Seite · S. 2Originalseite ↗
Z «Proświtą» spełni się ukraińska Ukraina. Referat przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. H. Szewczenki Pawła MOWCZANA
Слово Просвіти, №47 за 2017 рік
Szanowni delegaci Dziesiątego zjazdu! Cztery lata temu, kiedy uparcie rozchwiewaliśmy doniecki żużlobeton, kiedy regionalne stada Moskali i małorosjan, otrzymawszy indulgencję od Sądu Konstytucyjnego, legalnie wydeptywali ukraińską Ukrainę do poziomu całkowitego klepiska, polegaliśmy tylko na samych sobie i Bogu, na swoim narodzie. I — po raz kolejny! — Ukraińcy okazali zmobilizowanie, samoorganizację, odwagę i niepokorność w przeciwdziałaniu moskiewskiej infekcji, formując majdanowy Ruch. Gen narodowy powstał i, zdawało się, na zawsze pokonał ciężką imperialną niemoc, wraz z Janukowyczem wygnał z pieczerskich wzgórz raszystowskich emisariuszy, którzy, jeszcze od czasów Referendum 1991 roku, na wszelkie sposoby uniemożliwiali ustanowienie ukraińskiego państwa, tłumiąc duchowe odrodzenie, kontynuując niszczenie oraz asymilację ukraińskości poprzez promowanie «russkiego mira», moskiewskiej cerkwi i aktywnie wzmacniając piątą kolumnę. Przestrzeń informacyjna, kulturalna, edukacyjna znalazły się, w istocie, w cudzych rękach. To znaczy, według słów Dmytra Pyłypczuka, nastąpiło «ideologiczne rozbrojenie Państwa Ukraińskiego i Narodu Ukraińskiego». Oto dlaczego na Majdan godności Rosja odpowiedziała aneksją Krymu i okupacją Donbasu, mając nadzieję, że zrusyfikowana Ukraina łatwo podda się byłej metropolii. «Proświta», ukrainocentryczni politycy oraz działacze społeczni i kulturalni zawsze bronili kluczowej roli języka ojczystego w ustanawianiu ukraińskiej państwowości. Wydawałoby się, że właśnie w Majdanowej Ukrainie powinien zostać natychmiast uchylony «ustawa Ka-Ka», a zamiast tego powstała przebiegła formuła «Jedyna kraina — jedinaja strana». Jadowita chemioterapia, zastosowana przez moskiewsko-ukraiński oligarchat, stłumiła narodowe uniesienie duchowe, delegując do wszystkich struktur władzy «swoich» ludzi. Opo-blokowa kolumna wrogów Ukrainy zamiast w więzieniach wygodnie rozsiadła się w murach ukraińskiego parlamentu, otrzymawszy legitymację na dalsze wyzyskiwanie, na oszustwa, na «bezprawie» we wszystkich sferach życia narodowego… Zamiast jedynej, zmobilizowanej na transformację i z zaangażowaniem wielu przedstawicieli krajowego politykumu oraz stworzonej na Ukrainie «piątej kolumny», która działa pod przykrywką licznych finansowych i sterowanych z zewnątrz partii, organizacji społecznych i ruchów…». Główny cel wrogów Ukrainy (i zewnętrznych, i wewnętrznych), pozostaje niezmienny, jego, swego czasu, najdokładniej sformułował Wasilij Szulgin: «Niepodległa, ale skrajnie zrusyfikowana Ukraina jest dla nas lepszym wariantem, aniżeli Ukraina w składzie Imperium Rosyjskiego z panowaniem na jej terenach języka ukraińskiego i kultury: to te czynniki, które są zdolne doprowadzić do całkowitego jej zejścia z orbity naszych interesów». Jak widzimy, tą wytyczną rzeczywiście do dziś kierują się te oligarchiczne siły, które, zagarnąwszy wszystkie dźwignie ekonomiczne, zamiast budowy narodowej przestrzeni językowo-informacyjnej, edukacyjno-kulturalnej i naukowej, konsekwentnie rozszerzają sferę użycia obcego języka, języka naszych okupantów i morderców, wypierają język ukraiński z państwowej przestrzeni Ukrainy. Słabe i spóźnione przeciwdziałanie tym procesom poprzez kwotowanie jest małoefektywne. Głównym narzędziem wybudowanej przez wrogów strategii humanitarnej jest, według słów W. Wasylenki, kontynuacja wojny przeciwko językowi ukraińskiemu, która trwa kilka stuleci i wzmocniła się wyraźnie teraz, aby osiągnąć główny cel: niszczenie narodowej ukraińskiej tożsamości z równoległą ruiną ukraińskiej wsi. Najjaskrawszy przykład — kolizje, które wynikły wokół Ustawy «O oświacie» na Ukrainie i na Węgrzech, w Rumunii, wśród tych naszych sąsiadów, którzy, jak się okazało, nie postrzegają naszego państwa jako pełnoprawnego podmiotu. Zacytuję doktora filologii Jurija Kowaliwa, jednego z tych, którzy głęboko przeanalizowali Ustawę «O oświacie»: «W niej, mimo że skonstatowano prawa sensu edukacyjno-językowego, jednak nie zapisano odpowiednich i niezbędnych obowiązków zarówno Ukraińców, jak i przedstawicieli mniejszości narodowych, nie nakreślono dróg, środków i mechanizmów realizacji tego dokumentu, nie uwzględniono stanu psycholingwistycznego i demograficznego na Ukrainie, gdzie przez wieki panowały obcojęzyczne struktury, powodując deformację świadomości narodowej autochtonów, niszcząc infrastrukturę kulturalną i etnomentalną rdzennego narodu». Zatem żyjemy faktycznie w zrusyfikowanym państwie, gdzie w ciągu prawie trzech dziesięcioleci nie rozwiązano fundamentalnego problemu, problemu tożsamości narodowej, problemu, który stał się swoistym mechanizmem spustowym dla rozrywających ruchów separatystycznych. Jaskrawym świadectwem czego jest niszczenie języka oraz wszelkich śladów ukraińskiego państwa w Lugandonii oraz pewnej niestabilności w kilku strefach granicznych Ukrainy… W ciągu 3 ostatnich postmajdanowych lat proces zrusyfikowania, jak widzimy, wzmocnił się także w sferze informacyjnej… Do szeregu dwujęzycznych kanałów, dobrze je znacie, dołączył niedawno jeszcze jeden — «Pryamyj». Jak twierdzi proświcianin profesor Wasyl Lyzanczuk, «ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność „Pryamego” wzmocniła zrusyfikowanie Ukrainy… Ta, rozpowszechniona w ostatnim czasie we wszystkich sferach dwujęzyczność, jest, — według wniosku Jurija Szewczuka, profesora uniwersytetu columbijskiego, — „pocałunkiem śmierci”… Oto jego resume: „Schizofrenia językowa lub lingwoschizofrenia — to konsekwentna polityka kulturalna, która przewiduje mieszanie języka ukraińskiego i rosyjskiego. To niszczy język ukraiński na wszystkich jego poziomach… Odbywa się to, do czego zawsze dążyła polityka rosyjskiego imperializmu — zniszczyć język ukraiński od wewnątrz, rozchwiać, upodobnić do rosyjskiego tak, aby sami Ukraińcy „dobrowolnie” z niego zrezygnowali. Oprócz tego, odbywa się deintelektualizacja języka ukraińskiego i kultury…” Wybaczcie za obfite cytowanie. Ale to świadectwo, że nowe wyzwania, z którymi jeszcze nie spotykaliśmy się aż w takich skalach, postawiły nas przed wyborem, który sformułowała Iryna Farion: „Kto nie jest zdolny obronić języka ojczystego, ten nie zdoła obronić i granic ukraińskiego państwa”. Dobrze uświadamiamy sobie: jeśli będzie trwała kolonialna inercja w rozwiązywaniu kwestii językowej, która dzisiaj sprowadza się do zastraszania ludności: nie ruszajmy kwestii językowej — są ważniejsze problemy socjalne, problemy emerytur i taryf, — więc nie nazywajmy najbardziej bolesnego problemu ukraińskiego narodu — problemu języka państwowego, nie nazywajmy go językiem narodu tytularnego! Oto, właściwie, dlaczego wyostrzam waszą uwagę na problemie egzystencjalnym: być albo nie być ukraińskiemu narodowi przy istniejących dzisiaj w sferze językowej zasadach, być albo nie być Ukrainie. Całkowicie logiczne jest pytanie: a co robić nam, proświcianom? Odpowiedź jest prosta: nie jesteśmy biernymi świadkami obumierania najcenniejszego skarbu narodowego, tak jak nie byliśmy bierni przez wszystkie trzy dziesięciolecia, kiedy formowaliśmy na zasadach odrodzonej «Proświty» jedyną potężną narodową siłę polityczną, która, właściwie, i odrodziła ukraińskie państwo narodowe, ale nie zdołała rozwiązać najbardziej fundamentalnego ze wszystkich problemów — problemu języka ukraińskiego, a zatem, problemu dekolonizacji ukraińskiego narodu w XXI w.»
Niestety, prawie wszystkie projekty narodowe wypracowane przez „Proświtę”, Ruch, „Swobodę”, znaczące w zamyśle, wciąż pozostają szkicami do projektu „Ukraina XXI w.”. W zrusyfikowanych korytarzach władzy nie wytworzyła się nowa filozofia rozwoju naszej odrodzonej Ukrainy… A dlaczego? — to kolejne pytanie… A dlatego, że filozofia rozwoju kraju to ideologia narodowa. Ponieważ ideologia państwowa jako taka nie została sformułowana nawet dzisiaj. Wiemy, że za czasów Kuczmy na Ukrainie stworzono najbardziej dochodowy biznes, przekształcając władzę w towar, że właśnie w takich okolicznościach uformowała się nowa klasa oligarchów, która kupiła władzę na Ukrainie i której związki z Rosją są oczywiste i jednoznaczne, ponieważ są one zlane z rosyjskim kapitałem i politykami… Ukraina dla świata jest krajem niezrozumiałym, ale jeszcze bardziej niezrozumiała jest władza. Pierwszy prezydent Ukrainy L. Krawczuk niedawno oświadczył, że u nas działa demokracja na opak… „Ukraińska władza jest w ślepym zaułku, z którego, wydaje się, nie ma już wyjścia… A ludzie śmieją się przez łzy… Kiedy skończą się polityczne przedstawienia, nieuzasadnione obietnice, które mają na celu konkretne zadanie — oszukać naród?!”. I jeszcze: „Przez lata niepodległości ukraińscy politycy prawie nigdy nie byli samodzielni i niezależni”. Szanowni delegaci zjazdu! Jestem zmuszony dokonać tak szerokiej analizy sytuacji społeczno-politycznej na Ukrainie, aby zrozumieć, jak nam, proświtanom, należy działać dzisiaj, biorąc pod uwagę oceny nie tylko polityków, ale przede wszystkim Ukraińców, którzy coraz częściej przekonują się, że odrzucanie wartości narodowych nie jest tylko improwizacjami władzy, a być może nawet pewną jej ukierunkowaną strategią. Władza ma na wszystko usprawiedliwienie, które formułują zarówno zamaskowani, jak i jawni wrogowie Ukrainy: mianowicie, że w dobie globalizacji bezsensowne jest budowanie Ukrainy na zasadach etnicznych, zamiast stworzyć nowoczesny naród wieloetniczny… Pytam, szanowni delegaci, a na jakich zasadach formowało się i formuje państwo Izrael, na jakich zasadach stoją nasi sąsiedzi od Rosji po Węgry, Rumunię, Polskę czy Słowację? Przecież naród polityczny powinien być jedynie pochodną narodu etnicznego… Przy takiej, panującej obecnie na Ukrainie, kosmopolityczno-internacjonalistycznej ideologii, ideologii tak zwanej wielokulturowości, a czasem nawet staczania się w stronę ideologii „ruskiego miru”, współpraca „Proświty” z władzą, która nieustannie nadaje w języku rosyjskim, staje się po prostu niemożliwa… My zawsze dążyliśmy do aspiracji narodowo-centrycznych, broniliśmy wartości narodowo-państwowych i na tym stoimy!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
