Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 7Originalseite ↗

Zniszczone autografy dawności

Слово Просвіти, №40 за 2012 рік

prace mające na celu poszerzenie powierzchni pod pastwiska, łąki kośne i grunty orne. U ujścia rzeki Trubiż melioratorzy wykopali duży kanał odwadniający od wsi Artemiwka, wzdłuż Kuczakowa, Lebedyna, Sulimiwki i dalej do rzeki Trubiż, płynącej przez terytorium rejonu barysziwskiego. Prace melioracyjne zmieniły bagnisty i leśny teren, wyschły małe rzeczki Liubka, Iltycia, zniknęła Alta. Melioracja wpłynęła także na los parku w Sulimiwce, sztucznego jeziora w nim, zmienił się krajobraz okolicy. W latach 20.–30. XX w. do władzy doszli bolszewicy. Budynek dworu przystosowano na szkołę, najpierw na siedmioletnią szkołę pracy, potem stała się ona szkołą średnią. Uczyli się w niej dzieci z sąsiednich wsi Artemiwka, Lebedyn, Kuczaków, Własiwka, Sezeniw, Moroziwka, Mała Staryca, Hryhoriwka. Tu zdobywał wykształcenie Bohater Związku Radzieckiego P. P. Cwilij, urodzony we wsi Sezeniw w rejonie barysziwskim. Podczas wojny walczył na frontach: południowo-zachodnim, stalingradzkim, woroneskim i pierwszym ukraińskim. Odwagę i bohaterstwo wykazał saper 392. oddzielnego batalionu saperów podczas forsowania Dniepru w rejonie wsi Lutiż, przeprawiając pod nieustannym ostrzałem wroga amunicję i żywność. Podczas kolejnego kursu zginął. 10 stycznia 1944 r. pośmiertnie nadano mu tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. Kolejny wychowanek szkoły, Jakiw Stepanowycz Prychodko z Sulimiwki, odznaczony został orderem Lenina za nierówny jedenastogodzinny bój pod wsią Hrabiwka na Doniecczyźnie. Na jego cześć na fasadzie szkoły umieszczono tablicę pamiątkową. Z dworu bez śladu zniknęły portrety ukraińskich hetmanów. Ich niewielka część przechowywana jest w Muzeum Sztuk Plastycznych, los pozostałych jest nieznany. Jak świadczy miejscowy regionalista Mykoła Andrijowycz Biatiec, w galerii był portret hetmana I. Sulimy, ale joho spalyly. Nevidoma i dolia portreta Bohdana Chmelnyćkoho. Roky 1924, 1934, 1939 — tragiczni wiechy w historii szkoły. Trzykrotnie wona płonęła i trzykrotnie ją ratowano. W 1934 roku podczas pożaru, ratując szkolne mienie, zginął nauczyciel Petro Tymofijowycz Zelenśkyj. Pochowano go obok szkoły, a w latach pięćdziesiątych wdzięczni mieszkańcy Sulimiwki postawili na jego grobie obelisk. Dawny majątek zmieniał formę architektoniczną, odbudowywano go i przebudowywano. Ale szkoła żyła i w pewnym stopniu podtrzymywała strefę parkową. Po jej zamknięciu park zaniedbano. Po październikowym przewrocie stał się on własnością ludową. A uchwałą Kijowskiego Obwodowego Komitetu Wykonawczego z 28 lutego 1972 roku park uznano za pomnik architektury ogrodowo-parkowej i przekazano do dyspozycji Sulimiwskiej Szkoły Średniej, którą po trzech dziesięcioleciach zamknięto. Zatem parkiem nikt się nie opiekuje. Smutny los spotkał również cerkiew Pokrowską. Małe ikony spalili bezbożnicy, większe zabrali miejscowi mieszkańcy. Zniszczono rodowy cmentarz cerkiewny, zbezczeszczono zabytki. Nagrobne marmurowe płyty rozciągnięto pod fundamenty spichlerzy. Wśród cerkiewnego wyposażenia było wiele cennej literatury, srebrnych i złotych przedmiotów; słynny całun z 1466 r. zniknął bez śladu, w niebyt odeszła dzwonnica z siedmioma dzwonami. Pozostał tylko dzwon wartowniczy, odlany w 1750 roku. W latach 50. cerkiew ostatecznie zamknięto. Niewiele jej mienia uratowano. Prawie 20 ikon przechowuje się w Muzeum Ludowej Architektury i Bytu Ukrainy. Ikona z 1741 r. „Pokrow Bogurodzicy” z wizerunkami portretów kozackiego rodu Sulimów jest eksponowana w Ukraińskim Muzeum Sztuk Pięknych. Później cerkiew Sulimiwską przerobiono na spichlerz do przechowywania zboża. Starania społeczności o ocalenie zabytku kultury pozostały bezskuteczne. W 1975 r. cerkiew Pokrowska osiągnęła szczyt awaryjności. Wówczas zastępczyni przewodniczącego Kijowskiej Obwodowej Organizacji Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury N. I. Bulajewska oraz przewodniczący sekcji ochrony zabytków architektury J. W. Horbenko doprowadzili do włączenia jej do listy obiektów objętych ochroną państwową. W 1976 roku za środki obwodowej organizacji Towarzystwa przeprowadzono pierwsze prace restauracyjne, przykryto kopuły, dach cerkwi i przybudówki do niej. Wtedy nowocześni barbarzyńcy rzucili się na budynek szkoły, którą zamknięto w 1982 roku w związku z otwarciem nowej we wsi Kirowe. Rozbierają piece, niszczą holenderskie i ukraińskie kafle, wyjmują okna, drzwi. W obronie budynku stanęli członkowie Boryspilskiej organizacji Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury. Zaproponowali przeurządzenie szkoły na bibliotekę lub dom wypoczynkowy. Niestety, z tego nic nie wyszło. Zaniedbany i zdziczały był park. Przez dwa lata miejskorejonowa organizacja Towarzystwa prowadziła soboty pracy w parku, przy cerkwi. Do prac zaangażowano specjalistów Boryspilskiego gospodarstwa leśnego. W kolejnych latach cerkiew Pokrowską odrestaurowano i w święto Pokrowy 14 października 1990 r. poświęcono ją i zwrócono cerkiewnej parafii. Były propozycje zachowania budynku szkoły i dawnego majątku, utworzenia tu pensjonatu, muzeum kozactwa lub przystosowania go do ludowych rzemiosł. Ale w biednym państwie, bogatym w oligarchów-milionerów i miliarderów, nie znalazł się człowiek duchowo bogaty, który kochałby Ukrainę, jej historię nie tylko do głębi duszy, ale i do głębi kieszeni, i zdołałby przekształcić Sulimiwkę w mekkę turystów. Wieś pustoszeje. Zniszczono pozostałości dawnego majątku, ginie park, skradziono kamienną babę, i tylko cerkiew przypomina o dawnych czasach.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn