Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
← Archiv von «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №22 за 2007 рік

16 S. · 46 Einträge · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Maschinelle Übersetzung aus dem Ukrainischen. Zitate, Namen und Zahlen mit der Originalseite abgleichen. 1 von 46 Einträgen werden auf Ukrainisch angezeigt, während ihre Übersetzung aktualisiert wird.

Der Text wurde aus dem PDF gewonnen und automatisch in Beiträge geteilt. Die Grenzen mancher Beiträge sind redaktionell nicht geprüft: Ein Eintrag kann mehrere Beiträge, nur einen Teil eines Beitrags oder einen Serviceblock (zum Beispiel einen Abo-Hinweis) enthalten. Primärquelle ist die Zeitungsseite im PDF.

Seite · S. 1Originalseite ↗

SYMON PETLURA: „MAMY CIĘŻKIE DZIEDZICTWO: NAWYK GADANIA DO SAMOWYCIŃCZENIA” 23 maja w Połtawie położono kamień w miejscu, gdzie stanie pomnik S. Petlury. Akcja wywołała sprzeciw: postać Przewodniczącego Dyrektoriatu i Głównego Atamana wojsk URL dla wielu jest niezrozumiała i zagrażająca. Czy nie dlatego, że aż nadto współczesna?

Hanna DENYSKO, m. Połtawa Wybitny przywódca narodu ukraińskiego Symon Petlura urodził się w 1879 roku, wtedy, kiedy i największy grabarz Ukrainy Józef Stalin. Matka powiła Petlurę 10 maja (według nowego stylu) — niektórzy badacze uważają, że 23-go — w najłagodniejszym ze wszystkich miesięcy, kiedy zazwyczaj zbiera się zioła, bo są najbardziej lecznicze. Nazwano go na cześć apostoła Szymona Gorliwego. Tak też będzie mu pisane przez cały wiek szukać leku na rany swojego narodu, nigdy nie zdradzając rodzinnej ziemi. Sprawą swojego życia Petlura wybierze Kulturę. Jego prace politologiczne, literaturoznawcze, teatrologiczne, publicystyczne świadczą o wysokim poziomie wykształcenia i talencie. Warto je czytać i dzisiaj. Mykoła Porsz pisał: „Petlura był wspaniałym towarzyszem, pewnym i wiernym we wszystkich perypetiach zmiennego losu. Niezwykle łagodny dla każdego i tolerancyjny, nie osądzał lekkomyślnie ludzi za ich poglądy i czyny, lecz odnosił się wnikliwie i po ludzku do tych, którzy zawinili, starając się znaleźć przyczyny i okoliczności, które dałyby możliwość jeśli nie usprawiedliwić, to przynajmniej wybaczyć”. Jedną z diabelskich zbrodni Stalina, na którą nie ma ani lekarstwa, ani przebaczenia, jest zabójstwo Symona Petlury. DLACZEGO GO ZABILI? Zrozumiałam to w pełni, przeczytawszy list Symona Petlury do Andrija Ływyckiego z 16 maja 1926 roku. Do śmierci z ręki moskiewskiego agenta Schwarzbarda pozostawało dziewięć dni… „Petlurę”, kiedy nie chodzi o osobę, nie tak łatwo zniszczyć, jak myślą Rosjanie, i powstrzymać naturalny rozwój świadomości narodowej prowokacyjnymi działaniami federacji Rosjanom raczej się nie uda. Jako realny polityk wiem, że w ostatecznym momencie sprawa federacji czy samodzielności Ukrainy rozstrzygana będzie rachunkiem zorganizowanych sił naszego narodu, zarówno politycznych, jak i wojskowych. Kiedy ta kwestia będzie rozstrzygana za mojego życia i z moim czynnym udziałem, to będę robił wszystko, aby do tego momentu ukraińska armia miała dziesiątki tysięcy armat i setki tysięcy karabinów... Kiedy zaś przywódcy narodu ukraińskiego w decydującym momencie nie będą mieli środków technicznych, podczas gdy będą nimi dysponować Rosjanie, to w tych warunkach, oczywiście, Ukrainę mogą siłą zfederalizować”. Petlura był politykiem, „który bazuje swoją działalność na rachunku rzeczywistych sił, zarówno swoich, jak i wrogich”. Tym właśnie był niebezpieczny — w odróżnieniu od Wynnyczenki. Popełniał błędy. Obalał Hetmana Skoropadskiego. Nie wybił ziemnego atutu z rąk bolszewików. Galicjanie uważają, że ich zdradził, przedkładając naddnieprzańską sikorkę w garści nad sobornym żurawiem na niebie. On zaś, przeciwnie, uważał, że Galicjanie nie zrozumieli ogólnonarodowego interesu w tej beznadziejnej sytuacji wojny na trzy czy cztery fronty. Ale nie możemy zapominać: w czasie, gdy Sekretariat Generalny na czele z Wynnyczenką rozbroił Ukrainę swoją socjalistyczno-iluzoryczną ideą, że do obrony państwa wystarczą ludowi milicjanci, Petlura na znak protestu wystąpił z rządu i sformował Hajdamacki Kosz Ukrainy Słobodzkiej, który stał się ostoją i obrońcą URL. Kąpany w lubczyku, nie mógł przeciwstawić nieludzkiemu okrucieństwu czerwonej hordy adekwatnej odporności. Bo u bolszewików — powszechna mobilizacja, i nierzadko rodzice wolnością, a nawet życiem odpowiadali za syna, który zdecydowałby, że „beze mnie bolszewicy się obejdą”. Po wsiach i chutorach wyznaczani są „zakładnicy” i „odpowiedzialni”, którzy życiem i gospodarstwem odpowiadają za to, aby z głowy żadnego bolszewickiego grabieżcy nie spadł ani jeden włos. Wszakże nie wszystko przypisujmy okrucieństwu leninowsko-stalinowsko-trockistowsko-janczarskiej hordy. W artykułach i listach Symona Petlury głęboko analizowane są także wewnętrzne przyczyny klęski ukraińskości w nie pojedynku, a czwórboju, jeśli można tak powiedzieć, z wrogami Ukrainy. Ciąg dalszy na s. 3 125. rocznica KYRYŁA STECENKI Dobrowolne datki na „Cerkiew Kobzarową”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106 ŁĄCZNIE NA KONCIE CERKWI TARASOWEJ — 812 411 UAH 00 kop.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

przyjąć wstępnie uzgodnione ustawy dotyczące przystąpienia Ukrainy do WTO oraz inne akty normatywno-prawne w sprawach społeczno-ekonomicznych. Gabinet Ministrów Ukrainy wraz z Centralną Komisją Wyborczą ma zapewnić wykonanie Ustawy Ukrainy „O Państwowym rejestrze wyborców”. W celu zapewnienia uczciwych, przejrzystych i demokratycznych wyborów wprowadza się zmiany w składzie osobowym Centralnej Komisji Wyborczej na zasadach porozumień osiągniętych przez Grupę Roboczą upoważnionych przedstawicieli Prezydenta Ukrainy, Gabinetu Ministrów Ukrainy, koalicji parlamentarnej oraz opozycji parlamentarnej. Strony zobowiązują się nie dopuszczać poza zakresem swoich kompetencji do ingerencji w działalność organów władzy sądowniczej oraz organów ścigania. Wł. inf. Zdjęcie O. Łytwynenki

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE WYJŚCIE Z KRYZYSU POLITYCZNEGO — PRZEDTERMINOWE WYBORY DO PARLAMENTU

Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Ołeksandr Moroz i premier Ukrainy Wiktor Janukowycz 27 maja 2007 roku zakończyli negocjacje w sprawie rozwiązania kryzysu politycznego. Przywódcy państwa podpisali wspólne oświadczenie. Jego głównym założeniem jest to, że kryzys musi zostać rozwiązany poprzez przeprowadzenie przedterminowych wyborów do Rady Najwyższej Ukrainy. Uzgodniona data wyborów to 30 września 2007 roku. Strony porozumiały się w kwestii niedopuszczenia do jakichkolwiek prób zaogniania konfrontacji w społeczeństwie oraz prowokowania „siłowego” rozwoju wydarzeń. Przedterminowe wybory do Rady Najwyższej Ukrainy przeprowadzane są zgodnie z Dekretem Prezydenta Ukrainy na podstawie części drugiej artykułu 82 Konstytucji Ukrainy. Parlament V kadencji stał się półparlamentem. Zdjęcie O. Łytwynenki. W celu zapewnienia legislacyjnych podstaw uczciwych, przejrzystych i demokratycznych przedterminowych wyborów do Rady Najwyższej Ukrainy zainicjować przeprowadzenie w ciągu dwóch dni posiedzeń plenarnych Rady Najwyższej Ukrainy, na których: przyjąć w całości uzgodnione przez Grupę Roboczą upoważnionych przedstawicieli Prezydenta Ukrainy, Gabinetu Ministrów Ukrainy, koalicji parlamentarnej oraz opozycji parlamentarnej projekty aktów normatywno-prawnych; potwierdzić wyniki głosowania dotyczące uchwalonych w okresie od 2 kwietnia do 29 maja 2007 roku aktów Rady Najwyższej Ukrainy;

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

„NAJAZD” NA MUZEUM

Merowi Kijowa L. M. Czernoweckiemu. Deputowanym Rady Miejskiej Kijowa. APEL. Społeczność naukowa wyraża stanowczy protest przeciwko zamiarom Rady Miejskiej Kijowa, by przekazać „Ukrinwestbudowi” część gruntów terenu ochronnego Muzeum Architektury Ludowej i Życia Codziennego NAN Ukrainy. Uważamy, że podobna decyzja sesji Rady Miejskiej Kijowa o wydzieleniu „Ukrinwestbudowi” części strefy ochronnej terenu Muzeum Architektury Ludowej i Życia Codziennego NAN Ukrainy pod budowę kompleksu hotelowo-rozrywkowego stanie się rażącym naruszeniem międzynarodowych norm ochrony ośrodków kultury o znaczeniu narodowym, utrwalonych w dokumentach UNESCO. Podobna decyzja ignoruje również stanowczy protest Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego NAN Ukrainy oraz Muzeum Architektury Ludowej i Życia Codziennego NAN Ukrainy, które wielokrotnie wzywały władze miejskie, by nie dopuściły do bezprawnego wywłaszczenia gruntów czy zabudowy terenu ochronnego Muzeum przez „Ukrinwestbud”, który podejmował próby komercyjnej zabudowy gruntów ochronnych Muzeum w latach 2005—2006. Narodowa Akademia Nauk Ukrainy uważa podobne decyzje Rady Miejskiej Kijowa oraz władz miejskich, skierowane na zaspokojenie interesów komercyjnych struktur prywatnych kosztem kultury narodowej, za błędne. Są one sprzeczne z powołaniem przedstawicieli ludu — chronić i wspierać dziedzictwo kulturowo-narodowe. Podobna decyzja będzie ignorować fakt, że zaplanowany do oddania w dzierżawę na 25 lat teren należy do strefy ochronnej Muzeum (zatwierdzone 30.12.05 przez Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy w porozumieniu z Państwową Służbą Ochrony Dziedzictwa Kulturowego oraz Hołosijiwską Rejonową Administracją Państwową) i jest, zgodnie z obowiązującym prawem, terenem, na którym zabroniona jest jakakolwiek budowa, a tym bardziej wznoszenie w specyficznym środowisku etnograficznym wsi z XIX w. zurbanizowanych budynków wysokościowych, które nie tylko będą dysonować z charakterem ekspozycji, ale także zniwelują same cele Muzeum. Przyjmując podobne decyzje, Rada Miejska Kijowa narusza decyzję Rady Najwyższej Ukrainy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o nadaniu Muzeum statusu narodowego muzeum-rezerwatu kultury ludowej Ukrainy oraz nadaniu statusu rezerwatu środowisku etnolandshaftowemu wokół Muzeum. Rozpatrujemy próby zniszczenia przez władze miejskie ośrodka etnokulturowego i etnolandshaftowego o znaczeniu narodowym jako swoisty akt dywersji duchowej. Społeczność miejska Kijowa stanowczo występuje przeciwko decyzji Rady Miejskiej Kijowa z dnia 26.10.06./3-61 „O przekazaniu spółce z ograniczoną odpowiedzialnością „Naukowo-Produkcyjna Firma „Ukrinwestbud” działki gruntu pod budowę, eksploatację i obsługę kompleksu hotelowo-rozrywkowego oraz klubu jeździeckiego przy ul. Akademika Zabołotnego 29, w rejonie hołosijiwskim” oraz kolejnym próbom Rady Miejskiej Kijowa (26.04.2007; 24.05.2007) przekazania wspomnianego terenu, wchodzącego w skład stref ochronnych Muzeum Architektury Ludowej i Życia Codziennego, pod komercyjną zabudowę „Ukrinwestbudu”.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

SBU ODTAJNIA SWOJE ARCHIWA

21 maja 2007 roku ukazał się dekret prezydenta Juszczenki „O środkach w związku z 70. rocznicą Wielkiego terroru — masowych represji politycznych lat 1937—1938”. SBU to organ zdyscyplinowany i obowiązkowy. Dlatego już 25 maja w Służbie Bezpieczeństwa Ukrainy odbyła się narada robocza dotycząca działań na rzecz uczczenia pamięci ofiar. Wzięli w niej udział uczeni-historycy, prawnicy, przedstawiciele Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, branżowego archiwum MSW Ukrainy, Państwowego branżowego archiwum SBU. Ulana HLIBCZUK Narada przy okrągłym stole w chłodnej sali przebiegała sucho i bez emocji. Miejsce, najwyraźniej, zobowiązuje... Zmieszanym telewizyjnikom pozostało przyjąć jako fakt, że ta ”narada robocza” nie jest do końca ich formatem. Na Bankowej, przy Sądzie Konstytucyjnym, wrzały namiętności przedporozumień. A tutaj — jakby inna rzeczywistość. Nieco ponadczasowa. Przypadkowy motyl z „1+1” z nadzieją w głosie szeptem zapytał kolegów, czy nie ma tu zastępcy szefa SBU... Owszem, ta służba dzisiaj nie jest ostatnią dźwignią wpływu w konfrontacji Prezydenta i Premiera... „Nie ma? To trzeba się zwijać...” Tymczasem uczestnicy narady składali raporty o wstępnych ustaleniach. Instytut Pamięci Narodowej oraz SBU uzgodniły skład stale działającej Komisji, która będzie badać represje polityczne przeciwko narodowi ukraińskiemu w latach 1917—1991. W Branżowym państwowym archiwum SB Ukrainy przeanalizowano zasoby z czasów represji i doszli do wniosku, że w okresie od 1927 do 1990 roku na Ukrainie represjonowano ponad milion obywateli. W szczególności w 1937 roku, na który przypadł początek tak zwanego ”wielkiego terroru”, aresztowano 159 tysięcy 573 osoby. Większość z nich to Ukraińcy. Zatem nadszedł czas, kiedy SBU odtajnia swoje archiwa. Te, które były za siedmioma zamkami i pieczęciami... Pojęcie ”odtajnienia” w tym przypadku jest bezpośrednio związane z działalnością wydawniczą. Zaplanowano wydanie drukiem zbiorów dokumentów archiwalnych: ”Wielki terror na Ukrainie (1937—1938)”, ”Rozkaz NKWD ZSRR nr 00447 i jego wykonanie na Ukrainie (1937—1938)”, ”Bykownia: masowe represje polityczne w Kijowie (1937—1938)”, ”Likwidacja UGKC na Zakarpaciu. 1944—1949”. Ze słów obecnych na naradzie stało się jasne, że głównym problemem jest brak środków i specjalistów. Pracownicy SBU zetknęli się z problemem systemowości odtajniania zasobów. Przecież to tomy i tony spraw. W SBU pokładają nadzieję w utworzonej komisji. Być może jej specjaliści przemyślą skuteczniejszą metodologię badania archiwum... Przedstawiciele Służby Bezpieczeństwa Ukrainy dali słowo, że żadnych tajemnic i przemilczeń w kwestiach dotyczących represji politycznych nie będzie. Chociaż logika przeciętnego obywatela podpowiada, że istnieje takie pojęcie jak ”tajemnica państwowa”. I ta sama logika szepcze do ucha, że totalnego odtajnienia i upublicznienia dokumentów nie warto oczekiwać...

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

Z BERYLEM NIE PRZEPUSZCZĄ DO POŁTAWY

Jana CZOPENKO, centrum prasowe Zarządu Informacji i Kontaktów z Opinią Publiczną Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej Walerij Asadczew kategorycznie zaprzecza prawdopodobieństwu umieszczenia specjalistycznego przedsiębiorstwa i specjalnego poligonu wysoce toksycznych odpadów berylu w obwodzie i oświadcza, że dopóki będzie przewodniczącym Połtawskiej obwodowej administracji państwowej — składowisko nie powstanie! Ważkie argumenty dotyczące niebezpieczeństwa przekazania działki ziemi pod składowanie toksycznych odpadów na terenie baz wojskowych wyraził na konferencji prasowej szef Zarządu ds. Sytuacji Nadzwyczajnych i Ochrony Ludności przed Skutkami Katastrofy Czarnobylskiej Michaił Andrusenko. Jak mówił, odpady zawierające beryl są wyjątkowo niebezpieczne dla życia i zdrowia ludzi. Odległość strefy sanitarno-ochronnej poligonu od miejscowości i otwartych zbiorników wodnych, a także od obiektów wykorzystywanych w celach kulturalno-zdrowotnych, musi wynosić nie mniej niż 3000 m. Magazyny wojskowej bazy lotniczej znajdują się na terenie powiatu połtawskiego w odległości 500 m od wsi Żuki i Tachtaulowe, 1500 m od wsi Iwonczenci i 2500 m od wsi Rybci. Wiosną i latem dominują tu wiatry północno-zachodnie i zachodnie, co w razie rozszczelnienia pojemników z substancjami toksycznymi stanowiłoby zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców Połtawy. Dlatego obwodowa administracja państwowa uważa, że utworzenie specjalistycznego składowiska na terenie wojskowej bazy lotniczej jest niecelowe, sprzeciwia się obowiązującemu prawu, może wyrządzić szkodę zdrowiu ludzi i środowisku. Przypomnijmy, że społeczeństwo już wyrażało zaniepokojenie staraniami mera Kijowa Leonida Czernowieckiego, by umieścić odpady kijowskich zakładów pod Połtawą.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗

SYMON PETLURA: „MAMY CIĘŻKI SPADEK: NAWYK GADANIA DO SAMOWYCIŃCZENIA”

Zakończenie. Początek na s. 1. „Przy tym stanie świadomości narodowej naszego narodu, jego zorganizowania i zdyscyplinowania, w jakim zastały go lata 1917 i 1918, jedynie skoordynowaną akcją obu jego części — „naddnieprzańców” i „galicjan” — można było osiągnąć ideał państwowej samodzielności. Tej koordynacji nie było na samym początku walki. Obie części nie dorosły do uznania jednej kierowniczej woli co do tego planu i programu, według których ta walka musiała być prowadzona... Strategia walki narodowej, jak i walki wojskowej, wymaga: bić w pierwszej kolejności w głównego wroga, z drugorzędnym potem można sobie poradzić! W swojej działalności kierowałem się myślą, że takim wrogiem była, jest i będzie Moskiewszczyzna… Przyszedłem do kierowniczej roli w przewodnictwie ukraińskiej polityki późno, wtedy, gdy nie można było naprawić popełnionych przez innych błędów i przeoczeń, — nie wspominając w ogóle o ciężkim historycznym spadku minionych wieków, który objawił się w ogólnej nieprzygotowaniu narodu do samodzielnego życia i nieumiejętności postawienia przez niego ponad interesami klasowymi całości — narodu. Tylko nieuczciwy demagog może pozwolić sobie mówić o tym, że „Petlura sprzedał” Galicję, Wołyń itd. Petlura, jeśli już mówić prawdę, ponosi odpowiedzialność za historyczne „grzechy” i błędy ukraińskiego niezorganizowania, małej kultury i niesprzyjających okoliczności w życiu ukraińskiego narodu. Zauważyłem, że znam swój naród i nie robię sobie złudzeń co do jego sił i przygotowania do samodzielnego życia. Może przypominacie sobie, jak w 1918 r. nasi chłopi rozbrajali nasze własne wojskowe tabory? Znam więcej takich faktów. Na niektórych wywierają one takie wrażenie, że w ogóle „z nas ludzi nie będzie” i że w ogóle sprawa z ukraińską państwowością jest beznadziejna. Ja tak nie myślę. Wierzę i jestem pewien, że Ukraina jako państwo będzie”. (List do J. Humeniuka). CZY POTRAFIMY CENIĆ CZAS? I oto ona, Państwo Ukraińskie, jest. Niestety, z tymi samymi rodowymi bolączkami, co i Ukraińska Republika Ludowa lat 20. ubiegłego wieku. Z tym samym zażartym oporem janczarów. Z takimi samymi podłymi odstępcami, zdrajcami. Swoją drogą, o zdrajcach: „Kiedy przypomnimy sobie wartość moralną, polityczną nicość, a niekiedy i motywy swoistego „neofityzmu” zdrajców, to przekonamy się, że to „bolszewickie obrzezanie”, któremu zdecydowali się poddać, wyrzekając się niedawnego swojego świętego świętych oraz „dmuchając i plując” na niego, tłumaczy się albo polityczną niestałością zdrajców, albo ich zdemoralizowaniem, do którego oni, przebywając nawet w naszych szeregach, w końcu mieli skłonność. To wszystko w większości ludzie, którzy „łatwym chlebem” lub z „pańskiego stołu” nawykli się żywić... Nigdzie i nigdy ani Judasz, ani donosiciel, ani polityczny pachołek szacunku i zaufania nie wzbudzał! Nie będziemy więc i my żałować za nimi, tym bardziej, że nie za jednym z nich „sznur płacze” lub karne śledztwo czeka za państwowe roztrwonione pieniądze czy nierozliczone zaliczki. Przykładem i wzorem do naśladowania nie te zdemoralizowane elementy powinny dla nas być, a ta wielka męczeńska cierpliwość, którą naród nasz na Ukrainie okazuje, i ta pewność jego co do szybkiej zagłady okupacyjnej władzy, o czym on przez swoich posłańców zawiadamia, i od nas wymagając takiej samej wytrwałości i wiary w ostateczne zwycięstwo naszej państwowej sprawy. Czysta sprawa i czystych rąk potrzebuje, jak mawiał kiedyś Drahomanow, a nasi zdrajcy, kiedy politycznie uczciwymi zechcą być, to czystymi rękami pracować dla dobra Ukrainy, pojechawszy tam, nie będą mogli, a będą oni albo bezsilnie przyglądać się tym gwałtom, rozstrzeliwaniom i grabieży gospodarstwa narodowego, które po zbójecku, po głupiemu prowadzą bolszewicy, albo i sami do tej nieczystej sprawy rękę przykładać będą”. A jeszcze niepoprawną naszą narodową wadą pozostał talent rozgadywania tam, gdzie potrzebne jest działanie. Tutaj Petlurowe „Umiejmy cenić czas!” — jest superaktualne: „Mamy od Rosjan ciężki spadek: skłonność do nieskończonych, odurzających i wyczerpujących rozmów i dyskusji, które w większości zamieniają się w pustą gadaninę, bezprzedmiotowe paplanie i bezpłodne „słowotok”. Towarzyska rozmowa, poważne omówienie tego czy innego tematu, wymiana myśli są potrzebne dla każdego świadomego i zorganizowanego obywatela, ale jednocześnie potrzebna jest i żywa praca, czyn i działająca, w konkretne fakty zamieniona, energia. Bez nich słowne ćwiczenia i bezsensowne dyskusje zamieniają się w swoisty, niepotrzebny i szkodliwy sport, do rozumnego życia absolutnie nieprzydatny. Będziemy uczyć się od Europejczyków, jak z czasem sobie radzić i produktywnie go wykorzystywać, pamiętając, że „czas to pieniądz”, że umieć milczeć, myśleć, w samotności coś przemyśliwać często większe znaczenie ma, niż do samowycieńczenia paplać”.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 3Originalseite ↗

Wiaczesław Łypynski i jego wizja państwa ukraińskiego

Mało tego, że Ukraińcy jednoczą się na chwilę przed rozstrzelaniem — my również dziedzictwo naszych myślicieli i działaczy politycznych zaczynamy naprawdę rozumieć wtedy, gdy spełniają się ich najpoważniejsze ostrzeżenia, najczarniejsze proroctwa, nieusłyszane przez nas w porę. Książki Wiaczesława Łypynskiego stały na naszych półkach jeszcze od pierwszych lat niepodległości, lecz dopiero teraz ukraińskie społeczeństwo zaczyna go słyszeć — teraz, gdy nieudolna reforma polityczna niszczy fundamenty państwa ukraińskiego, gdy zburzono równowagę społeczną i balans władz, gdy Cham próbuje zbudować na Ukrainie swoje królestwo, gdy znów, jak za carów, komisarzy i genseków, zagrożone są język ukraiński, kultura ukraińska, Cerkiew ukraińska, a nawet sama przyszłość narodu ukraińskiego. Gdybyśmy tylko w porę usłyszeli Łypynskiego! Do takich przemyśleń skłaniały mnie wystąpienia uczestników „okrągłego stołu” pt. „Wiaczesław Łypynski — założyciel szkoły państwowej w ukraińskiej historiografii”, który odbył się w Połtawskim Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym im. W. G. Korolenki z okazji 125. rocznicy urodzin wybitnego politologa, socjologa, historyka, polityka i działacza społecznego. Organizatorzy — wydział historyczny tej uczelni oraz Międzynarodowe Centrum Charytatywne Odrodzenia Narodowego. Wiaczesław Łypynski urodził się 5 kwietnia 1882 roku we wsi Zaturce na Wołyniu w szlacheckiej rodzinie. Niestety, z całej rodziny tylko on jeden został ukraińskim patriotą. Zdobył błyskotliwe wykształcenie: początkowo w Kijowskim Gimnazjum Klasycznym, potem na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie studiował agronomię, na Uniwersytecie w Genewie — socjologię, znów w Krakowie — historię. Mieszkając w swoim majątku na ziemi umańskiej, prowadził agitację na rzecz powrotu do ukraińskości spolonizowanej szlachty. W 1909 roku wydał broszurę „Szlachta na Ukrainie”. Pracował w Galicji, gdy ta znajdowała się pod władzą Austro-Węgier. Był członkiem Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki we Lwowie. Ukształtował się jako zwolennik niepodległości na długo przed 1917 rokiem. Pierwszą wojnę światową przywitał w Rosji i został zmobilizowany jako oficer kawalerii. W 1914 roku przebywał w armii Samsonowa, która poniosła klęskę w Prusach Wschodnich. Zachorował na gruźlicę i odesłano go do jednostek tyłowych. W październiku 1916 roku Łypynski trafia do Połtawy. Tutaj zastała go zarówno rewolucja lutowa 1917 roku, jak i utworzenie Centralnej Rady, co szczerze witał, lecz nie podzielał socjalistycznych iluzji jej działaczy. Chciał stworzyć jedną z pierwszych ukraińskich narodowych formacji zbrojnych, ale nie uzyskał wsparcia Sekretariatu Generalnego Centralnej Rady. Jak później pisał, dla ówczesnych przywódców narodu pozostawał panem, ziemianinem, który nie wygłasza demagogicznych mów i nie zapisał się do partii eserów, co było charakterystyczne dla działaczy Centralnej Rady. Za czasów Hetmanatu Łypynski był ambasadorem Ukrainy w Wiedniu, pozostawał nim także za czasów Ukraińskiej Republiki Ludowej, do czerwca 1919 roku. Jego majątek, rodzinne gniazdo, chamy spalili. Łypynski emigruje, mieszka głównie w Austrii. Ciężko chory na gruźlicę, nie porzuca ani pracy naukowej, ani społecznej. Pozostał w historii jako założyciel szkoły państwowej w ukraińskiej historiografii, teoretyk ukraińskiego konserwatyzmu i monarchizmu. Z perspektywy czasu lepiej widać, gdzie Łypynski był donkiszotem, a gdzie realnie i bardzo precyzyjnie nakreślił te zadania, których naród ukraiński nie wykonał jeszcze dzisiaj. Dziedzictwo Łypynskiego nabiera szczególnego znaczenia w obliczu problemów wyboru cywilizacyjnego Ukrainy na obecnym etapie. Okazało się, że kardynalne zmiany w gospodarce i sferze duchowej są niemożliwe bez idei narodowej, ideologii i strategii rozwoju społeczeństwa. Ale chamstwo kpiło z idei, tradycji, prawa. Charakterystyka politycznego chamstwa na Ukrainie, której dokonał Łypynski, do dziś pozostaje aktualna: „Absolutny brak miłości do swojej wspólnoty, natomiast miłość tylko do siebie, swojego „ja”. Pełny brak twórczej synowskiej pokory, natomiast zarozumiałość głupiej pychy, która „groble rwie” i sama ginie. Pogarda dla ojca, gdy jest słaby, natomiast niewolnictwo wobec obcego, gdy jest silny — oto chamstwo, oto cecha ludzi, którzy żyją na Ukraińskiej Ziemi… Cechą ukraińskich ludzi jest nie samo chamstwo, a przez nikogo i niczym nieokiełznane chamstwo…” (W. Łypynski, „Cham i Jafet”). Główną szkołą Łypynskiego była historia ukraińska i ukraińska rzeczywistość. Z bólem konstatował, że samopożeranie anarchistycznej warstwy przywódczej zgubiło Ruś Kijowską i Halicką, państwo litewskie i Kozaczyznę oraz współczesną mu inteligencję ukraińską (dodajmy — i współczesną nam). Szczególnego znaczenia w obecnych warunkach nabierają sformułowane przez Lypynskiego fundamentalne kategorie polityczne: idea narodowa, patriotyzm terytorialny, niepodległość państwowa. Pięcioma fundamentami Państwa Ukraińskiego, według Lypynskiego, powinny być: arystokracja, klasokracja, patriotyzm terytorialny, ukraiński konserwatyzm i etyka religijna. Możemy być w większym lub mniejszym stopniu konserwatystami, w większym lub mniejszym stopniu demokratami czy liberałami, ale zapewne zgodzimy się w jednym: bez postaci, która byłaby arbitrem narodu, nie uda się zaprząc do jednego wozu skonfliktowanych ugrupowań, z których każde, jak pisał Lypynski, uważa, że jego stanowisko jest jedynym słusznym, a zatem walczą one tylko o władzę i szkalują się nawzajem. Zdaniem Lypynskiego, przezwyciężyć wewnętrzne organiczne słabości ukraińskości i zjednoczyć naród ukraiński najlepiej można na gruncie patriotyzmu terytorialnego, czyli przebudzenia poczucia solidarności i jedności wszystkich stałych mieszkańców ukraińskiej ziemi, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego, przynależności klasowej, wyznania, poziomu kulturowego. Poczucie miłości do rodzinnego kraju — ukraińskiej ziemi-żywicielki jako organicznej całości, uważał Lypynski, jest konieczną i jedyną możliwością tego najdroższego na świecie związku ludzi, który nazywa się narodem. Pozostawił nam kryterium określenia tego, kto jest Ukraińcem, a kto cudzoziemcem: „Ukraińcem jest każdy, kto chce, aby Ukraina przestała być kolonią”. Lypynski ostrzegał, że państwo ukraińskie nigdy się nie odrodzi, jeśli konserwatywne elementy — te najbardziej wykształcone i genetycznie najbardziej zdolne do pracy państwowej wyższe warstwy obywatelstwa przejdą do rosyjskiego lub polskiego obozu. Dzisiaj Ukraina traci najbardziej wykształconych i zdolnych do pracy kulturalnej i państwowotwórczej ludzi już tylko przez haniebny stosunek chamów u władzy do nauki, kultury, sztuki, technologii informacyjnych, wynalazczości. Intelekt z Ukrainy ucieka nie tylko przez bezrobocie, ale i przez niechęć do oglądania „nieokiełznanego chamstwa” tych, którzy wkładają sobie do kieszeni połowę produktu krajowego brutto, hipokrytycznie oświadczając, że idea narodowa nie zadziałała. Charakteryzując ówczesny stan, Lypynski przewidział teraźniejszość: „Beznadziejna i bezwyjściowa jest ta nasza wewnętrzna walka dlatego, że gdyby udało się nawet obecne pokolenie byłych bogatych czy bogatszych… zniszczyć, to gdzie podzieją się te miliony, które przywódcy biednych przy tej okazji zagrabili… Powstaje zatem nowe pokolenie bogatych, które od starego różnić się będzie tylko tym, że nie będzie miało już żadnej kultury, żadnej tradycji, poza chyba złodziejską…”. Weźmy kwestię agrarną — podstawę podstaw gospodarki narodowej. Kwestia ta ostro stanęła latem 1917 roku. Partie socjalistyczne weszły na drogę rozłamu chłopstwa, które miało już potężną organizację — Związek Chłopski, dzieląc je według kryterium klasowego, wysuwając ideę tworzenia rad delegatów chłopskich. Chłopi-właściciele (chutorianie — po ówczesnemu, farmerzy — po współczesnemu) zaczęli tworzyć swoje organizacje rolnicze. Zdaniem naukowców, kwestia agrarna nabrała ostrości dlatego, że w społeczeństwie zaczęły dominować nastroje „czarnoprzedzielskie”: ziemię rozdzielić, inwentarz — również. Do czego to prowadzi, widzimy na przykładzie teraźniejszości. Rozparcelowali po trzy-cztery hektary ziemi, żeby potem ją wykupili latyfundyści. Taka idea była i w 1917 roku. Doprowadziła ona do zniszczenia rolnictwa. Latem 1917 roku w Łubniach odbył się zjazd chłopski, gdzie rolnicy-właściciele stworzyli swoją partię. Zjazd przyjął projekt programu, który poproszono o zredagowanie W. Lypynskiego. Program głosił samodzielność i suwerenność narodu ukraińskiego (to wtedy, gdy jeszcze Centralna Rada trzymała się autonomii). Ziemia miała pozostawać przy rolnikach i być przekazana na dożywotnią własność, ale bez prawa odsprzedaży i rozdrabniania działek. Inna część funduszu ziemi — ziemie carskie, dynastyczne itd. — miała być podzielona z prawem kupna i sprzedaży. Państwo powinno było zachować regulujący wpływ w stosunkach agrarnych, nie dopuszczając zarówno do koncentracji ziemi w jednych rękach, jak i rozdrobnienia działek rolnych. Zjazd żądał stworzenia systemu edukacji narodowej w języku ojczystym, technicznych placówek oświatowych z ukraińskim językiem nauczania. Jeśli chodzi o formę ustroju politycznego, to Ukraina miała być republiką z silną prezydencką formą rządów. Przychylnym Ukraińskiej Partii Demokratyczno-Rolniczej, oprócz W. Lypynskiego, był M. Michnowski. I dzisiaj życie pokazuje słuszność poglądów Lypynskiego i Michnowskiego, a nie socjalistów Centralnej Rady, których władza zrodziła państwowe chamstwo, u którego, według słów Lypynskiego, „bronią jest demagogia i kłamstwo; motorem — złość, zachłanność i pycha; taktyką — zdrada, a istotą — pustka, pusta poza…”. Zdaniem uczestnika „okrągłego stołu” W. Rewehuka, „naród jeszcze ostatecznie nie jest uformowany, to po pierwsze, a po drugie, prawie nie ma partii w klasycznym rozumieniu, czyli ze swoją ideologią. Trwa walka klanów oligarchicznych i może ona doprowadzić do całkowitej anarchii na Ukrainie. Miał rację Lypynski: potrzebujemy, żeby była silna władza, która formowałaby naród. Władza musi być narodowa. Państwo powinno mieć narodowe oblicze”. Stronę przygotowała Hanna DENYSKO, m. Połtawa

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

zagłosować za jakąś ich rezolucją. Uzyskawszy podczas głosowania zaledwie dwa własne głosy, zawyli na całą moc mikrofonów: “Gdzież demokracja, koledzy!” Nie ma w tym nic dziwnego, bo niemal tak samo wciąż odbywają się zjazdy wielu ukraińskich partii, kiedy nieprzebrani przywódcy wołają: “Kto został za mną, naprzód: stworzymy naszą nową, bardziej demokratyczną partię, bo “tak zwana większość” nie rozumie elementarnych zasad demokracji!” A w parlamencie czy w radach lokalnych też nieustannie wszczynają się podobne awantury, kiedy mniejszość żąda od większości “bycia demokratyczną” i głosowania za rezolucją mniejszości, bo w przeciwnym razie zablokuje trybunę albo w ogóle nie będzie pojawiać się na posiedzeniach. Znowuż, wcale nie chcę idealizować Zachodu, bo tam jest mnóstwo problemów, które jeszcze trzeba rozwiązywać. I powtórzę, że nie wzywam, by tam uciekać, bo, widzicie, oto mała Łotwa, która terytorialnie zaledwie dwukrotnie przewyższa obwód kijowski, a populacją jest mniejsza od Kijowa, otrzymuje od Unii Europejskiej na modernizację sieci dróg samochodowych więcej, niż jest w stanie wyasygnować ze swojego budżetu cała Ukraina. Marzę jedynie o minimum, byśmy mogli bardziej krytycznie odnosić się do samych siebie i do swoich oponentów w jakichkolwiek kwestiach, próbując zbudować u samych siebie prawdziwie demokratyczne Państwo z takim dobrobytem dla jego obywateli, że bogata i syta Europa zechce jednoczyć się z nami. A póki co wielu naszym możnowładcom i niektórym, przede wszystkim — ekstremistycznym marginalnym partiom, nie w smak ani nasza niepodległość, ani nasza obecność w niektórych ogólnoeuropejskich strukturach. Warto tylko powiedzieć, że Europejski Trybunał obecnie rozpatruje najwięcej ze wszystkich krajów Europy skarg ukraińskich obywateli, bo nasi sędziowie są albo mało wykształceni, albo upolitycznieni, albo po prostu — zbyt skorumpowani. Zapaleni marzyciele potrafią czasem wytrwać na zaśnieżonym Majdanie cały miesiąc o swoje prawa, ale potem na miękkich kanapach w cieple swojego domu oglądać wyciskające łzy seriale i marzyć, że ktoś za nich będzie troszczył się o wywalczone na Majdanie prawa. Nie, znowu w kuchniach i na bazarach większość (jakaż przeważająca większość!) będzie ganić “ich”, czyli absolutnie wszystkich mających związek z władzą, z polityką, z wielkim Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki biznesu, że „oni” nie chcą zrozumieć „nas”. Nie nawołuję do buntów i powstań, po prostu marzę, że w moim Państwie już dorasta i przygotowuje się do przejęcia władzy zupełnie nowe pokolenie, które nie było wychowane na postulatach „humanisty” M. Gorkiego — „kto nie z nami, ten wróg, a wróg, który się nie kaja, musi zostać zniszczony”. Nowe pokolenie, które nie tylko marzy o życiu gdzieś na Zachodzie, jak pokazują sondaże socjologiczne, a zdoła bez haseł i powstań podciągnąć życie swoich rodaków do zachodnich standardów. Nowe pokolenie powinno mieć większą tolerancję dla odmiennego zdania, mieć większą zdolność do poszukiwania kompromisów. Do normalnej pracy wreszcie! Dalej leżałbym na miękkiej kanapie w ciepłym domu naprzeciw ekranu telewizora z takimi tęczowymi marzeniami, ale niepokoi mnie myśl, że także nowe pokolenie wychowują starzy nauczyciele, którzy nie wyciągnęli żadnych pozytywnych wniosków po Majdanie, kiedy wyszli przeciw nieprawdzie zwykli ludzie, aby bronić swoich marzeń o lepszym życiu. Właśnie ludzie, a nie politycy, którzy nie potrafili z rozumem skorzystać ze zwycięstwa narodu! Niestety, ku mojemu wielkiemu smutkowi, widzę (może się mylę?), że nie nabyli pozytywnego doświadczenia ani prawica, ani lewica, ani żaden z działaczy związanych z polityką nie powiedział głośno i publicznie, że popełniał błędy i dlatego odmawia samodzielnie kierowania swoją partią, dlatego nie będzie czekał na wybory, kiedy mógłby zostać wybrany ponownie. Odchodzi sam i nie po to, aby tworzyć nową partię. Odchodzi po prostu pracować, zarabiać na chleb powszedni, tworzyć życie lepszym. Ależ… Ależ obok tylko marzenia ze mną, jak ze wszystkimi nami, bo jacy obecnie jesteśmy, takie też nasze partie wokół nas oraz ich przywódcy… Zbyt wielu jeszcze u nas i wśród nas takich, którzy wciąż marzą o życiu jak na Zachodzie, ale pracować chcą tak, jak pracowali wcześniej. Niska wydajność naszej pracy oddala nas od zamożnych krajów, a my, zamiast jej podnoszenia, krzyczymy o ochronę krajowego producenta. W tych sferach produkcji, gdzie działa protekcjonizm i brak konkurencji, nadal spada nie tylko wydajność pracy, ale i jakość produkcji. Czyżby Ukraińcy mogli normalnie i produktywnie pracować tylko w warunkach tego samego Zachodu, gdzie cenią naszych robotników właśnie za fachowość i umiejętność twórczego podejścia do pracy? I każdego dnia zwiększa się liczba naszych pracowników zarobkowych w krajach Unii Europejskiej. Warto dodać, że decydują się na takie radykalne głosowanie za przewagą zachodnioeuropejskich wartości głównie najbardziej zdecydowani i pracowici. Nie jestem skłonny ufać informacjom, że jest tam naszych już kilka milionów, ale wiem, że jest ich mimo wszystko setki i setki tysięcy, którzy najaktywniej zagłosowali za zachodnimi strukturami politycznymi i gospodarczymi. Rozmawiałem z wieloma z tych naszych pracowników zarobkowych w różnych krajach Europy, którzy coraz bardziej skłaniają się ku myśli, by nigdy już nie wracać do domu, bo nie widzą tutaj perspektywy na poprawę życia. Dzisiaj, kiedy uprościły się warunki zatrudnienia dla obywateli z krajów niedawnego nowego naboru UE, masowo jadą oni pracować do zachodnich regionów, gdzie są odczuwalnie lepsze warunki pracy i znacznie wyższa płaca, czyli zwalnia się zbyt wiele miejsc pracy dla Ukraińców w krajach bałtyckich, w Polsce, Czechach, Słowacji itp. Czyżby tego nie widzieli i nie rozumieli „nasi” wielcy przedsiębiorcy? Czyżby nie przerażało ich zmniejszenie napływu nowej siły roboczej do swoich przedsiębiorstw? Czyżby myśleli, że przez długi czas jeszcze będą mogli otrzymywać wielkie zyski, bo ich produkcja zdoła utrzymać się jako konkurencyjna pod warunkiem niskiej płacy dla robotników? Kiedy opamiętają się i przestaną przekształcać cały system władzy we własną wielką komputerową zabawkę? Nie ten teraz czas, aby jakiekolwiek państwo mogło żyć w izolacji od innych. Nawet ludność Korei Północnej z jej zbyt ambitnymi przywódcami przeżywa dzisiaj tylko dzięki pomocy humanitarnej krajów rozwiniętych… A póki co przyjdzie mi smutno westchnąć ze zrozumienia, że mimo wszystko sławny Ostap Wysznia miał rację w stu procentach w swoim pamflecie, o którym wspominałem na początku swojego artykułu, kiedy radził walczyć z obibokami i próżniakami w ten sposób: „A czy nie spróbować by nam… więcej siać strączkowego pieprzu? Pieprz ten trzeba zakładać nie pod lemiesz w pługu, …, a zupełnie w inne miejsce… Dla energii specjalnie…” Dodałbym: przez próżniaków i obiboków rozumiem nie tylko polityków czy magnatów biznesowych (ostatnio coraz częściej są to te same osoby), a każdego z nas przeciętnych, z tych milionów, które jeszcze tak niedawno zadziwiły cały świat stołecznym Majdanem i mniejszymi majdanami oraz placami na całej Ukrainie. Można wspomnieć i nie tak radykalne propozycje i hasła innych naszych światłych umysłów odnośnie do wniosku, który od dawna funkcjonuje w narodzie: „Żadna sprawa nie zaczyna robić SIĘ, dopóki jej nie zaczynAJĄ robić”. Tylko tak. I przestać wreszcie jednej stronie straszyć obywateli własnego kraju sloganami początku lat pięćdziesiątych już minionego wieku o żarłocznym i podstępnym mordercy NATO czy o nie mniej zagrażającej perspektywie znalezienia się w „kolonialnej zależności” od Zjednoczonej Europy, a drugiej — ciągnąć wszystkich siłą i na łeb na szyję do obu struktur. Nas tam jeszcze za wcześnie zapraszać, dlatego też nie zapraszają. Dorosnąć trzeba najpierw. A hałasować bezpodstawnie mogą tylko źle wychowani ludzie. Naszej północnej sąsiadki też nie zapraszają i żadnego hałasu tam nie widać z powodu „wstąpienia-niewstąpienia” czy wspólnych ćwiczeń wojskowych, ale według wielu ocen Rosja posunęła się w stronę eurointegracji znacznie bardziej niż Ukraina. Nawet z NATO… A zatem!.. Pisałem te wiersze, kiedy za oknami znów zaczęły wrzeć polityczne namiętności, znów politycy wzywają ulubiony elektorat do walki o demokrację i lepsze życie pod sztandarami różnych kolorów. Nie wiedziałem, czy odbędą się przedterminowe wybory i kiedy, po prostu marzyłem, chciałem wierzyć, że zwycięży zdrowy rozsądek naszych Przywódców, bo usłyszą wreszcie prawdziwy głos całego narodu, a nie tylko kilkudziesięciu tysięcy etatowych demonstrantów…

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

CZAS I PRZESTRZEŃ

Jurij ZAWGORODNIJ Każdy człowiek potrafi marzyć, każdy może mieć w tych pragnieniach coś nad wyraz osobistego, a może być też wspólne dążenie większości narodu danego kraju do czegoś wielkiego i wspaniałego, niechby i w jakiejś przyszłości, najlepiej — w dającej się osiągnąć. Ku mojemu, i nie tylko mojemu, szczeremu żalowi, nie ma takiego wspólnego marzenia, które właśnie dzisiaj mogłoby zjednoczyć, jeśli nie wszystkich, to przeważającą większość moich rodaków w walce o jego urzeczywistnienie. Przywódcy różnych partii i ruchów nie są po prostu konkurentami w zdobywaniu wyborczej przychylności, a w większości są antagonistami, którzy nie są zdolni do pojednania czy nawet do tolerancyjnego dialogu. Dobrze, niech mają różną, aż do przeciwieństwa, wizję drogi do zbudowania szczęśliwego życia dla całego kraju i dla każdego pojedynczego człowieka w nim, ale dlaczego nie zwracają się do niego i do nas wszystkich razem z konkretnymi i zarazem realnymi swoimi programami? Prawie wszystkie partie korzystają, oprócz ogólnych i absolutnie podobnych haseł-obietnic-cacanesek, z bezpardonowego zastraszania narodu swoimi przeciwnikami, nazywając ich „wrogami ojczystego kraju i zarazem agentami jakiegoś konkretnego państwa”. Można przytoczyć mnóstwo przykładów, jeden z najbardziej brutalnych — kwestia językowa. Można by ją podgrzewać aż do rozłamu kraju, żeby ludzie w nim nie rozumieli się nawzajem przy komunikacji, jak w innych krajach, gdzie z różnych historycznych przyczyn żyją zbyt różne etnosy. Ale przecież na Ukrainie praktycznie nie można znaleźć człowieka, który nie rozumiałby obu bliskich języków, którymi posługują się różne warstwy ludności. W różnych telewizyjnych talk-show zarówno prowadzący, jak i uczestnicy mówią tak, jak kto chce, a niektórzy nawet mieszanką obu naraz. Idealna sytuacja językowa, nigdzie niczego podobnego nie spotkałem, nawet w krajach, gdzie jest więcej niż jeden język państwowy. Idealna w tym, że na każdym poziomie, od targowej gadaniny po posiedzenie Rządu czy Rady Najwyższej, jednocześnie rozmawiają czy dyskutują bez symultanicznego czy konsekutywnego tłumaczenia, bo naprawdę wszyscy rozumieją się nawzajem. Ale niektórych to nie zadowala. Przede wszystkim tego, kto naobiecywał przed wyborami „taniej kiełbasy”, ale nie chce, żeby wyborcy mu o niej przypomnieli. Otumanionym ludziom obiecują uczynić jeszcze jeden język państwowym, żeby nie uczyć się i nie znać innego. Ale przecież w przeciwieństwie do obecnej żywiołowej sytuacji dotyczącej korzystania z języka do wyboru, przyjdzie ustawowa konieczność władania oboma językami przez każdego urzędnika państwowego, od dozorcy po deputowanego ludowego, bo tak jest w tych krajach, gdzie jest więcej niż jeden język państwowy. A jak ma być inaczej? Absolutnie wszystkie akty i postanowienia, od rady wiejskiej po Radę Najwyższą, drukować w obu językach, a na każdym zebraniu korzystać z tłumaczy. Ile pojawi się nowych miejsc pracy! Ale też jakie dodatkowe obciążenie dla budżetu państwowego i lokalnego! Jednak chciałbym skupić się na innym bolesnym temacie, który dzisiaj politycy wykorzystują nie mniej spekulatywnie, na czystych emocjach i na braku wyważonego podejścia, na temacie europejskiego wyboru Ukrainy. Kiedy wracam znowu do domu z podróży po którymś z sąsiednich krajów, z których wiele w rzeczywistości było w stanie nie gorszym od naszego jakieś piętnaście lat temu, to za każdym razem znowu zbyt wyostrzenie odbieram niepowodzenia własnego domu, które uważane są przez wielu z nas za problemy nie do pokonania. Niektórzy potrafią nawet wyjaśniać (i wcale nie jako żart) źródła naszego obecnego zacofania względem sąsiednich krajów zachodnich czy północnych niemal przyczynami genetycznymi, nieświadomie powtarzając sarkastyczne wypowiedzi jeszcze nie represjonowanego Ostapa Wyszni „O produkcyjności pracy w rolnictwie i o tym, jak ową produkcyjność zwiększyć”, która ujrzała światło dzienne w 1925 roku. Radzę tym, którzy zapomnieli lub nie czytali tego pamfletu, przeczytać go, bo jest zbyt aktualny i dzisiaj, jakby dopiero co napisany w naszych dniach dla nas współczesnych. Może wielu zdoła oburzyć się na groteskowo nakreślone przez artystę oblicze swojego narodu, chciałbym, żeby rozgniewanych stało się jak najwięcej, bo przecież, właściwie, po to pisarz wyostrzał sytuację obyczajową. I ten gniew powinien doprowadzić do przeciwnej myśli — nie, my nie jesteśmy tacy, mamy wszelkie prawa być wśród innych narodów Europy. I w gniewie zarzucamy tej bogatej i sytej wspólnocie narodów sprawiedliwe pretensje dotyczące braku u nich chęci przyjęcia nas do swojej rodziny. W żadnym wypadku nie chciałbym, żeby moje rozważania ktoś odebrał jako kolejną akcję agitacyjną dotyczącą jak najszybszego wstąpienia Ukrainy do Unii Europejskiej czy NATO jako pospolitego naszego ruszenia na Zachód pod dawnymi sztandarami „Precz od Moskwy!”. To i tamto może być jedynie niespełnionymi marzeniami takiego sobie patrioty-idealisty, który nijak nie może lub nie chce zrozumieć, w jakim świecie jest obecnie. Od dawna uważam się za szczerego ukraińskiego patriotę, ale nigdy nie byłem idealistą, zawsze starałem się trzeźwo oceniać otaczającą sytuację. Może być tak, że właśnie dlatego uciekłem kiedyś z Ukrainy jak najdalej, aby poskromić swoje gorące pragnienie podjęcia otwartej bezkompromisowej walki o urzeczywistnienie własnych marzeń. Straszny był wtedy czas, o którym później napisałem pokutnie: i my, do krzywdy nie skłonni, kłamaliśmy w dzień, modliliśmy się w nocy. Obecnie wydaje mi się, że wielu i dzisiaj kontynuuje kłamanie nawet w nocy i samemu sobie zamiast odmawiać modlitwy. A rano wzywa do przeprowadzenia referendum pod dziwnym hasłem „Precz od Europy!”. Jak to? Zbudować żelazną kurtynę do nieba czy przekopać rów szerszy niż kanał La Manche? Ale przecież Brytania z Irlandią też są w Unii Europejskiej i NATO, do którego, nawiasem mówiąc, przyjęto już pięć słowiańskich krajów i jeszcze kilka przygotowuje się do otrzymania zaproszenia na przygotowania do wstąpienia. Chodzi o narody właśnie słowiańskie, a część z nich jest nawet chrześcijanami prawosławnymi, znacznie starszymi od Patriarchatu Rosyjskiego! Warto to przypomnieć dla tych, którzy tak głośno agitują Ukraińców za związkiem słowiańskim. Czym są gorsi nasi zachodni i południowi bracia? Tym, że nie marzą o panowaniu nad innymi braćmi? Czy z tej winy, że żyją zamożniej od nas? A dlaczego nie zastanowić się nad takim wariantem? W byłym Imperium Austro-Węgierskim odsetek słowiański był nieco wyższy niż w sąsiednim Imperium Rosyjskim. I za Austriaków praw miały narody słowiańskie do swojego rozwoju o wiele więcej. Zwłaszcza po rewolucji 1848 roku, kiedy gwałtownie zaczęły rozwijać się zasady demokratyczne w wielkim, pstrym państwie. Wcale nie idealizuję tamtych czasów, bo każde imperium może istnieć w swojej istocie jedynie jako więzienie narodów, ale przytoczyłem przykład znacznie bardziej demokratycznego „życia za cesarza” w przeciwieństwie do czarnosotniowego „życia za cara”. Przytoczyłem po to, aby podzielić się nieprzyjemną i dla siebie własną myślą dotyczącą wypaczonego rozumienia w naszym środowisku wartości europejskich, przede wszystkim — demokracji, bez tego raczej nie można marzyć o jakimkolwiek jednoczeniu się z Europą. Niechby i nie prawnie, a chociażby pod względem poziomu życia! A jak my rozumiemy demokrację? Śmiechu warte! Przypomina mi się epizod z jednego z niedawnych zjazdów Związku Pisarzy, kiedy do mikrofonów na sali podeszło dwoje ludzi o podobnych poglądach, oboje byli nieco pod wpływem alkoholu, ale zdołali nalegać

