Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 11Originalseite ↗

Oleh Szablij: «Lwów to duchowa stolica Ukrainy»

Слово Просвіти, №40 за 2012 рік

„Lwowska rada miejska nas nie usłyszała” — Olegu Iwanowiczu, jak powstał pomysł wydania Kompleksowego atlasu Lwowa? — Przygotowanie i wydanie Atlasu Lwowa ma długą i dramatyczną historię. Pomysł zrodził się jeszcze na początku niepodległości Ukrainy, kiedy katedra geografii ekonomicznej i społecznej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki zakończyła publikację serii szkolno-krajoznawczych atlasów obwodów: lwowskiego, iwanofrankiwskiego i zakarpackiego. Wtedy zdobyliśmy pewne doświadczenie we współpracy z kijowskim wydawnictwem „Kartohrafija”. Pomysł stworzenia Atlasu Lwowa poparł ówczesny mer miasta Bohdan Kotyk i nawet częściowo sfinansował prace poszukiwawcze. Początkowo planowano wydać Atlas Lwowa bez słowa „kompleksowy”, czyli typu architektoniczno-planistycznego, tak jak zrobili to kartografowie w Krakowie. Ale finansowanie ustało, więc zrobiliśmy przerwę aż do 2000 roku. W końcu doszliśmy do wniosku, że trzeba zmienić metodologię tego wydania — zbliżyć je do kompleksowego atlasu naukowo-informacyjnego, który byłby przeznaczony dla szerokiego kręgu użytkowników. Nie tylko dla planistów, ale także dla naukowców, pracowników administracji, menedżerów, kulturoznawców, nauczycieli, uczniów i studentów. Zmieniliśmy też strukturę Atlasu, uzupełniając go dwoma rozdziałami: „Środowisko przyrodnicze” oraz „Archeologia. Historia”. Przygotowaliśmy go w 2006 roku. Ale wtedy Państwowe Naukowo-Produkcyjne Przedsiębiorstwo „Kartohrafija” nie miało środków na jego wydanie. — Jak się Państwu współpracowało z PNPP „Kartohrafija”? — Organizację przygotowania Atlasu do druku prowadziły redaktor naczelna przedsiębiorstwa Iryna Rudenko i redaktor Ołena Onyszczak. Kuratorem prac była Służba Geodezji, Kartografii i Katastru Gruntów Ukrainy pod kierownictwem doktora nauk geograficznych Rostysława Sossy, który później został dyrektorem PNPP „Kartohrafija”. Drukowała Atlas jedna z kartograficznych fabryk Ukrainy — spółka z o.o. „Nowyj Druk”. — A jak było z finansowaniem? — Kosztem PNPP „Kartohrafija”, a częściowo — kosztem Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki. Niestety, Lwowska rada miejska nas nie usłyszała, pomimo wielokrotnych apeli do niej. Jeśli chodzi o Lwów, to jest on duchową, kulturalną stolicą Ukrainy, generatorem nowych pomysłów we wszystkich sferach działalności narodu ukraińskiego, spadkobiercą dzieł jego wielkich myślicieli, artystów, działaczy minionych epok. We Lwowie — po raz pierwszy na ziemiach ukraińskich — założono uniwersytet typu europejskiego (1661 r.), wydrukowano „Abecadło” (1586 r.), wydano pierwszą gazetę (1776 r.), stworzono pierwowzór Akademii Nauk Ukrainy — Towarzystwo Naukowe im. Szewczenki (1873 r.), pierwszą partię polityczną (1890 r.). Lwów był przez kilkaset lat siedzibą Kościoła Greckokatolickiego, który ekumenicznie połączył obrządek prawosławny z łacińską doktryną wiary. Tutaj stworzono pierwszą aptekę, zapalono pierwszą lampę naftową, rozegrano pierwszy mecz piłkarski, otwarto pierwszą kawiarnię. We Lwowie żyli i tworzyli ukraińscy pierwodrukarze Iwan Fedorowycz, Mychajło Słozka i Stepan Dropan, dobroczyńcy Konstanty Korniakt i Halszka Ostrogska, pisarze Iwan Franko, Jerzy Lec, Stanisław Lem, historycy Mychajło Hruszewski, Iwan Krypjakewycz, Jarosław Daszkewycz, działacze wojskowi i polityczni Bohdan Chmielnicki, Symon Petlura, Stepan Bandera, bohaterki walki narodowowyzwoleńczej Ołena Stepaniw i Olha Basarab… Tutaj położono podwaliny nowoczesnej geografii narodowej i kartografii — zrobili to pierwszy doktor geografii Hryhorij Wełyczko i akademik Stepan Rudnycki. „Atlas podzielono na osiem rozdziałów” — Mamy nadzieję, że Lwów nadal będzie ukraiński. — Bez wątpienia. Przecież we wszystkich epokach Lwów był mentalnie ukraiński, zawsze występował jako cywilizacyjnie chrześcijański. Lwów odgrywał wybitną rolę w kształtowaniu nowoczesnego narodu ukraińskiego i w realizacji idei narodowej, nieoceniona jest jego rola w formowaniu i rozwoju najnowszego państwa ukraińskiego. Lwów zdecydowanie bronił interesów narodu na wszystkich historycznych etapach jego istnienia. W 1339 roku Lwów po raz pierwszy został zaznaczony na mapie Europy. Taką jest mapa-portolan. Przedstawiano go na kartoschematach: niemiecki geograf Sebastian Münster w „Kosmografii powszechnej” (XVI w.), francuski kartograf Guillaume Levasseur de Beauplan (XVII w.) na mapach Ukrainy. W innych czasach „obecność” Lwowa na mapach Europy, Rzeczypospolitej i Austro-Węgier była obowiązkowa. Najciekawszymi były: „Mapa Lwowa z czasów ruskich” (1352 r.) A. Czołowskiego, „Plan Lwowa” (1702 r.) nieznanego autora, plan Lwowa Jeana Ignacego de Defy (1766 r.), plan miasta z 1770 r. W okresie austriackim na uwagę zasługują mapa Daniela von Hubera „Główne miasto Lwów” (1777 r.), „Plan Lwowa z przedmieściami” (1828 r.), „Plan królewskiego stołecznego miasta Lwowa” (1844 r.). We Lwowie ujrzało światło dzienne ciekawe wydanie: „Lwów. Kompleksowy atlas” — nazwane wśród najlepszych książek tegorocznego Forum Wydawców we Lwowie. Znajduje się w nim ponad 240 map, kartoschematów i kartoidów, większość z nich to oryginalne, autorskie dzieła. O specyfice przygotowania Atlasu rozmawiamy z doktorem nauk geograficznych, kierownikiem katedry geografii ekonomicznej i społecznej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki, jednym z autorów wydania — Olegiem Szablijem, który został wyróżniony dyplomem za przygotowanie wydania kartograficznego. Andrij PECZARSKIJ Co symbolizują czerwone konie przedstawione na okładce książki?! Jeśli to wizerunek Pegazów, to dlaczego są bez skrzydeł?! Jaki cel stawiał przed sobą autor?! Takie pytania pojawiały się podczas prezentacji książki znanego literaturoznawcy Mychajła Najenka „Literatura piękna Ukrainy” (trzecie wydanie), która odbyła się 14 września w murach Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki z okazji oczekiwanego otwarcia XIX Międzynarodowego Forum Wydawców. Koordynator prezentacji, dziekan wydziału filologicznego Jarosław Harasym zaznaczył, że książka ujrzała światło dzienne w Centrum Wydawniczym „Proświta” i jest rekomendowana przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy dla studentów filologii, nauczycieli języka ojczystego oraz wykładowców uczelni wyższych. Zwracając uwagę zainteresowanej publiczności na wizerunek „czerwonych koni” (artysta A. Wysznewśkyj), autor książki i jej wydawca — dyrektor CW „Proświta” W. Kłyczak opowiedzieli o współpracy ze znanym ukraińskim reżyserem i operatorem filmowym Ju. Illienką, który wyraził zgodę na poligraficzne wykorzystanie tego rysunku, zaproponowanego przez niego w swoim czasie do „odrażającego” dla władzy radzieckiej filmu S. Paradżanowa „Cienie zapomnianych przodków”. Operator filmu Ju. Illienko jeszcze za życia zdążył być na prezentacji drugiego wydania książki „Hu-...

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn