Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 14Originalseite ↗

Ołeh SKRYPKA: «RÓŻNORODNOŚĆ TO CECHA MOJEJ NATURY I «WW»

Слово Просвіти, №45 за 2011 рік

Ołeh Skrypka — ukraiński muzyk i piosenkarz (zakres od folk-rocka do jazzu), kompozytor, lider zespołu „Wopli Widopliassowa”, działacz społeczny, organizator festiwali muzycznych „Krajina Mrij” i „Rock Sicz”. A ponadto w jego dorobku są musicale („Wieczory na chutorze w pobliżu Dykanki”, „Kopciuszek”), dubbing filmów animowanych (w norweskiej bajce „Karlsson z dachu” jego głosem mówi Karlsson). Powodem spotkania z Ołehem Skrypką stało się nieprzeciętne wydarzenie: w stołecznym Pałacu Sportu 20 listopada odbędzie się show-punk-rewia z kosmicznym posmakiem pod nazwą „25 lat na orbicie”. „WW” wesprą na scenie niemiecka punk-rockowa diwa Nina Hagen, Białorusini z „Lapis Trubieckoj”, Rosjanin Garkusza, Ukraińcy Jurij Zdorenko oraz zespół „Grader”, Ołeksandr Pipa i „@traktor”, „Bumboks”, Noggano, Łeś Poderwianski, „Gorchitza” oraz zasłużony akademicki Zespół Pieśni i Tańca Sił Zbrojnych Ukrainy. Ołeh Skrypka jest niezwykle oryginalnym i, prawdopodobnie, najbardziej kreatywnym oraz najbardziej ukrainocentrycznym artystą. Wołodymyr KOSKIN — Pamiętam, jak Pan zaczynał. Były to występy amatorskiego zespołu, w składzie którego śpiewał/skakał Skrypka/wulkan z bajanem, później — z trąbką. Teraz jest Pan prawdziwym profesjonalistą, który przeszedł ogień, wodę i miedziane rury. Na czym polegają Pana wewnętrzne zmiany? — Poddałem się ogólnoludzkiej ewolucyjnej transformacji, jak każdy wywodzący się ze Związku Radzieckiego. Wyobrażałem siebie jako listek z drzewa w burzliwym nurcie bytu: niesie mnie gdzieś po bystrzach, kamieniach, wyrzuca gdzieś, i to wszystko jest wspaniałe. Życie jak film przygodowy. Były jakieś pragnienia, zdolności, realizowałem je w granicach tego nurtu. — Ale pewnego razu wziął Pan do ręki żagiel… — Swoją drogą, świetna metafora… Rzeka wyniosła mnie do Francji. Tam, komunikując się z różnymi ludźmi, zobaczyłem, że istnieje istotna różnica między mną a Europejczykami. W żaden sposób nie mogłem zwerbalizować jej istoty. Kiedy nie wychodziła nam praca w studiu, to ja sam nadawałem ton i kierunek ruchu. Czyli burzliwy nurt, wiatr i ta sama łódka, jednak trzeba wziąć żagiel i zacząć płynąć własnym kursem, nawet pod wiatr. Oprócz „WW” tworzyłem projekty solowe, festiwale, a więc kształtowałem siebie jako osobowość. Najbardziej jesteśmy w stanie zmienić siebie, a potem świat zmienia się wokół nas. Ta podstawowa transformacja zaczęła się ponad dziesięć lat temu i trwa do dziś. — Kim jest Ołeh Skrypka? — Odpowiedziałbym filozoficznie: „Jestem nikim”, bo człowiek, jak i Wszechświat, to pustka, z której może wypłynąć cokolwiek. Różnorodność to cecha mojej natury i „WW”. Początkowo śpiewaliśmy różne pod względem charakteru piosenki, a teraz w ogóle „skaczemy” po stylach i gatunkach, zmieniając wizerunki i hipostazy. Jesteś nikim i jesteś wszystkim, jeśli jesteś utalentowany i pracowity. — W dziedzinie gatunków i stylów jest Pan wszystkożerny, bez ograniczeń i tabu? — Musi być demokracja. Nic nie trzeba zakazywać. Wszystko można grać, byle było to potrzebne komuś poza tobą, ponieważ twórczość nie jest egoistyczna, potrzebuje wyjścia do publiczności. Szukasz słuchacza-konsumenta swojego produktu kulturowego, potrzebujesz audytorium, ciągle testujesz: potrzebują tego ludzie czy nie. — Tutaj istnieje niebezpieczeństwo ulegania zachciankom publiczności. Andrij Kuźmenko (zespół „Skriabin”) przyznaje: „Ja otwarcie zgrywam głupka, ale to kupują, i chwała Bogu”. Jest niemało artystów, którzy ciągną publiczność nie w górę, a w dół… — Oto właśnie egoizm: dążenie do podobania się za wszelką cenę. Kiedyś rozmawiałem z gwiazdami popu. Mówili, że słuchają bardzo wyrafinowanej muzyki, wymieniali światowych wykonawców najwyższej klasy. Zapytałem: „A dlaczego sami śpiewacie śmieci?”. „Bo to łyka publika”. Czyli „gwiazda” uważa, że jest na wysokim poziomie („jestem dla siebie kumem, panem i królem”), a ludzie to bydło, któremu trzeba dawać coś prymitywnego. — To, powiedzmy, dla duszy, a to dla publiki… — To problem nie tylko konkretnych wykonawców, ale i Ukraińców w ogóle. Dlaczego Ukraina nie może zrealizować się jako państwo przez tyle stuleci? Dlaczego Ukraińcy nie mogą spełnić się jako osobowości? Dlaczego ciągle szukają winnych i przez cały czas są z czegoś niezadowoleni? Dlaczego szanują, kochają i słuchają muzyki innych narodów, a nie słuchają swojej, nie znają własnej historii, nie noszą własnych ubrań, nie rozmawiają w ojczystym języku? Wszystko jest proste — nie mogą pozwolić sobie na szacunek do samego siebie. To prymitywny, podstawowy kompleks niższości. Kiedy człowiek zacznie od dzieciństwa szanować siebie, zapyta: „Kim jestem? A co mi się podoba? Kim chciałbym być? Dokąd powinienem zmierzać?”. I wtedy można nauczyć się języka i historii, komunikować się z godnymi ludźmi, słuchać jakościowej muzyki, chodzić na wspaniałe koncerty itd. Tutaj może pojawić się jeszcze moment samoorganizacji: trzeba znaleźć argumentację, za co mogę siebie szanować. Ukraińcy to marzyciele i romantycy. To wspaniale, ale żeby romantyzm przyniósł konkretny rezultat, warto skoncentrować się na określonym zadaniu. Taka transformacja zaszła u mnie na Zachodzie. Pewnie miałem szczęście, że stało się to właśnie we Francji. Bo Francuzi koncentrują się na szczegółach: stawiają sobie zadanie, analizują je, rozbijają na etapy i każdy z nich dokładnie wykonują. Okazuje się, że to nietrudne: rozbić globalne zadanie na małe kroki. Swoją drogą, Francja jest jednym z tych krajów, gdzie nie ma tak dużo popu. — Dlaczego? — Dlatego, że Francuzi szanują siebie. U nich wychowanie dziecka i wewnętrzny dialog człowieka zaczynają się od szacunku do samego siebie. Interesują się kulturą wszystkich krajów świata, są wykształceni, intelektualni. Szacunek do francuskiej kultury narodowej nawet nie podlega dyskusji — to nie jest przedmiot sporów, debat, nigdzie nawet słowa nie usłyszysz o tym, czy potrzebny jest język francuski. To mają zakodowane w genach na poziomie DNA, to jest we krwi, w sercu. Oto dlaczego francuski nacjonalizm jest tak głęboki, podstawowy i pracuje na naród, który będzie istniał tysiąclecia. A my wiele stuleci przebywamy na granicy istnienia, dlatego miłość do tego, co własne, nie u wszystkich jest jednakowa. Ale mamy z kogo brać przykład. Nawet w trudnych warunkach sowietyzmu mieliśmy wspaniałych przedstawicieli ukraińskości: Iwana Mykołajczuka, Wołodymyra Iwasiuka, Pawła Zahrebelnego, Olesia Honczara, Wasyla Symonenkę, Mykołę Winhranowskiego, Mykitę Chruszczowa… — Nawet Mykitę Chruszczowa? — Tak. Postacie są różne i stosunek do nich jest różny, ale w bardzo trudnych warunkach, choć figurowali jako przedstawiciele radzieckiej kultury i państwowości, w gruncie rzeczy byli Ukraińcami, na poziomie, że tak powiem, chromosomów. — Czym ukraiński rock różni się od rosyjskiego? — Tym samym, czym Ukraińcy różnią się od Rosjan. U nas rozwinięta jest czakra serca, czyli emocjonalna, tam, gdzie przebywa duch. A u nich rozwinięte są dwie czakry: niska — agresji, i wysoka — mentalna. Rosjanie są dipolni, dlatego ciągle ich wywraca. W muzyce — agresja i siła, w słowach — imperatywność i napastliwość, a serca brakuje. Muzyka to serce, jakby nie patrzeć. Nie na darmo filozofowie i artyści mówią: trzeba śpiewać sercem. Dlatego nasi wykonawcy są silniejsi, ale przegrywają w konkurencji, bo brakuje im agresji. Nasze społeczeństwo dzisiaj potrzebuje agresji, bez niej po prostu cię nie zauważą. Bazarowy tłum trzeba rozpychać łokciami. Oprócz wyjazdów z potężnymi trasami po Ukrainie trzeba tworzyć kontekst kulturowy. Obecny kontekst, w którym żyjemy, jest niestety zbyt przeciętny. Trzeba zjednoczyć ludzi o podobnych poglądach, stworzyć pewien precedens artystyczny, który przekształci proces kulturowy tak, że zwróci na siebie uwagę ludzi, którzy naprawdę interesują się konkretną żywą muzyką, a nie „playbackiem”. — „Kraina Mrij” to właśnie próba stworzenia kontekstu? — To już nie próba, a udanie stworzony kontekst, który realnie działa. Trudno przecenić wpływ festiwalu „Kraina Mrij”. Na Ukrainie mamy już ultramodę na etno, stało się modne chodzenie w wyszywankach, rozwija się garncarstwo, ceramika, snycerstwo. Wielu wykonawców po występie na „Krainie Mrij” zaczynają zapraszać na różnorodne wydarzenia artystyczne i koncerty. W programach innych festiwali plejada naszych wykonawców aktywnie bierze udział, a ton nadajemy my. — Okresowo przerywa Pan bieg swojego życia twórczego, eksperymentuje, organizuje jakościowo nowe imprezy. Jakich niespodzianek można się od Pana spodziewać? — Jest nowy projekt jazzowy. Zebrałem jazz-band „Zabawa” z młodych, profesjonalnych muzyków, którzy w jazzie już się ugruntowali. Prawie przed wszystkimi rockmanami staje pytanie: „A co dalej?”. Rock jest świetny, ale jakie są następne kroki? Więc zaśpiewałem jazz, wydałem album (to taki miks retro-jazz-kabaretu, ukraińskiej pieśni lirycznej, francuskiego chansonu i klasycznego rock-and-rolla). Teraz chcę jeszcze przejechać Ukrainę z trasą. To na razie marzenie, nie widzę formy, w jakiej je zrealizować. Wykonałem pieśni Bohdana Wesolowskiego, który mieszkał na Ukrainie przed wojną, a potem wyjechał do Toronto. W XX wieku po Wołodymyrze Iwasiuku to człowiek nr 2 — pod względem talentu, ilości i jakości pieśni. Na nich wyrosło niejedno pokolenie diaspory i oto teraz zabrzmiały na Ukrainie. Panował pogląd, że ukraiński jazz nie istniał i nie istnieje. A okazuje się, że są wspaniali autorzy, utalentowani wykonawcy, bogata historia. Bohdan Wesolowski to kompozytor wysokiej klasy, jego liryczne pieśni o miłości zachwycają. Mam nadzieję, że czeka je piękna przyszłość. — Chciałoby się, aby w Pana orbitę trafiła twórczość utalentowanej Kwitki Cisyk, która wcześnie odeszła z życia. Jest ona interesująca melodyjną podstawą romansową. Istnieje już festiwal jej imienia we Lwowie, w którym biorą udział przedstawiciele diaspory i w swoisty sposób ją interpretują. A Pan jest bardzo polifoniczny i na muzycznym firmamencie byłoby interesujące spotkanie dwóch gwiazd — Ołeha Skrypki i Kwitki Cisyk. Czy to możliwe? — Mam pomysł, by zapoczątkować festiwal ukraińskiego romansu, zjednoczyć różnych wykonawców. Są śpiewacy, którzy wykonują ukraińskie romanse historycznie poprawnie, w wersji pierwotnej. Najpopularniejszy utwór XX wieku „Oczy czarne” — romans nad romansami, napisany przez Jewhena Hrebinkę. Istniał ukraiński wariant — pierwotny, niestety nie zachował się. Byłoby wspaniale nazwać taki festiwal „Oczy czarne”, ale do tego potrzeba czasu, energii i partnerów. Zwracałem się do kanałów telewizyjnych z propozycją zrealizowania tak poważnego projektu ukraińskiego romansu, ale pomysł trzeba szaleńczo przepychać, bo to przecież nie słodki, tani show. Ale jeśli wszystko mądrze zrobić, to rezonans byłby na cały kraj, który potrafi śpiewać sercem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn