Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 11Originalseite ↗

W literackim płomieniu „Czerwonych koni”

Слово Просвіти, №40 за 2012 рік

literatura piękna Ukrainy” i wręczyć jej autorowi M. Najence swój „romancharaman”. Na rozdrożu awangardowych tendencji narodowego bezdroża w odniesieniu do pamięci historycznej ukraińskiego życia kulturalno-artystycznego XX wieku pojawia się zasadne pytanie apostoła Piotra: Quo vadis? Właściwie w tym kontekście M. Najenko zaproponował wykorzystanie do oprawy książki obrazu „czerwonych koni”, które w pewnym sensie symbolizują całą krwawą historię ukraińskiej literatury, rozwijającej się przez wieki w zniewolonych warunkach. Nie raz wtrącano ją za kraty, ale ona znów i znów (choć na pegazach z odrąbanymi skrzydłami) odradzała się i leciała do swojego czytelnika, koronując swoją zdumiewającą prometejską siłą ducha wzorcową literaturę Europy i świata. M. Najenko starał się (choćby częściowo) pokazać w swojej książce ten kontekst, rozpatrując zjawiska literackie Ukrainy w nurcie artystyczno-stylistycznym oraz społeczno-politycznym. W ten sposób wyłonił się swoisty „wątek” książki, w którym (według klasycznej teorii) jest zawiązanie, i rozwój akcji, i momenty kulminacyjne, i rozwiązanie. Autor na prezentacji mówił, że zdaje sobie sprawę z pewnej umowności w charakterystyce takich kompozycyjnych cech książki, ale za jej pomocą starał się osiągnąć lepszą „czytelność” dla ogółu. Właściwie to było jego celem, czyli popularyzacja literatury ukraińskiej wśród szerokiego kręgu czytelników. Autor, odpowiadając na pytania publiczności dotyczące odzwierciedlenia „momentów kulminacyjnych” ukraińskiego procesu literacko-artystycznego, wymieniał te okresy narodzin nowej literatury, które były związane z twórczością „trawestyjnego neoklasyka” I. Kotlarewskiego i nacjocentrycznego romantyka T. Szewczenki, z realistycznym wypełnieniem spuścizny Panasa Myrnego, I. Karpenki-Karego, I. Franki, a także z rozwojem wczesnego i wysokiego modernizmu (Łesia Ukrainka, W. Wynnyczenko, P. Tychyna, M. Chwylowy, H. Kosynka, M. Kulisz i in.). M. Najenko zaznaczał, że ostatnie lata tego okresu są najbardziej odczuwalnymi („znakowymi”) stratami w ukraińskiej literaturze. Nazywa się je również apokaliptycznymi, katastroficznymi lub epoką Rozstrzelanego odrodzenia (Ju. Ławrynenko). „Aby dojść do siebie po tamtym rozstrzelaniu — kontynuował literaturoznawca — ukraińska literatura potrzebowała jeszcze powojennej twórczości O. Dowżenki i O. Honczara, „diasporycznej” spuścizny Je. Małaniuka, Ołeha Olżycza, Ołeny Telihy, Ju. Kosacza, I. Bahrianego i W. Barki, odważnego przełomu „szestdziesiątników” (poeci „Grupy Nowojorskiej”, Lina Kostenko, D. Pawłyczko, I. Dracz, W. Symonenko, M. Winhranowski, R. Andrijaszyk, R. Iwanyczuk, „późne szestdziesiątnictwo” (W. Stus, I. Kałyneć, T. Melnyczuk i in.)”. Podsumowując swoje wystąpienie, M. Najenko zauważył: „Odradzając potencjał artystyczny rozstrzelanego modernizmu, starałem się zrobić pewien krok również w kierunku postmodernizmu, który w ostatnim czasie rozwija się bardzo sprzecznie (O. Zabużko, Ju. Andruchowycz, M. Matios, S. Żadan i in.), dlatego w prezentowanej przeze mnie książce nie zyskał wystarczającej charakterystyki. Przecież do tego (podobnie jak do pełniejszego zrozumienia działających obecnie w literaturze „szestdziesiątników”) potrzebny jest w niej osobny, jedenasty rozdział, który (jest nadzieja) pojawi się w następnym, czwartym wydaniu „Literatury pięknej Ukrainy””. W dyskusji nad prezentowaną książką wzięli udział profesorowie i docenci Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki: kierownik katedry literatury ukraińskiej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn