Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 6Originalseite ↗

Mychajło Słaboszpycki: „Czujemy dobrą i potężną energię…”

Слово Просвіти, №45 за 2012 рік

9 listopada, w Dniu Języka Ukraińskiego, swój początek bierze już XIII Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. Tym razem świąteczne wydarzenie odbędzie się na Rówieńszczyźnie. O problemach konkursu porozmawiamy z dyrektorem wykonawczym Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczącym rady koordynacyjnej tego projektu, Mychajłem Słaboszpyckim. — Podczas zamknięcia XII konkursu w teatrze im. I. Franki Zakarpacie przekazało sztafetę patriotycznego maratonu Rówieńszczyźnie. Dlaczego właśnie Rówieńszczyznę wybrano na otwarcie XIII turnieju językowego? — Mieliśmy zaproszenia od kilku obwodów. Ale daliśmy pierwszeństwo Rówieńszczyźnie, ponieważ we wszystkich poprzednich konkursach wśród zwycięzców i laureatów nieodmiennie byli przedstawiciele tego obwodu. Wydaje mi się, że właśnie Rówieńszczyzna przez wszystkie lata konkursu w porównaniu z innymi obwodami miała najwięcej zwycięzców i laureatów wśród studentów i uczniów. Mamy także oficjalne zaproszenie od przewodniczącego rady obwodowej Jurija Kiczatoma oraz przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Wasyla Bertaszewa, gdyż nie jest im obojętna sytuacja językowa na Ukrainie. Gdyby inni kierownicy obwodów (i nie tylko obwodów) byli tak uważni wobec języka państwowego i kwestii budowania narodu, to Ukraina nie miałaby „anomalii” w rodzaju osławionej ustawy Kołesniczenki–Kiwałowa. Zresztą, przez te 12 lat wielokrotnie spotykałem się z różnymi kierownikami szczebla obwodowego (obwód czerkaski, wołyński, lwowski, kirowohradzki, zakarpacki…) i zdecydowana większość z nich z wyrozumiałością odnosi się do problemów językowych. Przemilczę tych, którzy cynicznie, obojętnie wypowiadają się na tematy językowe i nie udzielili żadnego wsparcia naszym działaniom. Dzisiaj, w przededniu XIII maratonu językowego, będę mówił o lepszych ludziach i o produktywności współpracy organizacji społecznych oraz przedstawicieli struktur władzy różnych szczebli. — Ależ nie może Pan pochwalić się pełnym porozumieniem i produktywną współpracą z Ministerstwem Oświaty? — Historia naszych relacji z Ministerstwem Oświaty jest różnorodna. Powiedzmy, na początkowym etapie naszego projektu Ministerstwem kierował Wasyl Kremen, osobiście jeździł na otwarcia konkursów, osobiście witał i nagradzał zwycięzców. To było bardzo ważne, ponieważ był to sygnał dla funkcjonariuszy oświatowych USA i Kanady, Australii i Czech, Polski i Chorwacji, Kazachstanu i Szwecji, Chin i Włoch, Brazylii i Białorusi, Argentyny i Gruzji, Armenii i Finlandii… Obok nich — Flaga Państwowa Ukrainy… — Jakie relacje łączą inicjatora konkursu — Ligę Ukraińskich Mecenasów z Ministerstwem Oświaty? — Odkąd Ministerstwem kieruje Dmytro Tabacznyk, rozpoczęły się próby zniszczenia naszego konkursu. Pomimo tego, że nasze wydarzenie jest zarejestrowane przez Ministerstwo Oświaty oraz Ligę Ukraińskich Mecenasów w Ministerstwie Sprawiedliwości, Ministerstwo Oświaty w osobie jego szefa próbowało, jak to się mówi, umyć ręce (wasz konkurs — wasze problemy, sami go sobie przeprowadzajcie); Tabacznyk ogłosił alternatywę dla turnieju im. Jacyka — (nie mniej i nie więcej!) konkurs im. Tarasa Szewczenki. Ale w Ministerstwie Oświaty figurowały już dwa konkursy im. Tarasa Szewczenki. A oto dla was nowy, ale z zasadniczym akcentem: tutaj macie i literaturę, i mniejszości narodowe… Jeśli konkurs im. Petra Jacyka — to język państwowy w Państwie Ukraińskim i podnoszenie jego prestiżu społecznego, to konkurs im. Tabacznyka, który dla niepoznaki nazwano konkursem im. Szewczenki, to wszystko razem i nic konkretnie narodowego, specyfika jest rozmyta i nie wiadomo, co to jest i po co. Chociaż, jak wszystkie działania Tabacznyka, rozszyfrować tę archistrategię łatwo: trzeba odsunąć na margines patriotyczny maraton języka ukraińskiego i zastąpić go tworem Tabacznyka, który wprowadza się na Ukrainie tak sztywno i zdecydowanie, jak ziemniaki za Katarzyny II. Konkurs im. Tabacznyka odbywa się pod hasłem 200-lecia urodzin Tarasa Szewczenki i realizuje jeszcze jeden cel: przyzwyczaić Ukraińców do tego, że właśnie Tabacznykowi i S-ce najlepiej wiedzieć, jakim był Taras Szewczenko, jakie imperatywy wyznawał i jakiej Ukrainy pragnął. Według szablonu Tabacznyka, w tej Ukrainie powinno być jak najmniej samej Ukrainy. Dlatego też jego konkurs sprawia smutne i kuriozalne wrażenie takiego sobie kastrata. Mogą mnie oskarżyć o stronnicze podejście do tego, co przedstawiono jako konkurencję dla konkursu im. Jacyka. Uważam, że sytuacja z językiem ukraińskim w naszym państwie jest na tyle skomplikowana, a język nasz na tyle podeptany i znieważony przez władzę, że potrzebne są setki różnych projektów konkursowych, skierowanych na podnoszenie prestiżu społecznego języka ukraińskiego. Ale — właśnie narodowo zorientowanych, naprawdę dynamicznych, a nie takich narodowo bezbarwnych, amebowatych, amorficznych, jak projekt Tabacznyka, który odciąga uwagę od palącego problemu językowego. — Taki konkurs z dużą liczbą poważnych nagród pieniężnych, bez wsparcia państwa, to drogi wydatek. Jak zapewniacie budżet projektu? — Dwanaście konkursów — prawie 10 mln hrywien. Zdecydowana większość tych środków pochodzi od głównego mecenasa turnieju, spółki akcyjnej „Firma Farmaceutyczna „Darnica”. Jeśli w pierwszych maratonach językowych środki napływały od ukraińskiej diaspory, która akumulowała je poprzez Fundację Edukacyjną Petra Jacyka, wydającą darczyńcom specjalne zaświadczenia pozwalające na odliczenia podatkowe (to bardzo dobra tradycja na Zachodzie, która zachęca do dobroczynności), to po tym, jak Nadia Jacyk, która po śmierci ojca kieruje Fundacją, odmówiła wspierania konkursu, musieliśmy szukać źródeł finansowania na Ukrainie. I wtedy wśród mecenasów maratonu pojawili się: spółka akcyjna „Obołoń”, bank akcyjny „Ekspres-bank”, spółka akcyjna „Eksimed”, a także wielu osób fizycznych, które ustanowiły swoje osobiste nagrody. — Dlaczego Fundacja Edukacyjna Petra Jacyka odmówiła wspierania konkursu imienia Petra Jacyka? — Nadia Jacyk wyjaśniła swoją decyzję w ten sposób. Po pierwsze, ukraińskie władze nie wspierają na Ukrainie ani języka, ani tego konkursu, dlatego córka mecenasa poczuła się rozczarowana. Po drugie, organy podatkowe w Toronto zaczęły skrupulatnie sprawdzać Fundację, która co roku przesyła tyle środków do innego państwa, a jej, Nadii Jacyk, takie problemy nie są potrzebne. Po trzecie, według jej słów, od samego początku nie zobowiązywała się do stałego opiekowania się tym projektem. Postanowiła wesprzeć go przez kilka lat — i tyle! W zasadzie jest jej obojętne, czy ten konkurs będzie na Ukrainie. Pracuje nad projektami edukacyjnymi w Kanadzie. Ona jest Kanadyjką, a my wymagamy od niej ofiarnego ukraińskiego patriotyzmu. Każdy z nas ma swoją rację i motywację. Choć bywa, że rozmawiamy z nią w języku ukraińskim, to mówimy różnymi językami. Prezydent Ligi Wołodymyr Zahorij wziął na siebie odpowiedzialność za losy konkursu. Niektóre gorące głowy, oburzone nieodpowiedzialnością (jak uważają) córki mecenasa, wystąpiły nawet z pomysłem usunięcia imienia Petra Jacyka z „herbu” tego konkursu. Ale Wołodymyr Zahorij wraz z kolegami podkreślił, że Petro Jacyk nie ponosi odpowiedzialności za działania swojej następczyni i takie represje wobec jego imienia byłyby okrutną niesprawiedliwością (tyle zrobił w imię Ukrainy i dla Ukrainy!), dlatego imię Jacyka pozostaje na sztandarze patriotycznego maratonu. Trzeba być ponad małostkowymi namiętnościami, co nasi mecenasi zademonstrowali. — Ale przecież nie wszyscy dobroczyńcy z zachodniego świata odeszli od Państwa wraz ze wspomnianą Fundacją Edukacyjną? — Z nami stale jest Fundacja imienia Iwana Bahrianego — jedna z najbardziej autorytatywnych instytucji charytatywnych na ukraińskim polu. Z nami jest Związek Ukrainek Australii. Z nami są ukraińskie organizacje kombatanckie z Australii, Kanady, USA. A także są z nami tak oddani sprawie konkursu mecenasi, jak Leonid Liszczyna (we wszystkich trzynastu konkursach wziął udział jako hojny darczyńca) czy Roman Kolisnyk z Toronto, czy małżeństwo Tatarków z USA, czy pisarka Łesia Bohusławeć (w świecie Tkacz, córka świętej pamięci Dmytra Nytczenki), która nie tylko jest mecenasem konkursu, ale i jego konsekwentną propagatorką w ukraińskiej Australii. Po zakończeniu każdego konkursu drukujemy w mediach specjalny rejestr czci z imionami wszystkich tych, którzy umożliwili nam przeprowadzenie tak drogiego wydatku, jakim jest kolejny Międzynarodowy konkurs języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka. — Ależ to nienormalna sytuacja: tak zakrojony na szeroką skalę projekt trzyma się na kilku osobach. Może on nagle przestać istnieć, gdy coś zmieni się w losach tych ludzi… — Formalnie tak jest: sztab konkursu to niewielka grupa ludzi, ale przecież razem z nami są wszyscy ci, których niby nie widać z daleka. Już wielokrotnie dziękowałem naszej radzie opiekuńczej: Wasylowi Kremeniowi, Jarosławowi Jackiwowi, Mykole Żułynskiemu, Pawłowi Mowczanowi, Serhijowi Kozakowi, Lubowi Hołocie, Ołeksandrowi Ohorodnijczukowi, Mychajłowi Watulakowi, Serhijowi Błoszanewyczowi, Leonidowi Liszczynie. Także „Proświta” jest najaktywniejszym uczestnikiem wszystkich wątków konkursu. A ile dobrego trzeba powiedzieć o radzie nadzorczej konkursu (przewodniczący Wiktor Baraniw, zastępcy Iryna Farion, Taras Marusyk i Serhij Hrabar wraz z korpusem dziennikarskim). A setki wolontariuszy z szeregów nauczycielskich, którzy od razu wzięli sprawę konkursu do serca i bez zastrzeżeń służą mu wiarą i prawdą. A patriotyczna ukraińska diaspora, bez której po prostu nie wyobrażam sobie tego projektu. Jednym słowem, czujemy potężne wsparcie społeczeństwa. Jego energia to energia naszego konkursu. — Gdzie będzie otwierany XIV maraton językowy? — Już dzisiaj się nad tym naradzamy. Zaprasza nas do siebie kilka obwodów. Nie ma jeszcze ostatecznej decyzji, ale podczas zamknięcia XIII konkursu na scenie teatru imienia Iwana Franki tradycyjnie przekażemy sztafetę konkursu i właśnie wtedy oficjalnie zostanie nazwany obwód, który będzie przygotowywał u siebie otwarcie XIV maratonu językowego. Rozmawiała Switłana KORONENKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn