Seite · S. 14Originalseite ↗
««RROSYJSKI NIEDŹWIEDŹ»»
Слово Просвіти, №41 за 2011 рік
Mało piśmienny wieśniak, który ze znaków przestankowych znał jedynie kropki, a co dopiero mówić o znajomości etykiety — arystokratom jak równym podawał na powitanie dwa palce do uścisku, doprowadzając ich do szaleństwa tym niesłychanym zuchwalstwem. Niedźwiedź, który kruszył w szczerych objęciach kości i pozbawiał zębów — kiedy surowa, bezmyślna siła zaczynała bulgotać w nim jak roztopiona lawa… nieokiełznana, niekierowana, piekielna. Nieustępliwy uparciuch, którego nikomu i nigdy nie udało się skusić pieniędzmi, choćby całym złotem świata — za samą tylko propozycję sowicie opłaconej porażki mógł w ślepej furii skręcić antreprenera w barani róg albo w mniej wyrafinowany sposób wytrzepać duszę. Takim na zawsze wszedł on, Iwan Piddubny, człowiek z dumnym tytułem „mistrz mistrzów”, do światowej pamięci historycznej. I ten stereotypowy obraz mocno tkwi w niej, niczym gwóźdź dwusetka, który „w warkoczyk” czule „zaplatał” ukraiński siłacz. Jednak, co ważniejsze, nawet w tym stereotypie nie przestaje bić kochające, czułe serce. To właśnie ono nieznośną słodką męką przepełniało całą jego istotę, kiedy widział cieniutką, wzruszającą dziewczynkę-gimnastyczkę, która trzepotała jak motyl pod kopułą cyrku. To właśnie ono nierozważnie zmusiło niezwyciężonego Wernyduba do wyrzeczenia się zapewnionego życia w Ameryce, bo tam, widzicie, wszystko nie tak, „nawet bez nie pachnie”, i powrotu do głodnej Ukrainy. To właśnie ono rozświetliło genetyczną pamięcią gorącą kozacką krew, kiedy zobaczył zapis „rosyjski” w swoim paszporcie nowego wzoru, to właśnie ono nerwowo prowadziło jego rękę, kiedy poprawiał w „czerwonoskórej książeczce” ową „historyczną pomyłkę” — nie mógł przecież nie wiedzieć, że za takie prawo pozostania Ukraińcem może przypłacić życiem nawet on, człowiek, któremu swego czasu w egzaltowanym zachwycie świat rzucał pod nogi kwiaty. Oczywiście, wiedział. Ale nic nie mógł poradzić na to — nierozważne, ufne i wrażliwe…
Fotoreprodukcja Olesia Dmytrenki
Marija KUCZERENKO
„Ojciec na ciebie się gniewają, mówili, żeś głupi, i grozili połamać dyszlem wszystkie żebra” — pisał z domu, z Kraseniwki, brat. Każdemu, kto choć raz widział te stukilogramowe kozackie pięści, zrobiłoby się gorąco na samą wzmiankę, jednak Iwan nawet brwią nie poruszył — zbyt wiele było postawione na kartę, żeby ktoś mógł zbić go z tej drogi, nawet ojciec. W tamtym czasie przerzucał worki w porcie Teodozji i marzył o wędrownym cyrku. Jak święta czekał na jego pojawienie się. Wiedział — może nie gorzej niż umięśnieni cyrkowi siłacze przygnieść pod sobą przeciwnika, bo był z potężnego kozackiego rodu, w którym chodzili przeciwko Turkom i polskiej szlachcie, w którym wyginali bykom rogi i podkowy jak żytnie źdźbło (dziadek-siłacz przeżył 120 lat, ojciec do starości bez wysiłku rzucał pięciopudowe worki na wóz). Jednak rozumiał, jak mu brakuje choćby podstaw techniki zapaśniczej. Pierwsze lekcje przyswoił od kursantów szkoły morskiej, z którymi poznał się w karczmie, tymczasem nie przepuszczając żadnego występu objazdowego cyrku z jego „mistrzostwami” zapaśników. Wkrótce podczas jednego z takich tournée wybije gwiazdorska godzina opętanego sławą wieśniaka (prawda, w tamtym czasie Iwan Piddubny już zrealizował swoją niewielką karierę subiekta w biurze przewozowym). 1896 rok. Pierwsze Igrzyska Olimpijskie w Atenach. A w Teodozji — występy objazdowego cyrku Beskorowajnego. Całe miasto podniecone oczekiwaniem. Całe miasto wylewa się na ulice, witając radosno-jarmarczny pochód cyrkowych artystów, a wśród nich — zapaśników, potężnych, zdecydowanych, pełnych animuszu, których sam widok wywoływał u wesołego tłumu okrzyki zachwytu. To byli prawdziwi profesjonaliści, jednak ich występy, oczywiście, żeby przyciągnąć jak najwięcej mieszczan, miały charakter show. To było święto życia, czy raczej jego triumf, gdzie mógł zmierzyć się siłą każdy chętny do bójki osiłek. Codziennie Iwan chodził na występy zapaśników, uważnie
Parada na Placu Czerwonym wzrokiem obmacywał ściany. Nie jadł, nie pił, jedynie cicho jęczał przez zaciśnięte zęby, jak ranny zwierz w legowisku. Półpusty pokój hotelowy stał się dla niego kamiennym workiem rozpaczy, z którego, wydawało się, nie ma ratunku, jednak nikt nie mógł zdobyć się na odwagę, by zajrzeć do niego, aż dopóki on sam nie przyszedł do siebie i nie oświadczył o swoim zamiarze powrotu do domu, do ziemi, do pługa. I tutaj, w ostatniej chwili, los zrobił karkołomny piruet: Towarzystwo Atletyczne arystokratów Petersburga zaproponowało obronić honor imperium w Paryżu. A wkrótce nadeszło i oficjalne zaproszenie zarozumiałej od ostatnich sportowych zwycięstw Francji na światowe mistrzostwa we francuskich zapasach — ono też stało się tak terminowym ratunkiem. Iwan Piddubny był jednym ze 130 najlepszych zapaśników świata, zaproszonych do Paryża. Jednym z najlepszych, jednak, wygląda na to, najbardziej wściekłym od jeszcze całkiem świeżej straty. Zasady mistrzostw były bardzo surowe: jedna porażka nie dawała możliwości kontynuowania dalszych zmagań na zapaśniczym dywanie. Oprócz siły fizycznej, potrzebne było nie lada, po prostu wirtuozowskie opanowanie techniki walki. Do tego miał wspaniałego trenera Eugene'a de Paris. Iwan kilka miesięcy trenował do siódmych potów, przyswajając tajniki francuskich zapasów. I los wynagrodził go za pracę — 11 zwycięstw nad najpotężniejszymi przeciwnikami świata. Paryż gorącymi owacjami witał „dumę Imperium Rosyjskiego”. Uwaga Europy była przykuta do jego licznych zwycięstw. Jednak na szali stała Francja — inicjator mistrzostw. Nie mogła wyjść pokonana w tej zaciętej walce, której niespodziewanie dla wszystkich przewodził Iwan Piddubny, musiała za wszelką cenę zachować pierwszeństwo. Dlatego nawet wszystkim oczywiste oszustwo byłego rzeźnika, kryminalnego autorytetu Raoula Bouchera, kiedy ten przed występem natarł ciało oliwą z oliwek, nie zatrzymało francuskich sędziów — ogłosili zwycięstwo Francji. Wszystkie apelacje Piddubnego do sędziowania były bezskuteczne. Śliski Francuz wężowo wyślizgiwał się z rąk, a sędziowie nie wstydzili się nazwać oszustwa „pięknym i umiejętnym unikaniem siłowych chwytów przeciwnika”. Jednak Raoulowi Boucherowi mimo wszystko nie udało się wyślizgnąć z rąk kozackiego syna — już po roku Iwan Piddubny ukarał oszusta. I to bezlitośnie, okrutnie. Zmęczywszy się od wirtuozowskich chwytów „rosyjskiego” zapaśnika, Raoul modlił się do Boga, aby sędziowie w porę zatrzymali jego przeciwnika. I zapewne wąchałaby jego francuska dusza siarkę, gdyby nie sędziowska wola. Widzowie z przednich rzędów pomogli sędziom odciągnąć oślepionego furią Piddubnego od półżywego Francuza, jednak ostatniemu przyszło postać na czworakach przed całym światem pod 130-kilogramowym zwycięzcą. Od tego czasu Raoula Bouchera opanowała obsesyjna idea za wszelką cenę pozbyć się swojego przeciwnika. Jemu, kryminalnemu autorytetowi, nie było problemem zorganizować zabójstwo. Na paryskich mistrzostwach 1905 roku, jeszcze na długo przed ich zakończeniem, na Iwana Piddubnego już czekali płatni zabójcy. Organizatorzy mistrzostw, wyliczywszy, że „rosyjski” zapaśnik wychodzi w zmaganiach na trzecie miejsce, postanowili dać nagrodę pieniężną tylko zdobywcy pierwszeństwa, w ten sposób zwiększając jedyną premię do 5 tysięcy franków. Jednak nie spodziewali się, że Piddubny wywalczy pierwszeństwo i zabierze całą nagrodę. Wydawało się, że sama opatrzność wtedy szepnęła mu do ucha: „Ratuj się!” I on nie poszedł po zwycięstwie za kulisy, gdzie już na niego czekali, a zmusił do wyniesienia pieniędzy i płaszcza prosto
Klaskał mu cały Paryż...
na arenę. Bushe tak i nie udało się zrealizować swojego planu: kiedy odmówił zapłacenia zabójcom za niewykonaną pracę, po prostu rozbili mu głowę. Konkurencja była niewiarygodnie okrutna i brudna. Słowem, walki bez zasad. Piddubnego próbowali udusić za gardło, złamać kręgosłup, wydłubać oczy… jednak chwycenie za kozackie wąsy było zbyt ryzykowne dla przeciwnika. O, wtedy wstępowało w niego sto diabłów, wtedy krew w jego żyłach zaczynała wrzeć! Wszyscy wiedzieli — Piddubny przed nikim się nie ugina. Mówił: “Położę się pod tym, kto mnie położy”. Wszyscy wciąż pamiętali lekcję honoru, którą nieustępliwy zapaśnik dał dyrektorowi cyrku za kontrakt zawarty za jego plecami — wtedy z całego serca sprał oszusta, zmuszając go do zjedzenia nieszczęsnej umowy o porażce. Jego brutalna siła budziła grozę. Im dalej, tym mniej znajdowało się chętnych do zmierzenia się z “mistrzem mistrzów”. Wyzwanie przyjmowali wyjątkowi desperaci. Imperium Rosyjskie triumfowało. Tysięczne tłumy w dzikim zachwycie witały Iwana Piddubnego, dumę Imperium Rosyjskiego. Francja, Brytania, Niemcy, Włochy, Algieria, Tunezja… Publiczność uwielbiała swojego idola nie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
