenckich, które wyznaczono na 25 maja 2014 roku. Ukraińscy obywatele za granicą, którzy przez wszystkie miesiące kijowskiego Euromajdanu organizowali masowe akcje solidarności, a także udzielali i nadal udzielają znaczącej pomocy humanitarnej rodzinom poległych i rannym uczestnikom pokojowych akcji protestu, wykazują ogromną aktywność w kwestii swojego udziału w przedterminowych wyborach prezydenckich. Mimo aneksji Krymu i nieogłoszonej wojny przeciwko Państwu Ukraińskiemu ze strony kierownictwa Rosji na Wschodzie i Południu Ukrainy, wybory Prezydenta Ukrainy 25 maja 2014 r. mają się odbyć zgodnie z obowiązującym prawem i z zachowaniem procedur demokratycznych. Agresor właśnie stawia sobie za cel niedopuszczenie do wyboru legalnego Głowy Państwa, który zapewni ochronę suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy, konstytucyjne prawa ukraińskich obywateli oraz przeprowadzenie reform społeczno-gospodarczych. W obecnej sytuacji trudno przecenić wagę trwającej kampanii wyborczej. Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna jako międzynarodowa organizacja społeczna, zrzeszająca Ukraińców na całym świecie, którzy są zarówno obywatelami Ukrainy, jak i obywatelami innych państw, nie jest i nie może występować jako podmiot wyborów. Jednocześnie nasi członkowie nie mogą i nie będą pozostawać obojętni wobec przebiegu wyborów Prezydenta Ukrainy. Ukraińska Światowa Rada Koordynacyjna zwraca się do obywateli Ukrainy za granicą, by wzięli możliwie najaktywniejszy udział w głosowaniu 25 maja br. Mimo że ustawodawstwo nie przewidziało odpowiednich warunków do otwarcia dodatkowych lokali wyborczych w pomieszczeniach ukraińskich szkół, gmin, cerkwi i domów modlitwy, z których korzystają ukraińskie stowarzyszenia i towarzystwa za granicą, obowiązkiem każdego Ukraińca posiadającego prawo głosu jest stawić się w lokalu wyborczym, do którego jest przypisany, i oddać głos. Za kogo głosować, każdy decyduje osobiście. UVKR, zrzeszająca Ukraińców wyznających różne poglądy polityczne i mających różne sympatie, nie może wzywać do poparcia jednego kandydata. Jednocześnie uważamy, że osoba ubiegająca się o najwyższe stanowisko w państwie powinna spełniać kryteria patriotyzmu, przyzwoitości i profesjonalizmu oraz w swojej działalności bronić następujących zasad: Kwestia integralności terytorialnej i niepodległości Ukrainy, w tym Krymu, w obecnej sytuacji ma zasadnicze znaczenie, nie podlega kompromisom i nie może być przedmiotem negocjacji w żadnych okolicznościach. Nowo wybrany Prezydent Ukrainy powinien zapewnić wykonanie postulatów Euromajdanu w zakresie polityki wewnętrznej i zewnętrznej. Państwo ukraińskie, obok troski o obywateli w Ukrainie, powinno zapewnić realną ochronę humanitarnych, kulturalnych, oświatowych i duchowych potrzeb wielomilionowej diaspory ukraińskiej. Kwestia ochrony socjalnych i kulturalnych potrzeb ukraińskiej migracji zarobkowej powinna znaleźć rozwiązanie ustawodawcze i praktyczne. Uchwalić i praktycznie wdrożyć Państwowy program „Powrót Ukraińców do Ukrainy”. Stworzyć warunki do zachowania przez Ukraińców swojej tożsamości narodowej niezależnie od miejsca zamieszkania czy pobytu. la w przedszkolu dzieciom spać w ciągu dnia, bo dopóki one śpią, ich rodziców zabiorą na wojnę i pozabijają. Rozmawiając z kobietą, zrozumiałam, że Sonieczka jest bardziej trzeźwa w ocenie wydarzeń. Jakaś dziwna mieszanina plotek, starych strasznych opowieści o UE, brak ich analizy. Tak, nowi zwierzchnicy władzy rzekomo skupują kopalnie, a UE umieści w nich odpady radioaktywne. Brakowało prawdziwej informacji, a trującą pajęczyną kłamstwa i złości sprytnie oplątują świadomość ludzi. Z bólem mówiła o niskich zarobkach górników (ona też pracuje w kopalni), o bezrobociu, o potrzebie lustracji władzy. Ja zaś przekonywałam, że te problemy, nagromadzone przez lata, istnieją także w innych regionach, ale nie rozwiąże ich przyłączenie do Rosji. Spierałyśmy się, zgadzałyśmy, zaprzeczałyśmy… Oczywiście poruszyłyśmy też kwestię językową. Doszłyśmy do wniosku, że język ukraiński nie jest winny tych wszystkich nieszczęść. „A znaete, stich o zajczike ja znała w detstwie”, — powiedziała moja rozmówczyni. Chce się wierzyć, że źli bandyci przestraszą się Soninej lalki i opuszczą naszą ziemię, a dziewczynka nie zapomni wierszyka po ukraińsku.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

Nawet dzieci rozumieją…

Zoja SZALIWSKA, m. Konotop, obw. sumski Pewnego razu wraz z mężem jechaliśmy na Majdan w lutowy poranek, kilka dni po krwawej rzezi. Tam, ochrypli od długich panichid, duchowni odprawiali żałobne nabożeństwa za poległych bohaterów. My zaś wieźliśmy majdanowcom pierogi. Zgodnie ze zwyczajem naszej wsi na Połtawszczyźnie miały stać na stole pominalnym. Nie zdążyliśmy wskoczyć do swojego 16. wagonu pociągu Ługańsk—Kijów, a uprzejme konduktorki z sąsiedniego wagonu pozwoliły nam zostać u siebie — pociąg był na wpół pusty. Stopniowo zaczęliśmy rozmowę. Od nas po raz pierwszy usłyszeli, że Janukowycza już nie ma na Ukrainie. Przez dobę w drodze nie mieli żadnych informacji. Za to otrzymali surowy rozkaz: w Kijowie z wagonu nie wychodzić. A jeszcze w Ługańsku, jak mówiły, pasażerom zalecano, by nie jechali do Kijowa, a nawet wysadzano ich z pociągu. Byli szczerze zdziwieni, że jedziemy do Kijowa dobrowolnie, za własne pieniądze. „Powiedzcie tam, na Majdanie, żeby zdjęto kierownictwo kolei, które nabijało wagony górnikami, wiezionymi przymusowo do Kijowa, by wspierali Janukowycza”, — prosiły ługańszczanki. Mówiły o bezprawiu, zastraszaniu tych, którzy próbowali odmówić. Zebrali się w naszym przedziale także konduktorzy z sąsiedniego wagonu, pili herbatę, jedli pierogi, rozmawiali. W Kijowie szczerze się pożegnaliśmy, uścisnęliśmy się. A oto w maju znów zbieram się do Kijowa. Z obwodów wschodnich nadchodzą niepokojące wiadomości, z tamtych stron pociągi się spóźniają. Chcę jednak jechać także pociągiem ługańskim, mając nadzieję spotkać swoich znajomych konduktorów. Idę wzdłuż wagonów. Nie udało się… W moim przedziale młoda kobieta z dziewczynką. Ożywiona, towarzyska Sonieczka poinformowała, że ma cztery latka i jedzie do babci. Opowiadam jej wierszyk o zajączku, który chciał spać. Sonieczka wesoło powtarza po ukraińsku. Nagle jednak dziewczynka milknie, buzia staje się poważna. Wyjmuje lalkę, którą przed chwilą się bawiła, i szeptem oznajmia: „Это кукла-вампир. Она прокусывает шейку. Я напугаю куклой плохих бандитов, и они убегут в Россию”. Byłam wstrząśnięta: w przeciwieństwie do niektórych polityków, którzy mówią o mitingach pokojowych mieszkańców, mała ługańszczanka dobrze wie, kim oni są i skąd pochodzą. Mama dodała, że niedawno Sonieczce zabroniono…

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

osób. Gdzie tam! Daleko do tego, by zmniejszać szkodliwe emisje do atmosfery. Nie do tego, by zapobiegać zatruwaniu powietrza i wody. To nieważne. Drugi język państwowy uratuje od wszystkich bied i nieszczęść. Bez niego — koniec świata. Ci, którzy zostali pozbawieni możliwości rozkradania budżetu, po strachu zadowoleni zacierają ręce, podnoszą głowy. Rozumowaniami o poprawie dobrobytu z zaskoczenia mas nie kupisz. Nad tym trzeba rozmyślać i wkładać niemałe trudy sprawiedliwe. A tu drugi język państwowy w zęby — nie to, że tanio, a w ogóle bez jakichkolwiek własnych wydatków, a na dodatek złośliwie. Nie trzeba z banków w strefach offshore niczego zabierać. Podjudzaj ciemną głupotę: “Dajesz język!” Gdzieś wiek temu niebo drżało od “dajesz światową rewolucję!” A obecnie słońce wolałoby nie pokazywać się nad regionami, poruszonymi agresywnym nieładem opłacanych od wewnątrz i z zewnątrz wieców. “Dajesz federalizację!” Jaką? I dla kogo? Dla wyrzuconych dzisiaj z posad wczorajszych carów-rabusiów? Dla całkowitego bezprawia pod skrzydłem kryminalnych autorytetów? Panie! Przecież są przykłady porządnego ustroju społecznego w bliższych krajach europejskich. Dla kogo milsza wstrętna zniewaga azjatyckiego dzikusa? Dla nienasyconych łapowników? Poddaj się im na negocjacje. Choć na jotę ustąp, daj drapieżnikowi palec — odgryzie z krwią i kością. A referenda w obwodach i w jeszcze mniejszych enklawach, zastraszonych do zębów uzbrojonymi obcymi? Bez żadnych sondaży z góry znane wyniki pod lufami automatów. Nimi teraz grożą na lewo i prawo jacyś “nieznani”, ukryci pod nie wiadomo jakimi “kominiarkami”. Coż będzie się działo, kiedy zajmą pozycje bojowe przy każdym lokalu wyborczym, a przy każdej urnie do wrzucania kart do głosowania będą sterczeć “tituszki” z pałkami w pogotowiu? Wyrzucone na bezdrożach zniekształcone ciała porwanych i bestialsko zamęczonych narodowo świadomych aktywistów chyba nie inspirują do wyrażenia postawy obywatelskiej. Wiemy przecież, jak to było na Krymie. A nad Donbasem słońce nie wie, jak wschodzić, żeby nie widzieć dzikich okrucieństw. Za nieoddzielny od ukraińskiego lądu Półwysep Krymski jeszcze kiedy zapłacono Moskwie po same uszy: tymże Taganrogiem z pamięcią o jednej ze stolic, choć obłudną, ale jednak Ukrainy, a jeszcze bardziej — etnicznymi ukraińskimi ziemiami w guberniach kurskiej, biełgorodzkiej, przede wszystkim tymi, gdzie ukraińscy rolnicy wiekami orali i zasiewali niwy we władaniach pułku starodubowskiego. Tam do dzisiaj w miastach i wsiach nie mniej jest języka ukraińskiego, wciąż jeszcze nie wykorzenionego z powierzchni ziemi, nie wypalonego “rozżarzonym żelazem”, niż w tym czy innym osiedlu w granicach Państwa Ukraińskiego. Na jednym z przystanków komunikacji miejskiej w Biełgorodzie sumienni konduktorzy ogłaszają: “Góra Kredowa”. Skąd ta kreda? Czyż nie jest jasne. Tylko zabroniono wyjaśniać prawdę. Zwracać Ukrainie terytoria, które zostały przyłączone do Rosji w zamian za Półwysep Krymski, jakoś nikomu nie przychodzi do głowy. Co jeszcze mówić? Od kiedy już kwili-płakać pieśń ludowa: “Nie ma na świecie prawdy, prawdy nie wyszukać”. Ją zdobywają, wywalczają z taką odwagą i poświęceniem, jaką pokazali światu bohaterowie Niebiańskiej Sotni.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Pazury w wątrobę

W ciężkiej godzinie myślą wybiegasz ku temu, co zapowiedział święty Prorok Taras Szewczenko. Wypala mózg ostrzeżenie o złowrogim zagrożeniu: „Nadejdzie nieszczęśliwy dla ciebie czas i zapuści pazury w wątrobę”. Co to za pazury? Tylko niemowlę w kołysce nie wie, jeszcze nie zna. Odwróć i ustrzeż, Losie, aby za jego życia nie rozrywały duszy szpony dwugłowego orła. Tego, który w herbie rosyjskiego caratu niby upolował, chwycił łapskami tak zwaną „państwowość” — symbol kuli ziemskiej. Za czasów T. Szewczenki pod tym „sztandarem” zdobywcy straszyli: „Drżyj, Kaukazie, idzie Jermołow”. I rozbijali „dobre żebra i serce” górali, nienasycenie przelewając rzeki krwi nowych i nowych ofiar. Vadym PEPA Orzeł w naturalnej swobodzie i ten, który wywyższa cesarską koronę, to dwie wielkie różnice. Wysoko na niebie szybuje szaropióry. A pomazańców Bożych błogosławi krwawy. Drapieżny. Podstępny. Nienasycony… Wszystkiego złego, odrażającego, godnego potępienia nie sposób wyliczyć. I żadnym przebiegłym sługusom wszystkiego tego obrzydliwego nie uda się zmyć. Nie wybielić. Po skrajnie wyczerpującej ośmioletniej wojnie narodowowyzwoleńczej pod wodzą Bohdana Chmielnickiego wielce doświadczona kozacko-ruska Ukraina szuka niezawodnego sojusznika. Pokłada nadzieję w układzie z sąsiadem, który wyznaje tę samą wiarę — prawosławie. A ten, poświęcone na Radzie Perejasławskiej, w zmowie z kim tylko się da, zdradza. Komu tylko nie pomaga, by przekształcić życiodajną ziemię współwyznającego narodu w całkowitą ruinę. I sam dziobie, odrywa, gdzie tylko dopadnie. Oczy wyjmuje, a trupa nie chce. A im dalej, tym straszniejsza zguba. Złowieszcze szatańskie opętanie — „wściekły swat” Piotr I. Wtedy nie tylko do jakiegoś tam „ukraińskiego burżuazyjnego nacjonalizmu”, ale i w ogóle do „nacjonalizmu” zaborcza ideologia jeszcze nie dorosła. Zdobyła się jedynie na „zdrajcę Mazepę”. A kogo on zdradził, ukraiński hetman? Tego, któremu wyczerpującą charakterystykę dał genialny rosyjski pisarz Lew Tołstoj. Tylko kto o tym wie. Ono pod siedmioma zamkami. Nie do rozgłosu. Bo prawdziwe. Podaję we własnym tłumaczeniu. W języku ukraińskim nigdy nie drukowano: „Od Piotra I zaczynają się szczególnie uderzające i szczególnie bliskie oraz zrozumiałe dla nas okropności rosyjskiej historii. Opętany, pijany zwierz, gnijący od syfilisu, ćwierć wieku wygubi ludzi, straca, pali, zakopuje żywcem w ziemię, więzi żonę, wpada w rozpustę, cudzołoży. Sam, bawiąc się, ścina głowy, bluźni, jeździ z podobizną krzyża oraz z cybuchem w kształcie narządów płciowych i podobizną ewangelii — skrzynką z wódką. Koronuje dziwkę swoją i swojego niewolnika, rujnuje Rosję i straca syna. I nie tylko nie wspominają jego zbrodni, ale dotąd nie ustają wychwalania dzielności tego potwora i nie ma końca wszelkiego rodzaju pomników dla niego” (Pełne zebranie pism. — Moskwa, 1936. — T. 26. — S. 568). Ukraina pod wodzą wysoko wykształconego Iwana Mazepy pragnęła wyrwać się z dzikiego ordyńskiego jarzma, ze zwierzęcego bezprawia, rwała się do światła, do wyższych ludzkich ideałów, do humanizmu przynajmniej w europejskim wymiarze. Nie było dane. Pijany zwierz udusił nadzieje na wolność, niepodległość, państwowe samorządowanie jednego z największych europejskich narodów. Jego odwieczne nadzieje na lepszy los obsiadła, jak chwasty żyto na szczodrych łanach, moskiewska lulek. Naturalną świadomość narodową udusiła pętla z zgubnym piętnem — „mazepińcy”. W 1918 roku o żadnych banderowcach, jak i o żadnym Romanie Szuchewyczu, nawet myśli nie było. Ale zwierz z otchłani rwie się na łowy. Pod jego zwierzchnictwem ordyńskie dzikie zwyczaje rzucają się grabić cudze. A na usprawiedliwienie najazdu znajduje nie jedną przyczynę: „wyzwalać pracujących” od „burżujów”. A jeszcze — ratować od „religijnego opium”. Żeby nie kadzili mu „brzuchaci kaci w sutannach”. I dokładnie tak, jak i teraz, w XXI wieku, obłąkana agresja rozdziera, rwie na kawałki Ukrainę. Podważa, jak świnia pod dębem, władzę centralną. Rozdrabnia, osłabia ją, ogłaszając jeszcze jakieś tam niby ukraińskie „rządy” to w graniczącym z Rosją Charkowie, a to jeszcze dalej, na śmiesznym poboczu — w Taganrogu. To jak przy szyi kobyły ogon. Ale i tego za mało, żeby pochłonąć chyba jakiś obszar sąsiedniej terytorium. Więc dziel na mniejsze kawałki, żeby łatwiej trawić. Zapuszczaj pazury w wątrobę. Wyrywaj z żywego ciała szponami dwugłowego drapieżnika-mutanta chimeryczną Doniecką, a po tej zaczepce — Krzyworosko-Doniecką republikę radziecką. Prawie wiek minął od dawnych krwawych potworności, potępionych przez całą ludzkość i krwawymi wierszami wpisanych w historię świata. A powtarza się jeden do jednego. I gdzie? W cywilizowanym państwie. Na Wschodzie miłującego pokój z wrodzonego charakteru rdzennego narodu Ukrainy. Wielki wódz pracujących całego świata pouczał mniej bystrych zwolenników: musimy przyciągać na swoją stronę bandytów i przestępców, żeby ten materiał nie wykorzystali nasi wrogowie. Ulegli sługusy posłuchali. I w lutym 1918 r. oddali złotogłowy Kijów na pastwę rozwścieczonej z przepicia bandy pod komendą jeszcze ciepłego oficera Rosyjskiej Armii Cesarskiej Murawiowa, przybysza z guberni kostromskiej, na tyle kryminalnego, że po jakichś trzech miesiącach został zabity, jak wybryk natury, przez tych samych bolszewików, ale już w Symbirsku. A przed swoją haniebną śmiercią dokonał w złotowierchiej stolicy nad Dnieprem takiej rzezi, na którą nawet Szatan z piekła by się nie odważył. Rozkazał bombardować z armat budynki państwowe, muzea, majestatyczne świątynie, a przede wszystkim — budynek przewodniczącego Centralnej Rady Mychajła Hruszewskiego. Zaczarowany pięknem rodzinnej ziemi Mikołaj Gogol mówił, że rzadko który ptak doleci do środka Dniepru. A pociski z błogosławieństwem od dwugłowego orła jeszcze jak przelatywały z lewego niskiego brzegu na prawy wysoki. I przekształcały wzniesione w niebo rękami ludzkimi w całkowite ruiny. A gdyby to było tylko to. Oddziały Czerwonej Gwardii i Armii Czerwonej, podporządkowane właśnie Murawjowowi, „stawiały pod ścianą”, rozstrzeliwały na miejscu każdego przechodnia za wyszywaną koszulę, za ukraińskie słowo na ustach, a nawet za chłopski kożuch. Niepotrzebny był donos, jak teraz w Słowiańsku, gdzie na język ukraiński ogłoszono polowanie, jak na zwierzynę podczas łowów. W 1918 roku północni „bracia” przynieśli „wolność” na bagnetach. A teraz ona jest pod lufami automatów i karabinów snajperskich doskonałej niemieckiej produkcji. I do kogo apelować, skoro na Krymie w ogóle, a w Sewastopolu w szczególności, a do tego jeszcze tu i tam świadomi Ukraińcy muszą trzymać język za zębami, bo tylko patrzeć, jak sprowadzisz na siebie nieszczęście. Jak od Antychrysta zesłanie. Wielkanoc. Biją dzwony. Wiosna niesie ciepło. Ożywa przyroda. Zielenieją życiodajne łany. Wzrusza pierś nadzieja na odrodzenie Państwa Ukraińskiego jako wolnego wśród wolnych i równego wśród równych w kręgu narodów świata. A ekrany telewizyjne wtrącają w mrok średniowiecza. W mieście Rubieżne, przytulonym do ukraińskiej duszy żarliwym poetyckim słowem Wołodymyra Sosiury, który urodził się na Donbasie, tam, gdzie stacja Debalcewe, nie wiadomo jakiego pomiotu i nie wiadomo jakiego sumienia separatyści w dosłownym znaczeniu tych słów wykręcają mężczyźnie ręce i przywiązują schwytanego w biały dzień plecami do słupa, znęcają się, torturują człowieka z zakrwawioną inteligentną twarzą, drwią z mieszkańca bliskiego mu miasta. Skąd oni, ci sadyści? Z jakich ostępów? Z jakiej ciemności? Nie od ordyńców przecież chana Batyja? Nie pozwoli przecież Najwyższy tym łowcom ludzi zmartwychwstać. A może z tego szatańskiego pomiotu, który stawał przed oczami Mykoły Gogola. A innym nie dano widzieć. Tym bardziej, że ani wstydu, ani sumienia. Ukrywają coś podobnego do jakiejś ludzkiej postaci złowieszcze czarne maski. Jak u średniowiecznych katów z toporami na miejscu straceń. Jak w przerażających czasach inkwizycji. Z tą tylko różnicą, że pośród kozaków, za nie tak znowu dawnego ustroju pułkowego, nigdy nie pojawiali się domorośli kaci. Broń Boże brać grzech na duszę, która powołana jest być uczciwą przed Panem. Najmowano katów do egzekucji spośród cudzoziemców. Ludowa zasada przestrzegała przed zamachem na życie współwyznawcy. Podania z ust ludu potępiały zabójcę, którego duszy matka Ziemia odmówiła dania dwóch łokci dla pośmiertnego spoczynku. Dla niego na wieki wieków niewymowna kara – na widłach Księżyca podnosić na widłach rodzonego brata – przestroga dla każdego, kto zwraca wzrok w niebo. Lecz czy wiedzą o tym oszalali „separatyści”? Zatykają uszy, odwracają się z nienawiścią od pradawnego języka narodu ukraińskiego, który „od stworzenia świata”, jeśli iść za słowem świętego pisma, pielęgnuje dobro na odwiecznie swojej ziemi, od nikogo nieodebranej, niezagrabionej, a dziedziczonej nieprzerwanie od poprzednich pokoleń przez następne. I tych tak zwanych „nieznanych” przebiegli politycy już bez szmacianych masek, a tacy z wyglądu, że mają coś na myśli, nakłaniają masowo krzyczeć, aby ich „usłyszano”, aby kijowska władza wchodziła z nimi w nie wiadomo jakie negocjacje. Boże sprawiedliwy! Cztery lata cackali się na swoich rękach ze swoimi własnymi zekowskimi i przezekowskimi kierownikami i rządzącymi i nie zająknęli się, że komuś potrzeba kogoś wysłuchać. I nagle jak tamę przerwało. Jakie mogą być negocjacje z tymi, na przekupienie których wydawane są szalone środki, aby zrealizować dawno opracowane poza granicami Ukrainy dalekosiężne plany: zerwać wybory prezydenta, pozbawić Ukrainę niepodległości, suwerenności, wciągnąć ją w taką samą kolonialną zależność, jak w czasach carskiej i komunistycznej imperii. Na jakie ustępstwa iść? Tylko podaj rękę – oderwą i na osłabione ciało rzucą się, by dobić. Na czyj rozkaz dzieje się zbrodnicze, bezprawne, całemu światu wiadomo. Pod żadnymi maskami „zielonym ludzikom” z najnowszą bronią i w takich samych nowoczesnych kamizelkach kuloodpornych nie ukryć się. To przywódcy z guberni tej samej przestrzeni geograficznej, która zrodziła Murawjowa. Zrzuceni dywersanci mobilizują, najpierw, tych, którzy za wybranej przez nich wczorajszej władzy byli zagonieni do kopanek. Pomnażali miliardowe majątki rządzących klanów. A obecnie za setkę-dwie w najlepszym razie „zielonych”, a w gorszym – hrywien wykrzykują, jak papugi, zadane z tych szczytów, które cztery lata obdzierały gnębionych do nitki. Przez niesłychane zdzierstwa watażkowie zmuszeni byli panicznie uciekać, ratować się od ogólnonarodowego gniewu. Pochwycili, pociągnęli ze sobą lwią część miliardowych majątków z państwowej kasy. Ale na wygnaniu nie znajdują spokoju, nie śpią nocami, szaleją z żalu za tym porzuconym, czego nie zdążyli pochwycić albo nie wystarczyło kamazów i helikopterów, żeby wywieźć. Podjudzają popleczników, którzy nie rozbiegli się, a przyczaili, budzą się nocami ze strachu, że sprawiedliwego sądu nie uniknąć, przyjdzie rozstać się z nielegalnie przywłaszczonym. Wytrząsają napełnione skradzionym kieszenie, odrywają od serca, wyrzucają na przekupstwa biedoty miliony, byle nie rozstać się z miliardami. Zwołują z kopanek na masowe przepychanki i zwierzęce napady z kijami oraz ostrymi, jak w strefach, zaostrzonymi prętami, na zwolenników jedynej, niepodzielnej Ukrainy. Zesłani prowokatorzy podburzają: „nie ma życia bez języka rosyjskiego jako drugiego państwowego”. Bez pracy można. Z mizernymi emeryturami także. Nie do ekologii. Nie do nadmiernych emisji szkodliwych do atmosfery. Nie do wycinania chronionych lasów dla budowy luksusowych posiadłości dla wybranych.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

Znasz mowę?? Odbierz nagrodę!!

15 maja w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki odbędzie się uroczysta ceremonia zamknięcia XIV Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. To już tradycja, że w tej sali spotykają się zwycięzcy i laureaci turnieju, nauczyciele, mecenasi, działacze polityczni, kulturalni i społeczni oraz artyści. Będzie też jasny program artystyczny, w którym zaprezentują się młode talenty ze stolicy. Od czternastu lat z rzędu istnieje tradycja, która stopniowo staje się regułą: jeśli jesteś uczniem lub studentem i w uczciwym językowym współzawodnictwie udowodniłeś, że władasz językiem ukraińskim lepiej niż twoi rówieśnicy, otrzymujesz dyplom zwycięzcy, nagrodę od mecenasów konkursu i – prestiż „językoznawcy” roku. W tym konkursie uczestniczą miliony uczniów, uczniów szkół zawodowych, studentów, wojskowych. Odbywa się on, oprócz Ukrainy, w wielu krajach świata (czasami ich liczba sięga trzydziestu). Ten konkurs, mający na celu podniesienie społecznego prestiżu języka ukraińskiego w Państwie Ukraińskim, zainicjował wybitny ukraiński biznesmen i mecenas z Kanady Petro Jacyk. Po śmierci wielkiego Ukraińca (w 2001 roku) konkurs nosi jego imię. Patriotyczny maraton językowy odbywa się przede wszystkim dzięki ofiarodawcom z Ukrainy, Stanów Zjednoczonych, Kanady i Australii. Wszystkie nagrody pieniężne noszą imiona ich fundatorów-mecenasów. Najwyższe nagrody za zwycięstwo w krajowym etapie konkursu wynoszą po 7 tysięcy hrywien. Ogółem w tym dniu w teatrze nagrodę otrzyma ponad 70 osób. Konkurs trwa ponad pół roku. Rozpoczyna się 9 listopada, w Dniu Piśmiennictwa Ukraińskiego, a kończy się w połowie maja takim świętem języka. To już czternasty maraton językowy. Konkurs organizuje Liga Ukraińskich Mecenasów (prezes – Wołodymyr Zahorij, dyrektor wykonawczy – Mykoła Słabosz­pycki) wspólnie z Ministerstwem Edukacji i Nauki Ukrainy. W ciągu ostatnich czterech lat minister edukacji i nauki Dmytro Tabacznyk dystansował się od konkursu i próbował go zlikwidować. Ale patriotyczna społeczność ukraińska obroniła ten najbardziej masowy w latach niepodległości projekt narodowy. W tym roku najlepsi uczniowie, studenci i ich nauczyciele otrzymają zasłużone nagrody pieniężne od pisarzy Iwana Korsaka (Ukraina), Lesi Tkacz (Australia), Romana Kolisnyka (Kanada); od Związku Ukrainek Australii, Fundacji im. Iwana Bahrianego; od działaczki społeczno-politycznej Julii Tymoszenko, od posłów ludowych Petra Poroszenki, Jurija Derew'janki, Bohdana Benjuka, Iryny Farion, Oleha Tiahnybока, Mykoły Tomenki, Borysa Tarasiuka, Lilii Hryniewycz, od przewodniczącego NSPU Wiktora Baranowa, a także – od gazety „Słowo Proświty”, od przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana, Prywatnego Akcyjnego Przedsiębiorstwa „Firma Farmaceutyczna »Darnycia«” (przewodniczący rady nadzorczej – Wołodymyr Zahorij), Publicznej Spółki Akcyjnej „Obołoń” (dyrektor generalny – Oleksandr Słobodian), Prywatnego Akcyjnego Przedsiębiorstwa „Eksimed” (dyrektor generalny – Oleksandr Ohorodniijczuk). Ponadto zwycięzcy otrzymają przydatne zestawy bibliotek od Ligi Ukraińskich Mecenasów, gazety „Dzień”, od Fundacji Mykoły Tomenki „Ridna Kraina” oraz kijowskich wydawnictw: WC „Proświta”, „Akademija”, „Akademwydaw”, „Znannia”, „Lybid”, „Wesełka”, „Smołoskyp”, „Ukraiński Pysmennyk”, „Pulsary”, „Jarosławiw Wał”. W programie uroczystości wystąpią znani pisarze, naukowcy i dziennikarze (m.in. Wołodymyr Zahorij, Mykoła Słabosz­pycki, Pawło Hryćenko i inni), zespół wokalny „Kalynońka” (miasto Brovary) oraz zespół Szkoły Sztuki Choreograficznej „Soniczko” (miasto Żytomierz), a także lider zespołu „Choreja Kozacka”, kobzarz Taras Kompaniczenko. W tym dniu na scenie teatru Żytomierszczyzna, która rozpoczynała u siebie konkurs, przekaże sztafetę Winnicczyźnie. Właśnie tam 9 listopada odbędzie się uroczyste (na wzór zapalenia ognia olimpijskiego) otwarcie już XV Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. Hasło ceremonii: Jako patriota jesteś bezwzględny, wesprzyj ten maraton językowy, nie bądź obojętnym człowiekiem – przyjdź razem z rodziną! Prowadzący ceremonię: Hanna Koronenko i Pawło Szczyrycia. Służba prasowa Ligi Ukraińskich Mecenasów

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

Jesteście jutrzejszym dniem Ukrainy Jedna z ważnych składowych

Wkrótce minie dwadzieścia lat od dnia, kiedy Ministerstwo Sprawiedliwości zarejestrowało Międzynarodowy Fundusz Charytatywny „Liga Ukraińskich Mecenasów”. Od tamtej pory wiele się zmieniło. Nie ma już na tym świecie mecenasów: Petra Jacyka, Erasta Hucułaka i Marii Fischer-Slyż, Stanleya Petersona (Bohdana Patyka) z Kanady, Mariana Kocia ze Stanów Zjednoczonych, Wołodymyra Kaszyckiego z Polski, Wołodymyra Krawczenki i Iwana Kikty z Ukrainy. Skończyła się ich ziemska droga, ale pozostała pamięć o ich dobrych uczynkach. Wołodymyr ZAHORIJ, prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów W takim dniu, wychodząc na scenę teatru i patrząc na salę pełną mądrych twarzy zwycięzców i laureatów tego świetlanego konkursu, pragnę zacząć od słów podziękowania. Podziękowania dla rodziców — za mądre i utalentowane dzieci. Podziękowania dla nauczycieli — za ich pełną poświęcenia pracę, gdyż w zwycięstwie uczniów jest ich wielka zasługa. Podziękowania dla wszystkich tych darczyńców, którzy chętnie przekazywali środki na nasz konkurs, ponieważ rozumieją znaczenie tych cennych inwestycji w młody ukraiński intelekt — w przyszłość Ukrainy. I oczywiście, wraz z gratulacjami dla zwycięzców i laureatów, chcę dołączyć słowa podziękowania dla nich samych. Podziękowania za to, że dobrze rozumieją swój obywatelski obowiązek — nie tylko uczyć się, ale wychowywać i kształtować w sobie świadomego, przekonanego, wykształconego obywatela państwa ukraińskiego. Ten konkurs to coś więcej niż tylko konkurs czy kolejna olimpiada. To nie tylko testowanie znajomości języka państwowego. To jedna z form tej złożonej pracy na rzecz budowania narodu, która jest aktualnym zadaniem nie tylko ukraińskich władz, ale całego ukraińskiego społeczeństwa. Nic nie istnieje na tym świecie w izolacji i niezależnie od wszystkiego innego. Według mojego głębokiego przekonania, sytuacja, którą mamy na Krymie i na wschodzie Ukrainy, nie w ostatniej kolejności spowodowana jest tym, że nie wszyscy, zwłaszcza intelektualna elita tych regionów, czytali wiele mądrych książek z ekonomii, z historii, z naszej historii. Oraz tym, że ani władza, ani nasze organizacje społeczno-patriotyczne nie prowadziły działalności narodowo-wychowawczej. Zresztą, w tym dniu najmniej chciałbym wygłaszać tutaj jakiekolwiek przemówienia. Na wszystko jest swoje środowisko i swój czas. To zmartwienie dorosłych. Mnie zaś, według tego świątecznego scenariusza, przypada jeszcze powiedzieć, zwracając się do młodych: „Nie tylko oczekujemy od was wiele, abyście stali się, ku naszej radości, znacznie bardziej skuteczni i wykształceni od nas”. Takie są prawa normalnego rozwoju społeczeństwa, w którym dzieci powinny iść dalej niż rodzice. I wtedy rodzice mają duchową pociechę i satysfakcję za wszystkie możliwe niepowodzenia ich życia. Wierzymy w jutrzejszy dzień Ukrainy, bo wierzymy w was! I niech wam Bóg sprzyja na waszej drodze i na wszystkich innych życiowych drogach! Mychajło SŁABOSZPYCKYJ, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów To byli „pierwsi odważni”, którzy tworzyli Ligę. Każdy z nich miał poważną biografię filantropa. Musiałbym długo tutaj je wyliczać. Wystarczy powiedzieć, że dzięki darowiznom mecenasów narodziły się i ich kosztem istnieją tak szeroko znane placówki naukowo-edukacyjne, jak Ukraiński Instytut Badawczy Uniwersytetu Harvarda, Kanadyjski Instytut Studiów Ukraińskich przy Uniwersytecie Alberty. Dzięki temu został zrealizowany niezwykle ważny wówczas projekt Encyklopedii Ukrainoznawstwa, którym opiekował się z grupą ludzi o podobnych poglądach Wołodymyr Kubijowycz. W Ameryce Północnej dobrze znane są Fundacja Edukacyjna Petra Jacyka, Fundacja imienia Iwana Bahrianego, Fundacja Antonowyczów, Fundacja Woskobijnyków, Fundacja Jurija Czopiwskiego, Kanadyjsko-Ukraińska Fundacja Artystyczna, Fundacja Kostiantyna Temerteya — aktywni uczestnicy ukraińskiego życia naukowego, edukacyjnego i kulturalno-artystycznego w diasporze. W Australii dobrze znana jest działalność tamtejszej Fundacji Studiów Ukraińskich, która opiekuje się ważnymi projektami edukacyjnymi i kulturalnymi naszych tamtejszych rodaków. Nawiasem mówiąc, zarówno w USA, jak i w Kanadzie na poziomie ustawodawczym wspiera się filantropię. Powiedzmy, kiedy Petro Jacyk przekazał darowiznę w wysokości miliona na założenie badań nad historią Ukrainy w KISU przy Uniwersytecie Alberty, to podatek płacił tylko od połowy tej sumy (którą wydzielił ze swojego zysku). A rząd prowincji Alberta dodał od siebie do miliona Jacyka dwa miliony dolarów. To wymowne świadectwo współpracy mecenasa i państwa na niwie edukacyjnej. Najwyraźniej i u nas kiedyś zostanie uchwalona ustawa o mecenacie, która będzie zachęcać ludzi do dobroczynności i współpracować w tym z nimi. I wtedy rozbłyski czynienia dobra będą obserwowane nie tylko podczas każdych wyborów, kiedy kandydaci na deputowanych wszystkich szczebli pragną pokazać się jako anioły i nagle rzucają się do czynienia (oczywiście w celu wykreowania sobie odpowiedniego wizerunku) dobrych uczynków. Nasz konkurs nie jest pod „wybory”. Tutaj jest zupełnie inna motywacja i cel. Często mnie pytają: „A co, Zahorij będzie kandydował do Rady Najwyższej?”. Mówią, dlaczego przeznacza tyle środków na przeprowadzenie konkursu? A on, nawiasem mówiąc, jest głównym mecenasem maratonu już od dziesięciu lat. Czasami to po prostu w głowie się nie mieści: człowiek finansuje sprawę, nie mając czysto praktycznych zamiarów. Ma tylko strategiczne, państwowe przemyślenia, które wynikają z potrzeby wzmocnienia i podniesienia statusu społecznego języka państwowego. A to również wzmocnienie naszego państwa. Bo język państwowy jest jedną z jego ważnych składowych.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