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

Walentyna DAHYDENKO. Dziennikarze gazety „Weczirnij Kyjiw” czują się dziś jak na froncie, a w momencie ukazania się tego artykułu karuzela tych fantasmagorycznych wydarzeń zapewne jeszcze nie zwolni tempa. W pół roku po zwolnieniu redaktorów wszystkich trzech stołecznych gazet w „Weczirce” przewinęło się kolejno czterech zastępców redaktora naczelnego. Byli to różni ludzie, którzy przychodzili z zdecydowaną chęcią radykalnych zmian i z nastawionym nieufnie stosunkiem do zespołu, być może otrzymali pewną charakterystykę na jego temat i wskazówki, co czynić dalej. Lecz dziw nad dziwy, z czasem napięte stosunki zmieniały się w szczere, gdyż nowi kierownicy przekonywali się, że mają do czynienia z profesjonalnymi dziennikarzami, z których większość oddała stołecznej prasie całe życie. Oto tutaj zawiązuje się akcja. Bo kiedy zmieniał się kolejny kierownik, stawało się jasne: nie dla udoskonalenia organu prasowego przysyłały go władze stołeczne, a jedynie w jednym celu — ustanowić pełną kontrolę nad polityką mediów i całkowicie zastąpić pracowników twórczych nowymi, zmniejszając ich liczbę. Taki los spotkał już „Ukrajinśku stołycię” i „Chreszczatyk”. Lecz wszystko to pozostałoby domysłami i niepotwierdzonymi plotkami, gdyby wreszcie kolejki spadkobierców redaktorskiego fotela nie zwieńczył p.o. redaktora naczelnego gazety „Weczirnij Kyjiw” R. W. Kostrycia. Dalej o przebiegu wydarzeń opowiedzieli na konferencji prasowej w Narodowym Związku Dziennikarzy Ukrainy przewodniczący komitetu miejscowego związku zawodowego Ihor Kazmirczuk, dziennikarze Wira Tkaczenko, Switłana Syniakowa, Olha Suszczenko. Według słów Ihora Kazmirczuka, w piątek 18 maja do redakcji przyjechała naczelnik Głównego Zarządu ds. współpracy z mediami i kontaktów ze społeczeństwem Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej Tetiana Serhijiwna Wasyljewa z nowym pracownikiem. „Przedstawiła zespołowi kolejnego pełniącego obowiązki redaktora naczelnego, motywacji, dlaczego zmienia się jednego na drugiego, nie było. Zapewniła, że żadnych zmian kadrowych, przeprowadzek nie będzie. Co prawda, podkreśliła: wszelkie próby informowania społeczeństwa czy środków masowego przekazu o tym, co dzieje się w zespole, będą surowo karane sankcjami finansowymi. Potem nowo przedstawiony Roman Kostrycia (na pytanie o ostatnie miejsce pracy odpowiedział: „Korespondent gazety „Kommiersant”) przeprowadzał tak zwane rozmowy. Przy tym obecne były dwie dziennikarki, które w gazecie pracowały zaledwie miesiąc, a ich poziom profesjonalny osobiście u mnie budzi pewne zaniepokojenie. Tak więc, przy nich zasłużeni dziennikarze mieli składać sprawozdania ze swoich planów. Każdy z pracowników twórczych na żądanie pełniącego obowiązki redaktora naczelnego Romana Kostryci składał plan twórczy na następny tydzień, jakie publikacje przygotowuje. Kiedy odbyły się spotkania ze wszystkimi, ludzie rozeszli się, bo w piątek nie przygotowujemy numeru. Po tym, jak pracownicy rozjechali się, zaczęło się wywożenie sprzętu biurowego, komputerów, mebli. W poniedziałek, kiedy wszyscy przyszli do pracy, wielu nie miało już nawet krzeseł. Zabrali komputery, stoły do gazety „Chreszczatyk”, w jaki sposób zostały one przekazane im na własność, nie wiadomo. Roman Kostrycia nie zawitał do naszej redakcji aż do godziny 17.00. Jedynie telefonicznie poinformował, żeby podjechali do niego sekretarz odpowiedzialny z korektorami i redaktorami literackimi oraz dwóch łamaczy. O godzinie 17 pan Kostrycia przybył z panią Wasyljewą, a my już przeprowadziliśmy zebranie zespołu pracowniczego, zebranie związkowe i z tekstami naszych dokumentów chcieliśmy ich zapoznać. Jeszcze w piątek po jego audiencji poinformowaliśmy na jednej ze stron internetowych, że mamy kolejnego pełniącego obowiązki. Roman Kostrycia, przeczytawszy to, wydrukował i napisał od siebie na górze: „Dziennikarze! To wszystko kłamstwo, b… Wasz pełniący obowiązki”. Takie traktowanie oburzyło nas, dalsze wydarzenia potwierdziły to, i dlatego napisaliśmy oświadczenie na ręce kijowskiego mera. Pan Kostrycia zademonstrował, że nie tracił czasu na próżno i pokazał, że wydali poza granicami redakcji na terenie „Chreszczatyka” numer 79. Oburzyły nas nagłówki i odezwy: „Weczirnij Kyjiw” odpowiedział za „bazar”. Podpis „Redakcja”. Kto to, kiedy 90 procent zespołu przebywało w pomieszczeniu „Weczirniego Kyjiwa”! Za dwuznaczne i brutalne nagłówki i teksty od razu kilku polityków może składać pozwy sądowe przeciwko gazecie i wygrywać je. A dalej sankcje finansowe, które pozbawią zespół możliwości normalnej pracy. Więc podczas rozmowy zespół usłyszał oświadczenie od Wasyljewej, że jeśli nie opamiętacie się, finansowanie gazety zostanie wstrzymane, a pracownicy w ogóle nie będą otrzymywać wynagrodzenia”. Switłana Syniakowa — jedna z tych, którzy przebywali w fotelu pełniącego obowiązki redaktora naczelnego. „Mnie wyznaczył swoim rozporządzeniem Leonid Czernowecki i na mocy jego własnego rozporządzenia, ale bez jego podpisu, zostałam zwolniona. Kiedy zapytałam, za co, powiedział, że nie zwalniał mnie. Ale pozostałam w redakcji w ewidencji związkowej i kiedy odbyło się u nas pilne zebranie związkowe, przyszłam na nie. Wysłuchaliśmy informacji przewodniczącego komitetu miejscowego, który poinformował o licznych naruszeniach umowy o pracę. W zespole w ostatnim czasie dochodzi do systemowego naruszania ustawodawstwa o pracy oraz zobowiązań układu zbiorowego. W poniedziałek 21 maja zespół i członkowie związku zawodowego po raz pierwszy w ponad stuletniej historii istnienia gazety zostali odsunięci od wydania kolejnego numeru. Numer, który ukazał się 21 maja, przygotowywany był i łamany poza redakcją „Weczirniego Kyjiwa”. Działo się to w redakcji innej gazety komunalnej „Chreszczatyk”. Roman Kostrycia w pierwszym dniu swojej pracy naruszył nie tylko układ zbiorowy, ale i Konstytucję, która gwarantuje prawa człowieka do pracy i wolności słowa. Odsunął dziennikarzy, którzy pracują, od pracy nad numerem. W związku z tym na zebraniu związkowym zaznaczono, że naruszył on także Kodeks Pracy, według którego ludzi o zmianie warunków pracy należy uprzedzić nie później niż na dwa miesiące przed tym. Na przykład, Ihorowi Kazmirczukowi zabrano stół, krzesło i komputer, czyli całkowicie pozbawiono go miejsca pracy. A nasi korektorzy, których wezwano do innego pomieszczenia, sześć godzin przepracowali w nieludzkich warunkach, na stojąco, bo krzeseł tam nie wystarczało. W umowie, układzie zbiorowym zapisano, że jeśli zmiana... Zdjęcie Hryhorija Kubłanowa Zdjęcie Hryhorija Kubłanowa zmienia się etatowy rozkład i dochodzi do redukcji stanowisk, to wszystko musi być przedłożone organizacji związkowej nie później niż na trzy miesiące przed tym, jak nowy etatowy rozkład wejdzie w życie. To rażące naruszenia ustawodawstwa, na podstawie których zebranie związkowe podjęło decyzję, w której zobowiązało komitet związkowy do podjęcia działań zgodnie z artykułem 45 Kodeksu Pracy Ukrainy i żądania zwolnienia ze stanowiska tymczasowo pełniącego obowiązki redaktora naczelnego gazety Kostrycię”. Tak więc, od 79. numeru gazetę przygotowuje kilku młodych pracowników bez wykształcenia dziennikarskiego, których staż pracy w redakcji wynosi od jednego do trzech miesięcy. Ta okoliczność szczególnie oburzyła przewodniczącego Narodowego Związku Dziennikarzy Ihora Łubczenkę i sekretarza odpowiedzialnego Kijowskiej organizacji Związku Dziennikarzy Ałłę Malijenko. Czy należy dziwić się zdumiewającej liczbie błędów gramatycznych, stylistycznej niechlujności, a także czysto dziennikarskiej nieudolności, którą ten numer oszołomił swoich czytelników. Przecież pośród takich perełek w nagłówkach, jak „na ulicach Kijowa”, rubryka „KINO”, czy mrocznego żargonu „Wieczorny Kijów odpowiedział za „bazar”, wyszły także nagłówki dwuznacznej treści z obraźliwym podtekstem dla pierwszych osób państwa. Dziennikarka Olha Suszczenko, która wydała już dwie książki na podstawie swoich wywiadów dziennikarskich, z goryczą powiedziała: „Wśród nas wszyscy to doświadczeni dziennikarze, wyróżnieni nagrodami, gazeta wygrywała w wielu konkursach, a nas odsunięto od wydawania „Wieczorki”. A felietonistka Wira Tkaczenko dodała, że w ten sposób można wypuścić gdzieś inną podróbkę, która nie jest prawdziwym obliczem „Wieczornego Kijowa” i podpisać: „Redakcja”. Dlatego zespół chce poinformować czytelników, że odcina się od tych numerów wydania. Swoje stanowisko wyrazili na konferencji prasowej przewodniczący frakcji „Nasza Ukraina” w Radzie Miasta Kijowa Dmytro Andriewski i deputowany ludowy z BJuT Andrij Szewczenko

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

PRZESTRZEŃ INFORMACYJNA

Akcja pracowników „Wieczirniego Kyjewa” pod hasłem „Pogrzeb wolności słowa” przed merostwem ujawniła, że w jednym z materiałów telewizyjnych wyemitowano wywiad z R. Kostrycą, który powiedział, że gazeta będzie miała nakład 40 tysięcy egzemplarzy i będzie bezpłatna. A jak zwrócą pieniądze tym, którzy już ją prenumerowali? Na konferencję prasową przyszły także dziennikarki, które przygotowywały 79. numer „Wieczirniego Kyjewa”. Wywiązała się nawet dyskusja na temat tego, dlaczego pracowały nad wydaniem w cudzym pomieszczeniu. Jedna z młodych pracownic, przedstawiając się: „Nazywam się Maryna Rul, według etatu figuruję jako redaktorka strony »Porada«” — opowiedziała, że przygotowywała numer w innym pomieszczeniu, ponieważ „było to polecenie naszego pełniącego obowiązki redaktora naczelnego” i jest zadowolona z efektów swojej pracy. Zdaniem młodych pracownic, które poparła dziennikarka gazety „Chreszczatyk” Tamara Łopatina, dziennikarz to pracownik najemny i powinien wykonywać wszelkie polecenia kierownictwa, nie dyskutując, o zasadach nie ma mowy. Na pytanie, co zrobią, jeśli zostaną w ten sam sposób zwolnione ze stanowiska lub odsunięte od pracy nad gazetą, spokojnie odpowiedziały, że pójdą zatrudnić się w innym miejscu. Od siebie dodam, że te pracownice faktycznie ukończyły lub studiują na kierunku filologicznym, być może tam nie wpaja się pojęcia zasad dziennikarskich i postawy obywatelskiej, ale i z umiejętnościami filologicznymi też u nich, najwyraźniej, jeszcze nie wszystko w porządku, sądząc po ich dorobku. Switłana Syniakowa podkreśliła ważność konferencji prasowej także dla innych środków masowego przekazu: „Chcemy powiedzieć dziennikarzom, że mają jakieś prawa i że mogą bronić się przed samowolą. To nie jest gazeta Kostrycy ani Wasiljewej, lecz Kijowskiej Rady Miejskiej. Należy ona do kijowskiej wspólnoty. Kosztorysem przewidziano wydawanie gazety »Wieczirnij Kyjiw« w nakładzie 10 tysięcy egzemplarzy. Wy wczoraj spróbowaliście wydrukować nakład 40 tysięcy egzemplarzy, w ten sposób przekroczyliście wydatki środków budżetowych czterokrotnie. Jeśli będziecie pracować w takim tempie i nielegalnie wydawać środki budżetowe wspólnoty, ta podziemna działalność doprowadzi do tego, że wy wszyscy, tak posłuszne wykonawczynie wytycznych kierownictwa, znajdziecie się na ulicy”. Zatem Ałła Malijenko podsumowała usłyszane: „Najsmutniejsze jest to, że my, profesjonalni dziennikarze, stajemy się kartą przetargową w rękach Wasiljewów, podczas gdy powinniśmy się jednoczyć i wspierać nawzajem. Sprawiedliwość to powołanie dziennikarza i my będziemy o nią walczyć”. Ihor Łubczenko przypomniał, że „kiedy zwolniono byłych redaktorów stołecznych gazet, powiedziano, że będzie konkurs na obsadzenie stanowisk, chociaż logicznie byłoby pozostawić tych redaktorów jako p.o. do czasu przeprowadzenia konkursu. Ale konkursu tak i nie ogłoszono. To po prostu była sprawa zmierzająca do zniszczenia gazety! Uważam, że oświadczenie zespołu jest słuszne, należy je przekazać deputowanym do Rady Kijowskiej, bo to brutalne traktowanie korpusu deputowanych, jeśli miejska administracja państwowa przejmuje uprawnienia Rady. I trzeba złożyć sprawę do sądu, bo tutaj jest i naruszenie układu zbiorowego, i kodeksu pracy, a ja zwrócę się do prokuratury w sprawie utrudniania działalności dziennikarskiej”. Ostatnia z akcji pracowników „Wieczirniego Kyjewa” w momencie, gdy przygotowywano ten artykuł, to pogrzeb wolności słowa, który zademonstrowali przed budynkiem Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej, pragnąc zwrócić uwagę nie tylko władz i polityków na problemy prasy komunalnej, ale także kijowian, podatników, z których środków wychodzą nieprofesjonalnie przygotowane numery, na dodatek w nakładzie przekraczającym zaplanowany. Na konferencji prasowej 24 maja Rusłan Małaszenko w imieniu zespołu „Wieczirniego Kyjewa” poinformował, że kijowskie władze dążą do zrobienia z wydawnictwa „śmietnika brudnego PR-u za pomocą licznych temników i rozkazów”. Wszystkie środki techniczne przewieziono do biura gazety „Chreszczatyk”, a redagowaniem zajmuje się Dmytro Dżangirow. Na konferencji prasowej deputowany V kadencji z ramienia Bloku Julii Tymoszenko Andrij Szewczenko zaznaczył, że chodzi o powrót temników. Według niego działa nie tylko jedyne centrum koordynacyjne, ale podejmowane są także działania mające na celu usunięcie ludzi, którzy przeciwstawiają się naciskom. Wszystko to jest skierowane na stworzenie „potężnej broni informacyjnej” do manipulacji opinią publiczną i stosowania brudnych technologii PR-owych.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

ŚWIĘTA SPRAWA

JU. ZAWALEWSKI, zastępca dyrektora Instytutu Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacji MON Ukrainy, kandydat nauk pedagogicznych; M. KURYK, doktor nauk fizyczno-matematycznych, profesor; W. MAKAC, doktor nauk medycznych, profesor „Naszym najwyższym priorytetem w ochronie zdrowia i rozwoju powinny być inwestycje w przyszłość, w zdrowie dzieci i młodzieży — grupy, która jest szczególnie wrażliwa na ryzyka ekologiczne”. Dr Gro Harlem Brundtland, Dyrektor Generalny WHO, 2002 r. Dzisiaj niezaprzeczalny jest fakt, że intensyfikacja współczesnego życia, spowodowana wprowadzeniem najnowszych technologii naukowo-technicznych, prowadzi do znacznego pogorszenia stanu zdrowia człowieka. Przede wszystkim problem ten dotyczy dorastającego pokolenia. Dlatego pierwszorzędnym zadaniem postępowej społeczności całego świata jest poszukiwanie skutecznych dróg wyjścia z zaistniałej sytuacji. W Konwencji ONZ o prawach dziecka (1989 r.), w dokumentach Sesji Specjalnej ONZ (2002 r.), Światowego Szczytu (2002 r.), Międzynarodowej konferencji krajów Regionu Europejskiego (2004 r.) określa się, że dzieci mają prawo rosnąć i żyć w warunkach zdrowego środowiska naturalnego. Ponieważ rozwój społeczny i ekologiczny każdego z krajów, w szczególności ochrona zdrowia dzieci i ochrona środowiska naturalnego, są decydujące dla trwałego rozwoju państwa, społeczeństwa w ogóle, wymagają one konkretnych i konsekwentnych działań od ich rządów. Kraje europejskie opracowały wyważony plan działań „Środowisko i zdrowie dzieci” (CEHAPE). Przewiduje on następujące środki: — zapewnienie przestrzegania praw wszystkich dzieci do bezpieczeństwa, chronionego środowiska zamieszkania, czystego powietrza, do adekwatnego zaopatrzenia w czystą wodę i warunki sanitarne; ochronę przed wpływem niebezpiecznych substancji chemicznych i czynników fizycznych; — realizację krajowych planów działań w dziedzinie środowiska naturalnego i zdrowia dzieci. Państwa Regionu Europejskiego przyjęły na siebie zobowiązania dotyczące realizacji, począwszy od 2007 roku, aktywnych wspólnych działań na rzecz wykonania

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

ZDROWIE UCZNIÓW — TROSKĄ PAŃSTWA

szeregu ogólnych zadań w ramach każdego z regionalnych priorytetowych celów. Do narodowych planów działań w dziedzinie środowiska naturalnego i zdrowia dzieci należy: — utworzenie organu krajowego, który zapewniałby opracowanie i realizację narodowego planu działań dotyczącego środowiska naturalnego i zdrowia dzieci i w którym byłyby reprezentowane wszystkie główne zainteresowane strony, włącznie z dziećmi; — opracowanie (zgodnie z ustalonymi priorytetami) planu działań dotyczącego środowiska naturalnego i zdrowia dzieci; — podniesienie poziomu przygotowania zawodowego i kwalifikacji specjalistów zajmujących się kwestiami ochrony zdrowia dzieci i środowiska naturalnego; — opracowanie i realizacja jasnej strategii w dziedzinie propagandy, informowania, oświaty i komunikacji; — włączenie do udziału w pracy innych sektorów gospodarki, które mają związek z tą kwestią (edukacja, transport, korporacje przemysłowe i inne); — opracowanie modelu udziału dzieci w tej pracy; — prowadzenie monitoringu stanu zdrowia dzieci i okresowe składanie sprawozdań z wykonania planu działań przed przedstawicielami międzynarodowego mechanizmu koordynującego. Niestety, trzeba stwierdzić, że na początek 2007 roku w naszym kraju na szczeblu państwowym zrobiono jeszcze bardzo niewiele w kierunku wypełnienia przyjętych na siebie zobowiązań wobec wspólnoty europejskiej. PROBLEM ZDROWIA ZDROWYCH DZIECI Obiektywnym kryterium rozwoju społeczno-ekologicznego każdego państwa są dzieci. Jedynie w warunkach życiodajnego optymizmu na starcie życia społeczeństwo może liczyć na odczuwalne sukcesy w przyszłości. Państwo powinno być rzetelnym inwestorem w dzieciństwo. Na drodze realnych zmian, które zachodzą w trzech ważnych kierunkach — stanowienia państwa, budowy demokracji oraz tworzenia gospodarki rynkowej, Ukraina osiągnęła pewne sukcesy. Jednak sytuacja demograficzna pozostaje katastrofalna. Według danych Państwowego Komitetu Statystyki (2006 r.), na Ukrainie obserwuje się kryzys demograficzny, który z każdym rokiem się pogłębia. I najgorsze w tej sytuacji jest to, że z powodu problemów ekologicznych rośnie śmiertelność nie tylko wśród populacji dorosłych, ale także wśród dzieci. Dzisiaj niezaprzeczalnym faktem jest to, że przeważająca większość noworodków ma problemy ze zdrowiem. Zatem państwo musi poważnie zajmować się zdrowiem dzieci, tworzyć maksymalnie sprzyjające warunki dla rozwoju dzieciństwa. ENDOEKOLOGIA DZIECKA Cechą charakterystyczną stanu zdrowia naszych dzieci, zwłaszcza tych, które mieszkają w miastach, jest codzienny negatywny wpływ stanu środowiska na ich zdrowie. Ten wpływ jest przyczyną ciągłego naruszania stanu funkcjonalnego organizmu dziecka. Przez zanieczyszczenie niskiej jakości wodą pitną i produktami żywnościowymi, tłowymi technogennymi polami elektromagnetycznymi (elektrosmog jako rezultat pracy sprzętu gospodarstwa domowego, w tym komputerów i telefonów komórkowych), a także przez ciągłe napięcia psychospołeczne w społeczeństwie, w rodzinie, stan funkcjonalny wszystkich organów i układów organizmu dziecka dzisiaj istotnie różni się od tego, jaki był 20—30 lat temu. Zmiana stanu funkcjonalnego organizmu dziecka jako rezultat wpływu środowiska stanowi podstawy endoekologii dziecka. Oznacza to, że pierwszy, początkowy wpływ środowiska na organizm dziecka przejawia się nie na poziomie fizycznym czy organicznym, a na funkcjonalnym (nazywanym również polowym). W tym przypadku nowymi dla wykrywania klinicznych efektów wpływu środowiska na organizm dziecka powinny być takie metodyki ekspresowej diagnostyki, które dawałyby możliwość stałego diagnozowania na poziomie funkcjonalnym zmian w organizmie przez negatywny wpływ środowiska naturalnego. Właśnie potrzeba systematycznej diagnostyki stanu funkcjonalnego organizmu, czyli ekspertyzy funkcjonalno-ekologicznej, uformowała nowy problem — problem monitoringu stanu zdrowia dziecka. Taki monitoring warto prowadzić w systemie edukacji, gdzie jest codzienny dostęp do dziecka i możliwość stałego śledzenia stanu jego zdrowia. ENDOEKOLOGICZNY PASZPORT ZDROWIA DZIECKA Funkcjonalny stan zdrowia dziecka dzisiaj można określać za pomocą prostej metodyki: pomiaru prądu biogalwanicznego (metoda diagnostyki W. Makaca). Za pomocą dwóch metalowych elektrod (jedna z nich to cynk, a druga, sondująca — srebro), które rozmieszcza się tak, że cynk przez gazę zwilżoną izotonicznym roztworem fizjologicznym kładzie się na pępek (neutralny biologicznie aktywny punkt (BAP) organizmu), a srebrną elektrodą na zmianę dotyka się odpowiednich BAP kończyn górnych i dolnych człowieka. Przed każdym dotknięciem srebrną elektrodą obowiązkowo zanurza się ją w tym samym izotonicznym roztworze fizjologicznym. Obie metalowe elektrody są zamknięte lub podłączone do urządzenia, za pomocą którego mierzy się prąd biogalwaniczny przepływający przez odpowiednie południki organizmu, kiedy przykłada się te metalowe elektrody. Wielkość prądu biogalwanicznego może osiągać zaledwie kilkadziesiąt mikroamperów, czyli są to małe prądy. Przyczyną powstania prądu biogalwanicznego jest zwykłe zjawisko chemiczne: powstanie siły elektromotorycznej na granicy metal-elektroda podczas kontaktu z organizmem (rodzajem elektrolitu), co właśnie określa przepływ prądu biogalwanicznego. Według określonego schematu oblicza się dane pomiarów i otrzymuje ważne charakterystyki organizmu dziecka: wielkość ogólnej bioenergetyki organizmu, tak zwany korytarz stanu fizjologicznego oraz ilościowy obraz stanu funkcjonalnego 12 głównych organów i układów (płuca, układ krwionośny, serce, jelito cienkie, układ limfatyczny, jelito, trzustka, wątroba, nerki, pęcherz moczowy, pęcherzyk żółciowy i żołądek). Takie proste pomiary określają, czy stan funkcjonalny odpowiedniego organu lub układu odpowiada korytarzowi normy, czy ma odchylenia od normy, czyli ma zawyżoną wartość — hiperfunkcję, lub zaniżoną — hipofunkcję. Dla zdrowego organizmu, dla normalnego stanu wszystkie 12 organów i układów powinno dawać prąd biogalwaniczny, który odpowiada korytarzowi normy. Empirycznie opracowano gradację stopnia wpływu ekologicznego na organizm dziecka. Kiedy cztery organy lub układy mają odchylenia od normy — jest to niski wpływ środowiska na zdrowie dziecka, dzisiaj umownie norma (N), średni (S) wpływ — kiedy 5—8 organów lub układów ma odchylenia, dalej 9—11 — to istotny wpływ (IST). Jeśli wszystkie 12 organów lub układów ma odchylenie funkcjonalne od normy — jest to grupa ryzyka (GR), kiedy istnieje duże prawdopodobieństwo, że u dzieci występuje stan przedpatologiczny lub nawet patologia. Zatem drogą pomiaru prądu biogalwanicznego można otrzymywać faktycznie ekologiczny paszport stanu zdrowia dziecka. Taki paszport składa się z kilku rozdziałów: — dane ankietowe; — dane antropometryczne z badań, określenie typu konstytucjonalnego dziecka na podstawie wartości wskaźnika Queteleta, a także zgodność rozwoju dziecka z danymi pediatrycznymi (wiek, wzrost, waga); — dane z badania ekologicznego dziecka i określenie stanu ekologicznego dziecka; — najważniejsze wnioski i zalecenia lekarzy dotyczące stanu zdrowia dziecka. Przeprowadzając endoekologiczną paszportyzację zdrowia dzieci w przedszkolu lub grupie dzieci (klasa w szkole), otrzymuje się funkcjonalne mapy ekologiczne o treści medyczno-geograficznej, co pozwala śledzić wpływ czynników antropogenicznych oraz czynników ryzyka ekologicznego na zdrowie dzieci. Mapowanie funkcjonalno-endoekologiczne pomaga zlokalizować region ze stanem przedkryzysowym lub kryzysowym środowiska naturalnego, określić długoterminową prognozę stanu funkcjonalnego zdrowia dorastającego pokolenia, jego zależność od intensywności i czasu działania negatywnych czynników, zapewnić kompleks niezbędnych działań o charakterze prewencyjnym w zakresie ochrony zdrowia i zapobiegania sytuacjom krytycznym. OCENA WPŁYWU EKOLOGICZNEGO NA ZDROWIE DZIECI W ciągu kilku ostatnich lat Instytut Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacyjnych Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy, Ukraiński Instytut Ekologii Człowieka (Kijów), Naukowo-Wdrożeniowe Centrum „Nadia” (Winnica) przeprowadziły celową pracę dotyczącą zorganizowanego zbierania danych o stanie zdrowia dzieci i młodzieży. Chodzi o badania monitoringowe jako składnik działań państwa, skierowanych na zachowanie i wzmocnienie zdrowia dorastającego pokolenia. Warto zwrócić uwagę na to, że opracowana i przetestowana przez specjalistów Ukraińskiego Instytutu Ekologii Człowieka oraz NWC „Nadia” metodyka funkcjonalnego monitoringu endoekologicznego zdrowia dzieci, która była wykorzystywana podczas prowadzenia badań przez te dwie struktury, jest dość prosta i może być wykonywana w warunkach każdej zorganizowanej grupy dziecięcej. W szczególności w warunkach systemu oświaty nie ma ograniczeń dotyczących stałego monitoringu zdrowia dzieci, co pozwala nie tylko otrzymywać paszport endoekologiczny, wykryć problemy ze zdrowiem, wywołane przede wszystkim wpływem czynników ekologicznych środowiska zewnętrznego, ale także pozwala kontrolować użyteczność i skuteczność jakichkolwiek metodyk uzdrawiania czy rehabilitacji endoekologicznej. Ostatecznie metodyka monitoringu i aparatura są dostępne i proste, wykorzystanie tej metodyki jest możliwe w każdej placówce oświatowej. Zatem prowadzenie stałego monitoringu stanu zdrowia populacji dziecięcej każdego pod względem wielkości mikrorejonu poprzez system oświaty czyni możliwym nie tylko wykrycie realnego stanu zdrowia dzieci, jego zależności endoekologicznej, stanów przedpatologicznych czy patologicznych organizmu każdego dziecka, opracowanie adresowych praktycznych zaleceń dotyczących profilaktyki i rehabilitacji endoekologicznej, ale, co nie mniej ważne, prowadzenie mapowania endoekologicznego konkretnego terytorium i śledzenie skuteczności jakichkolwiek działań ekologicznych na rzecz przywrócenia zdrowia środowiska właśnie poprzez taką biologiczną mapę terytoriów. Przedstawiona wyżej koncepcja diagnostyki funkcjonalno-ekologicznej zdrowia dzieci może być bazową koncepcją działania państwa jako odpowiedź Ukrainy na zobowiązania, które przyjęła ona na siebie przed krajami członkowskimi wspólnoty europejskiej w ramach Deklaracji Konferencji Budapeszteńskiej w 2004 r.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 6Originalseite ↗

PORADY PROFESORA M. KURYKA

RECEPTY ENDOEKOLOGII CZŁOWIEKA Endoekologiczna detoksykacja śrutem 1. Śrut otrzymuje się z surowca roślinnego, uprzednio wyekstrahowawszy z niego określoną ilość oleju. Ekstrakcja w śrucie zwiększa właściwości sorpcyjne, jego zdolność do wiązania i usuwania z organizmu żużli, radionuklidów. Specjalnie dobrany stopień rozdrobnienia pozwala organizmowi wchłaniać z niego pożyteczne mikro- i makroelementy, witaminy wodo- i tłuszczorozpuszczalne, aminokwasy oraz niezbędne do życia związki, działać jako sorbent i oczyszczać jelita. Śrut z owoców ostropestu plamistego. Jego skład obejmują makro- i mikroelementy (zawartość Ca — 687 mg/100 gramów!), aminokwasy, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, rekordowa ilość flawolignanów, flawonoidów. Tak, sylimaryny w 100 g śrutu — 4 g. A wielka powierzchnia sorpcyjna śrutu! Dlatego ten śrut nazywa się ratownikiem wątroby i trzustki! Po odbudowaniu stanu komórki wątrobowej — poprawia się stan trzustki, normalizuje się poziom cukru we krwi, poprawia się przemiana lipidów, normalizuje się praca jelit. 2. Błonnik z zarodków pszenicy i pestek winogron — odtłuszczony, energetycznie bogaty produkt spożywczy, posiada unikalną zdolność radioprotektora. Jest to połączenie silnych antyoksydantów. Wysoka zawartość witaminy E, C, duża ilość proantocyjanidyn zawartych w pestkach winogron oraz zawartość fosforu, wapnia, magnezu, potasu, manganu, cynku, selenu, niklu, zrównoważony skład niezbędnych aminokwasów i witamin, jakie znajdują się w zarodkach pszenicy, pozwalają włączać go do diety pacjentów po operacjach, przy chorobach układu kostno-mięśniowego, dla spowolnienia procesów starzenia, profilaktyki cellulitu, w cukrzycy, chorobach gruczołu krokowego. Zalecamy spożywanie w celu zapobiegania powstawaniu raka jelita. A wysoka zawartość proantocyjanidyn obniża poziom śmiertelności z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Czym wyjątkowe są nasze oleje: ✓ poprawiają właściwości reologiczne krwi i jej krążenie; ✓ normalizują funkcję gruczołów dokrewnych, sprzyjają normalizacji poziomu glukozy we krwi; ✓ sprzyjają regeneracji nabłonkowych komórek błony śluzowej przewodu pokarmowego i skóry; mają działanie onkoprotekcyjne; usuwają szkodliwe substancje, w tym radionuklidy; normalizują i utrzymują na określonym poziomie odporność immunologiczną; sprzyjają przywracaniu funkcjonalnego stanu błon komórkowych; poprawiają właściwości reologiczne żółci i mają wyraźne działanie hepatoprotekcyjne; sprzyjają normalizacji metabolizmu lipidów; są źródłem witamin i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych; mają zdolność przywracania ogólnej równowagi sił w organizmie. 3. Olej z owoców ostropestu plamistego — zawiera flawonoidy i flawolignany (sylimaryna), wielonienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy. Ma działanie hepatoprotekcyjne, żółciopędne, przeciwzapalne, znaczny efekt detoksykacyjny. Badania kliniczne oleju z owoców ostropestu plamistego, śruty z owoców ostropestu plamistego oraz owoców ostropestu plamistego rozdrobnionych, przeprowadzone w Instytucie Epidemiologii i Chorób Zakaźnych im. L. W. Hromaszewskiego, wykazały skuteczność ich stosowania w kompleksowym leczeniu wirusowych zapaleń wątroby typu B i C. Ten olej zalecamy także stosować w przypadku różnorodnych zatruć, przy których uszkodzona jest wątroba.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

SPOŁECZEŃSTWO I MY

„Kilka lat temu jeździłyśmy z nią do Kijowa, do Domu Ukraińskiego — opowiada Ola — braliśmy udział w konkursie »Ja i moje prawa«. Praca twórcza Marijki zajęła pierwsze miejsce — był to rysunek »Ukraina — ukochana matuszka, a nasza ziemia — tęcza«. Kiedy do nas przyszli studenci na praktykę, powiedzieli: »Żeby namalować taki rysunek, trzeba gorąco kochać Ukrainę«. A kiedy zapytali, kto ją tego nauczył, Masza za nas obie pewnie odpowiedziała: »Nasza wychowawczyni Kateryna Iwaniwna Budiak«. Kateryna Iwaniwna z zawodu jest nauczycielką języka ukraińskiego. Rozpoczynała karierę pedagogiczną we wiejskiej szkole, a kiedy los przywiódł ją do Sum, by skontrolować internat, została tutaj. »Przez rok się wahałam — wspomina Kateryna Iwaniwna. — Nie jest łatwo wykwalifikowanemu pedagogowi przyzwyczaić się do sierot, internatowych warunków, sytuacji pedagogicznych, a przede wszystkim nie wyrządzić krzywdy dzieciom o sierocym losie, które nie czują matczynej troski, których dawno nie głaskały ciepłe matczyne dłonie«. Mama Kasia zaczęła od tego, że stworzyła ukraińską świetlicę, która z czasem przekształciła się w muzeum etnografii. »Kiedy naszemu muzeum nadano zaszczytne miano ludowego, odwiedzali nas nauczyciele i uczniowie z całego obwodu — mówi Kateryna Iwaniwna. — A same dzieci stały się nie tylko artystami, lecz prawdziwymi miłośnikami tego, co rodzime i piękne: opowiedzą, pokażą, jednym słowem, z duszy i serca przekażą najjaśniejsze uczucia. A potem stworzyliśmy zespół folklorystyczny »Kalina«. Zdarza się, że bardzo brakuje nam muzyka, bo mamy jednego na cały internat«. Kateryna Iwaniwna uczy nie tylko rodzimej pieśni, lecz także miłości do rodzinnego kraju. Często sama układa wiersze, które dzieci chętnie przyjmują i same starają się rymować, jak nauczyła je nauczycielka. »Mama Kasia opowiedziała nam o kalinie, a następnego dnia już ją posadziliśmy, ktoś narysował, a jeszcze nauczyliśmy się piosenki o kalinie, wierszy, opowiadań — mówi Ola Iwanowa. — A jak wszyscy się cieszyli, kiedy Mama Kasia nauczyła nas gotować pierogi i piec pirożki z kaliną! Częstowaliśmy nimi przyjaciół i krewnych. Przyswoiliśmy ludowe przepisy na to, jak kalina leczy. Nauczycielka pisze scenariusze, a my pomagamy jej przygotować dekoracje, nauczyć się ubierać ze smakiem najmniejsze dzieci, które właśnie weszły w naszą rodzinę. Kiedy przygotowywaliśmy przedstawienie na podstawie opowiadania Stepana Wasylczenki »W chwastach«, Kateryna Iwaniwna sama uszyła dla Tarasika koszulinę, obrzeżoną kwieciem kaliny«. Najukochańszą domową piosenką w internacie stała się ukraińska ludowa »A mój miły chce pierogów«. A kiedy wychowankowie zbierają się gromadą, sami układają piosenki.” Hanna DENYSKO, m. Połtawa Te słowa Lwa Tołstoja stały się leitmotivem spotkania w Połtawskiej Obwodowej Bibliotece Dziecięcej im. Panasa Myrnego oraz zorganizowanej tam wystawy książek, podarowanych przez dobrych ludzi tej dziecięcej księgozbiorni, która w ostatnich latach doświadczyła i wysiedlenia, i celowego podpalenia, i niepewności co do przyszłości, która znów zawisła nad tą książkową świetlicą, drogą zarówno maluchom, jak i dorosłym połtawczanom. Tego dnia mowa była o wyjeździe do Kijowa dzieci-czytelników bibliotek Połtawszczyzny, które zwyciężyły w ogólnoukraińskich konkursach twórczych w obwodzie. Młodzież z Połtawszczyzny w stolicy serdecznie witali pisarze, przedstawiciele Ukraińskiego Funduszu Kultury oraz Międzynarodowego Fundacji Charytatywnej „Ukraina 3000”, którą kieruje żona Prezydenta. Na długo zapadło w pamięci Święto Książki w Domu Pisarzy: goście z Połtawy czytali swoje utwory, a znani pisarze oceniali je i udzielali rad. Wtedy członkowie literackiego zrzeszenia „Radosiń” podarowali połtawskiej bibliotece ponad 300 książek, zebranych specjalnie dla niej. Podczas posiedzenia studia „Radosiń” komplet książek dla biblioteki przekazał fundusz „Ukraina 3000”. Każde dziecko otrzymało również w prezencie wydanie „Eneidy” Iwana Kotlarewskiego. — Spotkać ludzi twórczych — to zawsze ciekawe — mówi uczennica Połtawskiego Liceum nr 1 Ołeksandra Czorna. — Dlatego chcemy kontynuować tę znajomość z kijowskimi pisarzami. A naszemu studiu literackiemu „Perewesło” przyda się doświadczenie „Radosini”, którym kierują pisarze Dmytro Czerednyczenko i Lidia Nowikowa. Młoda artystka Ołeksana Serdiuk opowiedziała, że kijowianie byli zdumieni i wzruszeni tym, jak połtawscy uczniowie w rysunkach przekazali swoje rozumienie straszliwej tragedii Hołodomoru-33. Dlatego po spotkaniu z zastępcą przewodniczącego Ukraińskiego Funduszu Kultury Dmytrem Janką, ludowym artystą Leonidem Andrijewskim postanowili we wrześniu w Funduszu zorganizować wystawę rysunków połtawskich dzieci „Pamiętaj swój ród. Pamięci ofiar Hołodomoru na Ukrainie”. Atmosferę kijowskich spotkań przekazał także licealista Bohdan Matwijczuk, siódmoklasista Połtawskiej Szkoły Muzycznej nr 1: tak jak w Kijowie, wykonał na fortepianie własny utwór — „Natchnienie”. Kiedy bywa się na takich spotkaniach, chce się dotrzeć do tych pustogłowych nieudaczników-deputowanych i nieudaczników-urzędników, którzy nic nie czytają poza brukowymi gazetkami i sprawozdaniami o rozkwicie swojego cienistego biznesu: rozejrzyjcie się wokół! Dzieci piszą wiersze, malują ukraińskie niebo i śpiewają pieśni swojego narodu. Czemu więc tliecie się w złości?

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

1 CZERWCA — MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ DZIECKA ABY UWIERZYĆ W DOBRO, TRZEBA ZACZĄĆ JE CZYNIĆ MAMA KATIA, KTÓRA MA PONAD PIĘĆSET DZIECI

Święto ustanowiono w listopadzie 1949 roku w Paryżu decyzją specjalnej sesji Międzynarodowej Demokratycznej Federacji Kobiet, a w 1950 roku obchodzono je po raz pierwszy. Inicjatywa znalazła poparcie ONZ. Od tego czasu dzień ten ma na celu zwrócenie uwagi społeczności międzynarodowej i każdego z osobna na problemy ochrony praw dzieci. 95% absolwentów szkół z internatem nie jest gotowych do samodzielnego życia, przekonani są socjologowie. Opuszczenie państwowych murów to trudny egzamin. Sukienka lub garnitur na zakończenie szkoły, buty, komplet pościeli i 100 hrywien na wydatki — to wszystko. Nie każdemu udaje się dostać na studia lub do college'u. Na przykład nauczyciele kijowskiej szkoły z internatem nr 3 mówią: niedawno nawet prymusów i dobrych uczniów trzeba było wysyłać do pracy. Fryzjerów po ukończeniu kursów nie przyjmują — nie ma za co kupić profesjonalnych narzędzi, ponieważ na drobne wydatki w internacie dzieci otrzymują grosze, a i z nich, jak przyznają uczniowie starszych klas, połowę odkładają. Niektórzy na kosmetyki, a inni — na naukę. Wyszedłeś za mury internatu — i jesteś już sam przeciwko całemu światu, bez rodziny. Przełamać strach przed przyszłością i pomóc zaadaptować się do samodzielnego życia ma program społeczny, w ramach którego starszoklasistów na 2—3 miesiące oddaje się do rodzin, gdzie poznają nowe życie, uczą się rozwiązywać problemy domowe. Niektórym udaje się opanować komputer, ponieważ w internacie klawiatury dotyka się chyba tylko na lekcjach informatyki. Jak żyje się dzieciom osieroconym w jednym z internatów — o tym nasza opowieść. Ałła HŁEMBOCKA, obwód sumski. Zdjęcie autorki. W obwodzie sumskim jest tylko jeden internat dla dzieci osieroconych i dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej. Wychowuje się tu 500 sierot, a dzieci z każdym rokiem przybywa. „Musimy odciążać szkołę: wielu utalentowanych wychowanków umieszczamy w gimnazjum w Głuchowie — opowiada wychowawczyni Kateryna Budiak. — Stamtąd jest bliżej do rodziców, którzy niektórym zostali w sąsiednich wsiach. A może ktoś z rodziny opamięta się i w czymś pomoże”. Każde dziecko z internatu ma swój los. Trzecioklasistce Oleńce ojciec na oczach zabił mamusię. Ola trafiła do internatu, jej dwóch braciszków i siostrzyczkę zabrano do innych rodzin, a młodszy braciszek wychowuje się w rodzinnym domu dziecka. A jak przyzwyczaić się Saszkowi: jego matka zabiła ojca na oczach chłopca. Mądrą i pilną Marijkę martwi los dwojga młodszych, którzy też są w internacie. Teraz we wsi w rejonie głuchowskim dom rodzinny stoi pusty: po rozwodzie tata poszedł do innej kobiety. Starsze siostry Marijki, Katia i Wala, będą musiały bez wsparcia rodziców układać sobie życie, a opiekować się dwojgiem młodszych — Oksaną i Iwanem — będzie Marijka. Dzieci nie chcą wspominać, że mama za kradzież z powodu pijaństwa trafiła za kraty. Ola Mychajłowa jest w internacie od siedmiu lat. Kiedy rodzice zaczęli pić, Olę z młodszą o półtora roku Olenką z rodzinnej Szostki, w rejonie sumskim, zabrano do internatu. W grupie dziewczynki się zaaklimatyzowały, obie dobrze się uczą. Ola pasjonuje się rysowaniem. Dlatego na wystawę w Ukraińskim Domu, dokąd sumscy wychowankowie internatu wieźli 15 obrazów, przygotowała akwarelę „Kwiaty Ziemi Sumskiej”: „Podobają mi się kolory i tony, które dobrałam — opowiada dziewczynka — a jeszcze sama namalowałam ikonę Matki Boskiej Poczajowskiej”. Ola zobaczyła ikonę w soborze. Wydawała jej się tak doskonała, że dziewczynce zachciało się wyhaftować podobną. „Radość ogarnęła duszę, kiedy haftowałam ją kolorowymi nićmi muliny — mówi Ola. — To uduchowienie nie opuszcza mnie ani wtedy, gdy obramowywałam wzór koralikami, ani teraz”. Ola nie wstydzi się mówić o swoim sekrecie, a także o tym, że marzy o byciu szczęśliwą: „Jaka to radość, Mama Katia z Olą Mychajłową. Z tyłu — prace plastyczne dziewczynki gdyby w moim życiu wszystko dobrze się ułożyło, żebym mogła opanować potrzebną w życiu naukę pedagogikę”. Dziewczynka postanowiła, że zostanie nauczycielką, jak mama Katia, tak wychowankowie nazywają Katerynę Budiak. A siostrzyczka Olenka lgnie do dorosłych. Jako prawdziwa wolontariuszka odwiedza i pomaga weteranom wojny i uczestnikom działań wojennych. A jeszcze ma piękny głos, śpiewa i chętnie gra na bandurze. Często siostrzyczki razem na dwa głosy wyśpiewują ukraińskie pieśni. Ola ma też ulubioną koleżankę i koleżankę z klasy, Mariczkę Jałowenko.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

DAWKA MIŁOŚCI OD «DRUM ECSTASY»

Maria Hołowko W klubie „Kwartira Babuin” w ramach projektu „W poszukiwaniu anioła” odbył się koncert białoruskiego zespołu „Drum Ecstasy”. Dobroczynna kampania „W poszukiwaniu anioła”, która rozpoczęła się w listopadzie 2006 roku, weszła na zupełnie nowy poziom. Tym razem bowiem przyłączyli się do niej białoruscy muzycy, którzy przejęli muzyczną sztafetę od ukraińskiego zespołu „Krychitka Cakhes” (to on jako pierwszy zagrał koncert charytatywny w ramach tego projektu). Energetyczny koncert „Drum Ecstasy”, co w tłumaczeniu z angielskiego oznacza „ekstaza bębnów”, zachwycił ukraińskich melomanów niezwykłymi rytmami średniowiecza i anomalią chaotycznych dźwięków przyszłości. Od razu przypomniały się też bitwy między dobrem a złem z kultowych rosyjskich blockbusterów „Dzienny patrol” i „Nocny patrol”, gdyż to właśnie „Drum Ecstasy” stworzył osiem utworów do tych popularnych filmów. Muzyka taneczna z wykorzystaniem różnorodnych szumów na gitarze basowej oraz profesjonalna praca perkusistów pobudzały adrenalinę gości klubu, którzy nie tylko delektowali się muzyką, ale i hojnie składali ofiary na rzecz dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej. Ta akcja zebrała już 13,5 tys. hrywien, co jest niezwykle pozytywnym wynikiem jak na taką imprezę charytatywną. Projekt potrwa do grudnia 2007 roku. Do tego czasu Ukraiński Fundusz „Dobrobyt dzieci” planuje zebrać całą sumę i rozpocząć urządzanie domu rodzinnego typu w mieście Kaniw.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

nauczyć się. Tam wszystko jest powiedziane, tam cała historia naszej Ukrainy zawarta jest w poezji. Szewczenko to mój ulubiony pisarz i ojciec. Szliśmy do boju z jego imieniem. Od dzieciństwa walczę o wolność Ukrainy, przeszedłem wszystko: walki, więzienia, kazamaty, nieraz stawałem twarzą w twarz ze śmiercią, ale Bóg mi pomagał, a tutaj komuniści pobili mnie tak, że prawie straciłem oko, lecz walczyłem, walczę i będę walczył, dopóki nie zbudujemy prawdziwej ukraińskiej samodzielnej, soborowej państwowości”. Anatolij Jermołenko, emerytowany pedagog: „Do Szewczenki chodzę od 1989 roku. Dla mnie to największy człowiek. Jako dziecko czytałem go, nie rozumiejąc, a teraz płaczę, tak mnie to dotyka w serce. Jego słowa nigdy nie przeminą, lecz będą przekazywane z pokolenia na pokolenie”. Leonid Sokyrka, zastępca kierownika sztabu wyborczego Ki! ого miejskiej organizacji UNP: „Taras Szewczenko pomógł Ukraińcom zjednoczyć się i poczuć się narodem. Może więc wreszcie stanie się to, czego pragnął dla Ukrainy. Bo na razie, niestety, tego nie ma”. Jewhenija Snipicz, studentka Kijowskiego Instytutu Humanitarnego: „W zeszłym roku przyszłam uczcić Szewczenkę, w tym też, bo dla mnie on jest najwybitniejszym poetą dzisiaj”. Wołodymyr Bisowecki, inżynier na emeryturze: „Dla mnie, jak i dla każdego świadomego Ukraińca, Taras Hryhorowycz to Prorok. A dla mojego dziadka ze strony matki, Josypa Artemowycza Halagana, „Kobzar” Szewczenki był po prostu jak Biblia, czytał go na pamięć. Dlatego dziś, jak i w inne dni upamiętnienia, przychodzę do Szewczenki”. Wasyl Klicz, dyrektor Centrum Dziedzictwa „Proświta”: „Pamiętam czas, kiedy zakazywano przychodzić do Szewczenki, i znam jednego chłopaka, który dobrze się uczył na wydziale stosunków międzynarodowych i był członkiem partii, ale też był świadomy narodowo. Pamiętam, 22 maja, ubrany w wyszywankę, zaniósł kwiaty do pomnika Szewczenki, za co został wydalony z uniwersytetu i wykluczony z partii. Mijały lata, mój znajomy został deputowanym Rady Najwyższej. To Wołodymyr Kulynycz z Obuchowa. Inny przypadek: początek pierestrojki, 1989 rok, wiec-koncert (w tym czasie władze już zezwoliły na obchody). Wtedy po raz pierwszy w Kijowie na licznym zgromadzeniu pojawiły się niebiesko-żółte flagi, które trzymali chłopcy. Przyjechała milicja i związała tych chłopców. Ludzie oburzali się i protestowali, chłopców przetrzymano i wypuszczono. Ale od tego czasu coraz częściej na licznych zgromadzeniach pojawiają się ukraińskie symbole. Dziś, gdy możemy swobodnie obchodzić ten dzień, tym bardziej trzeba tu być. Ma on skłaniać Ukraińców do odrzucania bierności i apatii, do manifestowania swojej obywatelskiej postawy”. ...w sali interesujące i utalentowane występy zasłużonego zespołu studia recytatorskiego „Natchnennia” Centrum Twórczości Dzieci i Młodzieży dzielnicy Żowtniewej miasta Ługańsk (kierownik artystyczny — zasłużona działaczka kultury Ukrainy Nina Hryhorenko) oraz poszczególnych członków kółek z zasadniczej szkoły zawodowej. Na zakończenie obrad zjazdu tradycyjnie zabrzmiało Przyrzeczenie członków kółek oraz ich Hymn. Świąteczny nastrój, który panował na sali wśród młodych budowniczych państwa ukraińskiego, ogarnął Ługańsk zalany słońcem i kwiatami. A 22 maja, w dniu przeniesienia prochów Tarasa Szewczenki na Ukrainę, na centralnym placu stolicy obwodu składano kwiaty pod pomnikiem budowniczego narodu ukraińskiego i każdy mieszkaniec Ługańska mógł napić się z głębokiego źródła mądrości Szewczenki. Prescentrum Ługańskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki «PROŚWITA»

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

W dniu powtórnego pochówku Tarasa Szewczenki w Kijowie Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” zebrało przedstawicieli partii, organizacji społecznych o charakterze narodowo-państwowym oraz wszystkich chętnych w celu uczczenia pamięci artysty.

Olha SKRYPKINA Zdjęcia Ołeksandra ŁYTWYNENKI Uroczystość rozpoczęła się panichidą w cerkwi Narodzenia Pańskiego. Następnie uczestnicy ruszyli w uroczystym pochodzie do pomnika Tarasa Szewczenki, gdzie złożyli kwiaty i przeprowadzili akcję społeczno-artystyczną „Wstawajcie, kajdany zerwijcie…” z udziałem członka Centralnego Zarządu Ukraińskiej Partii Ludowej Olesia Szewczenki, zastępcy przewodniczącego Ludowego Ruchu Ukrainy Wasyla Kujbidy, członka Centralnego Zarządu Ukraińskiej Partii Ludowej, akademika Hanny Skrypnyk, przewodniczącego Kijowskiej organizacji miejskiej Wszechukraińskiego Zjednoczenia „Swoboda” Andrija Mochnyka, przewodniczącego Ługańskiej „Proświty” Wołodymyra Semystiahy i innych, a także ludowych zespołów chóralnych: „Homin” (kierownik artystyczny — laureat Nagrody Szewczenkowskiej Leopold Jaszczenko), „Łybid” (kierownik artystyczny — Ołeh Dołhyj), „Nadija” (kierownik artystyczny — Nadija Hładyszewśka) oraz artysty ludowego Ukrainy Hryhorija Bułacha. Na tym licznie zgromadzonym wiecu przyjęto również rezolucję w sprawie zbezczeszczenia przez nieznanych sprawców pomnika bohaterów spod Krut w Krutach w obwodzie czernihowskim. Leopold Jaszczenko, kierownik artystyczny chóru „Homin”: „Co roku 22 maja, począwszy od lat 60., kiedy ten dzień uważano za święto nacjonalistyczne, a ludzi wyrzucano z pracy i uczelni wyższych za czczenie pamięci T. Szewczenki, kłaniamy się mu. Teraz, dzięki Bogu, zakazów nie ma, ale nie widać prawdziwej sztafety pokoleń. Mimo że obok znajduje się Kijowski Narodowy Uniwersytet imienia Tarasa Szewczenki, nie raz zdarzało się obserwować: my przy pomniku śpiewamy, a studenci przechodzą obok i nie zwracają uwagi. Widocznie nikt im tego nie wyjaśnił. To nas bardzo niepokoi, gdyż 22 maja dla Kijowa jest faktycznie najważniejszym spośród wszystkich dni upamiętnienia Tarasa Szewczenki”. Anastasija Symonenko, Ukraińska Partia Ludowa, fundacja charytatywna „Odrodzenie”: „Jesteśmy Ukraińcami i powinniśmy czcić takich ludzi, jak nasz Taras Hryhorowycz Szewczenko. Musimy odradzać Ukrainę, wychowywać dzieci na prawdziwych Ukraińców”. Wołodymyr Semystiaha, przewodniczący Ługańskiej „Proświty”: „Obchodzimy nie tylko dzień powtórnego pochówku, bo na Ukrainę z Rosji wraz z ciałem poety przywieziono jego niepokornego, buntowniczego ducha. Trzeba pamiętać, Szewczenko to budowniczy narodu, w czasie gdy tacy uznani geniusze jak Goethe, Szekspir, Byron, Puszkin i inni, którzy wiele zrobili dla formowania swojego narodu, byli fundamentami. Kiedy mówią, że Szewczenko to geniusz ukraińskiego nacjonalizmu, to również prawda. Bo nacjonalista to człowiek, który przede wszystkim kocha swój naród. Przykro, że mając niepodległą Ukrainę, do tej pory nie mamy pełnego zbioru jego dzieł: dzisiaj, tak jak w czasach radzieckich, Szewczenko nie jest potrzebny władzy”. Hryhorij Szczerbatyj, Kongres Ukraińskich Nacjonalistów: „W dniu powtórnego pochówku chodzę do Szewczenki. Inaczej nie mogę”. Mychajło Stus, żołnierz UPA, więzień stalinowskich obozów koncentracyjnych, zastępca przewodniczącego Kijowskiego Bractwa Krajowego OUN-UPA: „Szewczenko to wielki syn narodu ukraińskiego. Jeśli my, Ukraińcy, nie będziemy go szanować, to kto wtedy będzie? Ale chyba świat bardziej szanuje Szewczenkę niż niektórzy nasi Ukraińcy… Nie mają świadomości. Nie wiedzą, kim są. Tylko Szewczenkę”

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

PIELĘGNOWANIE JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W ŁUGAŃSKU

Swoje święto uczniowie szkół i szkół zawodowych obwodu rozpoczęli od złożenia kwiatów pod pomnikiem Tarasa Szewczenki w Ługańsku. To właśnie Tarasa Hryhorowycza młodzi ługańszczanie — obrońcy ojczystego języka — obierają sobie za sojusznika w swojej krucjacie na rzecz odrodzenia, zachowania i rozwoju języka ukraińskiego. Członków kółek powitali w Ługańskim Obwodowym Narodowym Teatrze Lalek naczelnik Zarządu Oświaty i Nauki obwodowej administracji państwowej Iryna Cymbał oraz przewodniczący Ługańskiej Obwodowej „Proświty” Wołodymyr Semystiaha, którzy wręczyli listy pochwalne oraz zestawy ukraińskich książek wielu aktywnym uczestnikom kółek oraz ich opiekunom — nauczycielom i wykładowcom języka ukraińskiego w szkołach i szkołach zawodowych. Ponadto w skład zestawów prezentowych od „Proświty” weszły nagrania ukraińskiej muzyki ludowej oraz ostatnie numery gazety „Słowo Proświty”, książki od obrońcy praw człowieka, deputowanego ludowego Ukrainy Łewka Łukjanenki oraz ludowego artysty Ukrainy, przewodniczącego Ługańskiego Obwodowego Bractwa Miłośników Twórczości Tarasa Szewczenki Wołodymyra Kałasznykowa. Uczestników kółek powitała kierownik części literackiej, aktorka Ługańskiego Obwodowego Akademickiego Ukraińskiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego Wira Tymoszenko, która odczytała „Modlitwę do języka ukraińskiego” Kateryny Motrycz. Z kolei koordynatorka pracy szkolnych kółek pielęgnowania języka ukraińskiego w centrum obwodowym Jelyzaweta Kołesnykowa podzieliła się z uczniami i nauczycielami swoim doświadczeniem, gdyż członkowie kółek z 23 ługańskich szkół co miesiąc zbierają się w miejskim Centrum Twórczości Dzieci i Młodzieży na tematyczne spotkania w języku ukraińskim. Ciepło przyjęto wystąpienie członkini Ukraińskiego Światowego Związku Profesjonalnych Nauczycieli, sekretarza odpowiedzialnego obwodowego oddziału „Proświty” Dory Tymoszewskiej. Odczytała ona pozdrowienia od przewodniczącego UŚZPN Zynowija Kwita (Filadelfia, USA), który przesłał w prezencie członkom kółek swoją „Bajkę o języku ukraińskim”, oraz wezwała do podjęcia własnych działań na rzecz języka ukraińskiego: dbania o zachowanie językowe, powszechnego posługiwania się językiem państwowym i niezdradzania go. Wtedy każde szczere słowo wypowiedziane po ukraińsku wzbogaci nasz duchowy skarbiec, pomnoży własny honor narodowy i godność. Z zachwytem przyjęto w Uczniowie szkół i szkół zawodowych Ługańszczyzny, zrzeszeni w kółkach pielęgnowania języka ukraińskiego, zebrali się 21 maja, w przeddzień rocznicy przeniesienia prochów Tarasa Szewczenki na Ukrainę, na swój tradycyjny, już V obwodowy zjazd członków kółek. W 2003 roku to wydarzenie zainicjowały organizacje społeczne: obwodowy oddział Ukraińskiego Światowego Związku Profesjonalnych Nauczycieli, Ługańskie Obwodowe Bractwo Miłośników Twórczości Tarasa Szewczenki wspólnie z Głównym Zarządem Oświaty i Nauki Ługańskiej obwodowej administracji państwowej. A dziś kółkami szczególnie opiekuje się obwodowy oddział Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

TERNOPOLSZCZYZNA CZCI KOBZARZA

Ołeksander SZOKAŁO Zdjęcia Ihora KROCZAKA Na czym polega wyjątkowość tegorocznych dni pamięci Szewczenki? Z centralnego budżetu państwa wydzielono dziesięciokrotnie mniej środków niż w ubiegłym roku, zatem nie było gościnnych występów ze stolicy – ludowych kapel, chórów, zespołów pod wodzą przyjezdnego reżysera, które w zeszłym roku nie dały szansy odesitom na pokazanie swojej sztuki. Za to pisarzy mogło przyjechać dwukrotnie więcej niż na Odessę. A program artystyczny wspaniale zapewniono kosztem budżetu lokalnego wyłącznie siłami miejscowych talentów: artystów i zespołów Tarnopolskiej Obwodowej Filharmonii, artystów Tarnopolskiego Obwodowego Akademickiego Ukraińskiego Teatru Dramatycznego im. T. H. Szewczenki, solistów i zespołów Tarnopolskiej Szkoły Muzycznej im. S. Kruszelnickiej, Terebowelskiej Wyższej Szkoły Kultury, Tarnopolskiego Obwodowego Centrum Metodycznego Twórczości Ludowej, tarnopolskich miejskich orkiestr dętej i kameralnej, orkiestry dętej Tarnopolskiego Garnizonu Wojskowego, zespołów z rejonów obwodu. A do tego siłami miejscowymi, przy udziale Ministerstwa Kultury i Turystyki, zorganizowano Ogólnoukraińską wystawę sztuk pięknych „Malownicza Ukraina”, gdzie zaprezentowano ponad 300 dzieł artystów z całej Ukrainy. Zatem na obwodowy zarząd kultury spadło 90% wszystkich trosk. Tarnopolanie tak bardzo starali się prześcignąć samych siebie, że im się to udało – części oficjalna i artystyczna były przepełnione. Nie bez powodu lokalna prasa, drukując z wyprzedzeniem program wydarzeń, podsyciła intrygę – „Święto Szewczenkowskie, jakiego jeszcze nie było!”. A czcić Szewczenkę tarnopolanie potrafią od dawna. Jeszcze na początku 1924 r. przy Krzemienieckim Powiatowym Towarzystwie „Proświta” utworzono Komitet ds. Uczczenia Świąt Szewczenkowskich, który skonsolidował w tym celu wszystkie miejscowe siły kulturalne i instytucje. Życie i twórczość Tarasa Szewczenki są związane właśnie z tą, wołyńską, częścią Ternopolszczyzny. Jako pracownik Komisji Archeograficznej jesienią 1846 r. odwiedził Wiśniowiec, Poczajów, Krzemieniec. O tych miejscach i tamtejszych ludziach Szewczenko wspominał później w poematach „Slepaja”, „Niewolnik”, „Petruś”, w powieściach „Warnak”, „Artysta”, „Spacer z przyjemnością i nie bez morału”, a wizerunek Poczajowa utrwalił w akwarelach i szkicach. O pobycie Kobzarza na Wołyniu przypominają tablice pamiątkowe i pomniki. Ogółem na Ternopolszczyźnie ustawiono ponad 60 pomników T. Szewczenki. Tylko rzeźbiarz Iwan Mularczuk stworzył 12 pomników. A snycerz Wołodymyr Łupijczuk pozostawił Szewczenkianę składającą się ze 150 rzeźb, dla których wydzielono dwie sale w Zbaraskim Rezerwacie Historyczno-Architektonicznym. Wizytówką Tarnopola stał się pomnik T. Szewczenki (rzeźbiarz Mykoła Newesełyj), ustawiony w 1982 r. obok obwodowego teatru dramatycznego jego imienia. Święta Szewczenkowskie na Ternopolszczyźnie stały się tradycyjnymi od 1989 r., a od 1991 r. odbywają się tu corocznie wystawy artystyczne. Na tegoroczne święto Tarnopolska Obwodowa Organizacja Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, którą troskliwie kieruje Bohdan Bastiuk, przygotowała antologie „Literacka Ternopolszczyzna” oraz „Poetycka Szewczenkiana Ternopolszczyzny”, a Ihor Duda i Bohdan Melnyczuk zaprezentowali trzecie, uzupełnione wydanie „Taras Szewczenko na Tarnopolszczyźnie”. „Ukrposzta” wydała z tej okazji specjalną kopertę z nadrukiem. Uroczystości szewczenkowskie rozpoczęły się 20 maja na Placu Teatralnym teatralizowaną kompozycją literacko-artystyczną „Droga do Tarasa” oraz złożeniem kwiatów pod pomnikiem Szewczenki. Obok teatru dramatycznego przedstawiciele władz wygłaszali patriotyczne przemówienia, a pod pomnikiem wystąpili pisarze, a studenci-obcokrajowcy przeczytali utwory Kobzarza w językach swoich narodów. Dalej – przegląd Ogólnoukraińskiej wystawy sztuk pięknych „Malownicza Ukraina” w obwodowym muzeum sztuki. A po południu odbyło się długie uroczyste otwarcie Szewczenkowskiego święta literacko-artystycznego na Polu Śpiewaczym w parku Narodowego Odrodzenia. Po czym delegację pisarzy zabrano jeszcze na wieczorne widowisko artystyczne do teatru dramatycznego – na prezentację antologii „Literacka Ternopolszczyzna” oraz „Poetycka Szewczenkiana Ternopolszczyzny”. Goście tak nasycili się słońcem, śpiewami i deklamacjami, że z niecierpliwością rwali się do swojej nocnej przystani – do kompleksu zdrowotno-treningowego „Czerwona kalina” Tarnopolskiego Uniwersytetu Medycznego, który znajduje się za wsią Drużba w rejonie terebowelskim, w słowiczym lesie... W poniedziałek od samego rana – spotkanie uczestników święta z przewodniczącym Tarnopolskiej Obwodowej Administracji Państwowej I. Stojkiem, przewodniczącym Tarnopolskiej Rady Obwodowej M. Mykołenką, merem Tarnopola R. Zastawnym. I dopiero po tym pisarzy zabrano na spotkanie z ludem: spotkania literacko-artystyczne pod hasłem „Potrzebujemy Twojego głosu, Tarasie” odbyły się we wszystkich 17 rejonach obwodu, w Tarnopolskim Narodowym Uniwersytecie Ekonomicznym, Tarnopolskim Państwowym Uniwersytecie Medycznym im. I. Horbaczewskiego, Tarnopolskim Państwowym Uniwersytecie Technicznym im. I. Puluja, a w Tarnopolskim Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym im. W. Hnatiuka odbyła się sesja naukowa Instytutu Narodowego Odrodzenia im. I. Herety, Tarnopolskiego Miejskiego Oddziału Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki oraz Tarnopolskich obwodowego i miejskiego oddziałów Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. A do tego otwarto wystawę prac plastycznych studentów wyższych uczelni Tarnopola „Świecie cichy, kraju miły, moja Ukraino” w Tarnopolskiej Obwodowej Bibliotece dla Młodzieży. A wieczorem w teatrze dramatycznym – monodram ludowego artysty Ukrainy Wiaczesława Chimjaka według utworów Szewczenki „Duszy początku i końca nie ma”, za który aktora zamierzają zgłosić do zdobycia Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. 22 maja uczestnicy święta przejechali tarnopolskimi szlakami Szewczenki: Wiśniowiec – Poczajów – Krzemieniec, gdzie odwiedzili Zamek Wiśniowiecki Dymitra Bajdy-Wiśniowieckiego Narodowego Rezerwatu „Zamki Ternopolszczyzny”, Poczajowską Ławrę Zaśnięcia Matki Bożej, salę T. Szewczenki w Krzemienieckim Muzeum Krajoznawczym, przeprowadzili spotkanie twórcze w Krzemienieckim Obwodowym Instytucie Humanistyczno-Pedagogicznym im. T. Szewczenki. Wieczorem w Pałacu Kultury „Berezil” im. Lesia Kurbasa odbyło się uroczyste zamknięcie Szewczenkowskiego święta literacko-artystycznego „W rodzinie wolnej, nowej” i przekazanie twórczej esta- J. Dudar z kolegami na Polu Śpiewaczym przekazują sztafetę z obwodu tarnopolskiego do dniepropetrowskiego. Nasłuchawszy się wielomównych oficjalnych wystąpień i serdecznych jasnych myśli mądrego ludu, napatrzywszy się na barwne świąteczne widowiska i codzienną rzeczywistość, przenikniętą smutkiem spustoszenia (bo młoda siła robocza Tarnopolszczyzny szuka szczęścia zarobkowego na obczyźnie), trzeba stwierdzić, że żyjemy jednak w równoległych światach. Oczywiście, to już nie ta sytuacja, o której wypowiedział się poeta Jurij Zawhorodnij jeszcze w ubiegłym wieku po święcie szewczenkowskim na sąsiedniej Chmielniczyźnie: „Na próżno straciłem trzy doby w krainie nieustraszonych komitetów rejonowych”. Nie mogę powiedzieć, że my również straciliśmy „trzy doby”, ale wniosek ze wszystkiego, co widzieliśmy i słyszeliśmy, jest jednoznaczny — należy zmienić starą, „sowiecką” schematykę świąt szewczenkowskich. Już pisałem o tym w tamtym roku w artykule „Czy tak wspominamy?..” („Słowo Proświty”, nr 23, 8—14 czerwca 2006 r.). W końcu, co my robimy? Czcimy pamięć naszego duchowego przewodnika? Czy świętujemy według „sowieckiego” wzorca triumf „rodziny wielkiej”, w której niby już i kajdany zerwane, i wolność skropiona? Ale na takie świętowanie jeszcze za wcześnie. Jak powiedział na wielkim zgromadzeniu na Placu Teatralnym jeden z kierowników obwodu Iwan Stojko: „Dzisiaj jeszcze nie zbudowano tego domu, o którym marzył Taras. Dzisiaj jeszcze nie wszędzie rozbrzmiewa język ukraiński, jeszcze nie mamy ukraińskiej książki, ukraińskiej gazety, ukraińskiego filmu... Dlatego musimy zrobić wszystko, aby wysokiej rangi urzędnicy nie mówili o języku ukraińskim, że to język garstki inteligencji, żeby ministrowie nie przechodzili na „język konwojenta”. Musimy zadbać, aby język ukraiński, duch ukraiński były na wszystkich naszych przestrzeniach. Dlatego jestem pewien, że dzisiaj, kiedy sytuacja na Ukrainie jest niełatwa, zjednoczymy się w imię tego, do czego wzywał nas Szewczenko. Bo w jedności nasza siła”. Przejmując sztafetę od Tarnopolszczyzny, p.o. przewodniczącego Dniepropetrowskiej Obwodowej Administracji Państwowej H. Werbycki wypowiedział się tak: „Miasto Dniepropetrowsk — to kraina ludzi, którzy zawsze marzyli o wolności, o państwie”. A dalej nie do końca adekwatna definicja: „Nazwa naszego miasta pochodzi od Dniepru i od nazwiska pierwszego wszechukraińskiego starosty Hryhorija Petrowskiego, i dlatego symbolizuje naszą niepodległość”... Jeśli żyć według testamentu Szewczenki, to trzeba nie bać się patrzeć prawdzie w oczy. Ludzie żyją zgodnie z prawdą, z sumieniem, kiedy nie wstydzą się spojrzeć sobie w oczy. Widziałem takich ludzi, starszych i młodych, na spotkaniach w Tarnopolskiej Obwodowej Bibliotece dla Młodzieży, w Tarnopolskim Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym, w Tarnopolskim Narodowym Uniwersytecie Ekonomicznym, w Krzemienieckim Obwodowym Instytucie Humanistyczno-Pedagogicznym, w muzeum historii poczajowskiej „Proświty”, które dwa lata temu stworzyły w miejscowej szkole średniej młode nauczycielki języka ukraińskiego i literatury Tetiana Prydatko oraz Jewhenija Sakara przy wsparciu starszych kolegów i bliskich. Poczajowska „Proświta” działała od 1922 do 1939 roku na koszt miejscowej kooperatywy. Od muzeum zaczyna odradzać się ruch proświatowy we wsi Poczajów: tutaj działa szkolne kółko dramatyczne, a w perspektywie — odrodzenie kooperatywy. Idea stworzenia muzeum i odnowienia tradycji proświatowej powstała na tle Ławry (która stała się ośrodkiem obcej ideologii) z potrzeby poznania swoich duchowych źródeł, swoich duchowych możliwości i na nich wychowywać nowe pokolenie. Właśnie taka miejscowa inicjatywa społeczna przede wszystkim potrzebuje wsparcia w procesie przygotowania i przeprowadzenia wszechukraińskich wydarzeń szewczenkowskich. Trzeba odchodzić od masowo-pokazowych wiecowych widowisk, a iść do każdej wsi, do każdej szkoły, do każdej placówki oświatowej, do kolektywów pracowniczych — iść do człowieka. Niezbędne jest przeprowadzanie przeglądów i wspieranie miejscowych inicjatyw we wszystkich sferach życia społecznego. A do tego potrzebna jest nowa inicjatywa — obywatelskie poruszenie pod szewczenkowskim wezwaniem „Swoją Ukrainę kochajcie!”. Istota tego poruszenia — ludzie honoru mają nieść w lud słowo szewczenkowskiej prawdy. Artyści i architekci mają przejechać się po Ukrainie i wykryć, w jakim stanie znajdują się miejsca szewczenkowskie, aby poprzez ich odnowienie stworzyć modele okulturowania środowiska. W naukowo-oświatowych centrach Ukrainy należy przeprowadzać uroczyste akademie szewczenkowskie. W placówkach oświatowych należy wprowadzić konferencje naukowo-praktyczne, wieczory literacko-artystyczne, a w szkołach — konkursy recytatorskie, olimpiady literackie i konkursy rysunku według utworów Szewczenki. Istota tych działań — poprzez twórcze przyswojenie spuścizny Szewczenki nauczyć się komunikować twarzą w twarz z prawdą. I wtedy będzie W swoim domu własna i prawda, I siła, i wolność. Szewczenkowski imperatyw prawdy — pomocna siła dla człowieka i narodu. Prawda uwalnia od uprzedzonych myśli i natrętnych idei, od iluzji i obłudy. Prawda otwiera nowe możliwości godnego ludzkiego życia. 20—22 maja na Tarnopolszczyźnie odbyło się Międzynarodowe Szewczenkowskie święto literacko-artystyczne „W rodzinie wolnej, nowej”, w którym wzięło udział 118 pisarzy z całej Ukrainy, a także z Australii, Azerbejdżanu, Białorusi, Armenii, Rosji. To coroczne wydarzenie jest regulowane uchwałami Rady Ministrów USRR nr 86 z 18 kwietnia 1990 r. oraz Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 2017 z 18 grudnia 1998 r. Sztafeta święta przeszła już przez 17 obwodów, ma odwiedzić jeszcze siedem, w tym także Autonomiczną Republikę Krymu, i zakończy się na Czerkaszczyźnie w 2014 roku — w 200. rocznicę urodzin Tarasa Szewczenki. Tarnopolszczyzna przyjęła sztafetę od Odesszczyzny i przekazała Dniepropetrowszczyźnie. R. Łubkiwski, I. Stojko, D. Czubata, H. Szerhej, N. Matwijenko, W. Jaworiwski, B. Bastiuk, A. Wychruszcz na Placu Teatralnym. D. Pawłyczko wśród tarnopolan przy pomniku T. Szewczenki.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

rodzimy język ostatecznie nabiera funkcji wyrażania tożsamości narodowej. „Jednakże potrzebował on dwóch podstawowych rzeczy dla wewnętrznego samozachowania: opracowania gramatycznego i literackiego wcielenia — podsumowuje autorka. — To faktycznie dwa tory, które pewnie wyprowadziły naród z historycznego zaułka. Galicja wybuchła licznymi gramatykami i pracami lingwistycznymi, w szczególności socjolingwistyczną koncepcją J. Łewyckiego oraz ortograficzną — M. Szaszkewycza, podczas gdy Ukraina Wschodnia zadziwiła fenomenem języka ludowego w utworach literackiego geniusza i pierwszego myśliciela-państwowca T. Szewczenki. Po tym duchowy wzlot ukraińskiego narodu, pomimo dalszego zniewolenia, nie będzie potrzebował niczyjej łaski, chyba że coraz większej liczby Ukraińców, nawróconych do domu własnego języka…” (s. 158). Praca Iryny Farion opiera się na różnorodnych źródłach filologicznych, historycznych i kulturoznawczych. Uogólnia ona najlepsze osiągnięcia ukraińskiej humanistyki w dziedzinie badań naukowych i filozoficznej refleksji nad językiem jako fundamentalną instytucją społeczną, która kształtuje naród i państwo narodowe. Praca opiera się nie tylko na badaniach klasyków ukraińskiego językoznawstwa — O. Potebni i P. Żyteckiego oraz współczesnych lingwistów — J. Szewelowa, O. Tkaczenki, H. Piwtoraka, W. Czapłenki i in., autorka odwołuje się także do intelektualnego dziedzictwa wybitnych ukraińskich pisarzy, myślicieli, filozofów, działaczy religijnych i społecznych — I. Franki, P. Kulisza, M. Drahomanowa, I. Ohijenki, J. Małaniuka, D. Czyżewskiego, literaturoznawców M. Wozniaka, J. Łuckiego i in. W pracy wykorzystano również klasyczne europejskie dzieła dotyczące problemów tworzenia narodu, w szczególności książkę B. Andersona „Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu”. Charakterystykę lingwistyczną każdej epoki przedstawiono na tle zachodnioeuropejskiego rozwoju społeczno-kulturowego — walki religijnej, zmian ideologii, stylów, kierunków literackich. Na zakończenie należy podkreślić, że język i styl samej autorki odpowiadają tytułowi jej pracy. Parafrazując cytowane w książce słowa D. Czyżewskiego, można powiedzieć, że jest to dzieło osobowości, u której język rozumu pozostaje w harmonijnym zjednoczeniu z językiem serca.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

JĘZYK JEDNOCZY

Łarysa MASENKO. Tytuł nowej książki lwowskiej językoznawczyni Iryny Farion „Język — piękno i siła” może wywołać u czytelnika, nieobeznanego z wcześniejszymi pracami autorki, wrażenie, jakoby miała ona charakter nie tyle naukowy, co publicystyczny. Jednakże wrażenie to będzie mylne. Praca I. Farion to nie tylko badanie naukowe na wysokim poziomie fachowym. Wraz z jej pojawieniem się w ukraińskim językoznawstwie wreszcie ukazała się praca alternatywna wobec osławionego „Kursu języka ukraińskiego literackiego” pod redakcją akademika I. K. Biłodida, którą obecnie można rozpatrywać chyba tylko jako swego rodzaju wzorcowy zabytek fałszowania historii języka ukraińskiego w USRR. Zatem książka I. Farion wymaga wydania w masowym nakładzie (obecny wynosi zaledwie 800 egzemplarzy) i wprowadzenia do programów edukacyjnych wydziałów filologicznych oraz ogólnego kursu „Język ukraiński w biznesie”. Metaforyczny tytuł książki jest podporządkowany jej głównemu celowi — pokazaniu decydującej roli języka w kształtowaniu ukraińskiego etnosu, począwszy od XI do połowy XIX wieku. Wykorzystując tytuł opowiadania W. Wynnyczenki „Piękno i siła”, autorka nadała mu własną treść. Zgodnie z jej definicją, „piękno” to najbardziej otwarta dźwiękowa strona języka, a „siła” to jego społeczno-kreatywna rola w ukraińskim tworzeniu narodu i państwa: „Właśnie połączenie tych duchowych konceptów — fonetycznego piękna języka oraz jego duchowej siły jako społeczno-narodowego tworzenia — przesądziło o fenomenie niepokonaności języka ludowego. Stał się on nie tylko głównym identyfikatorem narodu, ale zastąpił sobą brak ukraińskiego państwa co najmniej od drugiej połowy XVI do końca XX wieku” (s. 7). Praca została odpowiednio ustrukturyzowana. Składa się z dwóch rozdziałów. W pierwszym rozpatrzono czynniki, którym język ukraiński zawdzięcza swoją harmonijność i melodyjność, drugi rozdział poświęcono analizie konsolidującej funkcji języka w procesach zbiorowej etnicznej samoświadomości, zjednoczenia ukraińskiej wspólnoty etnicznej i, w ostatecznym rozrachunku, powstania Ukraińskiego państwa narodowego. Pierwszy rozdział pracy zbudowano na bazie naukowego opisu systemu fonetycznego języka ukraińskiego. Rozpatrując historię dźwięków oraz

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

TWÓRCZOŚĆ OSOBOWOŚCI Iryna Farion. Język — piękno i siła. Społeczno-twórcza rola języka ukraińskiego w XI — połowie XIX w. — Lwów: Wydawnictwo Uniwersytetu Narodowego „Politechnika Lwowska”, 2007

ich cechy eufoniczne, I. Farion odkrywa czynniki, dzięki którym język ukraiński zyskał swoją fonetyczną swoistość. Jego wyjątkowa melodyjność powstała w wyniku działania prawa równoważenia liczby samogłosek i spółgłosek w strumieniu mowy oraz dążenia do otwartych sylab, zbudowanych zgodnie z prawem wznoszącej się głośności. W melodyjności języka należy szukać źródeł śpiewaczego talentu ukraińskiego etnosu. „Muzykolodzy świadczą — pisze I. Farion — że właśnie w melodyce językowej, która nakłada się na swoistą wymowę dźwięków (przede wszystkim samogłosek), założono podstawę narodowego śpiewu. Zatem sekret muzykalności ukraińskiej wymowy trzeba szukać w jej związku z ukraińską pieśnią. A pieśń narodziła się z języka” (s. 23). W tym samym rozdziale autorka porusza także kwestie symboliki dźwiękowej. Pewne znaczenia, przypisane dźwiękom, zostały odkryte na przykładach z tekstów ukraińskich poetów, ponieważ właśnie poeta, według słów O. Zabużko, „jakby jest zobowiązany zwrócić zdartym od użycia słowom ich pierwotnie czysty, promienny blask” (s. 24). Trafność i wykwintność dobranych poetyckich cytatów, które ilustrują zjawisko symbolizmu dźwiękowego, można potwierdzić choćby taką strofą z wiersza Hanny Czeriń, którą przytacza Iryna Farion: My — myśl, my — muzyka, my — morze. My mędrcy, my — pokój, my — mur… A z tego wszystkiego, jak na złość, Pozostało: „My-my”, „Mu-mu” (s. 28). W drugim rozdziale pracy konsekwentnie rozpatrzono historię języka jako „domu bytu” ukraińskiego etnosu, zaczynając od XI w., doby Rusi Kijowskiej i Halicko-Wołyńskiej, a kończąc na językowo-narodowym odrodzeniu Zachodniej i Wschodniej Ukrainy w XIX w. Życie językowe, historię formowania i rozwoju ukraińskiego języka literackiego w kontekście socjokulturowej sytuacji odpowiedniej doby konsekwentnie rozpatrzono z punktu widzenia ich znaczenia dla formowania ukraińskiej tożsamości, samoświadomości swojej wspólnotowej odrębności i samowystarczalności. Analizując sytuację językową Rusi Kijowskiej, kiedy język cerkiewnosłowiański współistniał z językiem ruskim (księgowym staroukraińskim) licznych kancelarii książęcych, autorka podkreśla, że miało to „wielkie znaczenie dla państwowej samoświadomości Rusinów jako rdzennego etnosu imperium” (s. 153). Drugą połowę XIV — pierwszą połowę XVI w. określono w pracy I. Farion jako „wielką preludię ukraińskiego Renesansu, którego przewodnikiem stał się język ludowy” (s. 154). W tym czasie uformował się język ukraińsko-białoruski ludowy, który zyskał status państwowy w państwie litewsko-ruskim, a wynalezione drukarstwo sprzyjało rozpowszechnianiu języka ludowego, co stymulowało językowo-etniczne samookreślenie szerokiego kręgu ludzi. Opisując tragiczne strony ukraińskiej historii po politycznej unii lubelskiej (1569 r.) i religijnej unii brzeskiej (1596 r.), kiedy językami państwowymi stają się polski i łaciński, a swój język zdradza ukraińskie panstwo i w podświadomość Ukraińca wchodzą pojęcia „niższości” ukraińskiej kultury i prawosławia oraz „wyższości” polskiej kultury i katolicyzmu, I. Farion koncentruje uwagę na przejawach społecznego oporu wobec polsko-katolickiej ekspansji kulturalno-oświatowej — zakładaniu bractw i szkół w Ostrogu, Lwowie, Wilnie, Kijowie itp., które stały na straży narodowo-religijnej tożsamości Ukraińców, a których działalność M. Wozniak trafnie nazwał „organizacją narodowej samoobrony”. Poświęcona praca patriotów — działalność translatorska ukraińskich pisarzy sprzyjała przenikaniu języka ruskiego do sfery religijnej, w wyniku czego „w drugiej połowie XVI w. dotarł on do najwyższego szczebla społeczno-ideologicznej hierarchii i gdyby nie czynniki pozajęzykowe (wejście do Moskwy), to jego utwierdzenie we wszystkich stylach byłoby nieuniknione” (s. 82). Znaczną uwagę poświęcono w pracy okresowi kozaczyzny, hetmanatu i narodowo-wyzwoleńczym zmaganiom 1648—1654 гг., kiedy język ludowy wyszedł na powierzchnię życia społecznego — mówili nim wszyscy, od hetmana po chłopa. I choć z czasem niepodległość polityczną utracono, ale jedność językowa się wzmocniła — zaznacza I. Farion. „To jaskrawy przykład rozbieżności językowej i społecznej sinusoidy rozwoju, gdzie język zastąpił brak rozszarpanego na części ukraińskiego państwa i stał się symbolem jego niepodzielności” (s. 92). Znakowość tego okresu polegała na ostatecznym uformowaniu narodowo-światopoglądowej dominanty, właśnie wtedy realnie utworzył się, według słów Wałerija Szewczuka, ferment narodowej jedności, co dało ukraińskiej wspólnocie siły, by zachować siebie w następnej dobie lingwocydnej moskiewskiej ekspansji drugiej połowy XVII—XVIII w. W tamtych czasach na Zachodniej Ukrainie niezawodnym przeciwstawieniem językowi polskiemu był staroukraiński język księgowy, podczas gdy na Wschodniej Ukrainie opór językowo-kulturowy wobec moskiewskiej ekspansji powstał na gruncie języka ludowego. Książka kończy się epoką romantyzmu, naznaczoną odrodzeniem lingwistycznym, kiedy na-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗

„Prawycja” domaga się od Gabinetu Ministrów obowiązkowego egzaminu z języka ukraińskiego dla urzędników państwowych

Akcja, która rozpoczęła się 22 maja o godz. 12.00 z udziałem kilkudziesięciu aktywistów partii wchodzących w skład „Prawycji”, miała na celu zwrócenie uwagi na obecny stan języka ukraińskiego w Państwie Ukraińskim, a zwłaszcza na jego stosowanie w strukturach państwowych, w tym w Gabinecie Ministrów, utworzonym przez „koalicję antykryzysową”. Uczestnicy pikiety domagali się wprowadzenia egzaminu z języka ukraińskiego dla urzędników państwowych, obowiązkowego dubbingowania filmów rozpowszechnianych w ukraińskich kinach na język ukraiński, wprowadzenia ulg dla ukraińskiego wydawnictwa książkowego oraz ścisłego przestrzegania art. 10 Konstytucji Ukrainy. Do Gabinetu Ministrów przekazano Otwarty list skierowany do premiera Ukrainy Wiktora Janukowycza, w którym liczbami zilustrowano obecną sytuację językową w najbardziej masowych sferach – mediach i wydawnictwach. „Wraz z odzyskaniem niepodległości państwowej w 1991 roku język ukraiński stał się niezbywalnym atrybutem naszego państwa. Jednak do dziś nie zajął on należnego mu miejsca w ukraińskim społeczeństwie. Przekonująco ilustruje to sytuacja językowa w najbardziej masowych sferach – mediach i wydawnictwach. Stosowanie języka państwowego w mediach świadczy o znacznym przechyleniu na korzyść języka rosyjskiego. Zgodnie z nową redakcją ustawy „O telewizji i radiofonii”, udział języka ukraińskiego w nadawaniu ogólnokrajowych kanałów ma wynosić 75 %. Narodowa Rada ds. Telewizji i Radiofonii przeprowadziła monitoring pracy kanałów telewizyjnych. Jak się okazało, udział programów, filmów i seriali w języku ukraińskim, emitowanych w prime time na sześciu wiodących ogólnokrajowych kanałach telewizyjnych w pierwszym tygodniu listopada 2006 roku, wyniósł 48,2 %, a w języku rosyjskim – 51,8 %. Jeśli zaś wziąć pod uwagę, że znaczna część terytorium Ukrainy jest objęta kablowymi sieciami z międzynarodowymi wersjami rosyjskich kanałów „Первого Международного”, „РТР-Планеты”, „НТВ-Мир”, udział programów rosyjskojęzycznych w prime time ukraińskiego eteru narodowego wynosi 61,4 %, a ukraińskojęzycznych – 38,6 %. Regionalne kanały telewizyjne we wschodnich i południowych regionach utrzymują wysoki udział nadawania w języku rosyjskim: tak więc w Sewastopolu udział programów rosyjskojęzycznych obwodowej państwowej telewizji i radia wyniósł 72,3 %, na Krymie – 53,8 %, w obwodzie donieckim – 32,2 %, ługańskim – 30 %, odeskim – 28,6 %. Należy wziąć pod uwagę, że we wschodnich i południowych regionach wśród lokalnych kanałów telewizyjnych regionalne firmy telewizyjne pozostają jedynymi nadającymi w języku ukraińskim. Nie lepiej wygląda sytuacja w prasie drukowanej. Udział jednorazowego nakładu gazet ukraińskojęzycznych w ciągu 10 lat (1995–2005) zmniejszył się z 47 % do 31 %, a rosyjskojęzycznych wzrósł z 47 % do 64 %. Stosunek rocznego nakładu czasopism (wydawnictw periodycznych), według danych Izby Książki Ukrainy im. Iwana Fedorowa, wynosi 70 % do 19 % na korzyść wydawnictw rosyjskojęzycznych. Oficjalna statystyka nie uwzględnia przemytniczych strumieni, którymi do Ukrainy z Rosji trafiają niezarejestrowane w Ukrainie media rosyjskojęzyczne. Prasa rosyjskojęzyczna rozprowadzana jest na całym terytorium Ukrainy. Tymczasem prasa ukraińskojęzyczna w niektórych regionach południa i wschodu jest prawie nieobecna w sieciach dystrybucji. Jedynymi gazetami ukraińskojęzycznymi w tych obwodach są wydawnictwa zakładane przez rady i administracje państwowe. Plany prywatyzacji tych mediów najprawdopodobniej doprowadzą również do ich przekwalifikowania językowego i całkowitego zniknięcia i tak bardzo nielicznych regionalnych wydawnictw ukraińskojęzycznych. Ukraińskie wydawnictwo książkowe jest faktycznie zdławione przez importowaną rosyjską książkę. Wskutek niezrównoważonej i niepatriotycznej polityki rządu wydawanie ukraińskiej książki jest obecnie znacznie droższe niż w Rosji. Państwo nie wspiera ukraińskiego wydawcy, co więcej – „porzuca” go przy pierwszej okazji. Tak więc w budżecie na 2006 rok przewidziano 16 milionów hrywien na zakup książek produkcji ukraińskiej dla bibliotek oraz 18 milionów hrywien na wydawanie książek ukraińskich. Jednak po dojściu do władzy kierowanego przez Pana rządu finansowanie tych programów zatrzymało się na poziomie 6 mln hrywien i 4,3 mln hrywien odpowiednio. Wychodząc z pilnej potrzeby ochrony narodowej przestrzeni informacyjnej Ukrainy, w celu zapewnienia przestrzegania praw człowieka dotyczących ojczystego języka, blok „Ruch – Ukraińska Prawica” apeluje do Pana o zajęcie państwowotwórczego stanowiska w kwestii rozwoju języka ukraińskiego. Domagamy się rozwijania stosowania języka państwowego we wszystkich sferach życia publicznego, a przede wszystkim: 1. Stworzenia mechanizmów szerszego stosowania języka państwowego w służbie publicznej. Wprowadzenia obowiązkowego egzaminu z języka ukraińskiego dla urzędników państwowych. 2. Przestrzegania wymogów ustaw Ukrainy „O językach” i „O kinematografii na Ukrainie”, w tym dotyczących obowiązkowego dubbingowania zagranicznych filmów na język ukraiński. 3. Wprowadzenia ulgowego opodatkowania produkcji książkowej wydawanej w języku państwowym. 4. Ścisłego przestrzegania wymogów artykułu 10 Konstytucji Ukrainy i zaprzestania wszelkich prób jego zmiany”. Ruch Ludowy Ukrainy, Ukraińska Partia Ludowa, Ukraińska Partia Republikańska „Sobor”

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite

Śladami naszych wystąpień

wjazdową wieżę nadbramną z dzwonnicą, inne wieże, a nawet mury. Chociaż całego tego klasztoru oficjalnie, w imieniu państwa, nikt nie przekazywał — oświadczono mi w dyrekcji Muzeum-Rezerwatu i w radzie miejskiej. Co więcej, z obiektami klasztoru w ogóle panuje pełny bałagan prawny. Nie sposób zrozumieć, czy są one we własności komunalnej, czy ogólnopaństwowej? Znowu niczyja historia i pamięć… Szczytem bałaganu stała się próba eparchii, by w ogóle wyprowadzić Muzeum-Rezerwat z klasztoru. Obecnie pozostał tu jego ostatni bastion: odbudowany dwupiętrowy dom przełożonego, 600 metrów kwadratowych. Jak na mnicha-przełożonego, nieźle. Dla muzeum ciasno. Otóż chcieli wyprowadzić stąd i je. Ta cicha wojna nie sprzyja ani pracy naukowej, ani obsłudze turystów i wycieczek. Chociaż mimo oddalenia od miasta w zeszłym roku na wycieczkach było tu 40 tysięcy osób. PROCH NIE SPOCZĄŁ W POKOJU Na koniec — barbarzyński wątek, który oddaje nasz stosunek do świętości, do historii, do pamięci. W sławnym książęcym mieście Nowogród Siewierski, w chrześcijańskiej świątyni — klasztorze Spaso-Preobrażeńskim zbezczeszczono i zniszczono prochy Ołeksija Rozumowskiego, syna ostatniego hetmana Ukrainy Kyryła Rozumowskiego. Jaki straszny los! Nasz ostatni hetman, już wówczas były, bo Ukrainę pozbawiła hetmanatu także Rosja, Kyryło Rozumowski dożywał swoich dni w Baturynie, dawnej stolicy hetmańskiej. Tam zmarł i został pochowany w wzniesionym przez siebie kościele Zmartwychwstania. Po 120 latach, w pierwszych porewolucyjnych latach, wojujący bezbożnicy-bolszewicy zbezcześcili, ograbili grób hetmana, a jego szczątki wyrzucili z mogiły. Nagrobek pod drewnami Muzeum-Rezerwat „Słowa o wyprawie Igora” Aleksy Razumowski, jeden z synów hetmana, również zrobił błyskotliwą karierę na dworze cesarskim, a zwłaszcza był ministrem oświaty Rosji. Mówi się, że w swoim czasie egzaminował w liceum Puszkina. Dożywał swoich dni w swoim miasteczku Pochep (obecnie obwód briański). Tam też został pochowany. Potem potomkowie przenieśli szczątki Aleksego Razumowskiego do soboru klasztoru w Nowogrodzie Siewierskim. Grób hrabiego również w czasach sowieckich nie raz był profanowany. Ale finał nastąpił podczas restauracji w 2004 roku. Grób Razumowskiego z jakiegoś powodu nie wpisywał się w plany restauratorów soboru. W takich przypadkach podejmuje się oficjalną decyzję o przeniesieniu pochówku, po ludzku, po chrześcijańsku. W zamieszaniu restauracji wyszło inaczej. Trudno uwierzyć w tę dziką historię. Ale oto jedna z przybudówek bramnej wieży. Podobnie jak cała wieża, została „sprywatyzowana” przez mnichów. Tutaj urządzili szopę na drewno. Za drzwiami, na podłodze, pod drewnem stoi nagrobek z grobowca Aleksego Razumowskiego. Z przebitą dziurą. Szukali skarbów. Prochów syna hetmana dawno już nie ma. Mówi się, że rzekomo pozostały w krypcie pod soborem, wymieszane z kamieniem i ziemią. Jeśli w ogóle nie zostały zniszczone podczas restauracji. Słowem, grobu nie ma. Pozostała płyta nagrobna, złamana na pół. W dyrekcji Muzeum dają mi przepisaną z tej płyty inskrypcję-epitafium. Dosłownie: „Chryste Boże, Ty jesteś nasze Zmartwychwstanie w życiu, zbaw, bo duszę sługi Twego Aleksego, hrabiego Razumowskiego, syna ostatniego hetmana Małorosji, generała-feldmarszałka hrabiego Kiryła Razumowskiego i hrabiny Katarzyny Joannowny, z domu Naryszkinej. Urodził się 12 września 1748. Służył Ojczyźnie jako rzeczywisty tajny radca, członek Rady Państwa, senator i minister oświaty narodowej. Ubogim pomocnik, nauk opiekun, przeniósł się do wieczności w roku 1827, 5 kwietnia, w tygodniu Jasnej Wielkanocy. Niech spoczywa jego prach w pokoju”. Z wysokiego klasztornego wzgórza roztaczają się wspaniałe widoki na zadesniańskie łąki i lasy. Stamtąd, z Dzikiego Pola, nie ciągną już na nas hordy Pieczyngów, Połowców i Tatarów. Ale jacy to koczownicy tak okupowali naszą duszę, naszą historię, naszą pamięć? ***

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗

Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite

ZANIEDBANA PAMIĘĆ

Petro ANTONENKO Zdjęcia autora POŁOWCY WŚRÓD NAS Ostatni wojownik słynnego księcia nowogrodzko-siewierskiego Igora zginął 820 lat po tragicznym boju Rusinów z Połowcami w 1185 roku. Ten brązowy woj stał na zboczu Zamkowej Góry w Nowogrodzie Siewierskim. Tutaj w XI—XII wieku znajdował się książęcy gród — rezydencja książąt. Na wysokim wzgórzu nad Desną znajduje się obecnie jeden z głównych punktów państwowego historyczno-kulturowego Muzeum-Rezerwatu „Słowo o wyprawie Igora”. Kilka lat temu ktoś z domorosłych Połowców wziął do niewoli, mówiąc prościej, ukradł brązową statuę książęcego woja. Wraz ze śmiercią strażnika kolejną ofiarą stał się wieszcz Bojan. Pomnik wojownika, śpiewaka, kronikarza — majestatyczna brązowa postać — jest dominantą Zamkowej Góry. Pierwszym obiektem kradzieży złodziei stały się brązowe ptaki, które odlatywały z ramienia Bojana. Potem ukradli gęśle. Wreszcie ostatnia kradzież — miecz. Dwadzieścia metrów od pomnika Bojana leży przełamana na pół płyta, na niej widnieje, jaki to dokładnie zabytek historii — owa Zamkowa Góra. Na placu, przy początku jednej z centralnych ulic, która nosi imię Karola Marksa, — pomnik samego księcia Igora. Tutaj też nie raz chuligani-rabusie bezcześcili i pomnik, i ozdoby wokół niego. Wszystko to — pod oknami obecnego książęcego grodu, Rady Miejskiej Nowogrodu Siewierskiego. Tutaj oszołomili mnie prostym wyznaniem: pomniki są niczyje. Mowa o właśnie wymienionych pomnikach, ustawionych w mieście w 1989 roku. Oprócz wspomnianych, to jeszcze pomnik księżnej Jarosławny, która tęskni nad brzegiem Desny, pod murami klasztoru. Jej jeszcze nie roztrzaskali. Ale chamy zaczęły rozbierać taras widokowy pod pomnikiem. Jak więc stały się niczyje te pomniki znanego rzeźbiarza A. Kuszcza? Przeglądam stertę papierów, arcydzieł biurokratycznej przepychanki. Zapytania rady miejskiej do rejonowych wydziałów — kultury, architektury i budownictwa. I puste odpowiedzi. Władza miejska nie może ustalić ani komu należą pomniki, ani tego, jak stały się niczyje. Nie ma żadnych dokumentów ani w merostwie, ani w wymienionych wydziałach rejonowych. Jak 18 lat temu uroczyście otwarto w mieście kilka pomników i nikomu ich nie przekazano na stan oficjalnie? Czy przekazywano, a wszystko zaginęło? A co teraz? A teraz rada miejska, komitet wykonawczy nie mogą przydzielić na remont pomników ani jednego kilograma cementu, ani jednej puszki farby. Bo to środki budżetowe, a to — nie własność miasta. Co więcej. Niedawno milicja wreszcie złapała chuliganów, którzy niszczyli jeden z pomników. Tutaj należałoby, oprócz grzywny czy wyroku sądowego, złożyć jeszcze powództwo cywilne, aby wandale zwrócili szkody. Ale jak rada miejska złoży pozew, skoro nie jest oficjalnie właścicielem pomników? Pomnik księcia Igora OŁUPANA SŁAWA Przypomnę, że znajdujemy się obecnie w tysiącletnim staroruskim mieście. Mieście wybitnego zabytku literatury światowej — „Słowa o wyprawie Igora”. I od razu gwałtownie przejdźmy do zgiełkliwej teraźniejszości: jesteśmy z wami w rejonie, który, jedyny wśród setek rejonów Ukrainy, ma zaszczyt nazywać się ojczyzną naszego „najdłużej urzędującego” Prezydenta — Leonida Kuczmy. Przenieśmy się z roku 1033, kiedy to, według podań, został założony Monaster Spaso-Preobrażeński (przez księcia czernihowskiego Mścisława, syna Włodzimierza Wielkiego i brata Jarosława Mądrego), w rok 2004. Opuszczam długą i sławną historię klasztoru, typową dla naszych świętości. Typową i dla komunistyczno-imperialnego XX wieku, kiedy świętość była i obozem koncentracyjnym, i magazynami, i śmietnikiem. Sobór Spaso-Preobrażeński, jak i cały klasztor, wymagał wielkiej renowacji po kilku dziesięcioleciach spustoszenia. Pod koniec prezydentury Kuczmy w Monasterze Spaso-Preobrażeńskim rozwinęły się niespotykane prace renowacyjne. Dawna historia przeplotła się ze współczesnym politykierstwem. Właśnie w Nowogrodzie Siewierskim planowano pompatyczne spotkania trzech współczesnych książąt, czy też, prezydentów — Kuczmy, Putina i Łukaszenki. Właściwie epopeja politycznej renowacji nadaje się na osobną książkę. Ile dokąd czego poszło, ile włożono i ukradziono? Ale po jakichś dwóch z okładem latach wszystko posypało się w oczach. W korpusie, który był domem przeora klasztoru i gdzie obecnie jest Muzeum „Słowa o wyprawie Igora”, w jednej z sal całkowicie zgniła i zapadła się „odrestaurowana” podłoga. Zerwali ją, będą wymieniać. W innych salach niedługo będzie to samo. DZWONY NAD MUZEUM Wygląda na to, że w naszych narodowych historycznych, religijnych świętościach powinien być jeden gospodarz — albo cerkiew, albo rezerwat, muzeum. Smutny przykład naszej głównej świętości — Ławry Peczerskiej w Kijowie wszyscy mają przed oczami. Pokojowe współistnienie muzeum-rezerwatu i klasztoru z jakiegoś powodu nie wychodzi pokojowo. A teraz — o Monasterze Spaso-Preobrażeńskim. Oczywiście, po dziesięcioleciach magazynów i śmietników trzeba było wskrzeszać siedzibę Łazarza Baranowicza i wielu innych tytanów ducha. Jednocześnie, przypomnę, to miasto „Słowa”. Pierwszym pojawił się w murach klasztoru Muzeum-Rezerwat „Słowa o wyprawie Igora”. I znacznie później, prawie 10 lat temu, tutaj odnowił się klasztor męski. We wrześniu 1999 roku pojawia się postanowienie Gabinetu Ministrów, którym wszystkie liczne budowle klasztoru, do tego czasu nienaruszalne, wyłącza się z listy obiektów, które nie podlegają przekazaniu komukolwiek w dzierżawę, użytkowanie. Przekazanie to dokonało się bardzo szybko. Już po miesiącu, w październiku, Czernihowska Obwodowa Administracja Państwowa swoją decyzją przekazuje trzy obiekty klasztoru cerkwi. Konkretniej — Czernihowskiej eparchii Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego. W tym główny obiekt — Sobór Spaso-Preobrażeński. Przez 7 z okładem lat niewielka, ale sprawna kohorta mnichów zagarnęła prawie cały klasztor. Dlaczego, na jakich podstawach — tego nie wie nawet władza, przynajmniej miejscowa: w radzie miejskiej bezsilnie rozkładają ręce, obserwując najazd mnichów. Oprócz przekazanego im niewielkiego budynku cel, zasiedlili już duży. „Prywatyzowali” także drugą świątynię siedziby — cerkiew Piotra i Pawła, pomieszczenia bursy. Bardzo ciekawy wygląd nad tym ołupanym murem ma tabliczka (i nie jedyna taka w klasztorze), że renowację tutaj przeprowadzono z inicjatywy Prezydenta Kuczmy.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

terytorium szkoły (gdzie przepracował 35 lat) postawić mu za życia pomnik. Zrobiono to z okazji 75. rocznicy urodzin ukraińskiego patrioty i mecenasa. Przekazał on także środki na cerkiew Tarasa. Niedawno Dekretem Prezydenta Ukrainy z okazji 75. rocznicy urodzin Wołodymyra Wojcuka odznaczono go Orderem „Za zasługi” III stopnia. Przyjeżdżając z USA, przywozi skromne prezenty nie tylko rodzinie, ale i chorym dzieciom sanatorium. Nie jest milionerem, nie jeździ prestiżowym samochodem, mieszka w skromnym mieszkaniu matki, ale dzieli się swoją pensją z naszymi rodakami, bo sam nie pozostaje ani na chwilę na uboczu ukraińskiego życia, cytując W. Symonenka: „Ukrainо! Ty moja modlitwa. Ty moja rozpacz wieków!”

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Czytelnicze wiece. Twórca ukraińskiej duchowości

Stepan BOJKO, m. Iwano-Frankiwsk Ukrainо! Ty moja modlytwo. Ty moja rozpuka wikowa! W. Symonenko Nierідко можна почути: „Я людина маленька, то що можу зробити для України? Інша річ ті, хто має заощадження, посади…” Запереченням цього може служити життя просвітянина Володимира Войцюка, уродженця селища Єзуполя, який нині живе в Нью-Йорку. Щось tu jest nie tak, poprawiam: Zaprzeczeniem tego może być życie członka Proświty Włodzimierza Wojcjuka, rodem z osiedla Jezupol, który obecnie mieszka w Nowym Jorku. 9 czerwca obchodzi 76. urodziny. Uczył się w jezupolskiej szkole ludowej, przez kilka lat w Stanisławowskim gimnazjum ukraińskim, gdzie przeszedł patriotyczną hartownię. Młodzieniec wraz z ojcem Semenem Fedorowyczem i matką Marią Mykytiwną uczestniczył w imprezach Proświty, gdyż w osiedlu mieszkała jedna trzecia Polaków, którzy na wszelkie sposoby przeciwdziałali władzy w przeprowadzaniu ukraińskich wychowawczych imprez. Był młodzieżowym członkiem OUN, wielu jego przyjaciół zginęło od niemieckich i sowieckich służb specjalnych. Podczas nauki w instytucie nauczycielskim skonfiskowano mu wiele zakazanych książek i nawet groziło wydalenie za przejawy nacjonalizmu. Od 1949 roku nauczał w szkołach powiatu tyśmienickiego, wychowywał u dzieci miłość do ojczystego języka i kultury, odwiedzając muzea Lwowa i Kijowa. W wolnym czasie Wojcjuk zajmował się pszczelarstwem; jego pasieka była największa w okolicy. W osiedlu działał już sanatorium dziecięce, które odwiedzał w chrześcijańskie święta, by poczęstować chore dzieci miodem i obdarować je literaturą dziecięcą. Pod koniec lat 80. ubiegłego wieku na Galicji rozpoczął się ruch narodowo-patriotyczny i w kwietniu 1990 roku wstąpił do Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki, które później przekształciło się w „Proświtę”. Chór kapela „Czerwona kalina” przy OO WUT „Proświta” otrzymała od Włodzimierza Semenowycza umiarkowaną ofiarę finansową na wyjazd w regiony wschodniej Ukrainy. „Stał się aktywnym członkiem Proświty w najsilniejszym tamtejszym ośrodku w osiedlu”, — wspomina przewodniczący ośrodka B. Salij. Przeszedłszy na emeryturę, pojechał do chorej matki, która wówczas przebywała w USA. Tam, w sędziwym wieku, zaczął pracować jako dozorca. Zdecydowanie postanowił, że będzie żył skromnie, odkładając centy i dolary, by zrobić dar dla swojej Ojczyzny, i z zarobionych pieniędzy najpierw w całości sfinansował budowę w rodzinnej wsi brązowego pomnika Tarasa Szewczenki. Kilka lat później osiedle ozdobił kolejny pomnik jego ufundowania — Iwana Franki. Wielkiemu uczonemu pszczelarzowi Petrowi Prokopowyczowi pan Włodzimierz oddał hołd, odsłaniając pomnik na jednym z placów miasta Iwano-Frankiwska, a w 85. rocznicę ZUNR — sfinansował postawienie pomnika strzelcom siczowym, również w centrum wsi. Ponadto nowojorski dozorca przekazał pieniądze na pomnik bojowników o wolność Ukrainy na terenie sanatorium „Howerla” w Morszynie. W Jezupolskiej szkole średniej za jego środki odnowiono ogrzewanie i sale-laboratoria. Z okazji rocznicy Niepodległości Ukrainy w osiedlu otwarto muzeum wsi, a część budowlaną wykonano za pieniądze Wojcjuka. Zasłużony działacz sztuk Ukrainy Ołeś Janczuk długo nie mógł znaleźć środków na stworzenie ukraińskich patriotycznych filmów dokumentalno-fabularnych „Głód-33”, „Atentat”, „Nieskoreniony”, „Żelazna setka”. Materialnie i finansowo pan Włodzimierz wsparł te projekty, a dziesiątki tysięcy rodaków obejrzało je już kilkakrotnie. Filmy te były pokazywane w Kanadzie i USA. Dzięki niemu mieszkanka wsi Hanna Kusznir wydała książkę „Jezupol w latach niepodległości”. Każdy mieszkaniec wsi otrzymał prezent — książkę. Pan Włodzimierz jest honorowym obywatelem Jezupola, członkiem Związku Prawników Prykarpacia. Deputowani rady osiedlowej podjęli uchwałę, aby na

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

PAMIĘTAJ O ŚWIĘCIE

Ihor FEDOROW Złotym kwiatem kasztanów lśnią ulice Kijowa, złociste słoneczko obdarza wszystkich swoim życiodajnym ciepłem! I każdy z nas choć na chwilę przypomni sobie: wiosna — to święto dla wszystkich! Nic dziwnego, że w kijowskim Domu Aktora odbył się wieczór „Pomnij o święcie”. Wszystkich do przypomnienia sobie o święcie zaprosiła kompozytorka, pianistka, poetka, laureatka ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursów Olesia Sinczuk. Uroczysty wieczór otworzyła ludowa artystka Ukrainy Raisa Niedaszkiwska. „W sercu Olesi żyje wspaniały, błogosławiony ogień, który ona z radością daruje ludziom!” — tymi słowami sławetna aktorka przekazała Olesi świecę z Błogosławionym Ogniem. I rozpoczęło się święto! Łagodna, śpiewna sopiłka przywołała na bezkresne pola, do wysokich gór, na zbocza Dniepru… „Cienka jak słomka struna… Przyłóż ją do swoich ust — Ucieszy się niebo — w Kijowie wiosna — I zbudzi świat — magnolii ciepły śnieg. I słońce będzie śpiewać wśród kwiatów, Fale przywołają w szumiącą głębinę! Na jedną chwilę zapomnę wszystkie słowa, By dać ci ciszę serca”. Spowite blaskiem słońca, bezmiarem niebios i głębią oceanów, utkane z wiatru i fal, popłynęły mistrzowskie improwizacje na fortepian i serdeczna liryczna poezja… Słuchacze słuchali i jednocześnie oglądali pieśni Olesi w filmach wideo — wspaniałe góry w objęciach świtu, sosny, o których mówi Olesia — „siwe sosny — ziemskie żagle wpływają w niebiańskie morze…” A do tego — kwitnące sady i maleńka córeczka! Autorem tych wspaniałych kompozycji jest Oleksij Złotuchin, który poza tym jest także wykonawcą. Mistrzowsko włada dymbami — prastarym ukraińskim ludowym instrumentem. Podczas duetu sopiłki i dymb słuchacze zanurzyli się w świat tajemnych marzeń. W tych melodiach tak łatwo poczuć się wiatrem, wodą, słonecznym promykiem… „Byłam w tobie promykiem, kroplą rosy i żarliwym płomieniem, wspinałam się na wysokie urwiska i biegłam w dal jak małe dziewczynka”. I ożywał nowy, szczęśliwy świat — świat muzyki i słowa! A ponadto Olesi w tworzeniu pomagali młodzi aktorzy, mimowie Anastazja Lubczenko, Dmytro Mochariow i Borys Borysenko. Wspaniała plastyka, dynamika, niezwykle organiczne połączenie pantomimy z muzyką — to wszystko po prostu zachwycało słuchaczy! „Splotły się w objęciach dwie gwiazdy, Słodkie niebo pragnie dłoni. Z czułości rodzi się dźwięk, Który dla mnie przez wieki zachowałeś…” Pełna bezgranicznej czułości i radości macierzyństwa była pieśń o córeczce Zoresławie! Córeczka z wielką przyjemnością tańczyła na scenie i bawiła się powietrznymi balonikami! „Śmieje się córa — poranek na ziemi, Jak czereśnia wzeszło słoneczko, Kołyszą trawy małe promienie, Figlarna fala rozwija skrzydło”. A potem brzmiały pieśni, które wzywają w dal wieków, do chwały i wielkości Słowian, do prastarych obyczajów, do niezniszczalnych naszych źródeł, do korzeni! „Fale kołyszą cały przedwieczny przestwór, Ogniста chwała śpiewa w głębinach, Wie, jak praojcowie miłowali Słońce — Jaskrawe, kwitnące, święte, życiodajne!” Olesia podarowała również widzom teledysk do pieśni „Łada”, poświęconej kupalnym świętom. Olesia serdecznie podziękowała wszystkim, którzy pomogli tworzyć święto — nauczycielce gry na fortepianie, kandydatce nauk pedagogicznych Natalii Ihorywnie Łysinie, ludowej artystce Ukrainy Raisie Stepaniwnie Niedaszkiwskiej, organizatorom i uczestnikom — Andrijowi Kubajowi, Oleksijowi Złotuchinowi, Anastazji Lubczenko, Dmytrowi Mochariowowi, Borysowi Borysenko. Więc pamiętajmy o święcie!

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

LIST DO NIEOBOJĘTNYCH!

Ludmyła Taran Jakiś czas nie odwiedzałam mojego ukochanego Kamieńca Podolskiego. I oto wreszcie kolejne spotkanie. Nie wszystko w rezerwacie wygląda tak, jak powinno, jednak widać zmiany na lepsze. Rzucił mi się w oczy odbudowany w centrum miasta sobór św. Aleksandra Newskiego Patriarchatu Moskiewskiego (zapewne przy tak rozległych pracach nie obyło się bez środków z budżetu). Zaraz po przejściu przez most na Smotryczu, w Starym Mieście, zobaczyłam niedokończoną świątynię z kamienia, która powstaje w miejscu dawno zniszczonego kościoła św. Trójcy. Kilka lat temu dobrzy ludzie postawili tam krzyż na znak dawnej budowli sakralnej. A teraz trwa odbudowa. Na ogrodzeniu wokół budowy znajduje się niewielka tablica z apelem do tych, którzy chcieliby dołożyć swój wkład w odnowienie świątyni. Proboszczowi kościoła św. Trójcy, ojcom bazylianom Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, można zadzwonić pod numer (03849)2—32—42. Gdy odwiedziłam miejsce odbudowy, aby złożyć swoją ofiarę, dowiedziałam się o numerze konta. Jestem przekonana, że warto poinformować wszystkich chętnych do pomocy w odbudowie tego zabytku sakralnego o odpowiednich danych bankowych. Zatem można przelać pieniądze na r/r 26006890034301, FAKB „Ukrsocbank”, MFO 315018, kod EDRPOU 93831554, m. Kamieniec Podolski 32300 Mykoła Petrenko KILKA OSTRYCH MYŚLI — W JĘZYKOWY WIANEK Od dziesięciu lat nie rozstaję się ze „Słowem Proświty”. Gazeta przypadła mi do gustu przede wszystkim materiałami o ojczystym języku. Przesyłam nową wiązankę wierszy zatytułowaną „Kilka ostrych myśli — w językowy wianek”. JĘZYK I WŁADZA Gdzie ratunek? Gdzie pociecha? Czemu nasza władza bierna? Mowę naszą zwierz szarpie, a ona ani drgnie! KOMU TO OPŁACALNE? Władza mówi o gotowości wprowadzić wkrótce u nas dwujęzyczność. A o tym, że nasz język zginie, władza ani słowa. Wołodymyr Wdowyczenko, nauczyciel-emeryt, laureat nagrody literackiej im. Stepana Olijnyka, osiedle typu miejskiego Sawrań, obwód odeski Przechowuje ją do dziś wśród rzeczy kierownika Lwowskiego Narodowego Teatru im. Marii Zankowieckiej, znanego aktora i reżysera Fiodora Stryhuna. A ubierał się w nią już bardzo dawno. Nie dziwne: jakoś tak wyszło, że obaj nie jesteśmy wielkimi miłośnikami krawatów, wszystko jakoś do starości szpacerujemy po kawalersku, nierozpięci. A wtedy, to już czterdzieści lat temu, odwiedziłem sławny Kosmacz, u wielkiego entuzjasty wszystkiego, co huculskie, miejscowego nauczyciela Łuki Wardzaruka. Oprowadzał mnie już on — od miejsca śmierci Oleksy Dowbusza do cerkwi, gdzie kręcono niektóre epizody „Cieni zapomnianych przodków”, a po okolicznych górach to prawie codziennie. Gościliśmy też u lwowskiego malarza Hryhorija Smolskiego, który przyjeżdżał do Kosmacza praktycznie co roku, jeszcze od czasów Oleksy Nowakiwskiego. Albo u miejscowego księdza Wasyla Romanjuka — późniejszego patriarchy Ukrainy. Poprosiłem Łukę, żeby znalazł mi dobrą hafciarkę — chciałem mieć

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Hryhorowa krawatka

kosmacką koszulę. Zgodziła się rzeczywiście piękna hafciarka, jego siostra. Za koszulę zapłaciłem, ale ona w dodatku podarowała mi haftowaną krawatkę. Z tym skarbem wracałem do Lwowa. Jeszcze z kilkoma dziesiątkami wielkanocnych pisanek, które podarował ojciec Wasyl. Pochwaliłem się we Lwowie w tej wyjątkowej krawatce, pojechałem w niej także do Kijowa. A tam kilku kolegów poprosiło, żebym zorganizował im podobną ozdobę. Pamiętam: Mykoła Szapowal, Borys Charczuk, ktoś jeszcze. Napisałem list do Kosmacza. Siostra Wardzaruka zgodziła się wykonać, bo i z tego żyła. Jedna z tych krawatek trafiła do Hryhora Tiutiunnyka, który akurat gościł we Lwowie. Przymierzył tę krawatkę i spodobała mu się: a co, trochę z gucuła. Wyszliśmy na miasto w pewnych sprawach, a przy okazji, żeby trochę oblać nowy nabytek. Wchodzimy do kawiarni, a tam kolejka. „Mykoło — mówi Hryhir — ty postój, a ja trochę zapalę”, bo wiadomo, że nie wyjmował papierosa z ust. Stoję w kolejce i zerkam przez okno. Aż widzę — rozmawia Hryhir — i z kim? — z moim kumem Fedorem Strihunem. Okazuje się, że się nie znali, a tu proszę, zagadali się. Spodobali sobie nawzajem. Hryhir jeszcze poprosił o ogień, czy co, i tak zaczęli rozmawiać. Więc już zamawiam na troje. Z kawiarni trafiliśmy do Strihunów. Nośpiewali się z Hryhorem, a do tego przyłączyła się Taja, żona Fedora. Do domu rozchodziliśmy się już późno. Bardzo późno. Wtedy hojnemu Hryhorowi przyszło do głowy: Fedorze, Fedorze, ja już pochwaliłem się w tej krawatce, pochodź w niej teraz ty! Strihun się odwdzięczył: owinął szyję Hryhora szalikiem, akurat była taka pora, że mroziło i mżyło, a Hryhir był ubrany w wytarty płaszcz. Oto i wszystko o tej krawatce — a że świadczy ona o szczerej naturze Hryhora, to już bezsporne.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

Szewczence, a dzisiaj to już drugi pomnik twórczej osoby na Makarowszczyźnie w całej jej historii – opowiedział obecnym zasłużony artysta Ukrainy Anatolij Marczuk. – Wcześniej pomniki stawiano komunistycznym wodzom, dowódcom, a twórcom jakoś nie stawiano. Teraz są już dwa, również położono kamień węgielny pod pomnik Świętego Dymitra z Rostowa w Makarowie”. Rzeźbiarz Wołodymyr Szołudko, który oprócz tego, że stworzył obiekt uroczystości w Byszewie, jest autorem największego na świecie pomnika Tarasa Szewczenki w Kowlu, księżnej rówieńskiej Neswickiej w Równem, Tarasa Bulby, który w najbliższym czasie zostanie ustawiony w mieście Dubno, podzielił się z gośćmi swoimi twórczymi zamysłami. Kończąc uroczystą część święta, sołtys Anatolij Taranczuk podziękował wszystkim obecnym, przede wszystkim rodzinie Olijników, a także wszystkim, którzy pomogli ustawić pomnik i przeprowadzić święto. Jurij Olijnyk udziela wywiadu szlondrze, niezdolnej, tak jak i Maksym, do wielkich uczuć. Czego nie można powiedzieć o Oldze, Innie czy Kulżan, które, każda na swój sposób, kochały Maksyma. Maksyma Iszczenkę trudno nazwać bohaterem powieści. Jest on właściwie antybohaterem. Chociaż ten chorobliwy geniusz daje bardzo wyraźne i dokładne charakterystyki epoki literackiej, w której przyszło mu żyć. To jeszcze jeden rys do wyjaśnienia jego choroby. Bo on jest chory. Chory na manię sławy. Żyjąc w nowych, poradzieckich warunkach, Maksym jest dzieckiem ukraińskiej literatury klasycznej w jej radzieckiej interpretacji. Stąd wszystkie jego „zamaszki” na genialność (nie znamy i nie czytamy ani jednego wiersza Maksyma; wszystkie rozmowy o jego genialności to rozmowy samego Maksyma; otoczenie interesuje go chyba tylko jako egzot, chorobliwa narośl literackich aluzji, które w głowie Maksyma zamieniają się w odrażającą rzeczywistość). Faktycznie, Maksym Iszczenko to Don Kichot naszego perwersyjnego czasu. I jeśli bohater Cervantesa walczył z wiatrakami, to Maksym walczy z cieniami przeszłości, które uczyniły go duchowym kaleką. Z trzech możliwych zakończeń historii Maksyma najbardziej realne jest pierwsze. Musi zginąć, inaczej jego literackie szaleństwo nie będzie miało wyjaśnienia. To typ skazany na wymarcie. Umiera epoka i umiera jej chorobliwy nosiciel. Bo dwa kolejne warianty – wyjazd do Berlina do Kulżan i zwrócenie się ku religii – oznaczałyby wyzdrowienie bohatera. A taki wariant rozwiązania nie jest możliwy według całej logiki fabuły. Jeśli rozpatrywać powieść S. Prociuka przez ten pryzmat parodystycznego donkiszoterstwa, którego bohater nie rozumie całej tragikomiczności sytuacji, w której jest w roli kozła ofiarnego, wtedy trzeba będzie uznać, że „Ofiarowanie” to najbardziej paradoksalna i najbardziej dramatyczna parodia literacka naszej wypaczonej aliterackiej epoki. I wtedy ta powieść wcale nie jest najgorszą w dorobku Stepana Prociuka. Jest jedną z najbardziej bolesnych i najbardziej szczerych historii o człowieku, który stał się ofiarą własnych literackich aluzji. Czyli dobrowolnym samobójcą (moralnym lub fizycznym), który nigdy nie może wyplątać się z pułapki literaczyzny. Zatem wychodzi na to, że myliłem się ja, a S. Prociuk, świadomie lub nieświadomie, opowiedział jedną z najbardziej realnych współczesnych historii literackich. A seksualne perwersje w powieści niczego nie oczerniają, a tylko naświetlają ukryte rozwiązłość naszych dusz. NASZA KSIĄŻKA

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Rodacy uczcili pisarza

Jewhen Buket Zdjęcie autora Niedawno we wsi Byszów w rejonie makarowskim na Kijowszczyźnie uroczyście odsłonięto pomnik znanego ukraińskiego pisarza Mykoły Jakowycza Olijnyka. Jego ustawienie zainicjował wiejski head Byszowa Anatolij Taranczuk, autorem projektu był zasłużony artysta Ukrainy Anatolij Marczuk, a ideę zrealizował rzeźbiarz Wołodymyr Szołudźko. Lecz cała ta praca nie miałaby rezultatu bez pomocy sponsorskiej przedsiębiorcy Michajła Zacharczenki. Na uroczystość z okazji odsłonięcia pomnika w jego rodzinnej wsi przybyli krewni pisarza: siostry Warwara Jakiwna i Maria Jakiwna, żona Nadija Maksymiwna, synowie Jurij Mykołajowycz — członek Związku Pisarzy, i Oleh Mykołajowycz — członek Związku Dziennikarzy, przedstawiciele władzy rejonowej, organizacji społecznych, mieszkańcy Byszowa. Uroczystość otworzyła pieśń „Pieśń o Byszowie” na słowa Ludmyły Myroszkiny i muzykę Jurija Krombeta — mieszkańców wsi, w wykonaniu ludowego amatorskiego zespołu „Lubystok” Byszowskiego Domu Kultury. „Bardzo mnie cieszy, że mogę być na tym święcie, nie tylko dlatego, że jest ono ku czci mojego ojca, ale także dlatego, że tutaj dziś zaczynają się procesy odrodzenia, ludzie zaczynają rozumieć, że światem rządzą nie tylko pieniądze, lecz także duchowość, kultura — powiedział w swoim powitalnym przemówieniu Jurij Mykołajowycz Olijnyk — dlatego jestem bardzo wdzięczny wiejskiej radzie, wszystkim mieszkańcom Byszowa, a przede wszystkim młodemu pokoleniu za to, że rozpoczęliście ten proces. Bardzo chciałbym, żeby nigdy nie został przerwany”. „W październiku 2005 roku w Nowosiłkach odsłonięto pomnik towarzysza broni Mykoły Olijnyka Petrowi Sy-

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

UNIKALNY PRZEKRÓJ ERUDYCJI GRAFICZNEJ

Ołeksandr FEDORUK, doktor sztuk o sztuce, profesor, członek zwyczajny Akademii Sztuk Bez Witalija Mitczenka nie wyobrażamy sobie rozwoju ukraińskiej książki, tego wysokiego poziomu, jaki osiągnęła w ostatnim czasie i który dziś reprezentuje na tle standardów światowych, organicznie wpisując się w prestiżowe nurty kultury projektowania graficznego. Projekt książki — termin, który ugruntował się w procesie wydawniczym dosłownie w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci, a w szerokim rozumieniu oznacza sztukę opracowania graficznego i ilustrowania książki, którą kształtowali i kształtują błyskotliwi mistrzowie, subtelnie, stylistycznie nienagannie i wytwornie odtwarzający estetyczne oblicze ukraińskiej książki. Do znakomitych artystów, którzy wnieśli w opracowanie książki swoją twórczą wizję i zrozumienie, swoją erudycję artystyczną, zaliczamy Witalija Mitczenka. Już ponad 35 lat ten artysta, który obecnie znajduje się w rozkwicie twórczych zamierzeń, szlachetnie i nienagannie pełni swoje artystyczne posłannictwo, a każde nowe dzieło, które rodzi się w murach jego pracowni — czy to kompozycja graficzna na sztalugach, czy ilustracja, czy nowe wzorcowe kroje pisma, czy kultura pisma graficznego, które zaliczamy do rodzaju kaligrafii — świadczy o guście, erudycji, inteligencji autora. A książki, produkcja nakładowa, czasopisma, afisze, katalogi, które projektuje jako graficzny, są wzorcowe, naznaczone intelektem artystycznym; stawiamy je w tym jakościowo estetycznym szeregu, który odpowiada kryteriom nowoczesnego myślenia artystycznego i odnosi się do szerokich wyobrażeń o konkretnym przekroju historii sztuki. Śmiało, bez zastrzeżeń dowodzimy, że dziś ukształtował się już oryginalny styl Mitczenka, występuje jego klasyczna akademicka manera, którą wyniósł podczas studiów w Moskiewskim Instytucie Poligraficznym, a potem doskonalił w światowie znanej Akademii Sztuki Drukarskiej w Lipsku. Mitczenko ma naśladowców, uczniów, którzy torują w sztuce przetarte przez niego ścieżki… Kiedyś wielcy nasi artyści H. Narbut, M. Butowycz, H. Jakutowycz podnieśli jakościowy przekrój ukraińskiej książki — głęboko znali ukraińską książkę rękopiśmienną, a także drukowaną z epoki baroku. Jakościowe osiągnięcia wielkich mistrzów swego czasu przejął, a następnie własną pracą, twórczością uwieńczył Witalij Mitczenko, i można się dziwić, a zarazem zachwycać, z jakim smakiem i taktem to czyni. Proponowana książka artysty ma metaforyczny, werbalnie wyjaśniony tytuł — „Wędrówki” i wskazuje na niecodzienne karty jego twórczości, która rozwijała się i kształtowała przez wiele lat niezwykłego życia artystycznego; ustawia w logiczną linię ewolucję artystyczną na różnych zakrętach jego biograficznego losu — od pierwszych studiów w Saratowskiej Szkole Sztuk Pięknych po znaczące podróże po miasteczkach Ukrainy i krajów europejskich, na błogosławione plenery do Siedniewa — twórczego przystani artystów naszego państwa, na Krym, gdzie rozkwitał talent I. Bogajewskiego, M. Woloszyna, F. Zacharowa, P. Stolarenki, do ukochanej przez niego Sulimiwki — siedziby znanego kozackiego rodu pułkowniczego. „Mandry” to artystyczna spowiedź autora, którą on ufnie przedstawia do osądu wdzięcznemu widzowi i czytelnikowi. „Mandry” to książka etapowa, gdyż podsumowuje ponad trzydziestoletnią drogę twórczą artysty, ukazując jego wzniesienie przez przecięcia i znaki losu. W takim rozumieniu „Mandry” postrzegane są jako artystyczny los samego Mitczenki. Bibliofile cenią książki zilustrowane i opracowane graficznie przez Mitczenkę, ponieważ demonstrują one wysoką kulturę sztuki książkowej. Wymieńmy pobieżnie jedynie niektóre z szeregu tych wydań, biorąc pod uwagę nasze ograniczone możliwości ich prezentacji, lecz znamienne jest, że wszystkie wymienione prace są perłami sztuki książkowej. Zatem „Pochwała głupoty” Erazma z Rotterdamu, „Wieczory na chutorze koło Dikanki” Mikołaja Gogola, zbiór poezji barokowej „Lutnia Apollina” — wszystkie z 1981 r., „Jan Krzysztof” Romain Rollanda (1982), „Don Juan” G. Byrona (1985), „Mazepa” Bohdana Lepkiego (1994), „Ogień z popiołu” Iwana Draczа (1995) — i to nie wszystko: poza wymienionymi na liście — dobra setka opracowanych wydań, wśród których wiele literatury edukacyjnej… Mitczenko ukształtował się zawodowo, pracując w wydawnictwie „Dnipro”, a dziś jest głównym artystą wydawnictwa „Hramota”. Zatem „Mandry” przywracają pamięć artysty o specjalizacji na niwie sztuki grafiki książkowej, w której dziedzinie jego twórczość jest dobrze znana i ceniona na Ukrainie. Postanowiwszy wydać własne „Mandry”, Witalij Mitczenko jakby tym samym ukazał bogatą paletę swojej twórczości, zebrał w jedną całość materiały, które mają wartościowe kryteria, naznaczone aktualnością artystyczną, a także naukową. Książka w porządku chronologicznym rozwija kolejną stronę talentu artysty — jego twórcze inicjacje w dziedzinie grafiki sztalugowej, kaligrafii, ukazując, oprócz designu graficznego, krąg artystycznych zainteresowań, a także problemy artystyczne jej autora. Mitczenko odrodził tradycje ukraińskiej kaligrafii, nadając jej poetykę opartą na estetyce wizualnej, nieodłączną częścią której jest stan duszy artysty. Jego znaki pisane semantycznie nawiązują dialog z cyrylicką kulturą dawnych ukraińskich ksiąg rękopiśmiennych, barokowymi znakami w starodrukach, genetycznie ciążą ku pamięci o Georgiju Narbucie, i w tym sensie Witalij Mitczenko jest wdzięcznym kontynuatorem genialnego grafika.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Topos klęski Maksyma Iszczenki

Jewhen BARAN, Iwano-Frankiwsk Stepan Procjuk. Ofiarowanie: Powieść. — Iwano-Frankiwsk: Tipowit, 2007. — 207 s. (Seria „Inna proza”). Nie zamierzałem ponownie czytać powieści S. Procjuka „Ofiarowanie”. Cztery lata temu, kiedy dopiero co została wydrukowana na łamach „Kurjera Kryvbasu”, po przeczytaniu utworu powiedziałem autorowi, że to najgorsza spośród jego powieści. A gdy pojawiła się replika Petra Fedotiuka w „ŁU”, to mimo pewnej ostrości ocen w zasadzie zgadzałem się z recenzentem. Prawdopodobnie nigdy nie wypowiedziałbym się publicznie o tej powieści tak, gdyby nie ukazał się kolejny głos na jej temat, napisany przez dziennikarkę Nadiję Semenkowycz w gazecie „Wieczorny Iwano-Frankiwsk” („Ofiarowanie” dla kogo? albo Degeneraci, „cholera jasna”!” // „Wieczorny Iwano-Frankiwsk”, nr 17, 10 maja 2007 r. — s. 5). Ocena Nadiji Semenkowycz jest ostra i negatywna. Przytoczywszy jedną z pierwszych scen seksualnych w powieści, dość odrażającą, Nadija Semenkowycz akcentuje wyłącznie tę odrażającość, wyciągając ogólny negatywny wniosek. Przy tym w recenzji dziennikarki jest, moim zdaniem, istotna uwaga, a mianowicie przesycenie aluzjami literackimi i intelektualnymi dygresjami. Choć wniosek znów jest nieco dziwny: „Zbyt wiele nazwisk w «Ofiarowaniu» zauważył szanowny docent (…)”. Nie wiem, dlaczego S. Procjuk rozpoczął serię „Inna proza” właśnie od tej powieści. Bo najlepsza spośród jego powieści, ostatnia napisana przez niego, to „Zniszczenie lalki”. Być może zadziałało pragnienie ujrzenia powieści w wersji książkowej, dla czego pisarz dokonał poprawek składniowych. Mówiąc, że „Ofiarowanie” jest najgorszą powieścią S. Procjuka, nie miałem na myśli scen seksualnych związków z kobietami. Tu akurat wszystko jest umotywowane wewnętrznymi zaburzeniami psychicznymi głównego bohatera, poety z Miczurówki, Maksyma Iszczenki. Być może tych scen jest zbyt wiele (rzeczywistych i wymyślonych, stworzonych chorobliwą wyobraźnią Maksima), ale kobiet, z którymi spotyka się Maksim, jest niemało jak na jedną powieść: niekochana żona Olga, niekochana kochanka Inna (to właśnie ona staje się ofiarą najbardziej rozpasanych seksualnych perwersji Maksima), niekochana uzbecka poetka Kuldżan i wreszcie rzekomo ukochana studentka Maria, „dziewczyna z oczami nie to łani, nie to antylopy, a jeśli bez ironii, to z oczami, których nie sposób zapomnieć!”. Właśnie ta ostatnia z jego ukochanych, jego „ostatnia tablica wiary w miłość”, jego „bogarodzicielski topos”, postępuje z Maksimem tak, jak on robił ze wszystkimi innymi kobietami: wykorzystawszy go do małej intrygi, porzuca niedocenionego geniusza miczurinowskiego dla zabezpieczonego życia z czterdziestoletnim biznesmenem. I jakiegokolwiek romantycznego nimbu nie nadałby Maksim swojej ukochanej, ona okazała się prawdziwą

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 14Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

TURYSTYKA WIEJSKA W KRAINIE TALENTÓW

przeszkodą jest nie tylko ogólna zacofanie gospodarcze i nierozwinięta infrastruktura społeczna wsi, ale także przeszkody organizacyjne i biurokratyczne. Turystyka wiejska jest podzielona na pół między dwa ministerstwa: Ministerstwo Kultury i Turystyki oraz resort rolnictwa. Przedstawiciele Ministerstwa Polityki Rolnej, nawiasem mówiąc, z jakiegoś powodu w ogóle nie pojawili się na wystawie. Dziennikarze podczas wyjazdu prasowego, zorganizowanego przez Narodowy Klub Prasowy Reform, usłyszeli wiele narzekań na problemy turystyki wiejskiej. Za główną przyczynę uznawano notoryczny „brak bazy legislacyjnej”. A ustawy, po pierwsze, latami „wysiaduje się” w parlamencie, jak na przykład wciąż nieprzyjęty projekt ustawy o wiejskiej turystyce zielonej. A po drugie, jeśli już są przyjmowane, to co z tego? Ustawa o turystyce, nie stricte zielonej, a o turystyce w ogóle, została przyjęta jeszcze 6 lat temu. Ale, jak przyznał na konferencji prasowej jeden z urzędników państwowych, ta ustawa jest „martwa”, ponieważ trzeba do niej jeszcze przyjąć mnóstwo tak zwanych aktów wykonawczych. Petro ANTONENKO Zdjęcia autora POKAZAĆ JEST CO, ALE KTO POKAŻE? W Muzeum Architektury Ludowej i Budownictwa w Pyrohowie pod Kijowem 18—19 maja odbyła się V Ogólnoukraińska wystawa-targi wiejskiej turystyki zielonej „Ukraińska wieś zaprasza”. A w jej programie — święto mistrzów sztuki ludowej Ukrainy. Wystawę przeprowadziła organizacja społeczna — Związek Wspierania Rozwoju Wiejskiej Turystyki Zielonej na Ukrainie, a także dwie instytucje państwowe — komitet rolny parlamentu oraz Państwowa Służba Turystyki i Kurortów Ministerstwa Kultury i Turystyki. Wzięli w niej udział właściciele wiejskich gospodarstw z regionów Ukrainy. To gospodarze o statusie prywatnych przedsiębiorców, którzy jako rodzaj swojej działalności wybrali nie rolnictwo czy hodowlę, a taką, póki co, egzotyczną dla wsi działalność, jak turystyka. Na tyle egzotyczną, że ledwo się rozwija. Sprawa ciekawa i perspektywiczna, w Europie dość rozpowszechniona. U nas na Warwara Tymofijiwna Tataryn — mistrzyni haftu ze wsi Pidzacharyczi w rejonie putylskim obwodu czerniowieckiego. Oczywiście jej piękne hafty, przede wszystkim ręczniki, koszule, trzeba zobaczyć na własne oczy. Dowiedziałem się, że ta żwawa, energiczna kobieta ma wnuki i prawnuki. Co najmniej siedem pokoleń rodziny kocha haft. Pani Warwara pokazała mi wyszywane koszule, które mają 100 lat — to prace jej babci. Haftowała także matka mistrzyni, szyją jej córki, wnuczka. A mistrzyni opowiedziała jeszcze, że w ich okolicy od dawna panuje taki zwyczaj: na każde wielkie święto człowiek powinien mieć osobną koszulę. Jedną zakłada na Boże Narodzenie, drugą — na Wielkanoc, trzecią szyje na Przemienienie Pańskie, czwartą — na Pokrowę Mykoła Iwanowycz Łucenko — nauczyciel zajęć technicznych w szkole średniej we wsi Kliszczynci w rejonie czornobajewskim na Kijowszczyźnie. Mistrz-rzeźbiarz, uczestnik wystaw. Ma wielu uczniów, bo kieruje szkolnym kółkiem młodych rzeźbiarzy. Chłopcy i dziewczęta z ogromną przyjemnością tworzą wspaniałe dzieła, demonstrują je na wystawach. Jednym z wiodących tematów twórczości nauczyciela jest Szewczenkiana Pięknie śpiewają młódki ze Smiły na Czerkaszczyźnie Wszystko to jest bardzo przykre w powiązaniu z tym, że na Ukrainie jest gdzie wypocząć i co pokazać. Również poprzez turystykę wiejską. A póki co te prywatne gospodarstwa turystyczne (czyli hotel z kompleksem usług wycieczkowych, sportowych, rozrywkowych) można policzyć na palcach. Choć pokazywać Ukrainę warto nie tylko obcokrajowcom, ale i samym Ukraińcom. Ukrainiec nie zna Ukrainy! Nawiasem mówiąc, wspominano na wystawie przykład Rosji, gdzie obecnie położono akcent na tak zwanej turystyce wewnętrznej: pokazują Rosjanom Rosję. Nie ma wątpliwości, że oprócz innych aspektów (biznes, zdrowie, wypoczynek), jest to także część kampanii ideologicznej wielbienia „wielkiej Rosji”. W końcu wzmacniania idei narodowej. Czyż to dla nas zbędne? Powróćmy do wspaniałego święta mistrzów ludowych, gdzie jeszcze raz można było się przekonać, jak wielka, piękna i bogata w talenty jest nasza ziemia oraz jak nagła jest potrzeba zielonej turystyki. Ołeksandra Prenko z Kirowohradu pracuje w dość oryginalnej dziedzinie twórczości ludowej — lalki dywanowe. Wspaniałe wyroby wykonane są ze zwykłych różnobarwnych skrawków tkaniny. Ciekawostką jest, że mistrzyni urodziła się na Północnym Kaukazie, w Dagestanie, gdzie, podobnie jak na Ukrainie, są spore tradycje tkackie, a jej prace właściwie są cząstką tej sztuki. Już ponad półtorej dekady Ołeksandra mieszka na Ukrainie, prowadzi studio tkactwa w obwodowym centrum dziecięco-młodzieżowym, które sama założyła. Prace członkini Narodowego Związku Mistrzów Ludowych Ukrainy także nie raz zdobiły prestiżowe wystawy A spróbujcie połtawskich klusek. I to nie skądkolwiek, a z samej Gogolowskiej Dykanki W ekspozycji Krymu swoje wspaniałe prace demonstrowali kowale. Zaprosili oni do paleniska i kowadła ministra kultury i turystyki Ukrainy Jurija Bohuckiego, który wspomniał, że kiedyś jako dziecko trzymał w rękach młot kowalski w kuźni

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

DUCHOWA MISJA KYRYŁA STECENKI 24 maja 125 lat temu Czerkaszczyzna podarowała Ukraińskiej Kulturze Duchowej skarb światowej skali. W malowniczej wsi Kwitky urodził się wybitny ukraiński kompozytor, działacz kulturalno-społeczny i państwowy, orędownik ukraińskiego kościoła narodowego Kyryło Hryhorowycz Stecenko.

Tina PERESUŃKO, kanał radiowy “Kultura” Życie Kyryła Hryhorowycza było unikalne, pełne dynamiki i ruchu, ognia i oddania temu intuicyjnemu głosowi serca, który prowadził go przez Los. Przeżywszy zaledwie 40 lat, kompozytor stworzył około 50 romansów i zespołów wokalnych, ponad 50 utworów chóralnych, opery dla dzieci i monooperę “Ifigenia w Taurydzie”, muzykę do przedstawień teatralnych, a także dziesiątki opracowań ukraińskich pieśni ludowych. Podróżując po Ukrainie z koncertami chóralnymi razem z wybitnym Mykołą Łysenką (który powiedział o Kyryle: “Oto kto zastąpi mnie po mojej śmierci”), poznał unikalne piękno pieśni ludowej. Jako dyrygent założył ponad 30 zespołów chóralnych — profesjonalnych, amatorskich, dziecięcych, świeckich i cerkiewnych. Kyryło Stecenko stał się fundatorem i kierownikiem Pierwszego ukraińskiego chóru narodowego w 1918 roku, Ukraińskiej Republikańskiej Kapeli (1919) oraz Drugiej Wędrownej Kapeli (1920). Po nauce w Sofijskiej szkole duchownej, Kijowskim seminarium duchownym, Szkole Rosyjskiego Towarzystwa Muzycznego i Szkole Muzycznej Mykoły Łysenki, kompozytor podarował światowej kulturze unikalne utwory duchowe: Trzy Liturgie, “Wsienoszczną”, “Panichidę”, “Pieśni Cherubinów” (6 utworów), “Miłosierdzie pokoju” (4 utwory), “Chwalcie imię Pańskie” (9 utworów), “Nabożeństwo wielkanocne”, “Kolędy i szczedriwki” (50 utworów), kanty religijne i inne dzieła. Duchowa misja Kyryła Hryhorowycza Stecenki to połączenie swojego narodu z Korzeniami i Bogiem. Kultura ludowa, twórczy spadek “systemu korzeniowego” Ukrainy — Szewczenki, Franki, Łesi Ukrainki — oraz energia ziemi — to ta przestrzeń, która go kształtowała i z którą połączył się we współtworzeniu w imię przyszłego rozkwitu kulturalnego państwa. Za każdym razem, interpretując i rozpoznając swoje przeznaczenie, kompozytor starał się znaleźć takie formy i metody zachowania korzeni narodu, które najgłębiej wcielałyby zamysł Stwórcy względem Przeznaczenia Ukrainy. Dlatego jako pedagog Kyryło Hryhorowycz opracował nowatorskie metodyki i repertuar do nauki muzyki i śpiewu dla uczniów na podstawie pieśni ludowej, rozpatrując ukraiński folklor jako potężne narzędzie wychowania społeczno-patriotycznego dzieci i młodzieży. Do tej pory te prace nie zostały wydane i nie były wykorzystywane w szkolnej praktyce muzycznej, jednak istnieją już porozumienia z wydawnictwem w sprawie druku “Śpiewnika szkolnego” jubilata. Kompozytor wykazał się także jako działacz państwowy. W czasach Centralnej Rady, Hetmanatu i Dyrektoriatu kierował wydziałem muzycznym w Ministerstwie Oświaty, w Głównym Zarządzie Sztuki i Kultury Narodowej, opracowuje ideologię ukraińskiej kultury narodowej. Tworzy państwową orkiestrę instrumentów ludowych, narodową orkiestrę symfoniczną, wydawnictwo muzyczno-pedagogiczne, zbiory nut chóralnych, instytut dyrygencki, towarzystwo muzyczne. Jeszcze prostszą interpretacją procesu harmonizacji kultury narodowej jest zachowanie i koncentracja kapitału twórczego kompozytora. Ośrodkami takiego procesu są muzea. W rodzinnej wsi kompozytora Kwitky w rejonie korsuń-szewczenkowskim, w budynku szkoły, gdzie się uczył i pisał swoje pierwsze utwory muzyczne, stworzono jeszcze za czasów władzy radzieckiej Muzeum im. Kyryła Stecenki. Jednak z powodu braku finansowania, uwagi społecznej i państwowej, w wyniku 10-letniego braku remontu systemu grzewczego, ściany, sufit i podłoga muzeum mają wszelkie szanse “pęknąć w szwach”, niszcząc artefaktowe ślady twórczej drogi kompozytora. A bohaterowie Muzeum im. K. H. Stecenki (tak nazwał pracowników muzeów narodowych Saśko Położynski, odpowiadając na pytanie dziennikarza “5 kanału”, w kim widzi współczesnych bohaterów narodowych) zmuszeni są, kierując się wewnętrznym oddaniem sprawie narodowej, zbierać z ostatnich kątów “prowiant” dla muzealnych “zasobów” (farby, miotły, wykończenia). Lecz nawet w muzeum, które jest centrum oświatowym i nośnikiem tradycji kulturowo-ideologicznej, wciąż zachowuje się radziecki fundament stosunku do twórczości Kyryła Stecenki: “Żywiołowe dążenie Stecenki do niesienia wysokiej kultury szerokim masom pracujących było współbrzmiące z leninowską ideą rewolucji kulturalnej, adresowanej do milionów i dziesiątek milionów pracujących, którzy stanowią kwiat kraju, jego siłę, jego przyszłość” — takie napisy tworzą przestrzeń muzealną ekspozycji. Za czasów władzy radzieckiej świadomie unikano jego twórczości duchowej, a decyzję Kyryła Hryhorowycza o zostaniu księdzem interpretowano jako wymuszoną, “aby wyżywić rodzinę”. Jednak Kyryło był orędownikiem kościoła narodowego, gdyż to właśnie on zorganizował parafie z ukraińskim językiem nabożeństw, stworzył cerkiewny repertuar muzyczny na podstawie narodowego melosu i tradycji. Obok metropolity Wasyla Łypkiwskiego stał się jednym z fundatorów Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (1921 r.), zostając później jego protoprezbiterem. Dzisiaj, niosąc odpowiedzialność rodową za właściwe odkrycie twórczego spadku swojego dziadka, wnuk kompozytora Kyryło Wadymowycz Stecenko zainicjował opracowanie “Ogólnoukraińskiego programu kulturologicznego “Kyryło Stecenko — 125”. W warunkach ścisłej współpracy państwa, społeczności i społecznie odpowiedzialnego biznesu uda się go zrealizować. Jubileuszowe przedsięwzięcia lat 2007—2008 obejmują realizację projektu „Muzyka duchowa Kyryła Stecenki w soborach Ukrainy”, unikalnego programu śpiewaka Pawła Huńki z Wielkiej Brytanii „Romanse Kyryła Stecenki”, festiwalu muzycznego „Serce Ukrainy” w obwodach czerkaskim, winnickim i kijowskim, programu trasy koncertowej po małych miastach Ukrainy od Kijowa do Odessy: „Szlakami Drugiej wędrownej kapeli Kyryła Stecenki”, a także uroczystego koncertu w Narodowej Operze Ukrainy. Dekret Prezydenta Ukrainy przewiduje również druk jubileuszowego znaczka pocztowego i koperty, wydanie publikacji nutowych, prac pedagogicznych i muzykologicznych Kyryła Stecenki oraz jego spuścizny muzycznej na płytach kompaktowych, przeprowadzenie konferencji naukowej w Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, koncertów i wieczorów tematycznych w regionach Ukrainy. Na początku ubiegłego wieku los zetknął wybitnych przedstawicieli budowania narodu — Kyryła Stecenkę, który realizował życiowy testament Mykoły Łysenki, oraz Hetmana Ukrainy Pawła Skoropadskiego (w którego rządzie pracował kompozytor). Podobnie i dziś, w jednym wymiarze historii, a może i w podobnych warunkach, kontynuują tworzenie przestrzeni tożsamości i duchowości Ukrainy, odkrywając potencjał swojej Rodowej Misji wnukowie wybitnych przywódców narodowych. Kyryło Wadymowycz Stecenko, skrzypek i kompozytor, obecnie członek Narodowej Rady ds. Kultury i Duchowości przy Prezydencie Ukrainy, autor monografii „Strategie kultury Ukrainy”, a także Mykoła Witalijowycz Łysenko — dyrygent Państwowej Estradowej Orkiestry Symfonicznej, regent chórów muzyki duchowej, dziennikarz. Niedawno na Ukrainę powrócił wnuk Pawła Skoropadskiego — Borys Danyłowycz Skoropadski, który pragnie przywrócić prawdę o Drugim Hetmanacie i wcielić w życie państwowotwórczą ideę Trzeciego Hetmanatu. Rodowa odpowiedzialność wnuków jest ściśle spleciona z narodową i są oni zmuszeni szukać form konsolidacji w imię przezwyciężenia kryzysów narodowego i państwowego. Tak opracowywana jest idea stworzenia potężnego Ukraińskiego Sojuszu Promocyjnego (UPA-2), który, stosując technologie nowoczesnego zarządzania, będzie sprzyjał aktualizacji i rezonansowemu rozpowszechnianiu ukraińskich wartości i tradycji w imię budowy Ukrainy. „Rodowa trójca” — Kyryło Stecenko, Mykoła Łysenko, Borys Skoropadski — troskliwie zawiesza portret kompozytora podczas jubileuszowego wydarzenia.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗

Włoscy dokumentaliści filmowi o Czarnobylu

Walentyna Dawydenko W ramach Międzynarodowego Festiwalu Filmów Dokumentalnych „Kinolitopys” w małej sali klubu kinowego NaUKMA odbyła się prezentacja filmu „Pamiętać o Czarnobylu”. Pomysł i koordynacja projektu należą do Franceschi Lomastro i Andrija Omelanjuka. Zrealizowało go stowarzyszenie „IL PONTE-MIST” wspólnie z urzędem miasta Caldonazzo (prowincja Vicenza, Włochy). To właśnie w tym mieście o tragedii w Czarnobylu opowiedziało troje ukraińskich artystów: Anatolij Hajdamaka — malarz, autor ekspozycji Muzeum Czarnobyla w Kijowie, Ihor Kostin — fotoreporter, dla którego upowszechnianie informacji o Czarnobylu stało się sprawą całego życia, oraz Lina Kostenko — poetka, która w swojej twórczości nie tylko odzwierciedliła dramat zrujnowanej ukraińskiej ziemi, ale sama wielokrotnie uczestniczyła w wyprawach do opuszczonych czarnobylskich wsi. Podstawą taśmy są wrażenia włoskich autorów Manuela Baldiniego i Fabia Fernanda z wystawy Anatolija Hajdamaki w Caldonazzo. W starożytnej willi, która zachowała ducha epoki renesansu, tego symbolu harmonijnego postępu ludzkości, artysta umieścił obiekty, które gwałtownie kontrastują ze środowiskiem czystej, kwitnącej przyrody i majestatycznej architektury. Dokumentalne zdjęcia, panneau, krzyże przewiązane ręcznikami tworzą memoriał cierpień całego narodu, uosabiając przestrogę dla całej cywilizacji ludzkiej przed niedopuszczalnością powtórzenia tego nieszczęścia na jakimkolwiek terytorium. Ukraińska kołysanka brzmi żałośnie za kadrem, bo rozszerzone oczy dzieci czarnobylskiej wiosny patrzą z ekranu na wszystkich dorosłych, którzy dopuścili do tej tragedii. Dźwięk i obraz autorzy budują dalej na kontraście. Po radosnej włoskiej dziecięcej piosence kadry towarzyszy charakterystyczny dźwięk dozymetru, który świadczy o niewyobrażalnym przekroczeniu dawki promieniowania. Dokumentalne zdjęcia tamtych czasów ukazują panoramę katastrofy czarnobylskiej, gdzie Apostołowie XX wieku w białych strojach i respiratorach — likwidatorzy awarii oraz jej odważni kronikarze, jak fotograf Ihor Kostin. Oto on biegnie, wyposażony w takie środki ochrony, a widocznie bezbronny, by zrobić kilka zdjęć reaktora i wrócić do helikoptera, gdzie pilot nawet nie wyłącza silników, czuwając nad każdą minutą zagrożenia dla życia. Takie dokumentalne wtrącenia w fabułę wywierają niezapomniane wrażenie na zagranicznym widzu. I autorzy filmu wmontowują te kadry, w których żywe wrażenia włoskich dzieci i dorosłych uzupełnione są dziecięcymi rysunkami — opowieściami o kruchości tego świata wobec zagrożenia ludzkiej chciwości i zaniedbania. Ukraińska pisarka i literaturoznawczyni w Rzymie Oksana Pachlowska, komentując obraz, mówi o znacznie głębszych korzeniach tego ludobójstwa wobec narodu ukraińskiego, poświadczonych historią wszystkich czynów minionej totalitarnej władzy. Franceska Lomastro, jeden z koordynatorów projektu, opowiedziała, że Włosi odebrali zobaczone jako skondensowany ból wszystkich społecznych i ekologicznych tragedii ludzkości: „Osobiście Ukraina otworzyła się dla mnie jako ziemia wielkich historycznych i ludowych tradycji. Dwa lata temu po raz pierwszy zorganizowaliśmy wielką wystawę ukraińskiego malarstwa, która wszystkim bardzo się spodobała. Poznawszy malarza Anatolija Hajdamakę, chcieliśmy zorganizować wystawę jego obrazów, ale on zaproponował zupełnie inny projekt dokumentalnej ekspozycji tragedii czarnobylskiej. Już gdy tylko zaczęliśmy omawiać jej realizację właśnie w taki sposób, w kontraście z przepięknym pejzażem starożytnej włoskiej willi, ciarki przeszły mi po skórze, tak to było wstrząsające. Anatolij Hajdamaka, pokazując nam eksponaty muzeum czarnobylskiego, powiedział: „Chcę jedynie opowiedzieć o bólu mojego narodu jako przestrodze dla całej ludzkości”.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Fortsetzung von einer früheren Seite — Seitenausschnitt

nauka nie mogła swobodnie wyrazić słów uznania dla Kijowa i kijowian za to, że przez kilka miesięcy powstrzymali hitlerowską hordę, a tym samym przyczynili się do skutecznej obrony Moskwy. Wręcz przeciwnie, niektórzy z „historiografów” na cały świat oskarżali porzuconą na pastwę losu „matkę miast ruskich” o to, że rzekomo otworzyliśmy agresorom drogę na północny wschód… Niech Bóg będzie wam sędzią, panowie „podmoskiewscy” kronikarze. Gdzieniegdzie zachowały się jeszcze betonowe potwory na kierunku południowo-zachodnim — bezsensowne, długotrwałe punkty ogniowe, „doty”. W niektórych z nich entuzjaści fundacji „Poszuk” odnajdują szczątki skazanych na zagładę garnizonów — oficjalnej Moskwie obojętne jest, kto oddał życie za jej ocalenie w Sekretarz odpowiedzialny Iryna Szewczuk Dział literatury Uliana Hlibczuk 270-55-57 Dział kultury Walentyna Dawydenko 270-55-57 Dział pracy prosvitiańskiej Olha Skrypkina 270-55-57 Dział korekty Tetiana Szczerbak Iryna Stelmach 278-63-69 Skład komputerowy Iryna Szewczuk Oleg Bessky 278-63-69 Redaktor dyżurny Petro Antonenko

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

“Ziemia nasza wielka i szczodra, a porządku w niej nie ma”. Posłowie plemion słowiańskich — do Waregów

haniebnym 41-ym… Tylko w jednym rejonie wasylkowskim obwodu stołecznego tamten rok stał się fatalnym dla około dwustu lotniczych “czerwono-gwiazdowych” załóg: pozostawały one na czarnej liście “zaginionych bez wieści”, z odpowiednim ograniczeniem praw ich rodzin. Poszukiwacz, major gwardii lotnictwa Ołeksandr Kuzin przez ponad trzydzieści powojennych lat odnajdywał ślady upadku samolotów i identyfikował szczątki skrzydlatych wojowników, którzy bronili Kijowa w 1941-ym i wyzwalali go w 1943-ym. Wielu “bezimiennym” synom Ukrainy, Rosji, Białorusi i innych państw przywrócono ich imiona. (Zob. powieść dokumentalną “W niebie i na ziemi”. O. Kuzin, B. Spisarenko, K.: “Mołod”, 1998. — 223 s.). Księgowość 279-41-46 A d r e s r e d a k c j i : ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.com.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie “Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301222 Nakład ogólny — 41000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Zdjęcie z archiwum “SP” Wszystko to — mozaika historycznej panoramy Kijowa, owe “fragmenty hologramu”, z których (gdyby tylko przy wsparciu struktur władzy!) entuzjaści tworzą prawdziwy obraz nie tylko miasta-piękności, miasta-wojownika, ale i historycznego centrum światowej kultury nad Dnieprem-Sławutyczem. Potrzebna jest tylko państwowotwórcza wola w wytyczaniu, urządzaniu “wielogwiazdkowych” tras turystycznych dla gości z całego świata, których coraz bardziej przyciąga stolica Niepodległej Ukrainy. Wierzy się, że kraje, których budżet składa się przede wszystkim z zysków firm turystycznych, będą mogły nam tylko pozazdrościć! Ciąg dalszy nastąpi. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do “Słowa Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y “Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywny, na 3 miesiące — 9,89 hrywny, na 6 miesięcy — 19,18 hrywny. 0 7 0 2 2 4 820095 780016 STOLICA Wasyl Narieżny, Ukrainiec

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWITA» im. TARASA SZEWCZENKI

Borys SPYSARENKO Ciąg dalszy. Początek w nr 17, 18, 19, 20, 21 z 2007 r. STRAŻNICY NIETYKALNOŚCI W wspomnianej wcześniej monografii maestra O. Syłyna przedstawiono opisy charakterystyk twierdz dawnego Kijowa, których rolę często musiały pełnić klasztory i soborów. A lista historycznych obronnych budowli jest pokaźna! Dlatego zapewne także Miasto Kija zostało wybrane przez carat jako południowo-zachodni przyczółek Moskwy. A ponieważ obawa Imperium Osmańskiego przed zaporożcami, ostatecznie zlikwidowanymi przez Katarzynę II w 1775 roku, już nie istniała, to Moskiewszczyzna, rozejrzawszy się po szkodzie, zaczęła przygotowywać nasze miasto do śmiertelnej walki o jego posiadanie i prawa. Zatem do dawnych obronnych budowli dobudowano nowe. A są to częściowo zachowane do dziś także Ławra, której przypadła rola centralnej cytadeli, gdzie obok świątyni Bożej dla potrzeb twierdzy dworzanie Piotra I i Katarzyny II zbudowali skład prochu, który w razie jego wybuchu zniszczyłby świątynię chrześcijańskiego świata — Peczerską Ławrę… Powstały obronne wały i fosy na ulicy Szpitalnej wraz z kaponierami i innymi wytworami inżynierskiej myśli, do projektowania i wykonania których zapraszano znakomitych zachodnioeuropejskich architektów. Jak dowiadujemy się z przywoływanej monografii, miasto zostało otoczone wałami i praktycznie przekształcone w militarny przyczółek Moskiewskiego imperium zła… Dziś goście stolicy mogą zapoznać się w naturalnej wielkości z tymi niemymi świadkami historycznego wandalizmu, gdy Rosyjski tron, jednym z narzędzi niszczenia odwiecznej świętości, dumnej i pięknej „matki grodów ruskich”, stolicy Ukrainy, ośrodka kultury europejskiej — miasta Kijowa — wybrał sytuacyjnie niezbędne (dla siebie) umocnienie granic na południowo-zachodnim kierunku. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗

Zapowiedź

A co pozostałoby z Grodu Kija, gdyby, uchowaj Boże, Imperium Osmańskie wraz z sojusznikami rzeczywiście ruszyło na północną sąsiadkę, Moskowię, wiemy już dziś, bo dwie wojny światowe z jakiegoś powodu niszczyły przede wszystkim właśnie Ławrę, właśnie centrum miasta, właśnie jego najcenniejsze architektoniczno-budowlane duchowe dobra. W imię czego? Historycy kiedyś wydadzą swój wyrok, ale już teraz można oprzeć się na ukraińskim prawodawstwie i nazwać te działania ich zasłużoną nazwą: „certyfikatem wandalizmu”, czyli ludobójstwem przeciwko narodowi ukraińskiemu! Niestety, monumentalnych obronnych budowli Kijowa z czasów samoobrony 1941 roku zachowało się niewiele: radziecka wojskowo-historyczna Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksander PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Pierwszy zastępca redaktora naczelnego Ołeksander SZOKAŁO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn