Seite · S. 5Originalseite ↗
CHARKOWSKIE MIEJSKIE TOWARZYSTWO «SPADSHCHYNA» BIJE NA ALARM
Слово Просвіти, №36 за 2011 рік
— Hawryłej. Wtedy właśnie ja — Dereza, Hawryłej i inni zostaliśmy wybrani na Czernihowski zjazd gubernialny eserów. Na zjeździe nie byłem, spóźniłem się na pociąg. Na pozycjach eserów pozostawałem do dnia aresztowania. W 1929 roku za działalność antyradziecką zostałem aresztowany przez organy GPU i zesłany na Północ na okres 3 lat” (P-4476, s. 521). Oczywiste jest, że były jeszcze inne sprawy i inne zeznania, które nie wpadły mi w ręce. Rzecz w tym, że podejrzany mógł figurować w kilku sprawach naraz, jak na przykład Iwan Dawydowycz Połtoracki, którego nazwisko figuruje w sprawach archiwalno-kryminalnych nr 1295 i nr 1865. Główny werdykt wobec werkiwskich proświtian był następujący: wszystkich ich oskarżono o działalność kontrrewolucyjną i propagandę, próbę obalenia władzy radzieckiej. Powołam się na dokument końcowy: “Sprawa archiwalno-kryminalna nr 1865. 1. Zoszczenko Stepan Antonowycz, 1892, Werkiwka, nauczyciel szkoły średniej w Werkiwce; 2. Szłoma Wasyl Andrijowycz, 1887, Werkiwka, nauczyciel niepełnej szkoły średniej we wsi Bobryk; 3. Horbaczenko Kuźma Pawłowycz; 4. Hrycenko Fedir Ołeksijowycz, 1889, Werkiwka, nauczyciel szkoły początkowej; 5. Nosacz Mykyta Mychajłowycz, 1882, Werkiwka, nauczyciel niepełnej szkoły średniej; 6. Werbyło Andrij Iwanowycz; 7. Ołeksenko Mykyta Herasymowycz; 8. Sudbyn Hryhorij Henuarowycz, 1882, Werkiwka, nauczyciel szkoły średniej w Kunasziwce; 9. Połtoracki Iwan Dawydowycz, 1893, Werkiwka, nauczyciel szkoły średniej w Werkiwce”. Decyzją trójki z 29 kwietnia 1938 roku wszyscy zostali skazani na rozstrzelanie” (P-4476, s. 521). Dudczenkę Petra Kuźmicza skazano na karę najwyższą decyzją trójki z 15 kwietnia 1938 roku. O losie innych proświtian nic nie wiem. Młynek bolszewickiego terroru przemielił ich życia tak cynicznie, że nikt z ich rodziców, dzieci i wnuków tak i nie dowiedział się, co się z nimi stało naprawdę, jak zginęli, gdzie są ich groby. Wracam do Nieżyna polem, gdzie nic nie przeszkadza moim oczom zmierzyć go wzdłuż, wszerz i w poprzek, i tylko maki i niebieskie chabry gdzieniegdzie pośród dojrzałych kłosów przypominają o tragedii werkiwskiej «Proświty». Tylko łan dojrzałego żyta sławi dzisiaj życie proświtian, którzy może niczego tak heroicznego nie robili — po prostu żyli, po prostu kochali ojczystą ziemię, ojczysty język, chodzili do cerkwi, uczyli dzieci śpiewać ukraińskie pieśni, grali w «Natalce Połtawce» i w «Moskalu-czarodzieju», kupowali elementarze dla dzieci, szerzyli ukraińskie książki. Silne, mężne natury, niestrudzone w swojej pogardzie dla fałszu. Powiedziałbym nawet, że wszyscy oni są wychowankami literatury ukraińskiej, kontynuatorami narodowej sprawy Radiuka, bo przecież wychowani na powieści Iwana Neczuja-Łewyckiego «Chmury», na jego opowiadaniach «Nad czarnym morzem», «Gościnne występy», «Dziwny pogrzeb». Uformowali się pod wpływem podobnych utworów Borysa Hrinczenki, Iwana Franki, Ołeny Pciłki, Łesi Ukrainki, Mychajła Kociubynskiego… Teraz nad nimi niebieskie niebo brata się z żytnią ziemią, rozpościera bezdennie głęboki namiot sierpniowe południe, wzrok tak tonie w bezkresnej przestrzeni żyta, jak utonęła dusza proświtian w bezmiernej otchłani. Nad polem słychać pierwsze westchnienie kombajnu, po którym kładą się pokotem wały żyta. Wietrzyk tchnął, zaszeleścił konik polny, gdzieś daleko uderzył przepiór, a nad ścieżką poniosła się-popłynęła, niczym srebrny dzwoneczek, pieśń kombajnu. Obok rozbrzmiewa druga. Słońce! Słońce! To ciebie, wieczny świecie, wita łan dojrzałego żyta z kropkami maków i chabrów — imieniem zabitych, cząstkami ich żywych dusz. Ich męki, ich radość, ich pociecha — wszystko w tym życie. Powiedzże mi, królu ziemski, człowieku, dlaczegoż ty czasem bywasz tak okrutny? Werkiwka—Nieżyn—Kijów, sierpień 2011. ChMT «Spadszczyna» od 1992 roku na argumentowanych podstawach wynajmowało w Zarządzie mienia komunalnego i prywatyzacji Charkowskiej Rady Miejskiej pomieszczenia pod adresem: m. Charków, ul. Sumska, 44/2, a od 2003 roku — w tym samym budynku, tylko w innej klatce schodowej. «Spadszczyna» własnym kosztem przeprowadziła kapitalny remont pomieszczeń, które były w zaniedbanym i nieprzydatnym do eksploatacji stanie, oraz wyposażyła na europejskim poziomie klasy szkoleniowe dla młodzieży. Opłata za wynajem i usługi komunalne była dokonywana przez ChMT «Spadszczyna» regularnie i w wyznaczonym terminie. Jednak od kwietnia 2009 roku, wykorzystując naciągane powody, Charkowski Komitet Wykonawczy pod osobistą kontrolą ówczesnego mera Charkowa Mychajła Dobkina zrywa umowę o wynajem z ChMT «Spadszczyna» i żąda eksmisji towarzystwa z zajmowanych pomieszczeń. W dalszej kolejności kierownictwo Zarządu mienia komunalnego i prywatyzacji Charkowskiego Komitetu Wykonawczego składa pozew do Sądu Gospodarczego obwodu charkowskiego o eksmisję ChMT «Spadszczyna». Oprócz tego korzystne położenie (centrum miasta) oraz przeprowadzone… Wołodymyr PROCENKO, m. Sewastopol. W Sewastopolu od 14 lat pracuje szkoła-internat nr 7 z ukraińskim językiem nauczania, lecz wielu miejscowym włodarzom jej działalność nie imponuje. Chwalą się trzema miejscowymi szkołami z rosyjsko-ukraińskim językiem nauczania, gdzie istnieje pełna dyskryminacja praw dziecka do swobodnego używania języka ojczystego. Na każdym kroku uczniowie muszą słyszeć drwiny z ust nienawistników dotyczące «chachłackich klasów». Nie każdy dorosły może pokonać stałą presję psychologiczną, a co dopiero mówić o dzieciach, u których kształtuje się światopogląd?! Dla rdzennie ukraińskiej szkoły w Sewastopolu godnego miejsca nie znaleziono, więc szkoła-internat z powodzeniem pracowała w pomieszczeniu zbudowanym dla placówki przedszkolnej: 15 absolwentów już studiuje na uniwersytetach. To doskonały wskaźnik dla szkoły, w której do niedawna uczyło się 140 dzieci, a obecnie i połowy się nie uzbiera. Przyczyna tkwi w nieudolnych reformach ukrainofoba Dmytra Tabacznyka i jego niszczycielskim administrowaniu placówkami oświatowymi. Kiedy w zeszłym roku dyrektor szkoły Hałynie Kołesnyk zastępca naczelnika wydziału oświaty Wiktor Kornijec zabronił przyjmować pierwszoklasistów, miejscowa «Proświta» stała się… Wołodymyr PIPASZ, przewodniczący Zakarpackiego zjednoczenia obwodowego WUT «Proświta» im. T. Szewczenki
W 1945 r. założono Użhorodzki Państwowy (obecnie narodowy) Uniwersytet. Przez minione dziesięciolecia w jego rozwój wkładano znaczne zasoby intelektualne i materialne, pracowało nad tym kilka pokoleń mieszkańców regionu. A zatem awanturnicze rozporządzenie Gabinetu Ministrów Ukrainy z 10 sierpnia 2011 r. nr 760-r „Niektóre kwestie reorganizacji wyższych uczelni” (nawiasem mówiąc, przyjęte wtedy, gdy większość wykładowców i pracowników uczelni przebywa na urlopach, a studenci na wakacjach, co, jak widać, w oczach inicjatorów jest „dogodnym” czasem na jego uchwalenie). Przewidziano w nim likwidację. Kapitalny remont czyni biuro ChMT „Spadszczyna” komercyjnie atrakcyjnym dla nieuczciwych handlarzy. Z protestacyjnymi oświadczeniami w sprawie nielegalnej eksmisji kierownictwo ChMT „Spadszczyna” w osobie przewodniczącego Towarzystwa Wałerija Diaczenki zwracało się do miejscowych organów władzy, Charkowskiej Obwodowej Administracji Państwowej, wyższych organów władzy, organów ścigania. Odpowiedź nadeszła tylko od charkowskiej milicji i prokuratury, które „z braku znamion przestępstwa” odmówiły ochrony Towarzystwa. Dochodzić swoich praw w zależnym od władzy sądzie Ukraińcy nie zdołali: decyzje zostały powielone. A doczekać się wyników rozpatrzenia nowej skargi kasacyjnej przez Wyższy Sąd Gospodarczy Ukrainy charkowska antyukraińska władza nie chciała: 2 września 2011 roku z pomocą uzbrojonego oddziału, wycinając drzwi wejściowe i wdzierając się do pomieszczeń, wykonawcy z naruszeniem procedur przeprowadzili eksmisję pożytecznej dla społeczeństwa organizacji kulturoznawczej Ukraińców. Ignorując szereg artykułów Konstytucji Ukrainy, Postanowienie Rady Najwyższej o zakazie odbierania pomieszczeń organizacjom, redakcjom o kierunku kulturoznawczym i oświatowym, antyukraińska władza, nawet nie zaproponowawszy innego pomieszczenia, użyła siły. Współczesna historia Charkowa wie o tym, jak „wyrzucono na ulicę” Charkowskie obwodowe oddziały Ukraińskiego Funduszu Kultury, Kongresu Ukraińskiej Inteligencji, księgarnie „Kobzar”, „Knyżkowyj swit”, „Akademiczna knyha”, „Poezija”, „Medyczna knyha”, „Knyharnia”, Bibliotekę Medyczną. W historię Charkowa wpisano niszczenie pomników (nawet światowej sławy monumentu Tarasa Szewczenki), tablic pamiątkowych, bicie i zabójstwa aktywistów, podpalenia pomieszczeń przez dotąd „nieznanych sprawców”, zniszczenie ukraińskojęzycznych gazet „Weczirnij Charkiw”, „Słobidśkyj kraj”, czasopisma „Bereził”, czystkę Charkowszczyzny z przedsiębiorców-Ukraińców oraz z „Uriadowego kurjeru” i „Hołosu Ukrajiny”. Nie zapomną kronikarze także oszustw w sprawozdawczości państwowej dotyczącej ukraińskojęzycznej edukacji oraz podczas prywatyzacji przedsiębiorstw, oszustw podczas wyborów i podczas podziału częstotliwości dla transmisji telewizyjnych i radiowych, wypierania z państwowych stanowisk Ukraińców, ukraińskojęzycznego repertuaru w teatrach, decyzji rady obwodowej za namową przewodniczącego administracji obwodowej o likwidacji Ukraińskiego Centrum Kultury „Junist”. Takimi działaniami ideologiczni spadkobiercy organizatorów Ludobójstwa-33 i represji, nie-Ukraińcy: Charkowski mer H. Kernes (onże szef miejskiej struktury Partii Regionów), przewodniczący Charkowskiej Obwodowej Administracji Państwowej M. Dobkin (onże szef obwodowej organizacji Partii Regionów) de facto prowadzą „boje” przeciwko ukraińskiej kulturze. Ukraińcy wiedzą: to, co w Charkowie dzisiaj — to w Kijowie i w całej Ukrainie będzie jutro… Bo dzisiaj Charków to antyukraiński poligon. od bezczynności odpowiedzialnych urzędników wydziału oświaty. Zaniepokoiło też to, że naczelnik wydziału oświaty Krugłow pospiesznie, bez uwzględnienia opinii przedstawicieli zespołu pedagogicznego i komitetu rodzicielskiego, obowiązki dyrektora szkoły z internatem powierzył Białorusince z pochodzenia, która nie włada językiem ukraińskim. Oto tutaj rozpoczęła się nowa fala natarcia na miejscowe ukraińskie dzieci. Teraz już z woli zastępczyni naczelnika miejskiego wydziału oświaty Żanny Slusar zwrócono ponad dwudziestu rodzicom dokumenty pierwszoklasistów. Kierownictwo miejskiego wydziału oświaty dokonało zbrodni humanitarnej nie tylko wobec dzieci i rodziców, ale także wywierało presję psychologiczną na zespół pedagogiczny, stawiając nauczycieli w zależności od bezrobocia. Sewastopolskim Ukraińcom, którzy przyprowadzili pierwszoklasistów do szkoły, nie pozostało wyboru i oddali swoje dzieci do szkół, gdzie panuje rosyjskie wychowanie językowe i kulturowe. Władze zamachnęły się na prawa dzieci do swobodnego pielęgnowania języka ojczystego — co przez społeczność międzynarodową jest oceniane jako ciężka zbrodnia przeciwko życiu duchowemu i działalności narodów i ludów. Naruszyły one odpowiednie normy Konstytucji Ukrainy i Międzynarodowej Deklaracji Praw Dziecka, ratyfikowanej przez Radę Najwyższą Ukrainy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
