Seite · S. 2Originalseite ↗
JEGO DEWIZA – „AVE ACADEMIA!”
Слово Просвіти, №31 за 2011 рік
Już dwadzieścia lat ze zdziwieniem pytamy samych siebie lub nawzajem: no, dlaczego?.. A odpowiedź jest prosta: brak profesjonalizmu i godności narodowej. Tego wysokiego profesjonalizmu i godności, które tak wysoko ceni się w wysoko rozwiniętych i odnoszących sukcesy krajach. I czego katastrofalnie brakuje wielu Ukraińcom – od prezydenta do kierowcy. Czy nie jednym z pierwszych u zarania niepodległości uświadomił sobie tę prostą prawdę Wiaczesław BRIUCHOWECKI, honorowy prezydent Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. A zrozumiawszy, wytrwale i metodycznie wciela sprawę swojego życia w teraźniejszość i przyszłość Ukrainy. Wbrew zaściankowemu ignoranctwu, cynizmowi i agresywności nie tylko ministerialnych urzędników.
— Panie Wiaczesławie, stał Pan u źródeł Ruchu. Nie żałuje Pan, że od pierwszych kroków niepodległości Ukrainy, dwadzieścia lat temu, nie poszedł Pan do polityki i nie zrobił tam kariery? — W żadnym wypadku! Po pierwsze, nigdy nie chciałem być w polityce. I do Ruchu szedłem z twardym zamiarem, że jak tylko zostanie on stworzony, odejdę. Po drugie, nawet mi się nie śniło, że będę zajmował się Akademią, miałem inne plany — pisać książki. Nigdy nie podobała mi się działalność polityka. I, między innymi, wtedy wielu mówiło, że niektórym trzeba było w porę odejść od polityki, w szczególności pisarzom. Bo pisarz powinien pisać utwory literackie. To bardzo ważna funkcja społeczno-kulturalna. Ale oni poszli do polityki, gdzie mało co rozumieli. Przynajmniej większość z nich. I roztrwonili to, co mogli zrobić swoim talentem. Do władzy coś ciągnie, rozumiem, że… Wtedy, a i później, po prostu „wyłamywano mi ręce” i ciągnięto do władzy. Bez uzgodnienia ze mną postawili mnie na czwartym miejscu na listach „Naszej Ukrainy”. Zadzwoniłem do nich i powiedziałem: co wy robicie? Czy zapytaliście mnie, czy chcę, czy nie? Oczywiście, wielu to dziwiło. Ale co zrobić: nie podoba mi się ta działalność. Jedyne, na co zgodziłem się swego czasu, to wybory do Rady Kijowskiej. Ale kiedy popatrzyłem na ten marazm, to na pierwszej же sesji złożyłem rezygnację: obecnie to miejsce w większości dla tych, którzy chcą coś zagarnąć… — Niejednokrotnie zdarzało się słyszeć, że siły demokratyczne przegapiły swój czas, a co za tym idzie, czas Ukrainy. Nie rozstrzygając, wspominają i „rewolucję na granicie”, i błędy Ruchu pod wodzą Czornowoła. Czy rzeczywiście nie wykorzystaliśmy poprzednich sytuacji? — Nie sądzę, żeby podczas „rewolucji na granicie” można było usunąć od władzy Kompartię. Ludzie nie byli na to gotowi. Zresztą komuniści za nic by wtedy nie ustąpili. Rzucili się do ucieczki, kiedy Jelcyn wszedł na czołg — przestraszyli się, że będzie nimi kierował, i poszli na ustępstwa. Chociaż oni i dzisiaj są u władzy. Dlatego ani w 90-tym, ani w kolejnych latach zrealizować zamierzone było niemożliwe. Wojny nikt by nie wygrał: milicja, wojska, KGB były nie po prostu w rękach kijowskich komunistów, a w rękach Moskwy. Jeśli chodzi o Czornowoła, to jest to rzeczywiście wielki człowiek. Z reguły w wielu przypadkach działał błyskotliwie. Ale nie myli się ten, kto nic nie robi. I to, co zrobił Ruch, częściowo jest jego błędem. Tym też tłumaczy się, w szczególności, jego przegraną. Kiedy w wyborach do Rady Najwyższej Ruch zdobył około siedmiu procent, rozmawiałem z Czornowołem. Wtedy odniosłem wrażenie, że on tak i nie zrozumiał kolosalnej przegranej. Jeszcze jedna przyczyna: i w 1990-tym, i później brakowało profesjonalnych kadr. A skąd miały się wziąć? Obóz demokratyczny, który ideowo i organizacyjnie objęli dysydenci, w wielu przypadkach okazał się bezradny. Dysydenci — to burzyciele wszystkiego, co stare, przeżyte. Ich akcje protestacyjne były bardzo potrzebne zastraszonemu, oszołomionemu społeczeństwu. Swoją sprawę zrobili. Ale tego mało, przed nami stanęła praca dla ekonomistów, prawników, polityków i przede wszystkim urzędników. Swoją drogą, u nas do dziś słowo „urzędnik” używane jest w negatywnym, poniżającym znaczeniu. W rzeczywistości żadne państwo bez urzędnika nie jest możliwe. Kiedy Leonid Krawczuk, zostawszy prezydentem, przyszedł do Ruchu i powiedział: jestem gotów opierać się na was. Co powiedział Ruch? „Nie, nie trzeba!” Nie uświadamiali sobie, że u demokratów nie ma komu pracować! Rozumiem, ambicje grały, uważali: nie, my będziemy pierwsi. A to była szansa znaleźć profesjonalnych ludzi, wykorzystać ich zdolności, doświadczenie. Tak, to były stare kadry, ale na swój sposób profesjonaliści. Nie idealizuję ich przygotowania za czasów sowieckich, ale istniał system doboru, kształcenia kadr. I wykładali tam w większości profesjonaliści. U nas do dziś nikt nie uczy urzędników, państwo na należytym poziomie się tym nie zajmuje. Dlatego moja decyzja o pracy w Mohylance uwarunkowana jest tym, że brakuje nam kadr. Główne zadanie dla siebie zobaczyłem nie w tym, żeby pisać książki, a w stworzeniu uniwersytetu na europejskim poziomie i przygotowaniu godnej zmiany. Bez tego żadne państwo nie powstanie. Dlaczego tabaczników Rosja wspiera z całych sił? Bo rozumie — oni mogą zniszczyć szkolnictwo wyższe na Ukrainie, i nie tylko wyższe, ale i średnie z podstawowym włącznie. Rosji to bardzo potrzebne. Potem Tabacznika wyrzucą jak niepotrzebny przedmiot, choćby nie wiem jak im wysługiwał się i dowodził swoją biało-niebiesko-czerwoną krew. Ale teraz jest Moskwie potrzebny. „Bracia” rozumieją, gdzie jest niebezpieczeństwo: niebezpieczeństwo jest w młodzieży. Jeszcze lat dziesięć—piętnaście i proces powrotu choćby w marzeniach do imperium stanie się absolutnie nierealny. — Dwadzieścia lat — to już zmiana jednego pokolenia. Analizując życie na Ukrainie, brakuje optymizmu. Kraj znajduje się w stanie totalnej wojny informacyjnej, rejestrujesz jedną porażkę za drugą. Postęp, jeśli w ogóle jest, to minimalny… — Postęp jest kolosalny. Po prostu my nie porównujemy. Powiedzcie: dwadzieścia lat temu czy mówilibyśmy o tym? Tak, są problemy. W każdym kraju rząd nie jest pozytywny. Popatrzcie, co dzisiaj dzieje się w Anglii, Grecji, Polsce. Obecnie trwa normalny proces narodzin państwa. Na arenę społeczno-politycznego życia wychodzą nowi ludzie (prawda, jeszcze młodzi), jest ich już wielu, mają zupełnie inne przygotowanie i mentalność. Wiem, ilu odnoszących sukcesy jest wśród naszych absolwentów, kto kieruje różnymi korporacjami, kto zajmuje się polityką. Chociaż kijowscy mohylańczycy nie bardzo idą do polityki, dlatego że słuchać marazmu, który tam jest, bez możliwości wpływania — to nie dla nich. Jednak w biznesie odnoszą duże sukcesy. Dlatego zmiany są kolosalne. Oto przeczytałem wywiad z Ołehem Skrypką: „Większość uważa, że wcześniej było lepiej niż teraz. Ja należę do małej kohorty ludzi, którzy są przekonani: najlepsze — przed nami, dzisiaj jest o wiele lepiej niż wczoraj”. I słusznie! Powiedzcie: moglibyśmy wyobrazić sobie jego „Krainę marzeń” 20 lat temu? Nawet dziesięć…. Po prostu nie zauważamy zmian, które zachodzą wokół, taka jest ludzka natura. Ale nawet to, co nam się nie podoba, świadczy o pewnym postępie. Kiedyś rozmawiałem z jednym reżyserem, który jeździł na Białoruś (to było, prawda, wcześniej). Opowiadał, że widział, jak tamtejsi wieśniacy bili się w piersi, mówiąc, że mają najlepszego prezydenta, najwyższą emeryturę, u nich wszystko jest. A co oni mają? Posłuchajcie wydań wiadomości z Mińska. Zapytałem: no, a jak to wszystko tam wygląda? I usłyszałem: wiesz, zrozumiałem, że socjalizm ma zapach. I przypomniałem sobie sklep spożywczy na Majdanie Niepodległości. Tam rzeczywiście śmierdziało, pod nogami — wyżłobiona podłoga, za ladą — chamka. Myśmy to wszystko zapomnieli. Teraz takie coś jest niemożliwe. A dalej trzeba pracować i tworzyć swoje struktury ze swoimi ideałami. — I mimo wszystko ludzie nie zauważają zmian. Nie, czytają, o ile miliardów dolarów wzbogacił się Achmetow czy Kołomojski i o ile hrywien zwiększyła się emerytura czy pensja u przeciętnych pracujących… — Dlaczego Pan nie stał się bogaty? Dlaczego my, Ukraińcy, patrzymy na to, jak inni się bogacą?
— Być może dlatego, że Ukraińcy mają pewne wychowanie, istnieje bariera moralno-etyczna, wzniesiona jeszcze przez ich dziadów i pradziadów. Zdecydowana większość z nich ceni uczciwie zarobioną kopiejkę. Oni nie mogą, jak Sioma Kołomojski, powiedzieć: „Mam zasadę: żadnych zasad”… — Czyż ja mówię, żeby kraść? Mówię o czymś innym. Dość płakania. Dopóki będziemy biedni, będziemy tacy, jacy jesteśmy. I dlatego trzeba stawać się bogatymi. Nie kraść. Znam setki ludzi, którzy stali się bogaci dzięki własnemu intelektowi, kreatywnemu myśleniu i pracowitości. I nie gdzie indziej, a u nas, na Ukrainie. Na przykład jest firma „Dragon Capital”. Kieruje nią nasz absolwent, Dmytro Tarabakin. I takich jest już niemało. Mogę wymienić jeszcze szkołę studiów politycznych, która uczy młodych ludzi. Czasami tam występuję i obserwuję. Jaki pomysł mieli jej założyciele? Zbierać młodych ludzi o różnych poglądach: od komunistów po „swobodowców”. Całe spektrum. Ogłasza się konkurs. Oni między sobą dyskutują. Wiecie, to już nie Symonenko czy Krawczuk z Czornowołem będą dyskutować, to poziom ludzi innego państwa, którzy potrafią słuchać siebie nawzajem. Komunista słucha „swobodowca”. I odwrotnie. Potem dyskutują, próbując znaleźć punkty styczne. A to jest ważne, bez tego niemożliwe jest zbudowanie państwa. Na antagonizmie niczego się nie buduje. Ta szkoła studiów politycznych jest dość skuteczna, kierownictwo znajduje środki, słuchaczy wożą za granicę, do Strasburga (teraz tam są). Szkołą kieruje Ihor Kohut, również nasz absolwent. Z 15 osób pracujących w szkole, 14 to nasi absolwenci. To ludzie sukcesu. Czyli, jeśli mówię: trzeba stawać się bogatymi, to nie oznacza — być achmetowami. Ale to znaczy, że trzeba normalnie żyć, i wtedy będziesz mógł działać. Są już nasi absolwenci, którzy sami ustanawiają granty dla studentów z własnych zarobionych pieniędzy, którzy pomagają uniwersytetowi, ale oni sami do tego doszli. Oczywiście, nie są jeszcze tak bogaci jak Achmetow, ale myślę, że nie muszą takimi być. Ponieważ istnieje wiele moralnych zastrzeżeń, których nie można przekraczać. Oto takie pokolenie dorasta. I los Ukrainy będzie rozstrzygać właśnie ono. — Niektórzy historycy, politolodzy przeprowadzają paralele między sytuacją polityczną za obecnego prezydenta a hetmana Skoropadskiego. I wtedy, w 1918 roku, i teraz, w rządzie panuje zalew sił antyukraińskich. Jednak potem, po klęsce URL, Serhij Jefremow wahał się, czy warto było demokratom odrzucać współpracę z hetmanem. Jak Pan sądzi: czy obecnie w imię zachowania państwa możliwa jest współpraca prawicy z ekipą prezydencką? — No, po pierwsze, niektórzy do nich poszli. Weźmy Radę Humanitarną, to specyficzny, co prawda, organ, ale spójrzcie, ilu tam jest byłych członków Ruchu. I nawet w rządzie, ten sam Ławrynowycz. Nie wierzę, że nie ma sentymentów do państwa ukraińskiego. Ale historia nigdy się nie powtarza, ponieważ wszystko dzieje się w różnych warunkach. To, że Skoropadskiego nie poparto, to ogromna stracona szansa dla państwa. Mimo wszystko Skoropadski mógł zbudować państwo, w odróżnieniu od Hruszewskiego, od Wynnyczenki, którzy okazali się niezdolni do urzeczywistnienia odwiecznego marzenia Ukraińców. Jedyną osobą, moim zdaniem, z ich otoczenia, która mogła wtedy coś zrobić, był Petlura. Jeśli chodzi o obecną władzę, to wiele rzeczy nie podoba mi się w działaniach tego rządu i prezydenta. Ale Ukraina nie może cały czas dyskutować, kto jest dobry, a kto zły. Jeśli jest coś pożytecznego dla Ukrainy, to trzeba to wspierać. Jeśli nie jest na korzyść Ukraińców, trzeba się spierać, dowodzić itd. Choć ten rząd jest bardziej profesjonalny niż wszystkie poprzednie, w tym także z czasów Pomarańczowej Rewolucji. Tak, obecni urzędnicy mają poglądy, których nie podzielam. Ale tacy ludzie są i będą. Dowódźmy innym, żeby przyjmowali nasze poglądy, a nie tylko ich hańbmy. Jednocześnie pojawia się inne pytanie: dlaczego ludzie nie idą za naszymi poglądami? Poglądy przecież niby są słuszne?! Zatem coś jest nie tak. Czyżby nasze słowa rozmijały się z czynami? — W tym kontekście przypomnijmy Pomarańczową Rewolucję. Dlaczego została stracona szansa, którą los tak łaskawie nam podarował? — Co do łaskawości, nie do końca się zgadzam, ponieważ była to akcja odważnych ludzi i mogło wszystko skończyć się znacznie gorzej (proszę przypomnieć sobie agresywność i podstępność Medwedczuka, Tabacznyka). Z naszej strony była to wielka akcja, która, według mojego przekonania, była bardzo udana. Przeprowadzana była nie dla Juszczenki, nie dla Tymoszenko — to był protest ludzi, którzy z własnej woli wyszli na place. Zobaczyłem naszych liderów, którzy nie wiedzieli, co robić z narodem. Oni nie mniej niż Janukowycz bali się tego Majdanu, nie wiedzieli, jak do niego wyjść. Ale mówili: „My wyprowadziliśmy naród!”. Ja wtedy odpowiedziałem: „Nie wy wyprowadziliście naród, a was naród wyprowadził”. I była straszna obraza, że nie uświadamiam sobie roli liderów. A co się okazało? Liderzy nie byli zdolni do pracy. To jeszcze raz świadczy, że trzeba przygotowywać nowe pokolenie. Innego nie ma, bo moralna zgnilizna i pragnienie uszczknięcia czegoś ze społecznego tortu plugawi najwyższe, najczystsze ideały… — …I nawet pod demokratycznymi hasłami… — …Pod demagogicznymi, powiedziałbym, bo oni nie byli demokratami. Co, demokratą był Tretiakow? Czy Poroszenko? A Żwanija? Jacy z nich demokraci? Oni są konformistami, demagogami.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
