Seite · S. 4Originalseite ↗
Text bei der Erkennung beschädigt — lesen Sie die Originalseite
Ataman Tyszczenko
Слово Просвіти, №31 за 2012 рік
…pomocą bagnetów czerwonego komendanta Murawjowa. Widząc, jak zaciekły opór stawiają miejscowi chłopi bolszewickim pachołkom, Tyszczenko bez wahania przystąpił do organizowania antybolszewickiego powstania i dla obrony Swaromia zebrał i poprowadził setkę Wolnego Kozactwa.
Wielokrotnie przychodziło setnikowi Tyszczence bronić rodzinnych i okolicznych wsi przed natrętnymi czerwonymi zagonami, które grabiły Ukrainę. Chłopi z okolicznych wsi wspierali powstańców jako swoich obrońców i wszelkimi sposobami im pomagali. Setka powstańcza Tyszczenki szybko rosła, a sława o niej rozchodziła się po całym okręgu aż do samego Kijowa.
Ataman Tyszczenko utrzymywał ścisły kontakt z przywódcą powstańczego okręgu na północy Kijowszczyzny, pułkownikiem Strukiem. Oddział Struka liczył wówczas ponad trzy tysiące powstańców i miał 4 armaty oraz 8 karabinów maszynowych, więc powstańcy Swaromia nierzadko w trudnej chwili otrzymywali od nich pomoc w postaci amunicji.
Pod naciskiem dobrze uzbrojonych czerwonoarmistów jesienią 1919 roku bojownicy Tyszczenki zostali zmuszeni opuścić Swaromia i wycofać się do wsi Mieżyhiria. Tam na przystani Dniepru powstańcy zajęli wrogi parowiec, wyładowany cukrem, i na nim właśnie niespodziewanie pojawili się przy zajętej przez bolszewików rodzinnej wsi i odbili ją od wroga. Na rozkaz atamana Tyszczenki cały cukier przewieziono do wiejskiego sklepu, gdzie zaopatrzono nim chłopów z przydziałów.
Po tej udanej operacji bolszewicy przez pewien czas nie niepokoili powstańców. Aż oto nadeszła wiadomość, że koperatorzy kijowskiej Kurenówki planują podnieść antybolszewickie powstanie i proszą powstańców o pomoc. Ataman Tyszczenko nie mógł odmówić i poprowadził swoich chłopców na Kurenówkę. Jednak okrutne starcia z bolszewikami nie przyniosły zwycięstwa: oddział musiał się wycofać i wrócić do wsi. „Wystąpienie kurenowskie” bezlitośnie stłumiła Armia Czerwona. Mimo tej porażki pragnienie wyzwolenia Kijowa spod bolszewików nie osłabło. Uświadamiając sobie, że można to osiągnąć tylko połączonymi siłami wszystkich powstańczych oddziałów, Tyszczenko odstępuje od pojedynczych działań i prowadzi swoją setkę do Czarnobyla, aby połączyć ją z oddziałem
Struka, który kontrolował ten teren. Pułkownik Struk radośnie powitał swojego pobratymca i wkrótce wysłał go wraz z pomocnikiem Denysem Liskuncem na spotkanie z atamanem Zelenym, z którym posłowie mieli omówić wspólne działania przeciwko bolszewikom i uzgodnić plan wyzwolenia Kijowa. Czółnem w dół Dniepru delegacja dotarła do Trypola i rozpoczęła negocjacje. Uzgodniono w nich plan wspólnego pochodu atamanów Struka i Zelenego na Kijów, okupowany przez bolszewików. Ten pochód się odbył, ale wyzwolenie miasta powstańcom się nie udało, choć bolszewicy ponieśli znaczne straty. Po odwrocie powstańców żołnierze Armii Czerwonej okrutnie rozprawili się z mieszkańcami miasta, wobec których padało choćby najmniejsze podejrzenie nie tylko o udział w powstaniu, ale także o sympatię do wyzwolicieli. Wielu kijowian wówczas po prostu rozstrzelano bez sądu i śledztwa.
Ataman Tyszczenko, podobnie jak tysiące innych ukraińskich patriotów, został zmuszony w końcu do emigracji za granicę Ukrainy. Jednak z klęską się nie pogodził i w 1922 roku nielegalnie powrócił do Kijowa, gdzie zaczął odbudowywać kontakty z antybolszewickimi ośrodkami. Po bliskim zapoznaniu się z prokijowsko nastrojonym kobzarzem Czałym Semen Zacharowycz zaczął uczyć się grać na kobzie i bandurze, a później przyłączył się do profesjonalnej kapeli banduzystów, z którą koncertował na całej Ukrainie. Przebywając w różnych regionach Ukrainy, Tyszczenko prowadził antyradziecką propagandę i agitował za stworzeniem, według terminologii NKWD, kontrrewolucyjnych ośrodków. Natarłszy na trop atamana, czekiści go wytropili, aresztowali i rozpoczęli śledztwo. I choć dalszy los tego odważnego ukraińskiego patrioty z wsi Swaromja jest dotąd nieznany, nie ma wątpliwości, że zakończył się on tragicznie, jak i los tysięcy innych oddanych synów i córek Ukrainy.
Kilka lat później NKWD zaczęło rozprawiać się z mieszkańcami Swaromii: w lutym-marcu 1938 roku aresztowano ponad 40 byłych powstańców, a wielu z tych, którzy nie mieli żadnego związku z ruchem powstańczym, karano po prostu za to, że byli jednowsi��ami sławnego Tyszczenka. Jednym z pierwszych, 10 lutego, aresztowano najbliższego pomocnika i towarzysza atamana Sydora Kusznira. 28 marca, po kilku dniach tortur, rozstrzelano
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