Misja obrony słowa

Zwierzchnik Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Patriarchatu Kijowskiego, Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy FILARET Ukraiński Prawosławny Kościół Patriarchatu Kijowskiego postrzega ojczysty język jako wielki dar Boży. Język jest duszą i sercem narodu. Naszym wspólnym obowiązkiem jest strzec go i rozwijać, utwierdzać we wszystkich dziedzinach życia państwowego i społecznego. Ponieważ nasz naród przez trzy stulecia nie miał ukraińskiego języka państwowego, wiele straciliśmy. Język, podobnie jak Kościół i szkoła, jest duchowym filarem każdego państwa. Rozumiejąc to, wrogowie Ukrainy przez całą historię czyhali na język ukraiński, zakazywali go i ograniczali. Tak samo walczyli przeciwko narodowemu Kościołowi i szkole. Kijowski Patriarchat ma również misję obrony języka ukraińskiego jako jedynego państwowego języka na Ukrainie. Uważamy to za swój obowiązek. Bo nie będzie języka – nie będzie państwa, nie będzie narodu. Moskwa dobrze wie, co chce nam odebrać. Odebrawszy język, odbierze także świadomość narodową, a w końcu państwo. Właśnie dlatego jednym z ważnych zadań naszego Kościoła są tłumaczenia literatury duchowej na język ukraiński. Oprócz Biblii, korpusu literatury liturgicznej, mamy przekłady dzieł świętych ojców. Na tym jednak nie poprzestajemy. Międzynarodowy konkurs imienia Petra Jacyka jest wielkim bodźcem dla naszej młodzieży do nauki ojczystego języka. Ta impreza od dawna stała się prawdziwym ogólnoukraińskim świętem języka ukraińskiego. Wierzę, że język ukraiński odrodzi się w naszym niepodległym państwie. A ci, którzy uczyli się w szkole i na uniwersytecie po ukraińsku, z czasem będą myśleć po ukraińsku i o Ukrainie. Życzę sukcesów i wzywam Bożego błogosławieństwa dla wszystkich zwycięzców, uczestników i organizatorów XIV Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

Jest nadzieja na porozumienie

To pierwszy od ostatnich czterech lat konkurs, który kończy się w warunkach detabacznikizacji (określenie M. Słaboszpyckiego) nie tylko naszej edukacji, ale i całego życia duchowego. Bo to doprawdy błogosławione zmiany nie tylko dla naszej konkursowej sprawy. Wierzę, że to punkt wyjścia naszego ruchu w zasadniczo innym kierunku. Właśnie w tym, który jest potrzebny Ukrainie i dla ukraińskiej sprawy. Mychajło WATULIAK, wiceprezes Ligi Ukraińskich Mecenasów. Tabacznik nieprzypadkowo niszczył nasz konkurs. Niszczył wszystko, co ukraińskie, wszystko, co patriotyczne. A ponieważ nasz językowy maraton to swoista manifestacja ukraińskości, jest to, w swej istocie, permanentna akcja budująca naród. Tabacznik od razu swoim węchem wyczuł tę osobliwość. I bodaj od pierwszego dnia w ministerialnym fotelu wypowiedział nam wojnę. I oto czym to wszystko się skończyło — nasza sprawa nie zginęła, przeciwnie — ona triumfuje, a Tabacznik przebywa w głębokim politycznym nokaucie. Wątpliwe, by Dobkin pomógł mu wrócić na scenę. Oczywiście, było wiele niepokojów, kiedy po raz pierwszy zaczęły się perypetie z konkursem im. P. Jacyka. Były sygnały od pedagogów z terenu: tam nakazano nie po prostu hamować językowy turniej — nakaz był, by go nie przeprowadzać. Swoją pełną indyferencję wobec niego zaczęli demonstrować włodarze różnych szczebli. I sam minister w swoich wywiadach kategorycznie odżegnywał się od tego, co dotąd wspólnymi siłami robiły resort oświaty oraz Liga Ukraińskich Mecenasów, dając przykład udanej współpracy instytucji państwowej i społeczeństwa. Zbyt zauważalna i już doprawdy markowa była nasza sprawa, dlatego nie tak łatwo było ją pogrzebać. Oto właśnie tego nie przewidzieli Tabacznik ze swoją ko- Ołeksandr OHORODNIJCZUK, Dyrektor Generalny PrAT „Eksimed”, kandydat nauk chemicznych. Dlaczego zgłosiłem się do udziału we wspieraniu konkursu im. P. Jacyka? Mamy niezależne państwo, a język to jeden z najważniejszych atrybutów państwowości. W tym Lubomyr BIŁYK, dyrektor Czortkowskiego Kolegium Medycznego. Nie wiem, czy znajdzie się wśród normalnych ukraińskich ludzi choć jeden, kto nie zgodzi się ze mną: nie ma ceny dla takiego projektu. Zwłaszcza dzisiaj, kiedy mamy takie przykre anomalie w realnym stanie języka państwowego w Ukraińskim państwie. A także — biorąc pod uwagę po prostu skrajnie mandą. I jeszcze nie przewidzieli tego, że kwestia języka jest dla nas, Ukraińców, jedną z najbardziej bolesnych. Tutaj nie mamy dokąd ustępować. Wszystko to przesądziło o naszym zwycięstwie, uczyniło je całkowicie naturalnym. Sądzę, że największą dla nas przewagą w konfrontacji z tabacznikami stało się to, że nie byliśmy sami. Od pierwszych kroków realizacji naszego projektu wzywaliśmy patriotyczne społeczeństwo, by wspólnie wziąć na barki tę sprawę. I nas ochoczo wsparto. Wokół konkursu zebrał się wielki społeczny aktyw. Tutaj także autorytatywna rada opiekuńcza, do której weszli sami mecenasi, znani działacze społeczni, uczeni, pisarze. Widzimy tam akademików Wasyla Kremenia, Jarosława Jackowa, Mykołę Żułynskiego, przewodniczącego WUT „Proświta” Pawła Mowczana, przewodniczącego Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wiktora Baranowa, redaktora „Literackiej Ukrainy” Serhija Kozaka i redaktorkę „Słowa Proświty” Lubow Hołotę. A na czele rady opiekuńczej stoi prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyr Zahorij. Firma farmaceutyczna „Darnycia”, gdzie jest on przewodniczącym rady nadzorczej, najwięcej zrobiła dla tego, by ten konkurs się odbywał. Przez czternaście turniejów „Darnycia” dała już ponad dwa i pół miliona hrywien. Narodowy producent wspiera narodowy projekt. I to doprawdy symboliczne. Taki obiecujący sojusz jeszcze raz obrazowo pokazuje nam drogę do sukcesu ukraińskiej sprawy: tylko połączenie tych dwóch okoliczności daje tak dobre perspektywy utwierdzenia ukraińskich wartości, jak to widzimy na przykładzie naszego konkursu. Wielkie znaczenie przywiązujemy do rady nadzorczej językowego turnieju. Kieruje nią znana językoznawczyni, deputowana ludowa Iryna Farion. Wchodzą do niej pedagodzy, dziennikarze, pisarze. Wszyscy oni przejmują się losem konkursu w warunkach naszej niełatwej rzeczywistości politycznej i językowej. Wszystkie te problemy, które pojawiają się w konkursie (recydywy korupcji, wszystkie momenty organizacyjne, finanse, przypadki sabotażu konkursu) — to prerogatywa rady nadzorczej, która wiele zrobiła dla tego, by nasz projekt się utwierdzał i miał tę przejrzystość, którą się odznacza. I, wreszcie, jury konkursu. Jego swoista „wizytówka” — przewodniczący Pawło Hrycenko, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego im. O. Potebni. To ten poziom, o którym mogliśmy tylko marzyć. Kiedy na dyplomie zwycięzcy czy laureata językowego maratonu widnieje imię tak szacownej instytucji, to wiele mówi. Mam nadzieję, że komisje rekrutacyjne naszych uczelni będą brały pod uwagę taką okoliczność, kiedy będą rozpatrywać dokumenty abiturientów. Podpisy na dyplomach ministra oświaty (a on po latach przebywania w tym fotelu Tabacznika znów pojawił się na dyplomach) i tak autorytatywnego przewodniczącego jury — to dla kandydata więcej niż po prostu rekomendacja. I trzeba to prawnie usankcjonować. Planujemy na najbliższym zebraniu Ligi przyjąć odpowiedni apel do Ministerstwa Oświaty i Nauki. Dobrze, że znów mamy możliwość prowadzenia z nim dialogu. I że jest nadzieja na porozumienie z nim w kluczowych momentach. będziemy właśnie w państwie, a nie w jakiejś amorficznej strukturze. I stanie się to w znacznej mierze także dzięki tym, którzy dzisiaj biorą udział w konkursie języka ukraińskiego. Oto dlaczego podjąłem się wspierania konkursu Ligi Ukraińskich Mecenasów im. Petra Jacyka. Potem zaproszono mnie do Ligi, i konkurs stał się dla mnie takim samym osobistym kłopotem, jak i dla moich kolegów w niej. Przeżyłem niejedną wzruszającą ceremonię otwarcia i zamknięcia turniejów. I za każdym razem było to szczególne uczucie, jakbyś po raz pierwszy trafił na to wydarzenie. Ta radość dzieci, te rozumne oblicza młodych, duma nauczycieli ze swoich wychowanków — wszystko wyraźnie przemawia: to ważna narodowa sprawa. Bezsprzecznie przyniesie ona społeczeństwu swój ważny efekt.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

W tym siła Ukrainy

Jurij ŚCZERBAK, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador, pisarz Prawie trzynaście lat temu odszedł w wieczność Petro Jacyk — wielki Ukrainiec Kanady. Człowiek, o jego „dziwactwach” krążyły legendy: miał odwagę być sobą i mówić swoim rodakom w oczy rzeczy twarde, niekiedy nieprzyjemne — zwłaszcza żebrakom pieniędzy, którzy kręcili się wokół milionera i kusili go wszelkimi drobnostkowymi projektami. P. Jacyk miał twardą strategię — wydawać pieniądze, ciężko zarobione w branży budowlanej, na przełomowe, skierowane w przyszłość projekty: na edukację i naukę, przy czym naukę historyczną, która uwalnia Ukraińców od kompleksu niższości, naukę, która kształtuje świadomość narodową młodych pokoleń budujących własną państwowość. Wśród najodważniejszych idei P. Jacyka było ustanowienie Międzynarodowego Dziecięcego Konkursu Znawców Języka Ukraińskiego. Pierwszy, uroczysty finał konkursu odbył się w maju 2001 roku. Pamiętam sceptyczne, a niekiedy wrogie głosy wobec konkursu, który odbywał się kosztem kanadyjskiego milionera: nie przystoi bowiem, jak mówiono, „rozmieniać” miłość do ojczystego języka na obce pieniądze — pieniądze niemałe; po co „kapitalizować” dziecięcą świadomość, wypłacając zwycięzcom sumy znaczne, jak na możliwości dzieci. Ci „puryści” i strażnicy moralności nie chcieli zrozumieć, że wszelkie współczesne konkursy szkolne — czy to z ćwiczeń komputerowych, czy z geografii lub matematyki — mają składnik nagród, jak w sporcie. Jednak P. Jacyk, doskonale rozumiejąc, że takie konkursy powinny zapewniać ukraińskie państwo i ukraińscy mecenasi, a nie obywatel Kanady, zaproponował stopniowe zmniejszanie swoich wkładów i przejście do czysto narodowych wymiarów rywalizacji językowej. Problemy z konkursem po śmierci P. Jacyka dyplomatycznie i taktownie rozwiązał pisarz M. Słabosz­pycki, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, którego zasługi w tej dziedzinie trudno przecenić. Dziecięcy konkurs znawców języka ukraińskiego stał się nieodłącznym i bardzo ważnym elementem budowania narodu ukraińskiego, skutecznym środkiem odrodzenia ojczystego języka. Jak tu nie przypomnieć słów Petra Jacyka: „Najważniejszą wartością jednostki i państwa jest siła, jaką dają edukacja, pieniądze i armia, bo świat kocha piękno, ale liczy się tylko z siłą”. Wspominam promienne oczy dzieci — uczestników konkursu znawców języka ukraińskiego, ich czyste głosy — i myślę o nieśmiertelności ojczystego słowa, o odradzającej się duchowej sile Ukrainy.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Wierzę w ideę

w kontekście konkursu imienia P. Jacyka — potężny element pracy wychowawczej wśród najmłodszych dzieci, tych uczniów, którzy być może sami jeszcze nie rozumieją celu tej akcji. Bardzo mnie dziwi, gdy nawet w ukraińskich szkołach Kijowa dzieci na przerwach rozmawiają po rosyjsku. A i nauczyciele także, a w domach przeważająca większość rodziców, niestety, mówi po rosyjsku. Ta sytuacja stała się głównym powodem, który skłonił mnie do udziału we wspieraniu konkursu, któremu bezwzględnie potrzebne jest także poważne wsparcie państwowe. Wierzę, że konkurs to ten mały krok, który przybliża nas do prawdziwego państwa, które u nas na pewno będzie. Minie jakiś czas i my ży-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Nasze szczególne podejście

niski, do przykrości duchowej niski, — poziom patriotycznego wychowania młodzieży w Ukrainie. Wszystko to jest spowodowane brakiem jasno sformułowanej i stale na wszystkich szczeblach artykułowanej koncepcji państwowej ideologii. Mamy tylko jakieś ogólne słowa, niejasne aluzje do jakichś teorii. W końcu to już inny temat na osobną rozmowę o nim. Konkurs stał się tą oryginalną, dynamiczną ideą, która wyraźnie pokazała: można łatwo wstrząsnąć stagnacyjnym bagnem, jeśli wprowadzi się w nie ruch żywej myśli i element twórczej intrygi, który towarzyszy takim turniejom intelektualnym. Jest zasadniczo ważne — materialne nagradzanie tych, którzy wygrywają. To nie tylko motywuje uczestników zawodów. To pozytywnie wpływa na ich ambicje (a one — większe czy mniejsze — są u każdego człowieka, w każdym wieku), zapala wspaniałym duchem intelektualnej rywalizacji wszystkich tych, którzy byli świadkami wręczania nagród zwycięzcom. To wspaniała i pożyteczna prowokacja. Jacyk jako biznesmen — człowiek heurystycznego myślenia — doskonale to rozumiał i dlatego również przy tym nalegał. Dobrze pamiętam, jak po raz pierwszy usłyszałem o pomyśle takiego konkursu. Od razu mi się spodobał. Nasza uczelnia nie ma profilu filologicznego ani humanistycznego, ale uważam tę sprawę za dla nas zasadniczo ważną. Wychowujemy nie tylko dobrego specjalistę. Wychowujemy też prawdziwego obywatela — patriotę swojego państwa, inteligenta narodowego. Czyż może on być bez dobrej znajomości języka państwowego? Ponadto kultura mowy człowieka jest świadectwem jego ogólnej kultury. Wszystko to — i nie tylko to, bo jest tu jeszcze wiele innych ważnych momentów — warunkuje nasze szczególne podejście do konkursu imienia Petra Jacyka.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

Konstytucja społeczeństwa obywatelskiego

Ciekawy, niebanalny, prawdziwie nowatorski projekt z inicjatywy społecznej zrealizowała grupa entuzjastów, którzy przedstawili ukraińskiemu społeczeństwu nową Ustawę Zasadniczą, proponując ją do ogólnonarodowej dyskusji. Twórcy nazwali ten zasadniczo nowy projekt prawny funkcjonalnie uwarunkowaną Konstytucją Republiki Ukraińskiej, Konstytucją solidarności i sprawiedliwości, Konstytucją społeczeństwa obywatelskiego. Autorem tego projektu jest dziennikarz i pisarz Jewhen Hołybard, który systemowo i odpowiedzialnie rozpatruje fundamentalne pytania stojące przed ukraińskim narodem, państwem ukraińskim i społeczeństwem ukraińskim. Innymi słowy, w tę Konstytucję wpisano zasadę wzajemnej odpowiedzialności państwa i społeczeństwa, kierownictwa i wspólnoty, urzędnika i obywatela. Poprosiliśmy Jewhena Hołybarda o skomentowanie swojego dzieła. Jak czytamy na okładce tego niezwykłego wydania, „Konstytucja solidarności jest środkiem normatywnego uregulowania i uzasadnienia solidarnych relacji prawnych między obywatelami Republiki Ukraińskiej, niezależnie od ich miejsca w hierarchii społecznej, obowiązków służbowych czy innych”. Konstytucja solidarności zasadniczo różni się od poprzednich prób konstytucyjnych. Różni się treścią, ukierunkowaniem i zawartym w niej obowiązkiem wykorzystania prawa i władzy w interesie wszystkich obywateli. Konstytucja jest funkcjonalnie uwarunkowana, ponieważ wymaga od konkretnych organów państwa, osób urzędowych, organizacji i obywateli wykonywania ściśle określonych funkcji w interesie całego Narodu Ukraińskiego. W odróżnieniu od poprzednich Konstytucji, które były jedynie deklaracjami intencji i miały charakter głównie paradny, Konstytucja solidarności jest roboczym zbiorem norm prawnych, przeznaczonych do obowiązkowego praktycznego zastosowania. W Konstytucji jasno sformułowano wymagania, jakie społeczeństwo stawia przed urzędnikami państwowymi, partiami politycznymi, organizacjami społecznymi i obywatelami. W tym celu każdy artykuł funkcjonalnie uwarunkowanej Konstytucji solidarności składa się z trzech części: — norma konstytucyjna (wymóg) dotycząca funkcji, która ma być wykonana przez odpowiedni organ, osobę urzędową lub inną, w szczególności obywatela; — organ odpowiedzialny (urzędnik) odpowiedzialny za nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem tej normy; — sankcje nakładane za naruszenie wskazanej normy konstytucyjnej. Właśnie dzięki takiemu zobowiązującemu podejściu Konstytucja staje się w istocie Ustawą Zasadniczą bezpośredniego działania, a zatem prawdziwym fundamentem ustawodawstwa i przykładem praktycznej realizacji głównego dokumentu prawnego państwa. Konstytucja solidarności wyjaśnia definicje fundamentalnych pojęć, które leżą u podstaw republikańskiego ustroju państwowego i są wykorzystywane w procesie budowania państwa, a mianowicie: — republika, czyli państwo władzy publicznej (narodowej); — wzajemna odpowiedzialność jako warunek solidarnego systemu ustroju państwowego; — postulat społeczny solidarności; — hasło działalności społecznej; — kryterium użyteczności społecznej każdego organu państwowego i niepaństwowego, urzędnika, każdej osoby urzędowej, każdego obywatela Ukrainy; — idea narodowa, kwestia narodowa i kwestia językowa; — ideologia ukraińskiego patriotyzmu i trzy ideały Narodu Ukraińskiego: moralny, wychowawczy, polityczny; — podział władzy na cztery składowe, niezależne w granicach swoich kompetencji: ustawodawczą, centralną wykonawczą, samorządową oraz sądowniczą; — doprecyzowanie symboli państwowych Republiki Ukraińskiej; — główne obowiązki (funkcje) każdego obywatela Republiki Ukraińskiej; — wymagania wobec partii politycznych i organizacji społecznych. W szczególności za ideał polityczny Narodu Ukraińskiego zaproponowano uznać taki optymalny wynik wspólnej działalności naukowej, gospodarczej, kulturalno-oświatowo-wychowawczej oraz międzynarodowej organów państwowych, instytucji, przedsiębiorstw i organizacji wszystkich form własności, organizacji społecznych oraz poszczególnych obywateli, gdy: 1) poziom bezrobocia na Ukrainie nie przekracza 3%; 2) poziom inflacji nie przekracza 3% rocznie; 3) łączny dług państwowy nie przekracza rocznej sumy deficytu budżetu państwowego; 4) saldo bilansu handlu zagranicznego jest dodatnie; 5) język ukraiński jest codziennie używany przez wszystkich obywateli Republiki Ukraińskiej na wszystkich szczeblach komunikacji, we wszystkich sferach, branżach i segmentach społecznej przestrzeni informacyjnej; 6) pod względem dochodu na mieszkańca Republika Ukraińska znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów świata; 7) pod względem średniej długości życia obywateli Ukraina znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów świata; 8) Ukraina w pełni zapewnia sobie niezbędne źródła energii i surowców i nie zależy od dostawców zewnętrznych; 9) Siły Zbrojne Republiki Ukraińskiej oraz inne formacje zbrojne określone przez niniejszą Konstytucję, przy patriotycznym udziale wszystkich obywateli, są zdolne do obrony niepodległości, integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy; 10) pod względem stanu środowiska naturalnego i wskaźników ekologicznych Ukraina znajduje się w dziesiątce najlepszych krajów świata; 11) pod względem osiągnięć swoich przedstawicieli na turniejach, stadionach i arenach sportowych Republika Ukraińska znajduje się w dziesiątce najlepszych krajów świata; 12) Republika Ukraińska i Ukraińcy cieszą się zasłużonym autorytetem na świecie. Mając ten utrwalony w Konstytucji i znany wszystkim obywatelom drogowskaz, nie będzie już sensu bawić się w przedwyborcze obietnice liderów i partii, a potem usprawiedliwiać się, powołując na niesprzyjające okoliczności. Bo konstytucyjnie określony ideał polityczny Narodu i Państwa to jasne zadanie, które wszyscy musimy rozwiązać, to poprzeczka, którą za wszelką cenę trzeba pokonać, to cel, który trzeba osiągnąć. Odpowiednio dotyczy to również ideałów moralnych i wychowawczych. W tej Konstytucji po raz pierwszy jasno określono ustrój społeczeństwa obywatelskiego, które powinno mieć trójpoziomową strukturę administracyjno-terytorialną, wskazano odpowiednie funkcje zarządzania na każdym poziomie, z maksymalną roboczą szczegółowością kierunków działalności, obowiązków, uprawnień, źródeł finansowania i wydatków. Z wyjątkową doskonałością, w szczegółach opracowano normy organizacyjno-prawne samorządności na poziomie lokalnym. W rozdziale „Główne funkcje państwa” określono funkcje odpowiednich organów w sferach: Obrona i bezpieczeństwo, Służba ochrony praw konstytucyjnych obywateli, Państwowy Komitet Kontroli, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Ukraińskiej, Sfera wychowania, oświaty i nauki, Działalność gospodarcza: planowanie, produkcja, finanse, Kompleks paliwowo-energetyczny, Sfera ochrony zdrowia i wsparcia socjalnego obywateli, Sfera kultury i dziedzictwa narodowego. W tym rozdziale, jak i w innych, jest wiele nowacji. W szczególności w części „Obrona i bezpieczeństwo” przewidziano działalność formacji wojskowych obrony terytorialnej. W części „Działalność gospodarcza: planowanie, produkcja, finanse” określono jednolitą normę podatkową, w części „Sfera uzdrowiskowa i wsparcia socjalnego obywateli” przewidziano stymulowanie działalności samouzdrowiskowej obywateli itd. W części „Służba ochrony praw konstytucyjnych obywateli” przewidziano między innymi, że służba ta powinna koordynować działalność prefektów policji, udzielać im wszechstronnej pomocy; wszechstronnie wspierać działalność policji regionalnej, udzielać jej pracownikom (w szczególności lokalnym szeryfom) pomocy kadrowej, zawodowej i organizacyjnej, zwłaszcza w sferze pracy profilaktycznej i kontaktów społecznych. Rozdział „Centralne organy zarządzania państwem” zawiera funkcje i normy działalności Narodowego Zgromadzenia Ustawodawczego Republiki Ukraińskiej, Rady Ministrów Republiki Ukraińskiej i jej Aparatu, Prezydenta Republiki Ukraińskiej i jego Kancelarii. Jasno określono warunki stawiane kandydatom na wysokie stanowiska państwowe, w szczególności na stanowisko Prezydenta Republiki Ukraińskiej. Na przykład, jeśli Prezydent Republiki Ukraińskiej ma pełnić funkcje Najwyższego Głównodowodzącego Sił Zbrojnych Ukrainy, to obowiązkowo musi posiadać odpowiednie przygotowanie wojskowe. Rozdział „Justycja” zawiera normy działalności i odpowiedzialności Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury, Sądów i sądownictwa, a także Trybunału Konstytucyjnego Republiki Ukraińskiej. Dla lepszego zrozumienia przedmiotu, przed właściwym tekstem projektu Konstytucji umieszczono krótki ekskurs w historię procesu konstytucyjnego, zaczynając od „Ruskiej Prawdy” do pierwszej Konstytucji niepodległej Ukrainy. Autorzy Konstytucji Republiki Ukraińskiej mają nadzieję, że to wydanie zostanie przyjęte ze zrozumieniem i znajdzie poparcie szerokich warstw społeczeństwa. Jewhen HOLYBARD wyboru. Trzeci etap — udana praca twórcza w produkcji, szacunek kolektywu. Taka skrupulatna selekcja pretendentów na deputowanych w organach kierowniczych państwa prawie wyklucza przypadkowych ludzi, pozwala stworzyć silny aparat urzędniczy bez łapownictwa i kradzieży mienia państwowego. A kto u nas, na Ukrainie, zajmuje odpowiedzialne stanowiska w państwowym aparacie urzędniczym? Dzieci, żony, kumowie, swatowie, kochanki i bliscy krewni wysokich rangą urzędników. Wysoki intelekt nie jest ceniony. Ukraińscy mędrcy po ukończeniu uczelni i obronie dysertacji wątpią, czy zdołają znaleźć pracę w ojczyźnie. A u Japończyków dla takich wątpliwości nie ma miejsca. Oni wiedzą, że ich nazwiska zostały wpisane do „Złotego Funduszu Intelektualnego”. Wkrótce nowe wybory prezydenckie. Być może tym razem poszczęści się Ukrainie i wreszcie w „dyspozytorni państwa” przy pulpicie zasiądzie mądry Człowiek, który ponad wszystko będzie troszczył się o interesy ogółu. Czy można na to liczyć w warunkach istniejącego ukraińskiego ustawodawstwa? Jak znowu (który to już raz!) nie pomylić się w wyborze?

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

Jaki prezydent — taka i kraj

Neonila PETRENKO. Pisarka L. Kopań jest przekonana, że w „dyspozytorni państwa (DP) przy pulpicie ideologicznym i zbrojeniowym musi siedzieć mądry, adekwatny człowiek, który ponad wszystko będzie stawiał interesy ogółu. W wysoko rozwiniętych krajach wysoki poziom życia i dobrobyt gospodarczy w znacznej mierze wynikają z mądrości człowieka stojącego przy pulpicie DP. Istniejące tam prawo i niezbędny system testowania, własne tradycje narodowe pozwalają wybrać Człowieka godnego zajęcia miejsca przy pulpicie w DP. Wysoki poziom życia, dobrobyt gospodarczy — wszystko to w znacznej mierze dzięki mądrości Człowieka przy pulpicie w DP”. (Zob. „Słowo Proświty”, nr 13 z 2014 r.) Na Litwie po rozpadzie ZSRR kierownictwo zdołało uniknąć problemów narodowościowych, choć mieszka tam również wielu Rosjan. Przywódcy nie dopuścili do „prywatyzacji”, masowej dywersji ideologicznej, tworzenia kierowniczych klanów oligarchicznych, prowokacyjnych działań ruchów separatystycznych, skierowanych na niszczenie państwowości, zachowali i podnieśli istniejący poziom rozwoju gospodarczego i przemysłowego oraz dobrobytu życiowego. Wszystkie osiągnięcia narodu litewskiego w okresie poradzieckim to wynik stworzonego przez niego niezawodnego systemu ustawodawstwa kraju. Szczególne znaczenie ma Ustawa, która gwarantuje wybór Człowieka mądrego, adekwatnego, godnego zajęcia miejsca przy pulpicie w „dyspozytorni państwa”. Ukrainie, w porównaniu z Litwą, nie poszczęściło się: przez 22 lata Niepodległości przy pulpicie w „dyspozytorni państwa” odsiedziało kadencję czterech prezydentów. Czym ucieszyli oni Ukrainę? O jakie interesy dbali bardziej: o ogólne czy swoje osobiste? Wynikiem 22-letniej pracy prezydenckiej jest obrabowana, zrujnowana, sponiewierana, obmyta krwią Niebiańskiej Sotni Ukraina. Bogactwo elity rządzącej, nędza narodu, upadek kultury i nauki, roszczenia terytorialne sąsiedniego państwa, napięta, niepokojąca atmosfera psychologiczna ukraińskiej teraźniejszości. Straszny kryzys polityczny, ideologiczny i gospodarczy, w który zepchnęli sternicy Ukrainę — to jeszcze jeden wynik ich barbarzyńskiej działalności. Chciałoby się zapytać L. Krawczuka, który stał u źródeł państwowości: „Dlaczego najważniejsza dla Ukrainy Ustawa o wyborach prezydenta u nas nie gwarantuje przyjścia do „dyspozytorni państwa” do pulpitu Człowieka, który ponad wszystko będzie stawiał interesy ogółu. Dlaczego L. Krawczuk, wykonując tak odpowiedzialną pracę, od której zależy los kraju, nie zapożyczył przodującego doświadczenia wielu wysoko rozwiniętych krajów w tworzeniu własnych Konstytucji i Ustawy o wyborach prezydenta, która u nich działa? Szczególnego zainteresowania zasługuje Konstytucja Japonii. Japonia wchodzi do dziesiątki najbardziej rozwiniętych krajów świata przy braku na jej terytorium bogactw naturalnych. Jakie główne czynniki sprzyjają stabilnemu wzrostowi potencjału naukowego, gospodarczego i technicznego Japonii w ciągu ostatniego półwiecza? Główny czynnik — ludzki; stworzony w kraju wysoce zorganizowany aparat państwowy, którego wszystkie szczeble zajmują mądrzy, patriotycznie nastawieni ludzie, których nazwiska są zarejestrowane w „Złotym Funduszu Intelektualnym” kraju. W Japonii wysoko ceni się twórczy umysł, bystrość, pomysłowość, szlachetność. Do „Złotego Funduszu Intelektualnego” Japonii wpisuje się nazwiska rodaków, którzy przeszli trzy etapy selekcji. Pierwszy etap — nauka w szkole. Prymusom, bystrym, wysoce zorganizowanym i komunikatywnym uczniom wydaje się świadectwa ze specjalnym oznaczeniem. Następny etap — nauka na uczelniach wyższych, aktywność społeczna, sumienne wykonywanie nieprestiżowej pracy charytatywnej, brak kastowej pychy, bezinteresowność — to charakterystyczne cechy zwycięzców drugiego etapu selekcji

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

wiecznym światem. Na dole kobiecych koszul wyszyta jest lachiwka — ażurowy wzór z chmielowego listka albo łańcuszek z nieskończonika z półswastyką. Rozkwitła Soborna ulica miasta od pochodu setek ludzi w wyszywankach, przeważnie młodzieży. Śpiewne pole nad Tal'jankoju zalśniło wystawionymi haftowanymi wytworami, od zbiorów muzealnych po prace współczesnych rękodzielniczek. Koszule folklorystyczno-etnograficznego zespołu „Orijany” wyszyto według najpiękniejszych motywów z Tal'niwszczyzny. Wzory ludowego stroju z różnych zakątków Ukrainy prezentowali pracownicy kijowskiego Muzeum Iwana Hončara. Nauczyciele i uczniowie miejskiej szkoły nr 1 pokazali tradycyjny ludowy strój zachodniej Czerkaszczyzny. Ciekawie było przyjrzeć się swoistym wyszywanym wizytówkom każdej wsi rejonu tal'niwskiego. Najlepsze haftniczki zorganizowały warsztaty dla młodzieży, aby piękny, kolorowy ornament tej zwyczajowej sztuki Ukraińców rozwijał się i chwalebnie oświecał ich dusze.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Dusza lśni pięknem

Wadim MYCYK, etnolog, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Niedzielą Talne zakwitło wyszywankami: i kwiecistymi, i gwiaździstymi, haftowanymi krzyżykiem i gładzią. Wszystkie one współbrzmią z wiosennym rozkwitem, z blaskiem słońca, z bujnym rozkwitem przyrody. Przez dziesięciolecia władza antyukraińska wyszywanych koszul otwarcie nie zakazywała, ale zawsze nimi pogardzała, uważając je za przebrzmiałe i niepotrzebne. Tak wychowywano uczniów. Starszych oskarżano o patriarchalność, a niektórych także o nacjonalizm. W takiej pogardzie coś dobrego nie mogło wzrastać i się rozwijać. Tak oddawano na pastwę zaniedbania tysiącletnią kulturę narodu, a duszę człowieka pozbawiano energetycznego zasilania z niebios, czyli Bożej łaski. Oto kilka przykładów. Nasze mamy uczyły się w szkole w latach 30. XX wieku. Dzieciom wtedy nakazywano, by w wyszywanych koszulach czy bluzkach do szkoły nie przychodziły. Dziewczynkom zrywano korale i na wszelkie sposoby zachęcano, by obcinały warkocze — ich dumę. Pracując jako dziennikarz w Talnem, poczułem potrzebę trzymania się ukraińskiego stylu: od 1969 roku zacząłem codziennie chodzić wyłącznie w wyszywanej koszuli, od 1970 roku nosić słomkowy kapelusz, a w 1971 roku zapuściłem wąsy. Tak też oskarżono mnie o burżuazyjny nacjonalizm. Co prawda uczniowie odbierali to inaczej. Kilka lat temu startowałem do rady obwodowej, a ówcześni uczniowie, dziś nauczyciele, mówili, że byłem dla nich wzorem prawdziwego Ukraińca. Prezydent W. Juszczenko lubił chodzić w wyszywance, a to udzielało się otoczeniu. Wyszywanki zaczęło wkładać coraz więcej ludzi. Lecz oto do władzy doszedł W. Janukowycz i wszystko znów wróciło do całkowitego ich ignorowania. Szefem obwodowej administracji państwowej na Czerkaszczyznę przysłał Tuluba. Ten „Bohater Ukrainy” na zimowe święta 2011 roku w obwodowym radiu lekceważąco oświadczył, że niektórzy mężczyźni zakładają wyszywanki i wystawiają się na pośmiewisko. Władza dała sygnał do odwrotu ludzkiej urodzie. Sztuka haftu nie upadła. U kobiet i dziewcząt to naturalny sposób okazywania swojej sprawności, kontynuowania tradycji ojców. Ta życiowa potrzeba zamknięta jest w wyszywanych koszulach i ręcznikach. Uduchowiają one człowieka, łączą go ze światem niebieskim, ze światem przodków. A ponadto wzory są tak rozmieszczone, że chronią człowieka. Na kołnierzu wyszyte są romby, trójjedyne drzewa życia, znaki słoneczne swargi. Maniżka każdej koszuli, a w damskich także poliki na rękawach, wyszywane są na wysokości piersi. Oświetlają one duszę człowieka pięknem, a słoneczkami, kwiatami-gwiazdami wiążą ją z

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Piękny świat miłości matczynej

Dzień Matki to międzynarodowe święto na cześć matki. W tym dniu składa się życzenia matkom, dziękuje im za dobroć, ciepło ich rąk i serc, wszak rodzinne zacisze, szczerość duszy i bezgraniczna dobroć pochodzą od matki. Switłana SZAHAŃ W ramach posiedzenia Klubu Młodej Rodziny w obwodowej bibliotece dla młodzieży odbyło się spotkanie „Piękny świat miłości matczynej”, poświęcone Dniu Matki. Kierownik Klubu Młodej Rodziny, bibliotekarka czytelni Maria Kałyniuk zaprosiła na spotkanie ze studentami Przykarpackiego Narodowego Uniwersytetu im. W. Stefanyka Lubow Drohomyrecką, mamę trojga dzieci, mistrzynię haftu, właścicielkę sklepu „Lubawa”. Uczestnicy święta zapoznali się ze sztuką ukraińskiego haftu, obejrzeli stroje huculskie, eleganckie hafty pokuckie, bojkowskie, opolskie oraz stroje etniczne. W święcie brali udział wychowankowie kółka słowa artystycznego „Istyna” (kierownik L. M. Batiużenko), zespół tańca sportowo-towarzyskiego „Rytm-Prestiż” (kierownik W. Mykycej), a student Narodowego Uniwersytetu im. W. Stefanyka Wasyl Duckyj wykonał piosenkę „Mamo”. Kierowniczka wydziału informacyjno-bibliograficznego Oksana Szynkarenko dokonała przeglądu wystawy książek „Zachowajcie płomyk rodzinnej miłości”, zapoznała obecnych z historią święta Matki, zwróciła uwagę młodzieży na źródła literackie, które uczą szacunku, troski o matkę, rozwijania poczucia wdzięczności, miłości, wychowywania chęci wspierania mamy, ochrony jej. W losie każdego z nas mama zajmuje szczególne miejsce. Daje nam ważne lekcje dobra, sprawiedliwości, odwagi, wiary, nadziei, miłości. Mama uczy nas wielkiej sztuki życia wśród ludzi. rady datę obchodów jubileuszu przeniesiono na 23—24 sierpnia. Według słów mera Radywiłowa Mykoły Karapetiana, stało się to w związku z wydarzeniami w państwie, a także z niełatwą sytuacją z zabezpieczeniem materialnym i finansowym przewidzianych na uroczystości prac i działań. Ogółem w związku z 450-leciem w Radywiłowie zaplanowano niemało projektów: zrekonstruują centralny plac miejski, powstanie pomnik założyciela miasta księcia Radziwiłła, będzie działać piękna fontanna… Budowniczowie wyremontują drogi, pokryją dach i urządzą fasadę szkoły muzycznej, uporządkują budynki resortowe i mieszkalne. A jeszcze ukaże się książka historyczna o Radywiłowie… Kijowski Oddział Ogólnoukraińskiego Związku Weteranów (KOW OZW) zaprasza do Pałacu Weteranów 15 maja, o godz. 15 na wydarzenie poświęcone ofiarom Bykowni: „BYKOWNIA. NIEWOLNICTWO. POWSTANIE.” Demonstracja fragmentów filmów „Gdyby sosny mogły mówić”, „Katyń”, a także pokaz taśm „Koktajle Hruszewskiego”, „Szczególny widok. Stepan Bandera”. Wstęp wolny. Dojazd: do ul. Bastionna 11, przystanek Strutyńskiego (przedostatni przystanek przed Ogrodem Botanicznym nad Dnieprem), trolejbus 14, autobus 62. Metro „Drużby Narodów”. Rada KOW OZW

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

„Ojciec żołnierza” — gruzińska legenda światowego formatu

Anastasija Didenko Przed Dniem Zwycięstwa organizacje społeczne „Braterstwo”, Klub Młodzieżowy „Dyskusja tabu” oraz redakcja gazety „Femida-MKDT” zorganizowały dla weteranów wojennych i młodzieży w kinie „Start” pokaz fabularnego filmu „Ojciec żołnierza”, który w tym roku obchodzi 50-lecie. Kierownik organizacji społecznej „Braterstwo” Myhajło Kruhlak pogratulował weteranom Dnia Zwycięstwa, podziękował za heroizm podczas wojny, życzył zdrowia i długich lat życia. Przekazał także pozdrowienia dla weteranów od ambasadora i pracowników ambasady Gruzji. Doradca ambasadora ds. humanitarnych Zurab Topuria opowiedział, że w przeddzień święta spotykał się ze swoimi rodakami mieszkającymi w Kijowie i wspominali oni właśnie ten film — „Ojciec żołnierza”. Weteranów pozdrowili również wykładowca i studentki Kolegium Uniwersyteckiego Uniwersytetu im. B. Hrinczenki Jewhenij Harandża, Anastasija Didenko, Julija Fostij. Studenci życzyli weteranom i ich rodzinom pokoju. Film „Ojciec żołnierza” nakręcono w 1964 roku z okazji dwudziestolecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Dzięki talentowi i mistrzostwu jego twórców zajął szczególne miejsce nie tylko w złotym zbiorze kina radzieckiego, lecz także światowego. Film wyreżyserował Rezo Czcheidze według scenariusza Suliko Żgenti. Głos do kadrów podłożył Armen Dżigarchanian. „Ojciec żołnierza” to historia o wielkiej wojnie i losie Gieorgija Macharaszwili, granego przez wspaniałego aktora Serho Zakariadze. „Ojciec żołnierza” był pokazywany w Cannes w maju 2012 roku. Historia opowiedziana w filmie studia „Gruzja-film” jest przekonująca. Surowy letni chłop-Gruzin Gieorgij Macharaszwili jedzie do szpitala do syna i… przechodzi całą wojnę, aby go zobaczyć. Byli „synowie pułków”, a on stał się „ojcem pułku”, aby znaleźć syna już w Berlinie, powiedzieć do niego kilka słów i… zobaczyć jego zgubę. Serho Zakariadze otrzymał za pracę w filmie nagrodę dla najlepszego aktora na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie, w 1965 roku Nagrodę Komsomołu Leninowskiego, a w 1966 roku Nagrodę Leninowską. W narodzie stał się Gieorgijem Macharaszwilim — ojcem żołnierza, któremu za kilka lat w Gruzji postawiono pomnik. Być może jest to jeden z pierwszych pomników poświęconych bohaterowi filmowemu. Reżyserowi Rewazowi Czcheidze na festiwalu w Rzymie w 1966 roku wręczono nagrodę „Kapitolijski Jowisz”, a w 1970 roku Nagrodę Komsomołu Gruzińskiej SRR. Kilka lat temu obraz „Ojciec żołnierza” stał się kolorowy.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Wspaniały jubileusz Radziwiłłowa

Jewhen CYMBALIUK Znaczącym punktem orientacyjnym w dziejach miasta Radywiłowa stała się jubileuszowa data — 450. rocznica pierwszej udokumentowanej wzmianki o nim. Uroczystości planowano przeprowadzić w maju bieżącego roku zgodnie z źródłami historycznymi. Jednak na ostatniej sesji miej-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

trwali przez kilka dziesięcioleci. A baśniowy los Mikołaja Mikłucho-Makłaja! O swoim pochodzeniu najlepiej powiedział on sam korespondentowi sydnejskiej gazety „Sydney Morning Herald” w 1884 roku: „…Moja osoba jest żywym przykładem tego, jak szczęśliwie połączyły się trzy odwiecznie wrogie siły. Gorąca krew zaporoskich kozaków spokojnie zlała się z krwią ich, zdawałoby się, nieprzejednanych wrogów, dumnych Lachów, rozcieńczona krwią chłodnych Niemców. Bardzo kocham ojczyznę mojego ojca — Ukrainę, ale ta miłość nie umniejsza szacunku do dwóch ojczyzn rodziców mojej matki — Niemiec i Polski”. Jak widzimy, nie ma żadnych aluzji do rosyjskiego pochodzenia. Imperium Rosyjskie w ogóle było złą macochą dla tego wybitnego ukraińskiego podróżnika, uczonego i humanisty o światowym imieniu. Tak, właśnie ukraińskiego, choć świat znał go jako rosyjską sławę. Mikołaj Mikłucha o swoich podróżach i odkryciach raportował Rosyjskiemu Towarzystwu Geograficznemu. Wśród wybitnych Ukraińców byli rzymski cesarz, uczeni-oświeceniowcy, książęta, kozacy, pisarze, buntownicy, mnisi, podróżnicy-uczeni. Wyobrażam sobie, ilu ukraińskich twórców rozleciało się po świecie. — Będzie słusznie, jeśli opowiem jeszcze o ukraińskim herkulesie, który wyróżniał się nie tylko mięśniami cielesnymi, ale i duchowymi. Ukrainiec Iwan Poddubny był jednym z najsłynniejszych atletów świata i stał się legendą jeszcze za życia. Przez prawie czterdzieści lat Poddubny zmagał się w sile z najpotężniejszymi ludźmi świata praktycznie na wszystkich kontynentach planety, nie przegrywając żadnych mistrzostw świata. Zmarł, niepokonany przez nikogo, 8 sierpnia 1949 roku w mieście Jejsk na Kubaniu, dokąd przeniósł się z Ukrainy wraz z żoną, ratując się przed wielkim głodem w 33. roku. Urodził się Iwan Poddubny 8 października 1871 roku we wsi Kraseniwka (obecnie rejon czornobajewski obwodu czerkaskiego). Kiedy przejeżdża się tą okolicą w dół Dniepru, jej piękno zachwyca. Ta błogosławiona ziemia zrodziła bohatera dla podróży. W portach Sewastopola i Teodozji przez siedem lat Poddubny pracował jako tragarz, a od 1898 roku występował z występami w cyrkach. Stał się dla świata ucieleśnieniem obrazu rosyjskiego bogatyra, chociaż Rosjaninem nigdy się nie uważał, jak to robili inni. (Wszystkie wydania akademickie Związku Radzieckiego, a i obecne rosyjskie, z inercji podają go jako rosyjskiego sportowca). Kiedy w latach 1932—33 w Związku Radzieckim odbywała się pierwsza paszportyzacja, w jego paszporcie nazwisko było napisane „Poddubnyj”, a w rubryce narodowość — „rosyjska”, bez zgody na to właściciela dokumentu. (Kierowana rusyfikacja nazwisk była wtedy niepisanym prawem). Zaprotestował wraz ze znanym wtedy krajoznawcą Hnatenką, z którego zrobili Ihnatenkę. Żadne protesty nie pomogły. Wtedy Poddubny poprosił Hnatenkę, a ten poprawił w paszporcie „o” na „i”, a „rosyjska” wykreślił, pisząc powyżej „Ukrainiec”. Z czasem ktoś o tym doniósł i mistrza wywieziono do Rostowa nad Donem do krajowego zarządu NKWD przy ulicy Engelsa 26, gdzie zamknięto go na kilka dni w piwnicy z wodą do pasa. — Zatem, jaki nasuwa się wniosek? — Tyle osób wywodzących się z naszej ziemi tworzyło europejską politykę, tyle pisarzy obce literatury, tyle naukowców podnosiło prestiż nie naszych akademii. Dlaczego tak się stało? Dlaczego nasz duch, nasz intelekt rzekami spływały do obcych mórz i co trzeba robić, aby w przyszłości nie powtórzyły się błędy dnia wczorajszego. Całym swoim życiem przyjdzie nam szukać odpowiedzi na to bolesne pytanie, jednak dobrze, że zostało postawione. Naród, który nie docenił swoich geniuszy, nie będzie miał autorytetu, ale i geniusz dopiero wtedy zyskuje uznanie, gdy opiera się na autorytecie państwa. Iwan Puluj zdołał udowodnić Albertowi Einsteinowi pierwszeństwo w odkryciu promieni X, ale w odpowiedzi usłyszał mniej więcej coś takiego: „Autorem będzie Roentgen, bo za nim stoi światowa kultura, a za wami jakaś Rutenia, której nie wiadomo dlaczego się trzymacie”. Tę „jakąś Rutenię” nam właśnie należy wycisnąć z własnych dusz, aby stać się godnymi świętej Ukrainy-Rusi. Jest to jeden z głównych warunków państwowotwórczej samoświadomości jej obywateli — poczucie swojej osobistej przynależności do wielkiego procesu tworzenia własnego państwa Ukrainy. Rozmawiał Wołodymyr KOSKIN Zdjęcie autora

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Danyło Kulniak: „Przywracam Ukrainie bohaterów”

— Jako autor licznych badań naukowo-historycznych jest Pan najbardziej konsekwentnym badaczem w dziedzinie przywracania Ukrainie bohaterów narodowych. Stoi za tym zapewne fundamentalna motywacja? — Zacznę od cytatu: „Ta kultura, która od czasów Piotra żyje i rozwija się w Rosji, jest organiczną i bezpośrednią kontynuacją nie moskiewskiej, a kijowskiej, ukraińskiej kultury… W ten sposób ukrainizacja okazuje się mostem do europeizacji”. Słowa te należą do znanego rosyjskiego księcia Mikołaja Trubeckiego (napisane w 1926 roku w Paryżu), którego trudno posądzić o ukraiński nacjonalizm, i dotyczą one nie tylko Rosji — wkład Ukraińców w naukę i kulturę innych narodów, wreszcie w rozwój cywilizacji światowej, trudno przecenić, jest on bardzo znaczący. I tylko długotrwałym brakiem państwowości Ukrainy można wyjaśnić to, że wiele najlepszych dzieci Ukrainy w takich czy innych okolicznościach pracowało na rzecz innych narodów państwowych, wzbogacając ich historię, naukę, kulturę. — Fakty, które Pan odnalazł, doprawdy robią wrażenie. — Powiedzmy, ponad 10 prezesów Rosyjskiej Cesarskiej Akademii Nauk było Ukraińcami, absolwentami Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Kończąc tę akademię, Michaił Łomonosow napisał słynną „Gramatykę języka rosyjskiego”. Nawiasem mówiąc, jego nazwisko zbyt mocno wyróżnia się pośród Fiłatowów, Panfiłowów, Arakczejewów. A wśród kozackich nazwisk są Krywonis, Kyrponis, mógł być i Łomynis… Drugą znaną ukraińską placówkę edukacyjną — Akademię Ostrogską — otwierał wraz z Konstantym Ostrogskim biskup Cyryl Lukaris, który później został patriarchą ekumenicznym. Obecny metropolita kijowski — Ukrainiec Wołodymyr Sabodan był kiedyś rektorem Moskiewskiej Akademii Duchownej. — Zatem nasi rodacy są rozproszeni po świecie i w czasie. Do jakich głębi Pan się dokopał? — O postaci historycznej o imieniu Odoaker, który od 476 roku rządził Cesarstwem Rzymskim, europejskie źródła historyczne wspominały często. Nazywano go księciem Rusinów (Rutenów), tak w szczególności zaznaczono w napisie, który zachował się w kamiennej jaskini niedaleko austriackiego miasta Salzburg na marmurowej płycie, którą datuje się na XV wiek. Rutenami, jak wiadomo, nazywano Ukraińców. Czy zachowała się pamięć o tak barwnej postaci na naszej ziemi choćby w legendach? Okazuje się, że nie tylko w legendach, ale i w źródłach pisanych, w szczególności w kronice Samuiła Wełyczki „Opowieść o wojnie kozackiej z Polakami”. — Pewnie dzisiejszy student Akademii Kijowsko-Mohylańskiej powiedziałby: „Rzymski cesarz z Ukrainy — to jest super!” — A czyż nie jest super, że adiutantem Simona Bolívara, bohatera walk wyzwoleńczych w Ameryce Łacińskiej, został Ukrainiec z Wołynia Mychajło Skybycki? Czyż nie jest super, że nasz rodak Wasyl Mamalyha na czele oddziałów powstańczych w sierpniu 1894 roku rozgromił armię holenderską i ustanowił swoją władzę na indonezyjskiej wyspie Lombok. Wieść o klęsce okupantów bardzo szybko rozeszła się po archipelagu i powstanie wybuchło z nową siłą. 17 sierpnia 1945 roku kilkusetletnia walka narodu indonezyjskiego zakończyła się proklamowaniem niepodległości. A czyż nie jest super, że Stiepan Razin i Jemieljan Pugaczow — to bohaterowie narodowi Ukrainy. — Czyżby? — Zazwyczaj o Stieńce Razinie wiedzą dzięki rosyjskiej pieśni „Iz-za ostrowa…”. Lecz poza tą legendą o nieszczęsnej księżniczce i bardzo ograniczonymi informacjami ze szkolnych lekcji historii, zapewne, niczego więcej. Szkoda, oczywiście, utopionej księżniczki, szkoda i samego Stepana Razina, który złożył swoją bujną buntowniczą głowę na mocy carskiego ukazu na Placu Czerwonym w Moskwie 6 czerwca 1671 roku po okrutnych torturach. A tymczasem i Stepan Razin, i powstanie pod jego dowództwem są bezpośrednio związane z Ukrainą. Zresztą sam Stepan Razin był Ukraińcem, bo urodził się, jak wskazano w dokumentach, „w małorosyjskiej stanicy Zimowiejskiej na Donie”, czyli w tej samej stanicy, gdzie po stu latach urodził się jeszcze jeden wielki buntownik — Omelian Pugaczow, Omelko Pugacz, którego ukraińskie pochodzenie zostało udowodnione. Mieszkańcy Zimowiejskiej przesiedlili się na Don z Ukrainy na początku XVII wieku. Swoją drogą, prawdziwe poprawne nazwisko Razina — Razia. Znał 8 języków! W sądowej sprawie śledczej Omeliana Pugaczowa główną przyczyną jego powstania nazwano (cytuję): „Ta odwieczna małorosyjska skłonność do niezadowolenia”. Dokładniej nie da się powiedzieć: wolnościowy duch buntowniczego ukraińskiego narodu, narodu kozackiego, nie mógł pogodzić się z moskiewskim samowładztwem, niewolnictwem. Więc głęboko symboliczne jest to, że największym buntownikiem Moskowii XVII wieku był Stepan Razin, a w XVIII wieku — Omelko Pugacz, jego ziomek i współmieszkaniec. Powstania pod ich kierownictwem w historiografii nie przypadkiem nazwano wojnami chłopskimi, które wstrząsały imperium do podstaw. Jeszcze w 1663 roku Stepan Razin na czele oddziału dońskich kozaków razem z zaporożcami z powodzeniem walczył przeciwko krymskim tatarom. Nie raz bywał na Ukrainie — i na Hetmanszczyźnie, i na Siczy. Wiosną 1670 roku Stepan Razin stanął na czele ludowego powstania, które objęło Don, Powołże, Podmoskiewie. Nie ominęło ono i Ukrainy, zwłaszcza Słobożanszczyzny. Było to wspólne wystąpienie dońskich i zaporoskich kozaków, ukraińskich i rosyjskich chłopów, innych zniewolonych przez Moskowię narodów i plemion przeciwko wspólnemu wrogowi — moskiewskiemu carowi. Powstańcy pragnęli wolności, ich ideałem było kozackie państwo. Tak samo są wszelkie podstawy, by uważać i Omelka Pugacza za bohatera narodowego Ukrainy. Po stłumieniu przez moskiewskie i polskie wojska hajdamackiego powstania — Koliszczyzny — na Ukrainie, w którym, według niektórych danych, brał udział i Omelko Pugacz, ucieka on aż na Przedkaukazie, na Terek. Powstaje u niego zamysł zjednoczenia wszystkich kozaków — zaporoskich, dońskich, słobodzkich, wołżańskich, jaickich i wzniecenia powstania, wciągając do niego poddanych chłopów i wszystkich uciemiężonych, aby zdobyć Moskwę i ustanowić wszędzie „wolne kozackie porządki”. Któż wie, jaki byłby przyszły los Ukrainy, gdyby rosyjski rząd, pospiesznie zawierając pokój z Turcją, nie posłał przeciwko powstańczej armii Pugacza swoich najlepszych wojsk. Powstanie pod dowództwem Ukraińca Omelka Pugacza przestraszyło rosyjską carycę Katarzynę II — właśnie po jego stłumieniu postanowiła ona zniszczyć Zaporoską Sicz, to siedlisko buntów i nieposłuszeństwa, wysepkę wolności w morzu absolutyzmu, zrozumiawszy, że dopóki będzie na Ukrainie Sicz, dopóty żyć będzie i Ukraina. — Kogo jeszcze z Ukraińców udało się zwrócić Ukrainie? — Są ich dziesiątki. Powiedzmy, niewidomy Wasyl Jaroszenko (Jeroszenko) — wybitny ukraiński uczony, oświeceniowiec, japoński i chiński pisarz, esperantysta, działacz społeczny, podróżnik, poliglota (znał dwadzieścia języków) — urodził się 31 grudnia 1888 roku w zamożnej chłopskiej rodzinie we wsi Obuchiwka na Słobożanszczyźnie. Wśród bohaterów moich badań jest wódz pierwszego ukraińskiego powstania książę Mychajło Hlynski. Ostatni koszowy Zaporoskiej Siczy Petro Kałnyszewski, którego na sołowieckiej Golgocie w Rosji rozpisano do towarzystwa graficznego i Akademii Nauk. Jednak ten syn ukraińskiego narodu należy przede wszystkim do ludzkości, jego wkład w światową naukę jest ogromny. Mykoła Mykołajowycz Mykłucha nie mógł zdobyć wykształcenia w Rosji — on tam jedynie zmarł 14 kwietnia 1888 roku. Skreślono go z listy studentów Uniwersytetu Petersburskiego za nieprawomyślność bez prawa wstępu do jakiejkolwiek uczelni imperium. Po ukończeniu Uniwersytetu w Jenie — wcześniej studiował w Niemczech na uniwersytetach w Heidelbergu i Lipsku — pracował na Wyspach Kanaryjskich, w Maroku, na wybrzeżu Morza Czerwonego w Egipcie, Arabii Saudyjskiej, na wyspach Indonezji, w Malakce, Ameryce Południowej, Australii, na wyspach Oceanu Spokojnego. Lecz skupmy się na jednym aspekcie tego niezwykłego człowieka: Mykoła Mykłucha i Ukraina. Jego pradziad — zaporoski kozak Stepan Mykłucha — odznaczył się w wojnie rosyjsko-tureckiej podczas szturmu Oczakowa, za co został uhonorowany stopniem oficerskim i szlachectwem. Ojciec zaś podróżnika i uczonego Mykoła Illicz Mykłucha urodził się w 1818 roku w Starodubie w guberni czernihowskiej, z wyróżnieniem ukończył Liceum Nieżyńskie i pieszo wyruszył do Petersburga; pokonawszy ponad tysiąc kilometrów, wstąpił do Instytutu Korpusu Inżynierów Komunikacji. Był narodowo świadomym Ukraińcem, znał i kochał twórczość Tarasa Szewczenki. Został naczelnikiem stacji pasażerskiej w Petersburgu. Matka Kateryna Semeniwna pochodziła z Ukrainy, przez pewien czas mieszkała w Malinie w obwodzie żytomierskim, gdzie miała majątek. — A skąd wzięło się Maklay? — Zmienił swoje nazwisko po skreśleniu z listy studentów Uniwersytetu Petersburskiego, dodając do niego kozacki przydomek swojego pradziada — Maklay. W ten sposób z Rosji do Niemiec wyjechał Mykoła Mykłucha, a po kilku latach powrócił już Mykłucho-Maklay… Pod tym nazwiskiem wszedł do światowej historii. — Zatem, w Pańskiej galerii wy- Nasz rozmówca — pisarz Danyło Iwanowycz Kułyniak, na którego twórczy los organicznie nałożyło się kilka „specjalizacji”: obrońca praw człowieka, poeta, prozaik, publicysta, historyk, ekolog, naukowiec, krajoznawca. D. I. Kułyniak — dyrektor Ogólnoukraińskiego Funduszu Charytatywnego im. Petra Kałnyszewskiego, redaktor naczelny czasopisma Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych „ZONA”, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Autor prawie czterdziestu książek i ponad trzech tysięcy publikacji w ukraińskich i zagranicznych mediach.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Palimpsesty światła duszy

Ihor NABYTOWYCZ, doktor nauk filologicznych, profesor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Wśród rękopisów z Qumran znad Morza Martwego zachował się opis proroctwa przyszłej walki dobra i zła w swoistym poemacie „Wojna synów światła przeciw synom ciemności”. Ten archetypowy motyw odwiecznej wojny Światła i Ciemności, znany w wielu religiach świata, pobrzmiewa także w poezji różnych czasów i narodów. Nowy tomik Luby Proc „Polowanie na światło” to próba rozpalenia poetyckim słowem przedświtowych ogni w mroku współczesnego, martwego i obojętnego świata, narodowego bezdroża. Cykl „W salonie fryzjerskim czasu”, który otwiera zbiór, to zarówno diachroniczna, jak i synchroniczna podróż w historię Ukrainy, a także liryka obywatelska, wypieczona krwią przeżyć historycznych strat, narodowej niedojrzałości i obojętności. W wierszu „Step zwinięto w zwój…” pobrzmiewa rozpacz jednej z najbardziej bolesnych strat przeszłości, w której „Ocalałą garstkę nieszczęśników // Prowadzi Ariadny nić, // I krew bojowników, legend i maków // Z gardła pieśni sączy się”. Liryczna bohaterka identyfikuje się z tymi nieznanymi bojownikami („ja z nimi też. Mi słono // Od tych gorzkich krwi od dawna”) i swoje powołanie widzi w tym, by zamiast sztyletu, za Jewhenem Małaniukiem, wziąć do rąk rylec i słowem kontynuować walkę, bo „jak ostygnie pieśni łono, / To kto podniesie sztandar?”. W innej poezji „Znowu czeremcha dymami okurzy…” — gorycz z uświadomienia sobie waśni o drobnostki, kiedy nas „cień srogiej zguby już dogania”. Symbolem tych „głuchych czasów” (Lina Kostenko) jest wiersz „Skrajna chata”, w której metafora „symbol szczęścia” — ciotka kluska — // Światek ten pysznie ogląda”, — kliniczna diagnoza obojętnym i ospałym. W tej głuchej współczesności i historycznym bezdrożu Idzie-błądzi po omacku w nocy Naród mój, z imienia — nieznany. Już anioł-stróż na ramieniu Przymknął oczy od ciężkiego zmęczenia. Wiersz „Tutaj tłumy krzyży…” — rozmyślanie na cmentarzu, gdzie „tylu już tutaj wiecznym snem zmorzyło”, gdzie „ponure jutro domysłem nieśmiałym” dotyka za ramię, kończy się utraconą historiozoficzną perspektywą Ukrainy: Dusza cierpi — i wstydem piecze: Mogli trząść światami — nie zdołali… Wyrazem zagrożenia utraty narodowej tożsamości staje się sierp księżyca, bo „wszystko — ze Wschodu. Wszystko — chińskich rys”. I choć „nam, potomkom Scytów, co do tego?”, ale „Już i księżyc hieroglifem zawisł // Nad alfabetem stepu złotego…”. Nawiasem mówiąc, obraz stepu w poezji Luby Proc jest jednym z symboli ukraińskiej istoty. Artystyczne przyswojenie współczesności staje się artystycznym zbliżeniem do najdrobniejszych rys i wad społeczeństwa, spojrzeniem w swoisty mikroskop „nieszczęścia współczesnego”, gdzie panują okupanci, ci, którzy „nie Ukraina w żyłach ich płynie”, a „Zniechęcony, obdarty i pijany // Naród mój przy możnym stole… // Lecz palce niegiętkie nowe majdany // Namacują w niewygasłym popiele!”. Inny cykl — „Z duszą — oko w oko” — artystyczne przyswojenie odwiecznej walki artysty z nędzą „szarych dni, gdzie światła — na dnie…”. O bycie! — błaga poetka. — Błagam: nie zagryź! Trzeci cykl zbioru „Przepustka w zimę” — hymn do zimy, apoteozą którego jest wejście w sakralną przestrzeń Bożego Narodzenia. Luba Proc w zmierzchu współczesnego „bezwremia lutego” pozostaje homo religiosus — artystką, której światopogląd i wyraz świata inspiruje się kontemplacją świata, który czasami nabiera cech pozaziemskiej doskonałości. Najczęściej dzieje się to w tych okresach ludzkiego bytu, kiedy następuje wejście w czas sakralny — czas powrotu do religijnego chronotopu, kiedy „dzień — jak szaty Pana nieskalane”, kiedy „tylko garść śniegu do Bożego Narodzenia” i wokół „piękno o imieniu — pierwotne: // Bóg tchnął — i oddech ten zamarł”, a „…kropelki Jezusowej krwi — gile na białym płótnie”. W mistycznych olśnieniach artystka zagląda w Zaświaty, by zrozumieć, co „dzieje się za tymi // Szybami niebieskimi w górze?”. Światło tutaj — po stronie Prawdy, bo „biała świeca księżycowej nocy // skapuje ze świecznika Stwórcy”. Poezja Luby Proc — szczególne odkrywanie archetypowych przeżyć ukraińskiej duszy, wszak jedną z najbardziej znamiennych etnomentalnych cech Ukraińców jest poczucie współodczuwania radości narodzin nowego świata w czasie Bożego Narodzenia, nowej prawdy i nadziei. Zwieńczeniem tego sakralnego odczuwania świata jest metafora: „Czaszę świąteczną, po brzegi gwiazd, // Bóg opuszcza na sznurkach światła”. Jakby mimochodem artystka dokonuje poetyckiego uogólnienia współistnienia, a czasami i zderzenia światów sakralnego i profannego, niebieskiego i ziemskiego: Dziwny świecie, jesteś: żaby… gwiazdy… Światło nieba — i bagna bez dna… I przestrzenie duszy nieogarnione, Gdzie za drogowskaz — gwiazda przewodnia. Dla poetyckiego świata Luby Proc charakterystyczna jest lekka, promienista i nieskalana erotyka — jako wyraz jednej z ważnych płaszczyzn ludzkiej egzystencji. Częstymi tutaj są motywy utraconej miłości, gdzie „…Zbladłe serce — jak gniazdo wystygłe, // Bo ciebie w nim już nie ma…”. Oksana SZAŁAK, kandydat nauk filologicznych. Ja — kwiat maku. Można — ja dzisiaj u was pod oknami bielutko pokwitnę? Ja długo nie zdołam i nie zechcę — nie ma raju w cudzym ogrodzie… Ja — kwiat maku. Może, jeszcze i do nocy ja zdążę nakwitnąć się i opadnę. („Jak przeżyć wieczory chłodne?”). Kto jeszcze w ukraińskiej poezji tak drżąco i jednocześnie tak skromnie powiedział o poezji i o człowieku. O znaczeniu — wydawałoby się, tak nietrwałym, a tak ważnym — poezji dla człowieka. Przypomina się ludowe: „Oj mój świecie, biały świecie, jak makowy kwiecie…”. W poezji Hałyny Kyrpy tyle wersów związanych z kwiatami, że aż chce się nazwać ją którymś z tych kwiatów. Nie z przekazów wiem, jak ona kocha je: na parapecie, w ogrodzie, w polu, na klombie pod swoim miejskim domem, dokąd ona nosi wodę w upalne lato aż z szóstego piętra… „W snach moich // ludzie zamienili się w kwiaty — // i świat stał się piękny”. („W snach moich…”). Nowa książka jej poezji — „Profil wieczoru” (K.: Zadruha, 2013), jak i poprzednie („Dzień urodzin gromu” (1984); „Kwiat królewski” (1988); „Łyk ciszy” (1999); „No i ładnie wszystko wymyślił Bóg” (2003); „Księżyc w kołysce” (2012), zaświadcza o wysokiej kulturze pisania. Kultura pisania Hałyny Kyrpy, jej stylistyka myślenia, jej umiejętność sformułowania myśli i uczucia — czyż nie od Rilkego, Edith Södergran, Gunvor Hofmo? W dwóch czterowierszach jednego z wierszy, który jest małym arcydziełem, poetycką mini-nowelą, zawarta jest cała historia przeżytego i przebolałego: Rozłąka już odbolała — // Jak jabłko jesienne, cierpka… // Na białych jedwabiach mego ciała — // Twoja nienasycona ręka. // Pragnienia płomienne cytaty, // Których istotą jest miodowa gęstość, // Czytają — nie mogą doczytać // Moje spopielałe usta. Te wersy tworzą szczególne narracyjne jądro żarliwego kochania, gorącego wspomnienia. Wokół tego jądra znajduje się otoczka wystygłego bólu utraconych uczuć, kiedy zgasłe cytaty przeszłości szukają „spopielałych” ust. Tę poezję miłosną można odczytywać także w innym, metaforyczno-muzycznym kluczu: od pianissimo pierwszych dwóch wersów do narastania mezzo-forte w dwóch kolejnych, fortissimo w dwóch następnych — i nowego pianissimo w dwóch zamykających wersach. W ostatnim cyklu zbioru — „Białe strofy nocy” — podsumowaniem jest czterowiersz, w którym artystka uchyla rąbka uniwersalnej tajemnicy psychologii twórczości, zanurzonej w kontekście współczesnej poecie epoki: „Arcydzieła tworzą się w piekle // Epok i własnej duszy”. Wołodymyr Bazylewski we wstępie „Narzucanie światła” do zbioru Luby Proc zauważa, że w wierszach poetki „światło jakby zagnane w głąb. Ono nie oślepia, ale wabi, przyciąga. A co najważniejsze — nie pozwala zboczyć z drogi. To słowo, które odzywa się jakimś swoim czarem, łagodnością duszy nawet wtedy, gdy mowa o czymś smutnym czy tragicznym”. W mroku strat przeszłości, w szarości współczesności, gdzie z przyszłości przeziera niepewność, Luba Proc swoją sztuką słowa zapala świecę nadziei, która w przestrzeni poetyckiego świata rozprasza mrok nocy. Twórczość tej artystki jest świadectwem początku w ukraińskim piśmiennictwie nowej epoki — Neomodernizmu, która zastępuje sobą symulakry i chaos socrealistycznych oraz postmodernistycznych krajobrazów. Oznaką tej epoki są zarówno neomodernistyczne poszukiwania sakralnych podstaw świata, mistycznej jedności z Absolutem, jak i próba sformułowania w neoromantycznym kluczu odwiecznego poszukiwania przez lirycznego bohatera swojego miejsca na ziemi, oraz powrót do neoklasycznego, jasno-przejrzystego czekania na strofę i odsiewania w mistycznym sicie tajemnic twórczości pełnowartościowego ziarna poezji. — Ukrainy. Choć prawie nigdzie ona o tym nie pisze, ale od najcichszych, najbardziej intymnych słów do tych, gdzie między wierszami chowa się gorzka ironia — Ukraina obecna jest wszędzie. To nie jakaś unikalna, ociekająca mlekiem i miodem, ale najdroższa sercu — piołunowa i rdestowa, bliska do bólu ziemia z topolą, która nie jest w stanie obronić się przed ostrą siekierą: „Ptaki na skrzydłach niosą // pieśń swą łabędzią… // Ja nic nie wiedziałabym o smutku, // gdyby nie Ukraina”. „Profil wieczoru” — to książka cichej miłości i prawdziwego, niekrzykliwego słowa, poezja czystości i ciepłego spojrzenia, którym można objąć i tego, kto jest obok, i tego, kto jest daleko, daleko. Tego, kto odszedł w zaświaty, — a pozostaje w twoim sercu na zawsze.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

„Jestem kwiatem maku…”

…Halina Kyrpa jako tłumaczka otwiera dla ukraińskiego czytelnika poetów duńskich, norweskich i szwedzkich. Jej zawdzięczamy możliwość poszerzenia „białego świata” poza własnym oknem. W „Profilu wieczora” jest wiele dedykacji: Lesi Syleńko, Jarosławie Pawłyczko, Wasylowi Hołoborodźkowi, Wasylowi Riabemu, Swietlanie Żolob, Oksanie Senatowycz, a nawet „mojej samotności”. Te „wieczorne” dedykacje pachną maciejką i prawie zawsze smutkiem, bo taki właśnie jest wieczór. Dedykacje jeszcze raz wyznaczają krąg: nie tylko krąg najbliższych, najdroższych, ale „krąg kulturowy”, krąg tych priorytetów, które się nigdy nie zmieniają, pozostają zawsze i w każdych okolicznościach. Bo przyjaźń nigdy nie stanie się zdradą, tak jak czerń nie stanie się bielą. Biel natomiast zawsze można zaczernić. Zależy to od „czerniciela”: w jego oczach wszystko przybiera barwę jego własnej duszy… „Profil wieczora” to książka aforystyczna i książka aforyzmów. Autorka tak trafnie i zwięźle wyraża przeżyte doświadczenia, że chce się je notować, jak w młodości, do własnego notesu: „Kiedy umierają poeci — / sieroszeją drzewa, kwiaty i trawy”, „Białe można uczynić / czarnym, / czarne białym — nie”, „Miłość — / to żywa woda / Sumienia”. W zbiorze jest wiele bieli; biały kolor jako znak czystości, światła, ciszy. „Białe gołąbki”, biały „kwiat maku”, „białe ślady”, „białe posłanko”, „białe sny”… Nie znaczy to, że poetka widzi świat w czarno-białych barwach; jej paleta słowa składa się z najdelikatniejszych odcieni, ale wśród ulubionych jest biel. W tym rejestrze czystości i światła mieści się kameralność, a raczej spowiedniczość poezji. Odpowiednio taki rejestr określa też głos poezji, tonację, tematykę. Tymczasem tematyka, która zdaje się wykraczać poza kameralność, jest również dla cichego, ale mocnego i mądrego głosu poetki: „Żyję w kraju, gdzie zabijają mowę — / od niechcenia i celowo, wczoraj i znowu. / Hukają karabiny i armaty — / chochlackie drwiny i moskiewskie matki”. („Żyję w kraju, gdzie zabijają mowę…”) Ponadto charakterystyczne obrazy Haliny Kyrpy to: biały kwiat maku; dziewczynka pasąca motyla; bose wiersze w pierzchli; bezmierna kartka nieba. I na tej kartce poetka daje przestrzeń nie tylko najbliższym przyjaciołom, najskrytszym myślom, najbardziej bolesnym słowom, ale także przeszłości i przyszłości, życiu i śmierci. A życia w niej jest tak wiele, że na śmierć patrzy ona jak na nowy świat. I wierzy, że to początek nowego. Ten nowy świat jest kontynuacją „oddechu samotności”, w której człowiek poznaje, przemyśla siebie, pojmuje swoją istotę. W „Profilu wieczora” jest kilka wierszy poświęconych samotności. Także rozdział nosi tytuł „Wyczekowany oddech samotności”. To, co poznane i pojęte w samotności, zawsze chce się przekazać, pozostawić dla tych, dla których twoje doświadczenie przyda się. Przede wszystkim dzieciom. Rozdział „Córce — zamiast pouczeń” jest taką skondensowaną mądrością, pełną macierzyńskiej miłości i surowej czułości. Tutaj do aforystyczności dochodzi dydaktyzm, zdanie się „zwija”, nabiera trafnego, przypowieściowego stylu: „Ślimak nagi / nie wyrośnie / ani łabędziem, / ani orłem. / Przez cały czas on / będzie ślimakiem nagim…” („Ślimak nagi…”). …I najbardziej w poezji Haliny Kyrpy

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 14Originalseite ↗

Odrestaurowany los anachorety

Mykoła CYMBALUK Oprócz licznych publikacji w prasie, w czasopismach naukowych i zbiorach w 2004 roku Nadija Myroneć opracowała i wydała książkę „Ołena Teliha. Listy. Wspomnienia”. Dwa lata później – 2. wydanie: O. Teliha „O kraju mój…”, do którego weszły utwory, dokumenty i szkic biograficzny o autorce. I jako logiczna kontynuacja wcześniejszych poszukiwań niedawno zaprezentowała swoją kolejną pracę: „Zagubiony talent. Serhij Kusznirenko: szkic biograficzny, utwory, dokumenty”. Rzecz w tym, że opracowując książki o Ołenie Teliże, Myroneć nie mogła pominąć jednego z jej adresatów, S. Kusznirenki. Ani zamieszczona fotografia Kusznirenki w kręgu przyjaciół, ani krótka notka biograficzna w „Anotowanym indeksie nazwisk” nie dawały wyczerpujących informacji o tym człowieku, ponieważ, jak zaznacza opracowująca, „żadnych źródeł nie udało się wykryć”. Zasłonę tajemnicy uchyliła wnuczka Kusznirenki Switłana Hondia (Serhuszko), która odpowiedziała na wydanie wcześniejszych książek Nadiji Myroneć. Jak poinformowała pani Switłana, jej dziadek po wojnie osiedlił się i żył na Rówieńszczyźnie, był żonaty, miał córkę. Ale nikt z bliskich nie wiedział, że Serhij Kusznirenko pisał wiersze („Ja od trzech lat poeta”), miał wspaniałe europejskie wykształcenie (ukończył ukraińskie gimnazjum w Równem, uczył się na Uniwersytecie Warszawskim, biegle władał pięcioma językami obcymi), podczas wojny brał udział w Grupie Pochodnej (banderowcy) na Wschód, ale dotarł tylko do Wasylkowa. Któż by pomyślał, że w osobie kołchozowego rachmistrza, potem – kierownika wiejskiego sklepu, a do przejścia na emeryturę w 1977 roku – robotnika cegielni kryje się zagubiony talent i tragedia losu Ukraińca. Serhij Kusznirenko urodził się w 1913 r. w Żytomierzu, w rodzinie kolejarza-telegrafisty. Wcześnie został sierotą: najpierw zmarł ojciec, a później, w 1924 r. z głodu zmarła też matka. Skosztował on gorzkiej czary życia w domu dziecka dla bezdomnych. Z czasem zaopiekowali się nim krewni, ale sierocy los od tego nie stał się lżejszy czy słodszy — czymś bardzo przypominał los Szewczenki: zawsze głodny, goły i bosy, pasał bydło, opiekował się małymi dziećmi. Boso chodził 5 km do szkoły w sąsiedniej wsi Kordeliwka; raz spadł śnieg i on, wracając do domu, odmroził sobie nogi. Z czasem wyzdrowiał, ale przez całe życie ta rana dawała o sobie znać. Jako czternastolatka Serhija zabrała do siebie siostra matki, która mieszkała w Ostrogu, znajdującym się wtedy w polskiej strefie okupacyjnej. A jego rodzonego brata Dmytra zabrał brat ojca, który mieszkał daleko na obczyźnie, w Rosji, w Republice Tatarskiej. Przez całe życie bracia spotkali się i zobaczyli siebie nawzajem tylko raz, kiedy ich droga po ziemskim padole dobiegała końca. Ostrogski okres życia Serhij Kusznirenko zawsze wspominał z bólem i ciepłem. Rozgrzany ciepłem duszy ciotki, pozostał jej wdzięczny przez całe życie. Dedykował jej dwa wzruszające wiersze: „Dalekie wspomnienie” („Ona wejdzie do pokoju i powie tak do mnie: // „Przespać taki cudowny poranek… i nie wstyd?..”) oraz „Do albumu ciotki Anny” (Twoje pieśni, twoje słowa i wyrzuty,//Stoisz przede mną uczciwa i pobożna…). Ciotka, tak jak matka Serhija, była ze zubożałego rodu szlacheckiego, którego korzenie tkwią na Białorusi. Więc miała wspaniałe wykształcenie — uczyła się w Paryżu na Sorbonie, była znajomą wielu przedstawicieli kultury francuskiej i rosyjskiej, w szczególności Iwana Bunina. W czasie, gdy przygarnęła bratanka, ciotka Anna pracowała w Gimnazjum Ostrogskim, wykładając francuski i matematykę, a jej mąż był dyrektorem. Dzięki nim Kusznirenko w 1933 roku ukończył gimnazjum i jeszcze dwa lata uczył się w klasach VI—VII słynnego Rówieńskiego Gimnazjum Ukraińskiego im. Fedora Pekarskiego. Tutaj oprócz wspaniałego nauczania różnych przedmiotów prowadzono jeszcze wielką pracę wychowawczą z młodzieżą w duchu ukraińskiego patriotyzmu. Pewnie właśnie tutaj żywiołowy nacjonalizm w duszy Kusznirenki krystalizuje się w jego życiowe zasady i przekonania. Debiutuje jako poeta, publikując w uczniowskim czasopiśmie „Watra” tuzin swoich poezji. Oprawę plastyczną tego gimnazjalnego czasopisma wykonywał jeszcze mało komu znany wtedy artysta Nił Chasewycz. Po ukończeniu Gimnazjum Rówieńskiego Kusznirenko wstąpił na wydział filologiczny Uniwersytetu Warszawskiego. Tam, w ukraińskiej społeczności studenckiej, poznał wielu znanych młodych Ukraińców. Tam spotkał się z Ołeną Telihą, znaną już w tamtym czasie poetką, publicystką, działaczką społeczną, która opiekowała się wychowaniem ukraińskiej młodzieży nacjonalistycznej w Warszawie, z Ołehem Sztulem, przyszłym działaczem OUN, dziennikarzem, krytykiem literackim, Iwanem Korowyckim, wykładowcą języka cerkiewnosłowiańskiego, literatury i historii cerkwi prawosławnej itd. Ten ostatni stanie się jednym z jego najbliższych przyjaciół. Do jedynego zbioru poezji „Prużiń”, który wyszedł w 1938 r. we Lwowie, wszedł wiersz „Wędrówki”, który, jak zaznacza w przypisach Nadiya Myroneć, w rękopisie był dedykowany I. Korowyckiemu. Szczególnie ciepłe uczucia żywił Serhij Kusznirenko do Ołeny Telihy. Przystojny młodzieniec z pewnością odczuwał nie tylko przyjacielskie uczucia do niezwykle pięknej, mądrej, utalentowanej, wysoko wykształconej kobiety, przed którą chylili czoła wszyscy, którzy ją znali. W 1936 r. we lwowskim czasopiśmie „Wistnyk” opublikował wiersz „Psychoportret. Ołena Teliha”: „Naturalnie żywa, jak potok gadatliwa,//Zauroczona w rytmice słonecznych dni.//Choć przebyta droga — to grzbiety, nawet urwiska,//Twarz nie zna: co smutek, co gniew”. Ołena Teliha zaś, która nie tylko miała dar oczarowywania ludzi, ale i doskonale rozumiała ich dusze, godnie oceniła i wsparła Serhija zarówno jako człowieka, jak i poetę. W jednym z listów do Ksenii Switłyk pisała: „Rozmawialiśmy z nim (Kusznirenką — przyp. aut.) dużo, do północy i po północy. Im bardziej go poznawałam, tym większym darzyłam go szacunkiem. Jaka to dumna, szlachetna i uparta natura! A do tego — utalentowany rzadko spotykanie. Będzie z niego, zdaje się, typ człowieka, których mamy tak mało: który potrafi łączyć słowo z czynem”. Wróżyła jego poezji wielką przyszłość, bo była przekonana, że „rzeczywiście weszła w nią, na przekór niewolniczym myślom, nowa siła, „nalana słońcem, młoda, zdecydowana” z kultem zapaleńców, z zmaganiem, na które patrzy się jak na radość”. Było to odzwierciedleniem nastrojów i świata duchowego młodego pokolenia świadomych Ukraińców lat 1920—1930., którzy, jak starsze pokolenie — uczestnicy Ukraińskiej rewolucji 1917 roku pod naciskiem brutalnej siły wojskowej, politycznego podstępu Moskwy i złego fatum znaleźli się poza granicami Ukrainy, ale ani na chwilę nie wątpili, że wrócą na swoją ojczystą ziemię. Może dlatego w wielu wierszach Serhija Kusznirenki obecne są motywy walki i przyszłej zemsty na wrogach. „Rośnie, koordynuje mięśnie//Niezłomny, młody i uparty//To On, to my, to każdy z nas, // Co złoży siebie w ofierze”, — pisał w wierszu „W przyszłość”. W przededniu II wojny światowej pisarz pracuje owocnie. Zdecydowana większość ze 106 odnalezionych przez Nadię Myroneć wierszy Kusznirenki była publikowana w periodykach, część — 51 utworów — weszła do zbioru „Prużiń”, na który zareagował Jewhen Małaniuk. Pisał on w szczególności: „Co do autora — wrażliwy liryk i człowiek obdarzony poetyckim talentem, to nie podlegało żadnej wątpliwości, a zbiór to wszystko poważnie potwierdził”. I dalej podkreśla, że autor ma „ostry i głodny barw oraz ruchu — młody wzrok”, w wierszach którego „bije… może gorączkowy, ale i gorący puls prawdziwego życia”. Jeśli chodzi o prozę Serhija Kusznirenki, to znane jest tylko jedno opowiadanie „Złoty cherubin”, ze artykułów — rozprawa literaturoznawcza „Szewczenko i my (Myśli i uwagi do charakterystyki)” oraz „Nowa rzeczywistość na Podlasiu”, gdzie opisał historię tej odwiecznie ukraińskiej ziemi, rozważył przyczyny jej kulturowego upadku. Pierwsze dwie zostały opublikowane w „Wistnyku”, trzecia — w gazecie „Krakowskie wieści”. Jakąś cząstkę światła na życie osobiste i uczucia Serhija Kusznirenki rzucają strony z jego dziennika z lat 1976—1984, fragmenty którego Nadia Myroneć również umieściła w tej książce. Wyłania się z nich niewiarygodna tragedia ludzkiej duszy, która zmuszona była w warunkach sowieckiej rzeczywistości pójść nie tylko na wewnętrzną emigrację, ale i fizycznie ukrywać się przed czujnym okiem NKWD, a potem KGB. Do tego doszła jego samotność anachorety i całkowity brak zrozumienia, a nawet upokarzająca pogarda w rodzinie — żona, prosta wieśniaczka, była daleka od jego potrzeb duchowych. „Dzień wolny. W domu, remontuję chlew, rąbię drewno. Wieczorem przyszła Lena, zrobiła awanturę, że nie wysuszył butów, że nie tak dał kurom, świniom, jednym słowem, to u niej kolejny atak histerii. Tak bywa zwłaszcza przed świętem lub w święto. Myślę o przejrzeniu swoich relacji z żoną. Coś tu nie jest dobrze”, — zapisuje 20.XI. 1976 r. I podobne notatki w jego diariuszu, który Kusznirenko zaczął prowadzić już w wieku emerytalnym, nie są odosobnione… Mykoła Żułynski, dyrektor Instytutu Literatury NAN Ukrainy, akademik, doktor nauk filologicznych, który, zdawałoby się, zna historię ukraińskiego piśmiennictwa jak własną kieszeń, szczerze przyznał na prezentacji, że do niedawna nie wiedział absolutnie nic o Serhiju Kusznirence, swoim krajaninie z Wołynia. Dowiedział się dopiero z książki Nadii Myroneć. — Przeczytałem, — opowiadał Mykoła Hryhorowycz, — i byłem zdziwiony nie tyle poezją, co losem człowieka. Ponieważ ten los — to los jako uosobienie wielu ukraińskich patriotów, którzy byli nastawieni na twórczość, na samorealizację w różnych rodzajach twórczości. Ale przeznaczono im: jednym — walkę, drugim — wczesną śmierć, trzecim — Syberię, katorgę, czwartym — oto takie niewiarygodnie tragiczne w moralno-psychologicznym planie życie. Najbardziej poruszają zapisy w dzienniku, które mówią o tym, że tak kolosalnej potęgi talent zmuszony był elementarnie przetrwać w warunkach sowieckiej rzeczywistości. Cały czas zagrożony, nie mógł przyznać się ani do swojego wykształcenia, ani do tego, że miał tomik poezji, że znał wielu znanych ludzi. Nam, współczesnym, trudno nawet pojąć, jak żyło się temu wybitnemu człowiekowi w tamtych warunkach. W zapisach Serhija Kusznirenki, które napotykamy w jego dzienniku, rozważa on nad tym, co dzieje się we współczesnym świecie, dlaczego wybuchają rewolucje, dlaczego przynoszą takie skutki (wszystko jakby o dniu dzisiejszym). Od zapisu do zapisu widać, że autor żyje problemami planetarnymi: dlaczego pojawiają się tyrani, dyktatorzy, jaki los jest im przeznaczony (myśli o Hitlerze). Z wiadomych względów nie wspomina o Stalinie, ale cały czas ma go na uwadze. Mykoła Żułynski również zwrócił uwagę na to, jak myśli Serhija Kusznirenki współbrzmią z dniem dzisiejszym, kiedy obchodzimy 200-lecie Tarasa Szewczenki: — Taras Hryhorowycz nie akceptował żadnych form despotyzmu. I to nieakceptowanie despotyzmu zaczęło się u Szewczenki od najmłodszych lat i nie ustąpił ani na krok ze swojej pozycji. Przypomnijmy, jak wracając po zesłaniu, przyjeżdża do Niżnego Nowogrodu. Niby już wolny, siedzi i boi się, że go zawrócą z powrotem, mimo że wstawiały się za nim znane osobistości imperium, że w Rosji do władzy doszedł Aleksander II reformator… I w tym czasie Szewczenko pisze poemat „Neofici”, gdzie z absolutną zasadniczością twierdzi, że każdy car to tyran, despota, na którego nie może być żadnych nadziei, bo ze swej istoty niesie uciemiężenie, zniewolenie człowieka i narodów. Polityka Imperium Rosyjskiego, poczynając od podboju terytoriów i narodów Syberii, Azji Środkowej, Kaukazu, była towarzyszona niszczeniem kultury, zabytków historycznych i kulturowych, które tworzyły się przez wieki. Od Imperium Moskiewskiego, które budowało się na ludzkiej krwi i zaborczej ideologii, trudno oczekiwać humanizmu i wysokiej kultury. Przekonujemy się o tym i dzisiaj, stając się świadkami tego, jak rosyjska zaborcza polityka jest stosowana przeciwko niepodległej Ukrainie. Była ona tak samo agresywna i pozostaje taką za cara Mikołaja II, za Lenina, za Stalina, za Putina. Zatem nie tylko patriotyczna, życiodajna poezja Serhija Kusznirenki jest zgodna ze światopoglądem obecnego pokolenia, ale i rozważania tego zagubionego talentu na temat rosyjskiej tyranii. W swoim czasie zainteresowania naukowe doktor nauk historycznych N. I. Myroneć zbiegły się na pograniczu historii i literatury. Na początku lat 90. wielu czytelnikom zapadły w pamięć jej pierwsze publikacje w periodykach części spuścizny epistolarnej W. Wynnyczenki, Je. Chykałenki oraz innych działaczy ukraińskiej kultury. Teraz odbierane jest to jako rzecz powszednia, a wtedy było prawdziwym odkryciem zarówno nieznanych stron naszej historii, jak i owych działaczy. Od tamtej pory poszukiwania, badania i upublicznianie przez Nadię Iwaniwnę tajemnic ukraińskiej kultury coraz bardziej się pogłębiają i rozszerzają. Olena Teliha Serhij Kusznirenko

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

Andrij HUDYMA: «Niech słowa moje będą jak poświęcone noże…»

— Czy Pana powieść o czasach powojennych „Czarne słońce” to autobiograficzne wspomnienia z dzieciństwa ze wszystkimi prawdziwymi bohaterami? Czy są wśród nich także postacie zmyślone? — Wszyscy bohaterowie powieści i wydarzenia były obecne w moim życiu. Jednak na prośbę moich współmieszkańców zmieniłem ich imiona. Byli to skromni ludzie i nie chcieli, aby czytelnicy się o nich dowiedzieli. Zmieniłem również imię głównego bohatera, mojej siostry, niektórych krewnych. Ważne jest jednak to, że nasza rodzina była jedną z wielu, które tak samo pracowały od rana do nocy, ale żyły w wielkiej nędzy. Wtedy, w latach 30., „rozkułaczano” chłopów i zabierano im ostatnie rzeczy. Nawet po wojnie państwo nadal trzymało za gardło: kto miał krowę, od tego wymagano 200 litrów mleka, kilkaset jaj musieli oddać państwu ci, którzy mieli kury… Uważano to za „pierwszorzędny obowiązek każdego”, za naruszenie winnych surowo karano. A do tego wprowadzono podatek, pożyczkę, samoopodatkowanie… — Co skłoniło Pana, człowieka z talentem literackim, do wyboru zawodu agronoma? — Od wczesnego dzieciństwa marzyłem, by zostać mechanizatorem. W klasach początkowych chciałem być czołgistą, a w starszych — inżynierem budownictwa. Po ukończeniu szkoły w gazecie „Kołhospne seło” (obecnie „Silśki wisti”) zobaczyłem ogłoszenie o naborze do Białocerkiewskiego Instytutu Rolniczego. Na studia stacjonarne nie dostałem się w drodze konkursu, ale nie ustąpiłem i kontynuowałem naukę zaocznie. Wtedy nawet nie mogłem sobie wyobrazić, że zostanę aspirantem, a później docentem, a nawet będę kierował katedrą. Choć wybór zawodu agronoma to nie przypadek, a prawidłowość. Ojciec pracował jako agronom, mąż rodzonej siostry — jako agronom, żona również została agronomem. Nawet teraz starsza córka jest agronomem, zięć — agronomem, wnuczka siostry i jej mąż — również są agronomami. — Ale co skłoniło Pana do rozwijania swoich zdolności literackich? — Bardzo chciałem dalej się uczyć. Już wtedy drukowałem w gazetach, uczęszczałem do studia literackiego „Zaspiw”. Po powrocie z wojska wybrano mnie na zastępcę przewodniczącego kołchozu. Choć miałem mało czasu, nadal pisałem wiersze i aktywnie publikowałem w gazetach. Wtedy też polecono mnie do wyższej szkoły partyjnej na wydział dziennikarstwa. Jednak w przeddzień przyjęcia, kiedy już zakwaterowano mnie w akademiku tej organizacji, przypadkiem spojrzałem przez okno i zobaczyłem zielone pole… Tak bardzo zapragnąłem być bliżej ziemi, pracować na niej, nie zdradzać jej, że postanowiłem zmienić plany. Dlatego wymyśliłem, że z powodów osobistych muszę pilnie wyjechać. A po drodze zawróciłem do Białej Cerkwi i potajemnie złożyłem dokumenty na aspiranturę. — Dlaczego potajemnie? — Gdyby w rejonowym komitecie partii dowiedzieli się prawdy, za nic by mnie nie wypuścili. Przecież skierowano mnie już do wyższej szkoły partyjnej, więc byłem zobowiązany tam studiować. Taka siła nacisku partyjnego była typowa dla tamtych czasów. — Będąc już docentem Białocerkiewskiego Instytutu Rolniczego, pozostawał Pan niemal jedynym, który wykładał w języku ukraińskim. Jak odnosił się do tego rektor i inni koledzy? — Nasza katedra botaniki i fizjologii roślin, którą kierowałem w 1978 roku, była jedyną, gdzie zajęcia prowadzono po ukraińsku. Z tego powodu wzywali mnie „na dywanik” rektor i sekretarz komitetu partyjnego. Wymagali, aby zajęcia prowadzono w języku rosyjskim. Odpowiadałem, że chcę wsłuchać się w opinię swojego zespołu, a ponieważ zarówno wykładowcy katedry, jak i studenci mnie w tym wspierali, kierownictwo godziło się z tym, choć bardzo ich to „parzyło”. — A kiedy w 1986 roku na radzie naukowej instytutu wystąpił Pan w obronie godności narodowej i języka ukraińskiego, czy wsparł Pana choć ktoś z kolegów? — W czerwcu 1986 roku wystąpiłem jako przewodniczący komisji ds. kontroli pracy dydaktyczno-wychowawczej na oddziale przygotowawczym. Nalegałem, aby nauczanie odbywało się w języku ojczystym i zacytowałem na potwierdzenie słowa Olesia Honczara na IX zjeździe pisarzy Ukrainy. Zaznaczał on, że jak każdy pełnowartościowy język, nasz nadaje się do szkoły, dla audytorium studenckiego, na dni powszednie i na święta… A pogarda dla języka własnego narodu oznacza własne ograniczenie człowieka. Kiedy po wystąpieniu wracałem na swoje miejsce, zapadła martwa cisza. I choć nikt nie odważył się mnie wesprzeć, to nikt też nie wystąpił przeciwko. — Już dwa lata później w kraju wyszła „Ustawa o języku”. I Pana kierownictwo było zmuszone zmienić swój stosunek do języka ukraińskiego zgodnie z wytycznymi „z góry”. Wyprzedził Pan wydarzenia o dwa lata. Czy zatem pisarz powinien nie tylko „iść w parze z czasem”, ale także umieć zaglądać w przyszłość, aby ją zmienić lub przybliżyć? — Oczywiście, jeśli jest to dane pisarzowi. Ale niestety nie zawsze tak się dzieje. A w tym przypadku nie było to żadne jasnowidzenie, lecz pragnienie sprawiedliwości i wyrażenie opinii wielu Ukraińców. Kto ma je wyrażać, jeśli nie pisarz? A rektor wtedy rzeczywiście gwałtownie zmienił swój stosunek do mnie. Kilka godzin siedzieliśmy w jego gabinecie i wczytywaliśmy się w projekt Programu Ludowego Ruchu Ukrainy na rzecz przebudowy. Spieraliśmy się, omawialiśmy każdy rozdział, każdy akapit projektu. Czas już wymagał zmian i kierownictwo nie było w stanie przeciwstawić się jego żądaniom. O tym epizodzie wspominam w książce „Szlakami losu”. — Pana powieść „Cudze wesele” z 1981 roku początkowo drukowana była we fragmentach w białocerkiewskiej gazecie miejskiej. Wysoko ocenili ją nasi patriarchowie literatury ukraińskiej Wiktor Miniajło i Anatolij Dimarow. Ale dlaczego utwór ujrzał światło dzienne dopiero po czterech latach? — Rzecz w tym, że miałem nieostrożność, na prośbę jednego znanego pisarza, wskazać błąd popełniony w słowniku języka ukraińskiego, wydanym przez zespół autorów Instytutu Literatury im. T. G. Szewczenki. Nie spodobało się to jednemu ze współautorów i napisał on na powieść druzgocącą recenzję, oskarżając mnie o to, że „nie przemyślałem problematyki ideowo-społecznej, nie wybrałem właściwej kompozycji i nie oszlifowałem do końca tkanki artystycznej”. Oto tak pierwsza negatywna recenzja na kilka lat zahamowała jej wydanie. Za to mój poemat „Ustym Karmeluk” ujrzał światło dzienne w 1992 roku — w tych trudnych czasach, kiedy w kraju brakowało papieru. Ale dzięki Kijowskiej Obwodowej Organizacji Miłośników Książki i wydawnictwu „Urożaj” ukazał się. — Wytrwałość nie poszła na marne. Za ten utwór otrzymał Pan nagrodę im. Mychajła Kociubynskiego. Ale przecież Pana powieść „Kara bez winy”, poświęcona Hołodomorowi, tak samo jak „Cudze wesele”, wyszła dopiero pięć lat po jej napisaniu. Choć publikacje fragmentów z niej drukowano w gazecie „Łenynśkyj szlach” jeszcze w 1988 roku. Czyżby „wydawcy” tak długo „dojrzewali” do jej odbioru, żeby dopiero po pięciu latach ocenić ją nagrodą im. I. Neczuja-Łewyckiego? — Ten utwór to hołd pamięci wszystkim niewinnie zabitym. Uważałem za swój osobisty obowiązek wydanie go. Początkowo miała to być powieść „Łoboda-łebidonka”. W grudniu 1987 roku ją ukończyłem, a już miesiąc później redaktor gazety miejskiej „Łenynśkyj szlach” zaryzykował opublikowanie fragmentu. Pamiętam, że niektórzy moi koledzy i towarzysze ostrzegali, namawiali do opamiętania, żeby nie ściągnąć na siebie nieszczęścia. Listów z opiniami czytelników wtedy rzeczywiście było niemało. Była to pierwsza powieść we współczesnej literaturze ukraińskiej o Hołodomorze. Miałem nadzieję, że wydawnictwa chwycą za nią obiema rękami. Ale te się przestraszyły. Dobrze, że znalazł się darczyńca dla tej książki — agro-firma „Ołeksandrija”. I zimą 1993 roku, właśnie na 60-lecie Hołodomoru, książka ujrzała światło dzienne. Było mi miło, że ta powieść poruszyła Wiktora Miniajłę i Anatolija Dimarowa. — Wśród Pana utworów, moim zdaniem, jest jeden szczególny; fragmenty z niego deklamujemy podczas świąt narodowych: Dnia Niepodległości, Dnia Kozactwa, Dnia Języka Ojczystego. To poemat „Spowiedź Mazepy”. Jak długo go Pan pisał? I co skłoniło do napisania? Jak udało się tak dobrać rytm, żeby utwór odbierano jak szczerą wewnętrzną rozmowę? — Od razu rozumiałem, że wkraczam na niełatwą, a nawet odważną ścieżkę, biorąc się za „Spowiedź Mazepy”. Przecież poemat pisać nie jest łatwo, a do postaci hetmana Iwana Mazepy płochliwi nie podchodzą. W tym czasie miałem już poematy — „Ustym Karmeluk”, “Seweryn Naływajko”, “Klekotali orły”. A jednak — Mazepa, jego postać inspirowała wielu europejskich literatów i artystów, a dlatego wymagała szczególnego spojrzenia i odtworzenia. Ale to nie powstrzymywało. Starałem się nakreślić wewnętrzny portret hetmana — jego rozmyślania, wątpliwości, przeżycia… Chciałem pokazać w postaci bohatera niezniszczalność dążenia narodu ukraińskiego do niepodległości. W tym celu postanowiłem wybrać formę spowiedzi. Przecież właśnie na spowiedzi śmiertelnicy wznoszą się ponad siebie i szczerze spowiadają przed Najwyższym. Opisując Mazepę — twórcę państwowości, odwoływałem się do retrospekcji, kiedy współczesne wydarzenia rozgrywają się pod kątem widzenia przeszłości i odwrotnie. Po to, aby czytelnicy mieli możliwość w myślach dopisywać portret hetmana, bo oni — potomkowie! — są odpowiedzialni za pośmiertną sławę i hańbę przodków. Zacząłem pisać powieść 5 stycznia 2001 roku, a ukończyłem 6 czerwca 2002 roku. Pisałem ją z przerwami. — Prawie co roku Pan pisze i wydaje swoje utwory, przy czym wszystkie one dotyczą palących tematów. W ciągu ostatnich pięciu lat ukazało się pięć Pana utworów z różnych gatunków: powieść-dylogia “Poza oczami Minerwy” — o niemoralności, sprzedajności i łapówkarstwie na naszych uczelniach, dramatyczna dylogia “Odejść od zła”, powieść “I gwiazdy odlatują w ciepłe kraje” — wspomnienia dzieciństwa i młodości, które wplatają się w spowiedź duszy, opowiadanie “Odkupienie” — opowieść o “afgańczyku”, który tak i nie odnalazł się we współczesnym życiu i nie zdołał zaakceptować naszej skomplikowanej teraźniejszości, powieść “Zakładnicy” — o upokarzającym i ciężkim zarobkowaniu naszych rodaków za granicą. A w tym roku ukazał się poemat “Trzecie przyjście”, który zbudowany jest jako dialog zmartwychwstałego Tarasa z autorem. Jest on jak apel do potomków, współuczestników dzisiejszych wydarzeń, walki z korupcją, Majdanu. Może Pan zacytować z niego choć kilka wersów? — Zacząłem pisać poemat pod koniec ubiegłego roku: od razu po pobiciu naszych studentów na Majdanie. A w tym roku zostałem zmuszony kontynuować jego pisanie: przecież walka naszego narodu o niepodległość jeszcze się nie zakończyła. “ …Wszyscy, powołani przez Najwyższego Do Niebiańskiej Sotni. Nie polegli, nie byli — Wieczni od dzisiaj. Stamtąd oni, z Podniebienia, Matce posłużą — By obronić się od bezczci Duchem nadrobią. A Majda-an-n… Ogólnoludzkie morze. Trumny płyną. Płaczą świece. Jęczy żal I nie ma końca Dawnej pieśni łabędziej, Co spisana z Nieba…” — Jak Pan uważa, jakie cechy muszą być charakterystyczne dla naszych współczesnych literatów? — Przede wszystkim — patriotyzm, honor i godność. Oprócz tego pisarze muszą być obiektywni, uczciwi, porządni. A następnie — wirtuozerskie władanie słowem. Nie należy drukować “lekkiej” literatury, schodzić do prymitywnych gustów. Uważam, że pisarze powinni wychowywać czytelnika, zwracać się do jego najwyższych uczuć, być na służbie Duchowości. — A czego życzy Pan naszym czytelnikom? — Nie przerywać kontaktu z książkami. Przecież książka zawsze była i jest źródłem naszej duchowości. A Słowo było, jest i pozostaje Bogiem. Rozmawiała Taina BRATCZENKO. Chyba trudno dziś znaleźć na Ukrainie pisarza, który by w swoich utworach odkrywał wszystkie najtrudniejsze czasy i najostrzejsze problemy w historii naszego państwa. Dlatego bohaterowie jego utworów — to znane postacie historyczne: Bohdan Chmielnicki, Iwan Mazepa, Ustym Karmeluk oraz zwykli ludzie, których losy okaleczył Wielki Głód, wojna przeciwko niemieckim najeźdźcom, “wypełnianie interobowiązku w Afganistanie” czy zarobkowanie za granicą. I wszystkie te tematy są bliskie sercu pisarza tak samo, jak i ludzie, o których życiu pisze.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Ukraiński pawilon w Cannes

W tym roku, już po raz siódmy, od 14 do 23 maja na Targach Filmowych 67. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes działać będzie Ukraiński pawilon narodowy. Jego działalność organizuje Państwowa Agencja Ukrainy ds. Kina wspólnie z Kijowskim międzynarodowym festiwalem filmowym „Mołodist” oraz Ogólnoukraińskim funduszem charytatywnym Igora Jankowskiego „Inicjatywa na rzecz przyszłości”. Nadija KYRIAN O tym na konferencji prasowej opowiedzieli dyrektor generalny MFF „Mołodist” Andrij Chałpachczi, przewodniczący Rady Nadzorczej funduszu Igor Jankowski, pierwsza zastępczyni ministra kultury Ołesia Ostrowska-Luta, rzeczniczka prasowa Anna Koriagina. W oficjalnym programie festiwalu w Cannes obecnie jako wydarzenie specjalne zostanie zaprezentowany pełnometrażowy film dokumentalny Serhija Łoznyci „Majdan”. Serhij Łoznycia to znany ukraiński reżyser kina dokumentalnego i fabularnego, mieszkający w Niemczech. Jego pełnometrażowy debiut fabularny „Szczęście moje” stał się pierwszym ukraińskim filmem uczestniczącym w głównym konkursie w Cannes w 2010 roku. A jego kolejna produkcja fabularna „We mgle” (2012) również była zaprezentowana w głównym programie konkursowym w Cannes i otrzymała nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych FIPRESCI. Serhij Łoznycia planował nakręcić film poświęcony tragedii Babiego Jaru. Jednak wydarzenia Euromajdanu wysunęły się na pierwszy plan. Reżyser nakręcił ten film bez finansowania, jedynie jedną kamerą z udziałem dźwiękowca. W konkursie „Tygodnia Krytyki” — najstarszego równoległego programu MFF w Cannes bierze udział pełnometrażowy debiut fabularny „Plemię” Myrosława Słaboszpyckiego, laureata wielu nagród za filmy krótkometrażowe. Kadr z filmu „Yin, i co z tym zrobić” To film-eksperyment, w którym autor rezygnuje z dźwięku, postacie posługują się językiem migowym. Fabuła filmu to dramatyczna historia pierwszej miłości głuchoniemego ucznia jedenastej klasy Serhija. Film nakręciła wytwórnia filmowa „Harmata Film” przy wsparciu Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kina, Funduszu Rinata Achmetowa „Rozwój Ukrainy” oraz funduszu Hubert Bals Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Rotterdamie. Ukraina po raz pierwszy jest reprezentowana w tym konkursie, który istnieje już od 53 lat. W oficjalnym programie Cannes Classics zostanie zaprezentowany odrestaurowany film Serhija Paradżanowa „Kolor granatu”. W sekcji Short Film Corner wezmą udział 3 ukraińskie filmy krótkometrażowe: „Proste rzeczy” Ołeksandra Ratija, „Yin, i co z tym zrobić” Myrosławy Choroszun, „Abonent” Oksany i Maryny Artemenko. Podczas pracy Ukraińskiego pawilonu narodowego tradycyjnie zostaną zaprezentowane główne ukraińskie fora filmowe: Międzynarodowy festiwal filmowy „Mołodist” oraz Odeski międzynarodowy festiwal filmowy. Również w pawilonie zostaną zaprezentowane filmy „Wawilon’13” stowarzyszenia twórczego „Wawilon’13”, „Czarna księga Majdanu. Almanach studencki” stowarzyszenia twórczego studentów Kijowskiego narodowego uniwersytetu teatru, kina i telewizji im. I. K. Karpenki-Karego (kierownik artystyczny Jurij Tereszczenko), a także wybór kroniki dokumentalnej „Hromadśkiego telebaczennia”, poświęconej Majdanowi. Zatem, jak zaznaczył Andrij Chałpachczi, życie ukraińskiej kinematografii ożywiło się, zwłaszcza w ciągu ostatnich czterech lat, kiedy pojawiło się nowe pokolenie utalentowanych reżyserów. Mamy co pokazywać, więc trzeba aktywniej promować ukraińską sztukę filmową. „W swoim czasie przegraliśmy wojnę informacyjną, w szczególności na Krymie, co doprowadziło do tragicznych skutków — powiedział Andrij Jakowycz. — Na Krymie w minionych latach przeprowadzano nie jeden festiwal filmowy, niestety, nie braliśmy w nich udziału”. Ołesia Ostrowska-Luta powiedziała, że mimo obecnej niełatwej sytuacji ekonomicznej znaleziono możliwość, by nie zmniejszać i tak niewystarczającego finansowania kina. Przecież jeśli zmniejszyć, to projekty, nad którymi już pracują, nie zostaną ukończone. Filmowcy mają nadzieję, że w finansowanie kina aktywniej będą włączać się darczyńcy. W Kijowie od 21 do 25 maja odbędzie się trzeci Międzynarodowy festiwal filmów krótkometrażowych. Główne wydarzenie festiwalu w kinie „Kinopanorama”. Zaprezentują około 150 filmów ze wszystkich kontynentów. Szczegółowy program i harmonogram będzie zamieszczony na stronie festiwalu www.kisff.org. Andrij Chałpachczi, Igor Jankowski, Ołesia Ostrowska-Luta

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Stołeczne wydawnictwo „Smołoskyp” zaprasza 15 maja na prezentację wydania w dwóch tomach: „Iwan Bahrianyj: nowe i mało znane (eseje, dokumenty, listy, wspomnienia, notatki, fakty)”. Autorem wydania jest Ołeksander Shuhaj. Miejsce prezentacji: Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy (ul. Bankowa 2). Początek o godz. 18.30. Do wystąpień zaproszeni zostali: Łeonid Krawczuk, Łewko Łukjanenko, Jurij Szczerbak, Borys Olijnyk, Dmytro Pawłyczko, Iwan Dracz, Mychajło Słaboszpycki, Ołeś Donij, Wasyl Jaremenko. Prowadzący prezentację: dyrektor wydawnictwa Rostysław Semkiw, autor Ołeksander Shuhaj, redaktor Natalija Ksiondzyk. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło Mowczan Redaktor naczelna Lubow Hołota Kolegium redakcyjne Lubow Hołota (przewodnicząca), Jarema Hojan, Pawło Mowczan, Ołeksandr Ponomariw, Iwan Juszczuk Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalija Skrynnyk 278-01-30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna Szewczuk Dział tematyki społecznej Petro Antonenko 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadija Kyrjan 270-55-57 Dział kultury Mykoła Cymbaluk 279-49-47 Dział korekty Tetiana Szczerbak Iryna Stelmach 278-63-69 Skład komputerowy Iryna Szewczuk Wołodymyr Żyhun 278-63-69 Redaktor dyżurny Nadija Kyrjan Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano z gotowych fotoform w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Nakład ogólny w maju — 14 800

Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn