Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 2Originalseite ↗

JAK PRZEŻYWAJĄ UKRAIŃCY KRYMU

Слово Просвіти, №45 за 2011 рік

Zdjęcie Jewhena Buketa Wołodymyr PROCENKO, pisarz, członek NSPU, zasłużony działacz kultury Ukrainy, przewodniczący Sewastopolskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki PROBLEMY POLITYCZNE Na Krymie mieszka około 40 narodowości. Największe społeczności to rosyjska, ukraińska, tatarska i ormiańska. Kluczowe stanowiska władz lokalnych w krymskich miejscowościach zajęła wspólnota rosyjska, która stanowi 58,5% ogólnej liczby mieszkańców Krymu. Nie uznaje ona miejscowych Ukraińców (24,4% — 492,2 tys. osób), a z Tatarami (12,1% — 243,4 tys. osób) otwarcie wroguje. Ukraińcy i Tatarzy zamieszkują jedną trzecią półwyspu i są zmuszeni samodzielnie tworzyć warunki dla zachowania swojego politycznego, gospodarczego oraz językowo-kulturowego statusu. Państwo ukraińskie, niestety, nie zapewnia im prawa do wszechstronnego rozwoju. W Autonomii Krymskiej trwa rosyjska asymilacja mniejszości narodowych, a szczególnie aktywnie — ukraińskiej „mniejszości”, która, zdawałoby się, powinna być państwowotwórcza. Ukraiński rząd nie pracuje nad integracją Krymu z ukraińską przestrzenią polityczną, państwową, kulturową i językową. A rosyjskojęzyczna ludność półwyspu, która wcześniej otwarcie stała w opozycji do ukraińskich władz, dzisiaj przeszła na agresywną politykę totalnej rusyfikacji, czując wsparcie ze strony Rosji i miejscowego biznesu, które stymulują separatyzm, znieważają ukraińską ideę państwową i stawiają sobie za cel przyłączenie półwyspu do Federacji Rosyjskiej. Doszło do tego, że pod przykrywką administracji Floty Czarnomorskiej Federacji Rosyjskiej w Sewastopolu oficjalnie działa oddział Specjalnego Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej, który, zgodnie z wykazem swoich specjalnych funkcji służbowych, przeprowadza paszportyzację obywateli Ukrainy rosyjskimi paszportami. Podawane są różne liczby „spaszportyzowanych”, jednak wszyscy oni biorą udział w procesach wyborczych zarówno Federacji Rosyjskiej, jak i Ukrainy. Hipotetycznie można sobie wyobrazić czas, kiedy ponad 50% krymczan stanie się obywatelami sąsiedniego państwa. Ukraińcy Krymu dołożyli wielu starań, aby krymska ludność odczuwała Ukrainę jako swoją Ojczyznę. To znani proświcianie: przewodniczący Ogólnokrymskiego Towarzystwa „Proświta”, kandydat nauk fizyczno-matematycznych Serhij Sawczenko, przewodniczący Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki, doktor nauk Petro Wołwacz, zasłużony dziennikarz Ukrainy, pisarz Myrosław Mamczak, redaktor naczelny gazety „Krymska switłycia” Wiktor Kaczula, zastępczyni atamana Kosza Sewastopolsko-Czarnomorskiego, generał-major kozactwa Tamara Masłowa, zastępczyni przewodniczącej Sewastopolskiej organizacji Związku Ukrainek, kandydatka nauk filologicznych Tamara Melnyk, koordynator strony „Ukraińskie życie w Sewastopolu” Wołodymyr Władzymirski oraz wielu innych znanych działaczy społecznych, pisarzy i naukowców Krymu. Nie mniej wysiłku włożyli także nienawistnicy ukraińskiej państwowości, rozrywając Ukrainę na pół według kryterium językowego i pragnąc zawrócić zarówno Krym, jak i Ukrainę w kolonialne łono Rosji. Obecnie na Ukrainie wśród tych największych elit politycznych, które powstały na terenach młodego państwa, rozgorzała poważna wrogość, która może doprowadzić do utraty niepodległości. Jeśli ukraińskie siły narodowe są gotowe do pojednania na rzecz państwowości, to politycy przeciwnej ideologii, zahartowanej i wypróbowanej w bojach rosyjskiego socjalistycznego kolonializmu, nie mogą pogodzić się z tym, że idea narodowa uzyskała ogólnonarodowe poparcie. Oto w takich warunkach politycznych żyją i pracują krymscy Ukraińcy, którzy, niestety, również podzielili się na dwa wrogie obozy: przedstawiciele jednego osiedli we władzach krymskich prorosyjskich, a przedstawiciele drugiego aktywnie działają wśród ukraińskiej społeczności. Mnie często pytają: „Dlaczego etniczni Ukraińcy Krymu nie znajdują między sobą trwałego porozumienia?”. Odpowiem: „Jakie porozumienie można znaleźć z Ukraińcem z pochodzenia Wadymem Kołesniczenką, który duszą i ciałem oddany jest Rosji, za co został wyróżniony jej nagrodą państwową?!”. Są też inne przykłady krótkowzroczności i zdrady wśród krymskiego ukraińskiego politykierstwa. Wiem, większość miejscowych Ukraińców pragnie zabezpieczyć swoje prawa obywatelskie na terytorium półwyspu i mieć równy status z mniejszością rosyjską, ale miejscowe władze krymskie ich propozycje otwarcie ignorują. Jeszcze w 2004 roku odbyły się konferencje Ogólnokrymskiego i Sewastopolskiego oddziałów „Proświty” im. Tarasa Szewczenki, których decyzją rekomendowano 126 osób do pracy w organach administracji lokalnej. Zatrudniono osiem osób — na stanowiska, które nie mają wpływu na ukraińskie państwowotwórstwo na Krymie. Tacy kandydaci jak Ołeh Sawczenko, Łeonid Pyłunśkyj dawno odeszli od wyznawania ukraińskiej idei narodowej, co więcej — u władzy biorą udział w realizacji projektów sztucznego rozbicia ukraińskiej społeczności. Jaskrawo uwidoczniło się to w Sewastopolu podczas wyborów lokalnych, kiedy zastępca przewodniczącego miejscowej organizacji Republikańskiej Partii „Sobór” Wiktor Kołczanow odebrał te 400 głosów, które były niezbędne do zwycięstwa bloku krymskich Ukraińców. Tę porażkę Wiktor Kołczanow produkuje po raz drugi, więc nie jest to przypadek. Inny renegat, deputowany do parlamentu Krymu z ramienia Ruchu Ludowego, Łeonid Pyłunśkyj, przyszedł na rozszerzone posiedzenie Sewastopolskiego oddziału „Proświty” i zaczął szkalować dobre imię redaktora gazety „Krymska switłycia” Wiktora Kaczuli, realizując projekt zniszczenia organu ideologicznego krymskich Ukraińców. Zarząd nie poparł Pyłunśkiego, ale udało mu się ideologicznie rozbroić krymskich Ukraińców na cały rok, przejmując gazetę, aż do momentu, gdy wyrokiem sądu przywrócono na stanowisko redaktora naczelnego Wiktora Kaczulę. A wszystko dlatego, że znowuż, w przededniu wyborów, drogą ataku raiderskiego, Łeonid Pyłunśkyj przy wsparciu urzędników rządowych podporządkował gazetę własnym celom politycznym i interesom. Dzisiaj ukraiński rząd nie ma żadnego projektu wsparcia ukraińskiej społeczności krymskiej. Nasze propozycje dotyczące budowy państwa oraz protesty przeciwko temu, że krymscy Ukraińcy w rzeczywistości żyją w krymskiej rosyjskiej kolonii, gdzie Rosja, za przyzwoleniem rządu, buduje mieszkania i zasiedla republikę swoimi poddanymi, pozostają poza uwagą krymskich władz. Według wszystkich oficjalnie obowiązujących kanonów prawnych to się skończy. Będą nas dalej oszukiwać, będą nam obiecywać rzeczy niemożliwe, będą proponować podstawione osoby i realizować przeróżne projekty, aby dalej naruszać nasze prawa narodowe. Ukraińcy Krymu nieprzypadkowo uważają się za autochtonów. Najdawniejsze arkadyjskie źródła klinowe donoszą o krymskim mieście Telapil (współczesny Sewastopol) jako o umocnieniu oryjskich jeźdźców. Tę część miasta sewastopolczycy od dawna nazywają „Kozaczka”. Z innych źródeł historycznych wiadomo, że na tysiąclecia przed przybyciem na Krym Tatarów, od 590 roku, rozpowszechniały się tu księgi cerkiewne Rusi Kijowskiej. Autochtoniczność Ukraińców poświadczają także krymskie zabytki kultury czerniachowskiej z II–IV w. n.e. Tak więc w wielkim cmentarzysku inkermanskim w pobliżu Sewastopola pochówki i naczynia mają cechy pokrewne Krymu i Podnieprza. Turecki historyk Ewlija Czelebi w swoich pracach odnotował, że według spisu z 1666 roku w Chanacie Krymskim mieszkało 1120 tysięcy osób. Z nich ludność tatarska stanowiła 180 tysięcy, Grecy, Karaimi, Żydzi, Ormianie – 20 tysięcy, a Kozacy (tak Turcy nazywali Ukraińców) – 920 tysięcy osób. Ukraińcy od wieków mieli tu historyczne korzenie, a gospodarka Krymu od zamierzchłej starożytności bazowała na działalności gospodarczej ludności ukraińskiej. Rada Najwyższa i Rząd Ukrainy, projektując i realizując politykę gospodarczą Krymu, zupełnie zapomniały o krymskich Ukraińcach, patriotach swojej Ojczyzny. W rozbudowie wielu filii centralnych struktur gospodarczych rząd poszedł najłatwiejszą, ale szkodliwą dla budowania państwa drogą: mianował kierownikami filii przedstawicieli krymskiej wspólnoty rosyjskiej i w ten sposób nie tylko polityczne, ale i gospodarcze dźwignie ślepo oddał w ręce osób, które nawet we śnie widzą siebie w Rosji. Taka sytuacja panuje nie tylko w strukturach bankowych, ale i w filiach przedsiębiorstw, firm, zakładach sanatoryjno-uzdrowiskowych i naukowych. Gdzie nie spojrzeć, wszędzie prorosyjscy nominaci, którzy otwarcie deklarują: „My tylko warunkowo odnosimy się do Ukrainy, a przynależymy do Rosji”. Jak realizowane jest finansowanie antyukraińskich akcji, otwierane są firmy ochroniarskie dla „kozaczków”, które rozbudzają półwysep, nietrudno się domyślić. Etniczni Ukraińcy zmuszeni są iść na służbę do wyhodowanych przez mężów stanu krymskich satelitów, schylać głowę i milczeć, tłumiąc rany na sercu za rodzime państwo. Oto wymowne przykłady. Zdarzało mi się zwracać do Administracji Państwowej w Sewastopolu o pomoc w wydaniu. Jakie jest obecnie życie polityczne, gospodarcze i kulturalne Ukraińców Krymu? Proponuję czytelnikom, których to interesuje, włączenie się do dyskusji nad moimi szczerymi przemyśleniami na łamach „Słowa Proświty” na temat wielu nagromadzonych problemów. Wywołuję do szczerej rozmowy o różnych aspektach życia krymskich Ukraińców.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn