Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 11Originalseite ↗

UKRAINIE — SPADKOBIERCZYNI RUSI KIJOWSKIEJ — 1160 LAT!

Слово Просвіти, №41 за 2011 рік

Aktywizacja moskiewskiej propagandy ideologicznej wokół problemów historii rosyjskiej, która także w XXI wieku skierowana jest na odrodzenie nieogarnionego Imperium Moskiewskiego i pochłonięcie niepodległych państw, zrealizowała się w ukazie prezydenta Federacji Rosyjskiej D. Miedwiediewa o obchodach 1150-lecia powstania rosyjskiej państwowości. Stworzenie nowego podręcznika historii Rosji, w którym Ukraina przedstawiona jest jako nienaturalny twór państwowy, niemający prawa do istnienia i skazany na zagładę, zmusiły naszych historyków wreszcie odpowiedzieć na odwieczne pytanie: kim jesteśmy, skąd jesteśmy, czyimi jesteśmy dziećmi? Wołodymyr PRIADKA, akademik Akademii Sztuk Ukrainy, laureat Nagrody Szewczenkowskiej. W 2000 roku zwracałem się do Prezydenta Ukrainy L. Kuczmy z propozycją uczczenia ówczesnej daty 1140-lecia Rusi-Ukrainy. Odpowiedział, że na Ukrainie nie ma z kim tego robić. W 2010 roku w gazecie „Słowo Proświty” opublikowano mój wywiad „1150-lecie — jako historyczne minimum”. Ideę usłyszano, ale nie na Ukrainie, a w Moskwie, gdzie prezydent D. Miedwiediew skorzystał z okazji, by jeszcze raz przywłaszczyć nie tylko historię Rusi Kijowskiej, ale i uczcić historyczną datę wezwania przez słoweńców ilmeńskich Waregów w 862 roku. Cóż, mają prawo obchodzić swoje jubileusze. Ale jak wtedy być ze świadectwem Nestora Kronikarza o dokładnym określeniu czasu ogłoszenia państwa Rusi — 852 rok? Porównajmy: nowogrodzkie wezwanie Waregów — 862 rok, podbój Rusi Kijowskiej przez warega Olega — 882 rok. Różnica 30 lat. W tym czasie w historii Rusi Kijowskiej wydarzyły się najważniejsze wydarzenia IX wieku. Nestor Kronikarz w „Powieści minionych lat” pytał: „Skąd wzięła się Ruska ziemia”? I sam odpowiedział: „W roku 852 zaczęto nazywać Ruską ziemię”, czyli na długo przed pojawieniem się Waregów na Rusi. Hipotetycznie „Waregowie” — to nie jakieś szwedzkie plemię (o którym Szwedzi nawet nie słyszeli), a po prostu — „wrogowie”, ktokolwiek z obcych przybłędów. A przybłędami-wrogami mogli być i Słowianie połabscy (według W. Cziwilichina), i Szwedzi, i Duńczycy. Ale na tablicach „Księgi Welesa” stwierdza się: „Takie było państwo to ruskie od Rusi”, „bo Ruska Ziemia to ruska krew, którą jest przesiąknięta”. „Kto chce ziemi naszej — włóżcie mu pełno do ust, niech zadławi się nią i zamilknie!” — zaiste wycierpiane słowa o tragicznej epoce w historii naszej ziemi, która przez długi czas przeżyła okresy narodzin państwowości, wielkiego uniesienia, rozkwitu, ruiny i znów odrodzenia państwowości. W 860 roku odbył się zwycięski pochód Askolda-cara (kagana) Kijowskiego na Konstantynopol, w wyniku którego zawarł on z Grekami układ „miłości i pokoju”. Główny polityczny sens pochodu Askolda — osiągnięcie dyplomatycznego uznania Rusi, utwierdzenie międzynarodowego autorytetu (według opinii A. Sacharowa) jako suwerennego organizmu politycznego. Następstwem tego pochodu stało się wprowadzenie państwowej religii chrześcijaństwa w Rusi Kijowskiej. Chrzest Askolda miał charakter ogólnopaństwowy, a nie był prywatną sprawą kagana Rusi. Konstantynopolitański Patriarcha Focjusz — Pierwszy Hierarcha Rusi w liście okólnym (Encyklice), napisanym w 867 roku, opowiedział o nawróceniu Rusi do Chrystusa. „I w nich (Rusi — Aut.) zapłonęło takie pragnienie wiary, że przyjęli pasterza w randze arcybiskupa i z wielką gorliwością wykonują chrześcijańskie obrzędy”. W Kijowie została wprowadzona chrześcijańska eparchia, zależna od Konstantynopola. W „Bazylikach” — dokumentach kościelnych (spisach prawosławnych katedr) Metropolia Ruska figuruje pod numerem 61, a w drugim spisie pod numerem 60. Pierwszy hierarcha nazywał się Michał, według innego świadectwa — Leon, najwyraźniej następca Michała. Na korzyść chrztu Rusi w 860 roku świadczy fakt, opisany przez Cyryla Filozofa o tym, że czytał on Ewangelię i psałterz, „Ruskimi pismami pisane”. Epoka Askolda stała się początkiem staroruskiego kronikarstwa i budowy świątyń (cerkiew św. Eliasza na Podolu, cerkiew na mogile księcia Dira, cerkiew św. Mikołaja na Askoldowej Mogile, zbudowana w 882 r.). Wczytajmy się w wersy pracy M. Brajczewskiego „Askold — car Kijowski”: Askold wprowadził w Rusi Erę Ruską — nowy system rachuby lat, w którym odliczanie lat zaczynało się od 860-go. Czy to przypadek? Coś musiało wstrząsnąć społeczeństwem bardziej niż wojskowy pochód na Carogród. To wprowadzenie chrześcijaństwa, które przewróciło światopogląd Rusi. Nowe idee zawładnęły Rusią, przyłączając ją do ówczesnej cywilizacji europejskiej. Najważniejszym osiągnięciem Rusi było rozpowszechnienie pisma i umiejętności czytania wśród ludności, co stało się decydującym czynnikiem rozwoju kulturalnego. Szeroką rzeką popłynęły księgi tłumaczone z greckiego na język słowiański, dokonane przez oświecicieli Cyryla i Metodego, Klemensa Ochrydzkiego, Angelariusza, Nauma i in. Moskowscy skrybowie XVI wieku w Nikonowskim spisie kroniki natrafili na oznaki bardziej dawnej kroniki epoki Askolda, która weszła całym blokiem do „Powieści minionych lat”. Wersję tę wspierał historyk B. Rybakow, a wyodrębnił „Kronikę Askolda” M. Brajczewski. Dało to podstawy uważać za początek kronikarstwa epokę Askolda. Wiarołomne zabójstwo kagana (cara) Kijowskiego Askolda przez warega Olega doprowadziło do pogańskiej reakcji. Chrystianizacja Rusi-Ukrainy wstrzymała się, odrzucając ją o ponad 100 lat od przyłączenia do cywilizacji europejskiej. Zatem Askold Błogosławiony — Car Kijowski — pierwszy ruski męczennik za wiarę chrześcijańską. Przypomnijmy: kiedy w IX wieku Węgrzy przeszli przez naszą ziemię, dawne ukraińskie państwo Ruś już istniało. A Węgrzy dawno świętowali swoje 1100-lecie. Moskowici zaś w XII wieku dopiero co zaczęli się poruszać. W wyniku szeregu konkretno-historycznych okoliczności, w szczególności agresywności północnych plemion (moskowitów), z naszej lekkomyślności przywłaszczyli sobie naszą nazwę, historię, naszych bohaterów, literaturę i sztukę. Czy Moskwa-Rosja ma prawo do historii Rusi Kijowskiej tylko przez to, że kijowscy książęta brali z kraju Moksel (nazwa znana od XIII wieku) daninę, za co ci przezwali się russkije (poddani), czyli płatnicy daniny Rusi? Państwami często kierowali książęta, królowie, książęta obcego pochodzenia, jednak nie daje to podstaw Rusinom — Ukraińcom przywłaszczać historii Moskwy. Potomkowie kijowskich książąt w XII—XIII wieku dopiero zaczęli chrystianizować i slawizować chińskie (ugro-fińskie) plemiona kraju Moksel, a Złota Orda, która zasiedliła ją mongolo-tatarami, przez 300 lat uformowała ich w państwo. Jednak brakowało głębokich autorytatywnych korzeni. Z polecenia Piotra I, a później Katarzyny II ośmiu niemieckich historyków na czele z Millerem razem z Tatarzynem Karamzinem historię Rusi-Ukrainy przypisali z przodu do historii Moskwy-Rosji („wielkiemu imperium — wielka przeszłość”), która ogłaszana była jedyną spadkobierczynią Rusi Kijowskiej, a Ukraina-Ruś — tylko historycznym nieporozumieniem, które rzekomo uformowało się w XVII wieku. Tak oto potomkowie fińsko-ugryjskich plemion, bezpośrednio z udziałem Tatarów, stali się „wielkorusami”, narodem-„bogonoścą”, starszym „bratem” Słowian-Ukraińców, którzy rzekomo marzyli tylko o tym, aby „zjednoczyć się” i narzucić na siebie „braterskie jarzmo”. Mamy różne historie. Świadczą one: Moskiewski ułus Złotej Ordy nie ma nic wspólnego z Rusią Kijowską. Trzeba powiedzieć, że przyjście litewskich książąt pozytywnie odbiło się na rozwoju sa- Zdjęcie Olesia Dmytrenki ukraińskiej państwowości. Pod względem znaczenia epoka litewska w historii rusko-ukraińskiej w niczym nie ustępowała epoce zdobywców rurykowiczowskich. Zarówno Rurykowicze, jak i Giedyminowicze bronili i rozbudowywali Ruś-Ukrainę, rozwijali kulturę, architekturę, sztukę, kronikarstwo. Zatem Ruś-Ukraina jest historycznym etnonimem naszego państwa, założonego w 852 roku przez kagana kijowskiego — Askolda (niezależnie od jego pochodzenia, czy był z dynastii Kijewiczów, czy z Waregów). Według definicji M. Brajczewskiego głównymi ogniwami procesu państwowotwórczego były: państwo antowskie — polityczne zjednoczenie plemion VI—VIII w., Ruś Kijowska IX—XIII w., państwo halicko-wołyńskie od XII w. do 1360 roku, Wielkie Księstwo Litewsko-Ruskie 1319—1569 lat, Republika Kozacka — Sicz Zaporoska — XV—XVIII w., Ukraina jako państwo związkowe Imperium Rosyjskiego 1654—1917 lat, Ukraińska Republika Ludowa 1917—1920 lat, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka jako państwo związkowe w składzie ZSRR 1920—1991 lat. Ukraina nigdy nie przestała istnieć, pomimo tymczasowej zależności wasalnej od Złotej Ordy, Litwy, Polski, Moskwy. Na Ukrainie zawsze istniała administracja państwowa, która z większym lub mniejszym powodzeniem organizowała polityczne, wojskowe, gospodarcze, kulturalne życie społeczeństwa, tak czy inaczej pomagając przetrwać Ukraińcom. Przez stulecia nasz naród pamiętał o swoich korzeniach. Rodowy korzeń Rusi-Ukrainy jest niezniszczalny. Pisali o tym Innocenty Giizel, Teofan Prokopowicz, autor „Historii Rusów” Mykoła Arkas, Mychajło Hruszewski oraz Mychajło Brajczewski. Pomimo faktycznej utraty w czasach polskich i moskiewskich narodowej elity arystokratycznej, która poddała się asymilacji, sam naród, przezwyciężając wojny, chłód, głód, zachował ojczysty język, śpiewał pieśni o zdumiewającym pięknie, stworzył swój, niespotykany na świecie typ świątyni z rozwojem przestrzeni wewnętrznej ku górze, czym okazał natchniony poryw do Najwyższego, malował dzieła ikonopisania, rzeźbił wspaniałe ikonostasy i objawił się w portretach baroku kozackiego. Szczytem duchowego wzlotu kultury stał się śpiew chóralny partesowy wybitnych kompozytorów Dileckiego, Bortniańskiego, Berezowskiego, Wedela. Bolszewiccy barbarzyńcy zadali niepowetowany cios kulturze Ukraińców, niszcząc dzieła ich geniuszy. Chyba nie ma na świecie narodu, który w walce o wolność poniósłby tak ogromne straty. Musimy pamiętać poległych bojowników o Ukrainę, trzeba szanować miejsca naszych zwycięstw i naszych bohaterów. Zwycięstwo i triumf — nasz sztandar! Taka ideologia dokona istotnej korekty w mentalności Ukraińca, który stanie się pewny siebie, dumny i niezależny. Dlatego proponuję wprowadzić formułę konsolidacji narodowej, która musi być włożona od dziecięcych lat w świadomość każdego obywatela: Dniepr był i będzie krwionośną tętnicą narodu ukraińskiego, Lewobrzeże i Prawobrzeże — to płuca Ukrainy, a Kijów — serce dla Ukraińców na całym świecie istniejących. Przeciwko Ukrainie dawno zostały uruchomione i są wykorzystywane nie bez sukcesu ogromne polityczne, wojskowe, gospodarcze dźwignie, naukowe i kulturalno-medialne technologie Moskwy. Dlatego warto wymienić niektóre najważniejsze zasady, na których ma bazować ukraińska polityka: — Ukraina musi ogłosić się bezpośrednią spadkobierczynią Rusi Kijowskiej. Uświadamiamy sobie, że jesteśmy dawnym narodem z głęboką historią i kulturą, która sięga kilku tysięcy lat. Wszystkie wartości kulturalno-materialne, stworzone na naszej ziemi, ukryte lub wykopane z niej, niezależnie od miejsca tymczasowego przebywania, należą do narodu ukraińskiego i jego historii. W naszych żyłach płynie krew trypolijczyków, Scytów, Sarmatów, Antów, Rusiczów, Rusinów, którzy są jednym łańcuchem zmiany pokoleń naszych przodków. — Państwo ukraińskie nie ma 20 lat i nie jest małym dzieckiem, jak uważają niektórzy krótkowzroczni politycy, którzy wypraszają sobie przebaczenie za swoją nieudolną działalność. W ciągu IX—XVIII w. nazwy „Ruś”, „naród ruski”, „kozacko-ruski”, „kozacko-ukraiński” lub „ukraińsko-ruski naród” dotyczyły wyłącznie narodu zamieszkującego terytorium Ukrainy. — Państwo Ruś Kijowska zostało założone przez kagana (cara) kijowskiego Oskołda — Askolda — Askoldyra w 852 r. jako zwieńczenie długiej historii w rozwoju ukraińskiej państwowości. — Rusini, Ukraińcy — to historyczne etnonimy jednego narodu, a ich język — to język ukraiński (według twierdzenia akademika Szachmatowa, znany jeszcze od VII w.). — Ruś-Ukraina nigdy nie była w jednej kolebce z chińską (fińsko-tatarską państwem o nazwie Moskiewszczyzna). U nas wszystko jest inne: przodkowie, pochodzenie, historia, bohaterowie, język, kultura. — Moskiewszczyzna (teraz — FR) jako spadkobierczyni Złotej Ordy nie może występować jako spadkobierczyni naszego prapaństwa — Rusi Kijowskiej. — Złotordyński tak zwany ruski mir, czyli świat euroazjatycki kończy się na Chutorze Mychajliwskim. Dalej na zachód — Europa. — Niepodległa Ukraina — to jedynie najnowszy etap w nieprzerwanym rozwoju ukraińskiej państwowości. Ukrainie jako bezpośredniej spadkobierczyni Rusi-Ukrainy — 1160 lat, jubileusz będziemy obchodzić w sierpniu 2012 roku. — Wspólny podręcznik do historii Ukrainy i Rosji nie może istnieć z powodu różnego pochodzenia narodów, przeciwstawnych ocen wydarzeń historycznych i roli postaci historycznych, co naocznie potwierdził podręcznik do historii Rosji, wprowadzony przez Ministerstwo Oświaty Federacji Rosyjskiej. W tym podręczniku zawarte są antyukraińskie założenia, które poniżają godność Ukraińców i wychowują Rosjan w duchu nietolerancji wobec Ukrainy. — Działalność rosyjskich carów Piotra I i Katarzyny II dla Ukrainy była straszna w skutkach, za ich panowania Ukraińcy pozbyli się demokratycznej władzy hetmańskiej, zniszczono oświatę, niezależne drukarstwo, zakazano języka ukraińskiego, poddano chłopstwo poddaństwu, zburzono ostatnią przystań wolności — Sicz Zaporoską. — Hołodomory 1921 r., 1932—1933 lat, 1947 r. były sztucznie zorganizowane w celu złamania oporu Ukraińców wobec bolszewickiej okupacji Ukrainy. To ludobójstwo narodu ukraińskiego. — Ukraińska Powstańcza Armia — to obronna reakcja narodu na bolszewickie „wyzwolenie” Zachodniej Ukrainy, w wyniku którego przez wojska NKWD w 1939—1941 latach zostało represjonowanych 1,5 mln cywilnych mieszkańców. Żołnierze UPA bronili swojej ziemi przed brunatną i czerwoną zarazą. — Niepodległa Ukraina — to nie przejaw separatyzmu, a odrodzenie własnej państwowości, opór wobec gwałtownej asymilacji. Dlatego Ukraińcom jako cywilizowanemu narodowi warto zaprosić prezydenta FR na obchody 1160-lecia państwa Rusi-Ukrainy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn