Seite · S. 3Originalseite ↗
Językowe pole Wasyla Rawlука
Слово Просвіти, №40 за 2012 рік
śpiewał. W chwilach zmęczenia lub smutku prosił mnie, abym śpiewała”. Później Wasyl Rawlюk stał się najaktywniejszym zbieraczem folkloru. Odkrył w rodzinnej wsi niewyczerpane źródła twórczości ludowej. Kilka zbiorów pieśni, przysłów, zebranych przez niego na Pokuciu, a także opis obrzędu weselnego we wsiach Orelec i Wowczkowce, przechowywane są w rękopisach działu Instytutu Sztuki, Folkloru i Etnografii Akademii Nauk Ukrainy. W czasach gimnazjalnych misją prawdy i honoru, bodźcem do szacunku dla ojczystego ukraińskiego słowa stał się dla dociekliwego młodzieńca Taras Szewczenko. Szewczenkowskie wieczory pamięci urzekały młodzież. Za swe protestacyjne porywy, niebezpieczne dla obcej władzy, rodak musiał opuścić gimnazjum w Kołomyi, podobnie jak jego towarzysze. Od 1891 roku kontynuował naukę w seminarium nauczycielskim w Stanisławowie, które ukończył z wyróżnieniem w 1895 roku. Ale posady nauczyciela na Pokuciu mu nie dano. Musiał wyjechać do Radechowa na stanowisko tymczasowego młodszego nauczyciela, gdzie założył chór uczniowski i czytelnię, co jeszcze bardziej rozgniewało władze. Krajowa Rada Szkolna przeniosła go do odległej polskiej wsi Szachowa na pograniczu z Galicją. Dopiero w 1901 roku dzięki staraniom mieszkańców wsi Wowczkowce i jej aktywnego działacza społecznego Hryhorija Zaparyniuka udało się sprowadzić pedagoga z powrotem w rodzinne strony. Został kierownikiem dwuklasowej szkoły w Wowczkowcach. Niezłomny duch pomógł mu ożywić działalność społeczną we wsi. Zgromadził dużą bibliotekę szkolną, z której korzystali nauczyciele, dzieci i wszyscy mieszkańcy wsi. Zorganizował chór szkolny i cerkiewny, kursy dla niepiśmiennych chłopów, założył przy szkole wzorcowy ogród, uczył dzieci sadownictwa i pszczelarstwa. W 1905 roku Wasyl Rawlюk wraz z Wasylem Stefanykiem założył w Snyatynie okręgowy oddział towarzystwa „Wzajemna pomoc ukraińskiego nauczycielstwa”, a w 1909 roku — Snyatynską filię towarzystwa „Proświta”, którym kierował, z niewielką przerwą, aż do 1939 roku. Ideały oświatowe stały się szczególnie aktualne od drugiej połowy XIX wieku, ponieważ nowa konstytucja w Monarchii Austro-Węgierskiej umocniła pozycje polskie w Galicji. Nastąpił spadek ukraińskiego ruchu narodowego, co wzmogło nastroje moskwofilskie wśród inteligencji. Dlatego w opozycji do moskwofilów w obronie spraw narodowych stanęła galicyjska młodzież, będąca pod wpływem „Trójcy Ruskiej” i twórczości Tarasa Szewczenki. Towarzystwo oświatowe postawiło sobie za cel „Wspomaganie ludowej oświaty w kierunkach moralnym, materialnym i politycznym poprzez wydawanie praktycznych książek i broszur… w tym języku, którym mówi lud”. Oświatowe działania Rawlюka nie podobały się administracji polskiej, zwłaszcza po walkach o wyzwolenie ZURL. Patriota-oświatowiec nie mógł pogodzić się z polską władzą okupacyjną. Wasyl Rawlюk wraz z żoną Anną nie chcieli złożyć przysięgi Polsce, za co pedagog został pozbawiony stanowiska dyrektora szkoły, emerytury i mieszkania. Ale władza nie zdołała zahamować jego działalności oświatowej, której sednem jest utwierdzanie ducha narodowego, ojczystego języka i ukraińskiej książki. Językowe pole Wasyla Rawlюka także dziś wymaga najstaranniejszej pielęgnacji. Dlatego Marko Czeremszyna, wręczając oświatowcowi Dyplom Honorowy Towarzystwa „Proświta”, prorocze i pełne nadziei słowa wypowiedział tak: „Żeby ten lemiesz, który wykułeś do starego pługa, do samego końca zorał ludową niwę, i żeby na tej niwie Twoja praca wzeszła i bujnie zakłosiła się”.
nie ma podstaw: w obwodzie żytomierskim 94% ludności stanowią Ukraińcy. Wszyscy przedstawiciele naszych mniejszości narodowych wypowiedzieli się przeciwko ustawie Kiwałowa—Kolesniczenki, za jedynym państwowym językiem ukraińskim. Mówili, że nikt ich nie ucisza. Na posiedzeniu Proświty podjęliśmy decyzję o zwróceniu się do kierowników wyższych i średnich szkół zawodowych oraz PTU, aby przy układaniu planu nauczania kierowali się wyłącznie 10 artykułem Konstytucji Ukrainy, gdzie zapisano, że język ukraiński jest państwowy. Wysłaliśmy około 100 takich listów. U nas utworzono Komitet Obrony Języka Ukraińskiego. W najbliższych dniach zbierzemy ludzi i poinformujemy o wszystkim, co działo się na forum. Popieramy to zebranie, jest ono potrzebne i aktualne.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
