Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
← Archiv von «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №50 за 1998 рік

16 S. · 16 Einträge · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Maschinelle Übersetzung aus dem Ukrainischen. Zitate, Namen und Zahlen mit der Originalseite abgleichen. 2 von 16 Einträgen werden auf Ukrainisch angezeigt, während ihre Übersetzung aktualisiert wird.

Der Text wurde aus dem PDF gewonnen und automatisch in Beiträge geteilt. Die Grenzen mancher Beiträge sind redaktionell nicht geprüft: Ein Eintrag kann mehrere Beiträge, nur einen Teil eines Beitrags oder einen Serviceblock (zum Beispiel einen Abo-Hinweis) enthalten. Primärquelle ist die Zeitungsseite im PDF.

Seite · S. 1Originalseite ↗
А-РОЕ ітаде То РОРЕ Оето. Ригспазе Чом ТИ ані ві вказівок То МОВ АВ ЕНКУТИ НЕТ W kalendarzu nowego rachubowania lat Ukrainy państwowej wyraźnie i pewnie wybijana jest cyfra «/». Oznacza to, że mimo zdobyczy i strat proces budowy państwa nie tylko trwa, lecz także stał się faktem dokonanym, nieodwracalnym. Państwo Ukrainę uznał świat. Ma ona Konstytucję, symbole państwowe, własną armię, walutę narodową... Najważniejsze jednak, że narodziło się już pokolenie dzieci pod skrzydłami nowej Ukrainy, które będzie znało 1 niepodległość Ukrainy, B – Ojczyznę, darowaną przez Boga... Chwiejne jeszcze kroki naszego państwa, lecz miejmy nadzieję, że wraz z chorobami wzrostu i postępu rok po roku znikać będą z naszego leksykonu potworne wypaczenia – słowa zrodzone w epoce bezbożności i kłamstwa – a tylko ze słowników tej epoki dzieci dowiedzą się, czym to jest: anarchia, biurokracja, woluntaryzm, hołodomor, korupcja, mafia, protekcja, rekiet, szantaż... Trzeba uczyć nowego alfabetu także naszych możnowładców, przyswajając sobie często nowe dla siebie pojęcia – przyzwoitość i honor, odpowiedzialność przed Bogiem i narodem, szacunek dla rodzimego języka, kultury, obyczajów... Nie jest zbędne, aby każdy obywatel uświadomił sobie: od mnie też zależy los mojego państwa. Bez małej cegiełki mojej pracy czy powstanie wspaniały gmach Ukraińskiego Domu? Własny Dom przecież zbudujemy, a obok niego wyrośnie Drzewo Ukraińskiego Rodu, podlane potem Ukraińców wszystkich wieków, żyjących na wszystkich przestrzeniach ziemi... Ze świętem Niepodległości, Was, drodzy Ukraińcy, i wszystkich żyjących w różnych zakątkach świata. Ze świętem, które będzie zawsze z nami. Strzeżmy tego skarbu, jak należy – zdobytej krwią i potem Niepodległości. ШТ п СД ія й її | "У Człowiek, jego życie i zdrowie, honor i godność, nietykalność i bezpieczeństwo uznawane są w Ukrainie za najwyższą wartość społeczną. Prawa i wolności człowieka oraz ich gwarancje określają treść i kierunek działalności państwa. Państwo odpowiada przed człowiekiem za swoją działalność. Utwierdzanie i zapewnianie praw i wolności człowieka jest głównym obowiązkiem państwa. Konstytucja Ukrainy. Artykuł 3. М й Н рн І Fragment jest nieczytelny. Zawiera jedynie pojedyncze, rozdzielone spacjami i przypadkowe zlepki liter, pochodzące najprawdopodobniej z błędnego rozpoznania tekstu (OCR), bez zdań, których można by wiarygodnie odtworzyć i przetłumaczyć. Potrzebny jest czytelny skan lub poprawna wersja tekstu z kolumny lub strony, z której pochodzi fragment.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 2Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert

уче й мб - - х. п -- - 4 яь З ее на пон - ьо - танцю р оці -- залайіо о - і "и ча - о руни о б кю о чн а нн чи ж що ою т чо ета | ю ранці р ''- У Ж Ж НН ЧНнпо тб "м ламації, про що засвідчив Виступ С вятос письменство І просвіта -- ці два поняття пінсьКИЙ ОЇМ» пава Максимчука. саме в нас, в Україні настільки тісно, б 25 червня 7998 р. у палаці мистецтв «Українс Органічно вписався в творчу ауру мис аично взаємопереплетені, що, відбувся творчий вечір письменників-просвітян Павла Мов тецького вечора, що?йоготн Борис Здається, окремо вже й існувати не лоуч Списаренко, музичний супровід. Окрім жуть. Більшість наших класиків трудилися чана, Романа Лубківського Любові Голоти, Катерини Мотрич, названих вище митців, надавав йому особ 7 Р ? - на ниві красного письменства передусім У "ФІЧЧЮ пивого урочистого шарму и ансамб заради просвіти рідного народу, і саме Василя Клічака | Павла Гірника, присвячений 130 Ю сопістів «Благовість - вони користувалися серед співвітчизників «П освіти» Звичайно, цей короткий З8віт про мис найбільшою шаною й повагою. Бо словом р 2 тецьким захід далекий від повноти: лише , | репрезент Ні ма ИКІВ-просвітя СПОДівання на життя гідне під погідним такі переддосвітні часи рукою митця во- | режить найяскравіша з українських поетес С Є. зайняти стільки ж. якщо не біль небом асизни Окрилені довір'ям народить сам Володар Світла яким у супроводі Любов Голота. В орбіті її слова - кінка) місця. Творчість кожного з них могла 6. ду, видо ували, майстри слова з глибин білих янголів ступає обережно, абизасвітити | з вселенською печаллю й тугок а- Стати об'єктом окремої зеликоосяжної мого першопам'яті немеркнучі шедеври, Новий День. «Важко говорити нині, щобне недосяжним деалом, з її великими й м статті, ато й книги, Ї феномен письменни. не лише гречкосіями й пастухами чужинсь- |, ошукані, окрадені. Поборов Ти, Госпо. кохана, жінка-сестра... «Летючий кохатом окремого наукового дослідженнь ких стад, апе й володарями нетлінних ди, першу силу побори й другу... Знову нець», «Мій ненаписаний роман» -- ці та Наразі ж лише доводиться жалкувати що | багатств, породжених Словом, що було | час мучать жорстокі обри.. Біля держав" інші вірші у майстерному виконанні актрислово їхнє через фінансову скруту в Дер- | БАДНЯТКОМ, усіх початків... Й. їла магія ного керма -- новітні яничари і хозари. Ми | си Галини Стефанової не могли не жаві та байдужість чиновника сьогодні слова відкрила високі світи... повторюємо те коло ясиру, що вже про-зворушити своєю щирістю, глибиною, здебільш зберігається в пись менницьки) | Тому й не дивно, що саме пись менниишли,..» -- так! слова печапі ліризмом... Запах ковилового степу маура Шшухлядах, і віІД Цього страждає як читач | Ки, засвідчуючи спадкоємність свою від Та ось і слова ОПТИМІЗМУ; «Тут засяє великого міста поєднались у розлогих гак престиж українські літератури, ДУ. великих попередників, набатом слова Божа благодать Тут буде другий Єруса- перлинах поетичної словесності -- водиться лише сподіватися, що чуда РОЗСІЯЛИ вікову пітьму неволі, стали в аванлимі». Це рядки з рукопису пового роману органічно, гармонійно, заповнено о: скресне незабаром крига у цій царині | і вла -. гарді відродження державності. «Ніч після сходу Сонця», що чекає свого історичні ремінісценції у поезіях Па А наразі.. започатковано славну акцію. Саме письменство Знову-таки складає видавця, -- про прихід апостола Андрія Гірника, голови Хмельницької «Просвіти», ре віриться, не згасне із закінченням отом «становий хребет» найчисельнішої й Первозванного на Київські кручі Щоб змушують замислитись кожного небайур просвітянськи» заходів - я . Р з т а-но із п нЧЬкИХ чині засіяти цілющі зерна ново; Христової Віри. | дужого над одвічними планнясрак с. Орієнтовно у вересні поко відбутися «П са 30 мав года иства й Є є Чуйним і ніжним ліриком постав перед ми? Звідки путь вершимо! камо ра подібний (але не повторним) творчий вечір іє дев Миетейькиє ері брак м притишеним залом поет | водночас дирек- ши?..». Поетичне слово митця -- За У Чаєтю Дмитра Павличка. Романаїданій пава зал небай суди лю З ки Нана зоР. видавничого пентру «Просвіта» | цілюще, мов нносомцем-коло без ЧуУка, Івана Чендея та інших письменників -- ду ду б Василь Клічак. Його музикальні рядки -- Співцем слов'янського світу можна бе українського, и заїжджого. | це, не забуваймо, У день буденний, при просторікуванні скептиків, що народ тепер нічим не цікавиться, окрім проблем власного виживання. Спрага живого слова з уст тих, хто був ї залишається совістю народу, покликала людей до будівлі з такою велемовною назвою -- Український дім. | письменникам-просвітяна м було що сказати присутнім, і не соромно було їм дивитись людям у вічі. «Чи легко бути нині українцем?» -- це далеко не риторичне питання поставив голова Всеукраїнської «Просвіти» Павло Мовчан. Й даючи відповідь, на жаль, не ствердну, зазначив, що, незважаючи на про найсокровенніше: кохання, рідну землю, природу... «Блукає Кінь, невидимий, мов страх.. фора, Хмельницьке обласне об'єднання Товариства «Просвіта» їм Т. Шевченка є попередником Подільської «Просвіти», що організувалась 6 травня 1906 р. Пер- Чим головою товариства був лікар Кость Солуха (1906--1918), затим -- учитель гімназії Євген Кондрацький (1919.- 1920). З приходом до влади більшовиків просвітницька діяльність згортається, а бібліотеки «Просвіти» перетворюються 8 хати-читальні. Наприкінці 194| р. настає нова спроба відродження просві- /янських осередків у Теофілполі, Меджи- ООЖІ, Летичегрі, Старокостянтинорі, визначених філософами як символи: Єрусалим і Афіни - Віра і Краса. Ми Розуміємо Красу, але Віра в нашій ситуації є першою, вона ніколи нас не полишала. «Я Розмарновую себе в політиці як митець», -- з гіркотою зауважив народний депутат України трьох скликань Павло Мовчан, маючи на увазі утрачені для творчості труди у днях парламентських батапій. | все ж поет потужного таланту, митець високого європейського рівня, що заслу- |Дупаївцях, Кам'янці- Подільському, І ро- | говує найвищих СВІТОВИХ літературних скурові, Час був непевний для розвою... нагород, устиг зробити досить багато: І ось настав грудень 1988 р. Хвиля 8идано понад десяток поетичних збірок, книги перекладів видатних зарубіжних поетів, пітературно-критичні нариси, дитячі збірочки; створено сценарії фільмів: ще чекає великого вдячного слова книга-одкровення, філософсько-езотерична праця поета «Мова -- явище космічне»... Космічна музика поезій Павла Мовчана дозволяє збагнути, що саме «час є розумом простору, а простір є плоттю часу». національного відродження докотилася до Поділля: шириться рух за створення Товариства української мови. Воло постало в час тотальної зусифікації украшіського населення, На обласній | конференції 4 квітня 1989 г кілька сот делегатів обрали головою письменника Миколу Магеру Йому належить велика заслута у боротьбі з чиновниками Рядки, спрямовані до Всевишнього, партйної номенклатури за проваджен - зрівні Верленівським молитвам, набули "Я української мови у школах, зменшення особливого Звучання у виконанні Ніни ростиськомоВнИх навчальних закладів 1 Матвієнко й «Київської Крізь власну душ ла Мовчана й класів. Подібна робота одночасно проводилась у Кам'янці Подільському, І|зяславі, Шепетівці, Славуті, Старокос: гянтипові, Чемерівцях, Золочиську, камерати». у пропустив поезії Пав- Олександр Ббиструшкін, Хтоти, Поете, в теплих долонях Вічности? Старій Сипяві, По понному «Моя дорога непегка, підДтТтримайн, Боже, Майже через рік, | / бере іня 1990 М, жебрака... Пошли хоч янгола із Неба»... відбулась конференція обласного Тора Катерина Мотрич. -- прозаїк, якого риства української мови «Родовідь З "4СсТО іменують поетом | це не дивно: напою АР ВАЄТЬСЯ. ПОМ УНП ВО 0» естафету письменникові Василю Горба ков м УМСтраву ХОТИН оку а його дол ю випала ре САН! ація наче молитву мовить | тут Є СВО витоки «Годовол) Р Хме ьницьке облаєми працює на світанку, копи ще світ спить | об єднання говари: пл ЄП ро ВИГО з ІМ суєта дрімає, а душа відкрита Небові В Шевченка Гак вирішила кон поважних причин М, Магера передай оон - и че - - --- перебільшення назвати письменника (пое- Та, перекладача, критика...), дипломата, політика, науковця, голову Львівської «Просвіти» Романа Лубківського. інтелігент найвищого гатунку, і цю якість він прищепив і своїм вагомим рядкам. Високим інтелектом | водночас музикальністю пронизане кожне його СЛОВО... Воно напрочуд підвладне мистецтву дек- фФеренція, що відбулась 12 листопада 1992 р На жаль, перереєстрація зволікалась. Соб. то реєстрацію проводили в обласному об'єднанні, анев районному (міському) виконавчому комітеті, як гласить Закон про об'єднання громадян ( 1992) Зрушиласправу голова Кам янець-Подільс ького міського відділення Говариства «Просвіта» Євгенія Сохацька, яка пер: шою отримала свідоцтво п ро реєстрації осередку. Значно поліпшилась ця | права, коли Г/ грудня 19094 р. обласною конференцією ча толову був обрані Віталій Мацько. Він повністю поринув у роботу, розп рив географії ДІЯЛЬНОСТІ не тільки із області, а й поза її межами: налагодив листування з Товариством української мови ім, Т. Шевченка (Чикаго США ) яке ОчЧОЛЮ( професор Віра Боднарук | письменниками, дячами культи ри діаспори, зокрема "Трославом Січинським, Григорієм Костюко і У м, Ольгою Мак ( Петровою , Оксаною Зікул, ОО лексан ром. Воронишим ( Варавогю) Юрієм Гай: Головком, ОЗлегом Кандибою Ярославом Гуркалом ібомоими. В ре Х Тьтаті мтІпраці зпачно РОЗзШширіївся фон просрітянської 016 потеки. що да о можливість ДІЛенням, тарча ьо м РоСвітянську літературу Ларунок ол 11 - мали «ИНТОЗбірня Хмельницької пода штернату Хо обласна Юна і 4 Оїбліотека. районні о ередки ам дазначили просвітяни Х ме "НИХ Ми 5 СВІЙ Озлітнії іон лей 10) ом 1995 р. в обласні ПОСМ «рай ЗЛ РОТА" КОпоО практи» «Ди ренція нал ГОМГУ а ДОПОМОЇ ГІ РрОанони М й ПІД ші! Гак и і ТИ Опадла ПОП! І 2) СУ ЛУХОВвНОгО | - Поділлі» ЧІ у | «11( 131 ІІ із СЕР го ОНИ тих, хто не цурається свого, и на кому лежить висока печать рідного Слова, що було споконвіку, як Бог... Приходімо, не цураймося цього благодатного причастя українці, й через магію Слова відкриваймо для себе високі СВІТИ ми, болодимир ГЕРМАН ОСЕРЕДОК НАЦІОНАЛЬНОГО ВІДРОДЖЕННЯ Історія і сучасність Хмельницької «Просвіти» редактор Віталій Мацько), окремими Орошурами "аЛлруковано Ппариси про перших ПРОСВІТЯН ПОЛІЛЬСЬКОГО краю Костя Солуху, Воло щимира Герасимен- ПИ Нам приємно, шо сі ред колективних Просвіти» (4 Та ІЛенів обласногооб'ї днання : | є каф дра слові філології ІСХПОЛОГІЧНОГО 1 нІвери итету ПОДІЛЛЯ (м ХМ іьниИЦцькиЙй) ма Птературна А МІ ьниччина», редакція обласної ОСВІТЯНСЬКОЇ Га кети «Манйбуття», з які: МИ ТІСНО ( ПИТ рацюємо. іа3ОМ проводимо різноманітні заходи. Особливо відчутну кандида! ЧІІСЬКОЇ ЗЄС: ДОПОМОГУ пр Подають філологічних паук оцена митоніна Гри: лева, кандидат філологічних наук, ДОЦени ЗО |) имиРр Крамар, авідувачка й з2ю ЗІДДІЛУ обласного красанавчого музі 111()мМ. Ггамара М ці ькКа. письменники рон ПРА, І рищук. Інан Їов. керівники З4НОннНиХх та міських ВІДДІЛЄНЬ Гова: РИСТОа « Ііросвіта» Марія МУунди ( Ка "ем рівцІі), Євгенія ( охацька м янець-Подільськигії ) Любов ( ниця (Стара Синява). Ба ерій Мартинов" «Краси їв), Василь Кравчук (І а Смілія Кон ратишина (Летичів), Воле пьничук (С "роко ГЯНТИНИЙ 7; Димир Ме 132 іентина Байталюк (| | унаївці) га ІНШ ПІ рок ПОТЯГ Х ме АРАРОРАТАТИТОТИМ бо (х РУТьЬ активій участь у громадському, ПОЛІТИЧНОМУ житті краю, проводя В'Зноманітні культурно масові рено Пемотич и | вечори шиспути, що СПр гі ють зростаї ню їі щІОНаЛЬНОЇ СВІДОМОХ "ромадян М країти Павло ГІРНИК , Голова АХАмельмицького облас с Об єдмамнма Всеукра Г"мського товар" чем 8 ЧО є Просвіта» ' ці / Шев
Seite · S. 3Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

и ниаииниьньньнн о ДАН р о щі п У пен нії а со ід аг о у о вн ово ПРОСВІТИ «ДЖЕРЕЛО» ZABIŁO W TATARBUNARACH Dzień dobry, szanowni przyjaciele! Chciałbym skorzystać z dobrej okazji, by przesłać Państwu gazetę «Лиман» z artykułem o obchodach Święta Trójcy i krótko opowiedzieć o naszej organizacji. Miejska organizacja w Tatarbunarach «Джерело» Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki posiada status osoby prawnej, własny statut, rachunek bankowy i pieczątkę. Organizacja została zarejestrowana 8 grudnia 1992 r. przez Krajowy Zarząd Proświty w Odessie, a 1 marca 1993 r. decyzją wykonawczego komitetu Miejskiej Rady Deputowanych Ludowych w Tatarbunarach. Organizacja ma swoje przedstawicielstwo w radzie miejskiej. Deputowani – członkowie organizacji: Agafia Sywokiń, Walerij Mazur. Nasi aktywiści prowadzą działalność oświatową i kulturalną nie tylko w mieście, ale także w rejonie, brali czynny udział w kampanii wyborczej w marcu 1998 r., przygotowujemy się do naszego wspólnego święta – jubileuszu «Proświty». L.P. Rudenko, przewodniczący organizacji PRZYGOTOWYWAŁY ŚWIĘTO DZIECI Czwarty rok z rzędu na rogu ulic Kijowskiej i Dymitrowa w mieście Tatarbunary siłami entuzjastów organizacji społecznej «Proświta» obchodzone jest Święto Trójcy, w celu odrodzenia tradycji ludowych. W niedzielę, 7 czerwca, pod wieczór, po obfitym letnim deszczu, na miejsce święta zaczęli schodzić się sąsiedzi. Przygotowania do święta zaczęły dzieci. To one jako pierwsze rozniosły wieść, że święto jednak się odbędzie. Organizatorzy wymyślali konkursy, piekli placynty, przygotowywali prezenty dla dzieci. Uczestnicy przynieśli ławeczki nakryte tkanymi kilimami, odważniki do zawodów i swój dobry nastrój. Święto rozpoczęło się od tego, że zagrał bajan Ołeksandra Semenowycza Pawłowa. Coraz więcej tatarbunarczyków bierze udział w tym święcie. I teraz zebrało się około stu dwudziestu osób. Przyszło nie tylko więcej ludzi niż w poprzednich latach, lecz byli oni też aktywniejsi i swobodniejsi, nie wstydzili się brać czynnego udziału w zawodach sportowych i bawić się z głębi serca. Wesoły nastrój święta nadawały dzieci. Hraf Krecziun okazał się najlepszym tancerzem i najsilniejszym wśród rówieśników, Illia Botezat z wrodzonym talentem opowiadał dowcipy, a w swoich 11 latach, jak prawdziwy aktor, z zapałem występował przed sąsiadami. Olia Kowalenko i Olia Sida zmusiły wszystkich obecnych na święcie do wsparcia wykonywanych przez nie ukraińskich pieśni ludowych, a 6-letnia Diana Mukijenko otrzymała nagrodę jako najmłodsza solistka święta. Bandurzystki, siostry bliźniaczki Iryna i Switlana Rybiny wzruszyły starsze kobiety ukraińskimi pieśniami „Oczy syniji, syni” i „Mamina kosa”. Rekordzistą wśród sąsiadów w podnoszeniu ciężarów został Oleksandr Juliniecki, dobry przykład dla swoich synów-nastolatków. Do późnego wieczoru rozbrzmiewały śmiech i pieśni na ulicy, a co charakterystyczne, po święcie ludzie rozchodzili się z rozjaśnionymi twarzami, nie było ani jednego pijanego. Odradzają się tradycje, odradza się dusza narodu. Niestety, miejscowe władze są na to obojętne. Bliższe ich sercu są komunopartyjne „posiadówki” i nostalgiczny lament „o rozumie, honorze i sumieniu”. ŁP, KOBUSZKINA Kulisza i Szewczenki-państwowca, zdecydowanego zwolennika samodzielności, skrzyżowały się poglądy na postaciach Iwana Mazepy i Semena Palija, związanych z Miżyhirjem... Świątynie Miżyhirja. Taras Szewczenko wspominał je często w listach, w utworach, a nawet we snach. „Widziałem we śnie Miżyhirskiego Spasa, Dzwonkową krynicę...” (Dziennik, 30.06 1857 r.) Jeden z inicjatorów ustawienia pamiątkowego kamienia, dyrektor Państwowego Muzeum Wyzwolenia Kijowa Iwan Wikowan opowiada krajanom o kozackim zapale petriwczan: Anatolija Obozny'ego, Mykoły Starenkyja, Petra Seńka, Andrija Sutulowa, Wiktora Rizanowa... Dwa tuziny ludzi własnymi rękami dowlokły i ustawiły ten kamyczek ważący do pół tony, zrobili mostek przez potoczek, obłożyli drewnem Dzwonkowy strumyk, uporządkowali okolicę. Mykoła Mykołajenko, członek Proświty, jeden z inicjatorów tego dobrego przedsięwzięcia, do swoich wysiłków fizycznych dołożył… kilka 86-letni Hryhorij Samijlenko opowiadał o latach nauki w międzyhirskim technikum ceramicznym, o ostatnim ataku na Międzyhirję w 1934 r., kiedy cerkwie niszczono dynamitem. Tymczasem duchowni UGIC KP poświęcili kamień pamiątkowy, Dzwonkowe źródło, i pokropili obecnych. Ojciec Bohdan wygłosił patriotyczne kazanie. Do naszej grupy podchodzi jeszcze jeden mężczyzna — Wołodymyr Jacyna. W pośpiechu, prawie przez całą noc, wykuł on rzeźbiony wizerunek Poety i napis: «Ustanowiono na cześć 155-lecia pobytu Tarasa Szewczenki w Międzyhirji». Podchodzą do nas także ludzie, pracownicy muzeum, proświtianie.. Słychać: «Dobrze byłoby postawić w pobliżu przytulną kapliczkę z obrazem Matki Bożej. Odwiedzający mogliby zapalić świecę. Rozpalić Ognik Pamięci o wybitnych ludziach Ukrainy, których los jest związany z międzyhirskim Spasem». I rzeczywiście: ilu sławnych Ukraińców POSŁUCHAJMY TOMINA ZŁOTY Z MIĘDZYHIRJI || Półtora wieku temu nad częścią Europy przetoczyła się fala narodowo-wyzwoleńczych rewolucji, Cesarstwo Austriackie zatrzeszczało.. Nieco wcześniej, jakby wyczuwając ten duch odnowy, i jakby zgodnie z Bożym Opatrznościowym Planem, pojawił się Taras Szewczenko w uciskanej Ojczyźnie. Poddaństwo, sieroctwo, 14 lat na obczyźnie wzmocniły jego tęsknoty i myśli. Tam, tam! Do Dniepru, do szerokich stepów, do wielkich praojców — nie jest z nimi osamotniony! Otrzymawszy urlop z Akademii, 31 maja 1843 r. już pędził.. Do domu!.. «Te myśli wirem przeleciały przez moje jestestwo wśród tłumu przed międzyhirskim Spasem w czerwcu 1998 r. Kilka słów o tym mówię podczas podwójnego święta: Trójcy i poświęcenia Dzwonkowego źródła | pamiątkowego kamienia-znaku o odwiedzinach Tarasa Szewczenki Międzyhirji w pamiętnym 1843 roku.. «A. 5–6 czerwca Szewczenko razem z nim poeta Hrebinka oraz jego siostra Ludmiła – już w Czernihowie. Grohi przebywał u znanych arystokratów-patriotów Tarnowskich i Galaganów. Udał się do Kijowa. Mniej więcej 21–22 czerwca zjawił się jak grom z jasnego nieba u Panka Kulisza. Poznali się. Obejrzeli Ławrę Kijowsko-Peczerską i Sobór Sofijski. Porozmawiali. Odetchnęli duszą... Tarasowi – 29, Panteleimonowi – 24. Młodszy, a próbuje udawać »mistrza«. Nawet próbował trzymać się wyniośle, ale Taras taktownie odrzucił te usiłowania ambitnego rodaka. Zabrawszy ze sobą znajomego kijowskiego malarza Ołeksija Sencziły-Stefanowskiego, 25 czerwca byli już w Mieżyhirju. »Komu nie zapierało tchu od kontemplowania jednej z najwybitniejszych ukraińskich świętości! Nasi wędrowcy to odczuli – w tym zakątku idealnie splatają się czary malowniczej przyrody i ŚWIADOMOŚĆ o WIEKOWYM, afirmującym życie wpływie świętych mnichów klasztoru na ukraińską duchowość. (Tymczasem znajduje się tu fabryka fajansu, a klasztor jest w kolejnym upadku...) Wybrane towarzystwo wiele o czym GWARZYŁO tej nocy na tratwie naprzeciw Mieżyhirja. Przy ognisku, POD niezwykle gwiaździstym niebem. Przy toastach rozbrzmiewały historyczne PIEŚNI, powstawała epopeja wiekowych zmagań o wyzwolenie. Doszło do zderzenia dość niewyraźnych poglądów autonomistycznych własnych wierszy o Mieżyhirskim Spasie i o naszym Poecie. Sprawa z tablicą pamiątkową przeciągnęłaby się na miesiące bez pomocy wójta wsi Kateryny Borysenko. – Dobry początek dla nowego odrodzenia Mieżyhirja został położony – podkreślił gość ze stolicy, przewodniczący Kijowskiego Krajowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Jurij Hnatkiewicz. I wzywał obecnych, by aktywniej sięgali po skarby naszej kultury dla konsolidacji narodu ukraińskiego. Widzę, jak na tle bujnej zieleni i przemów co chwila pilnie i z rozjaśnioną twarzą wpatrują się krajanie w zarys Poety.. Taras Szewczenko – skupisko narodowej energii, kulista duchowa błyskawica dla imperialnej nocy przemocy i ucisku... W przededniu jego twórczego wyczynu. Tych 24 poezje genialnego cyklu „Trzy lata" – 1843–44–45. Pierwszy utwór – „Rozryta mogiła", 21.10.1843, m. Bereźań. Poeta przyjął ziemię ojców jak komunię. W całej jasności pojął stan Ojczyzny: Ukraina – rozryta mogiła! Z takich kontrastów w jego duszy powstał główny problem ukraińskości tamtych czasów: „Musi być we własnej chacie własna prawda, i siła, i wola". Po „Trzech latach" ukraińska idea państwowa rozwija się wznoszącą linią. Dusiciele ukraińskiej wolności rozumieli to, dlatego wiersze zostały opublikowane w imperium dopiero po ponad 50 latach. ta ziemia przygarnęła na cmentarzu kozackim? Tuż obok, za wysokim płotem rządowych daczy, dokąd nie ma wstępu 99,99 procent obywateli Ukrainy, nierzadko do świętego miejsca przemykają auta z moskiewskimi numerami... Bohdan Chmielnicki i Piotr Mohyła, Iwan Mazepa i Semen Palij, Ostap Hohol i Samijło Samusj, Maksym Zaliźniak i Piotr Kałnyszewski, Mikołaj Gogol i Michał Maksymowicz, Mychajło Bojczuk, Ołeksandr Dowżenko, Pawło Tyczyna – oto sprawiedliwi Miżyhirskiego Spasa, którzy przez wieki nieśli moralne światło Ukrainie. Można wspomnieć jeszcze dziesiątki wybitnych ludzi i wydarzeń, które tylko od czasu do czasu „pracują" na odrodzenie Ukrainy. Stawiamy problem: kto jest zainteresowany tym, aby Ukraina nie miała dostępu do jednej z najwybitniejszych swoich świątyń?. Kamień-znak już jest. Jak echo wielkiego powrotu Tarasa Szewczenki. Być może jest pierwszym na Ukrainie i nieprzypadkowo właśnie w Miżyhirju. Ożywa Michajłowski Złotoverchy. W kolejce – Sobór Zaśnięcia... Słyszymy wreszcie złoty gwar świątyń Miżyhirskiego Spasa. Ołeksandr DROBACHA Wyszhorod-Miżyhirja Na zdjęciu: Aktywiści wyszhorodzkiej Proświty przy Dzwonkowym źródle й й т ч - я Р о їі - Ді о дю ) ОНЕУ - - а

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 4Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Słowo Proświty MINISTERSTWO OŚWIATY? Ukraińska opinia publiczna Charkowszczyzny jest oburzona tym, że w zakładach edukacyjnych miasta, gdzie uczą się młodzi Ukraińcy z całego kraju i z diaspory, wykład prowadzony jest w języku niepaństwowym. Kierownicy charkowskich uczelni, których kiedyś mianowali komuniści, sabotują wprowadzanie języka ukraińskiego, nie chcą wychowywać narodowej inteligencji, fachowców-patriotów. Zamiast tego wychowuje się lekceważący, a nawet wrogi stosunek do Państwa Ukraińskiego, wyśmiewa się język i kulturę ukraińską, szkaluje się historię Ukrainy. Większość wykładowców, wśród nich i ci, którzy uczą historii i kultury Ukrainy, nie uważa za konieczne nauczyć się języka państwowego. Z czyjej inicjatywy, na przykład, konsul Ukrainy w Iranie kieruje irańskich kandydatów na studia, że na Ukrainie będą się uczyć wyłącznie po rosyjsku? Rzeczywiście, na przygotowawczych wydziałach dla cudzoziemców-kandydatów uczy się po rosyjsku. Tym, którzy w domu uczyli się ukraińskiego, pozostaje tylko się dziwić, dlaczego na Ukrainie nikt nie potrzebuje języka państwowego, skoro wszystkie przedmioty w zakładach edukacyjnych wykładane są w języku sąsiedniego państwa. Jest zrozumiałe, że w przyszłości przeważająca większość tych fachowców będzie zorientowana na Rosję, a nie na nasze państwo, które na ich przygotowanie wydaje pieniądze naszych obywateli. Oczywiście, taki stan rzeczy nie jest przypadkowy. Powiedzmy, że na Charkowskim Uniwersytecie Medycznym obcokrajowcom za dodatkową opłatą wykłada się w języku angielskim. Wychodzi więc na to, że by wykładać po angielsku, fachowcy są, a w języku państwowym – ich nie ma. W Charkowie z inicjatywy wydziału oświaty miejskiej (kierownik Wadim Aronowycz Landsman) władze miejskie, pod pretekstem braku środków, „likwidują” nieliczne ukraińskie przedszkola. Tymczasem z budżetu miejskiego rozwijają się prywatne rosyjskie zakłady edukacyjne, na przykład prywatne gimnazjum, religijna chasydzka szkoła nr 170 „Ochah”. Na terenie miasta kwitnie żydowskie… Swoje słowo powinno wreszcie powiedzieć także Ministerstwo Oświaty Ukrainy. Byłoby sprawiedliwie, aby Wolno zwolnić jednego-dwóch rektorów z sformułowaniem «za brak szacunku dla państwa». Ukraińskiej Anatolij KINDRATENKO: O, przewodniczący charkowskiej «Proświty» JAK TO BYŁO NIEDAWNO, JAK TO BYŁO DAWNO. Rok 1989 zaprosił nas, absolwentów brodowskiego kolegium nauczycielskiego, znajdującego się na Lwowszczyźnie, na spotkanie z młodością i prawie z dzieciństwem – powojennym, półgłodnym, w większości wiejskim, a dla wielu – sierocym. Wstępowaliśmy bowiem do kolegium po ukończeniu ówczesnych siedmioklasowych szkół w 1954 r. Wstępowaliśmy czternasto-, piętnastoletni... I oto siwowłosi (a niektórzy już i bez siwizny), poważni, osobno – aż nadto doświadczeni, wchodzimy, niosąc na haftowanym ręczniku własnoręcznie upieczony ukraiński bochen, do sali aktowej, wypełnionej studentami kolegium, absolwentami różnych lat. Oklaski, zainteresowane spojrzenia, nawet łzy, a u niektórych z obecnych studentów – chytre uśmiechy: czy i my kiedyś tacy będziemy? Będziecie, nasi młodzi koledzy, nasza nadziejo, nasza zmiano! Tylko lepsi, bardziej wykształceni i swobodni, bo wy jesteście obywatelami wolnego, niepodległego własnego państwa. Będziecie mówić swoim uczniom i ich rodzicom prawdę, uczyć ich ojczystego języka i historii, rodzimych, narodowych rzemiosł. Bo choć my się postarzeliśmy (chociaż, naprawdę, tylko z zewnątrz), to kolegium, które my ukończyliśmy w 1958 r., odmłodniało. Nawet ta sala, gdzie zamiast portretów członków Politbiura teraz wiszą haftowane przez studenckie ręce ręczniki. I sale wykładowe – nie zniszczone, z przedrewolucyjnymi ławkami, lecz idealnie czyste, estetycznie urządzone. Jednak najbardziej uderzyły nas gabinety języka i literatury ukraińskiej, historii Ukrainy, informatyki, pracownie do pracy z tkaniną, drewnem, ceramiką, klasy muzyczne. Ale wróćmy do sali. Jakby 40) lat temu rozbrzmiewa «Niezapomniany walc» w wykonaniu N. Łotockiej i W. Biłenka. Przypomniało się, a głosy wciąż brzmią... A to na scenę wychodzi orderonosiec, zasłużony nauczyciel Noworozdilskiej szkoły M. Biłenko (Dziakiwska) i czyta własne wiersze. U takiego nauczyciela dzieci-wychowankowie będą rozumieć i pokochają poezję, literaturę. Jak wicher wpada na scenę zespół taneczny; niestety, to nie 11111 (kategoria wagowa jest już inna), ale oczy zachwycają kostiumy, a zwłaszcza «Pa-kolincia» w wykonaniu obecnych studentów. Nacieszywszy się estetycznie, smacznie zjadłszy obiad przygotowany przez gospodarzy («jakie tu podawano miody!»), poszliśmy wędrować po terenie, odwiedzając akademik, wspomniane już sale wykładowe i warsztaty. Zadziwia wyposażenie, nasycenie przyrządami, czystość każdego pomieszczenia, wystawa wyrobów z ceramiki, drewna, haftu. I zupełnie zaskoczyła mnie krosno tkackie, na którym dziewczynki tkają dywany, narzutki. Kim zatem jest ten dobroczyńca, a raczej sponsor, z czyich pieniędzy zakupiono wyposażenie, skompletowano bibliotekę, wyremontowano i zbudowano nowe pomieszczenia? W odpowiedzi życzliwy, inteligentny dyrektor kolegium pedagogicznego Iwan Andrijowycz Parasiuk, szczerze się uśmiechając, powiedział: «Nie mamy funduszy, które spadałyby z nieba. Za to mamy «skarby» bezcenne – kolektyw wykładowców i studentów, którzy bardzo kochają rodzinne mury, starają się uczynić je schludnymi, ciepłymi i pięknymi. Wszystko zrobiono własnymi rękami – od szaf w akademiku po dywaniki. Nasi absolwenci to przyszli nauczyciele klas młodszych, ci, z którymi dziecko będzie się kontaktować od pierwszych kroków w szkole. Dlatego zdobyta tu wiedza, a zwłaszcza umiejętności tworzenia piękna i przytulności, będą przekazywane dzieciom w najbardziej sprzyjającym przyswajaniu wieku», Iwan Andrijowycz to pedagog z prawdziwego powołania. Kocha ludzi i swoją pracę, ma wspaniały dar tworzenia zespołu jednomyślnych, pracowitych ludzi o najrozmaitszych zainteresowaniach. Plany dyrektora i jego zespołu sięgają daleko. Marzą o przekształceniu szkoły pedagogicznej w placówkę wyższego stopnia akredytacji, w kolegium. Jesteśmy przekonani, że pedagogiczne kolegium w Brodach powstanie, bo jest tu doświadczenie i rozum zespołu, stworzono wszystkie warunki. Szczęścia Panu, dyrektorze, rodzinna szkoło, w realizacji tych zamierzeń! W imieniu absolwentów z 1958 r. – Mirosława Szach, profesor Odeskiego Państwowego Uniwersytetu, Lidia Dobko, nauczycielka zasłużona, m. Lwów MUSI ŻYĆ «Materynka» to elementarz znanego ukraińskiego pisarza Dmytra Czerednyczenki, który przygotował i wydał już niejeden podręcznik. Jest przeznaczony dla uczniów pierwszej klasy czteroletniej i trzyletniej szkoły, dopuszczony przez Ministerstwo Oświaty Ukrainy jako podręcznik próbny. Przy jego tworzeniu wzięli udział artystka Zinaida Wasina, redaktor literacki Andrij Liwen, główny artysta wydawnictwa «Oswita» Wołodymyr Loparjow, redaktor techniczna Halina Saliwon, korektorka Walentyna Puch. Podręcznik składa się z trzech części: przedelementarnej, elementarnej i poelementarnej, i jest zbudowany na zasadzie etnograficznej. Autor znalazł międzynarodowe wsparcie finansowe na jego wydanie. Zapewne po raz pierwszy w bukwarystyce zachowano tu niemal równy stosunek między częścią elementarną a poelementarną (80–76 s.). Zasób leksykalny części elementarnej to 1199 słów, w całym podręczniku 61 nazw własnych osób. Autor zapoznaje dzieci z górami Ukrainy: Karpatami (najwyższa góra – Howerla) i świętymi dla każdego Ukraińca – Tarasową Górą (Czernecza) w Kaniowie, Włodzimierską Górką w Kijowie, gdzie stoi pomnik księcia Włodzimierza, Górą Książęcą we Lwowie, na której kiedyś książę Daniel Halicki zbudował zamek (góra Wysoki Zamek). A dalej – step, nasze rzeki: Dniepr, Desna, Trubiż, Psioł, Worskla, Oriol, Samara, Konka, Prypeć, Teteriw, Irpień, Ros, Tiasmyn, Inhulec, Inhul, Południowy Bug, Dniestr, Prut, Dunaj; miasta – Kijów, Lwów, Charków, Połtawa, Użhorod, Zaporoże, Ługańsk; jeziora – Switaź, Synewyr; a jezior, jak podkreśla autor, mamy około dwudziestu tysięcy... Lasy Wołynia, Polesia, Karpat i na stepach między Inhulem a Inhulcem – Czarny; zamki – w Łucku, Chocimiu, Kamieńcu Podolskim, Chuście, Ostrogu, Miedzybożu, Czufut-Kale (Krym)... Pola bez nazwy, „Ach, ile wolności na tym polu!” Dalej – stroje Ukraińców: łemków, bojków, huculów, słobożan, poleszuków, połtawców, podolan, zakarpaców, wołynian, bukowińców... D. Czerednyczenko zdołał zorientować dzieci (i nauczycieli), aby zobaczyli i ocenili samych siebie, Ukraińców. Jednak pierwsze zapoznanie z abecadłem wzbudzało ostrożność nauczycieli, gdy podawano słowa, w których występowały dźwięki „о”, które były omawiane dopiero po kilku dniach. Nauczyciele szkoły nr 298 H. Pinczuk, H. Krasno-rozwiązanie tego problemu: w bardziej przygotowanych klasach razem z tradycyjnym abecadłem równolegle uczono się „Materynki”. Podczas pracy indywidualnej – również. Ten podręcznik był używany w okresie przejściowym od Abecadła do «Czytanki». znawstwa! Szeroko wykorzystują go w Ukrainie nauczyciele: O. Mytnyk – nauczyciel-metodyk, kandydat nauk psychologicznych, I. Blyndaruk – zastępca dyrektora szkoły-przedszkola «Jaskółka» (rejon miński m. Kijowa). Nauczycielka najwyższej kategorii szkoły nr 298 T. Nowikowa na lekcjach kaligrafii przytacza przysłowia i powiedzenia z «Materynki»: 1. Tobie bajka, mnie wiązka obwarzanków. 4. Własna chata – sama prawda. 3. Do swego rodu – kichnięcie przez wodę. 4 5 Kozackiemu rodowi nie ma końca. Z przekładu – step i wola. Kozacka dopa Razem: 29 zagadek. Nauczycielka N. Lubarska w grupie przedszkolnej przygotowującej do szkoły wykorzystywała zagadki: 1. Rogaty, ale nie byk. (Młodyk.) 2. Zimą jak latem, latem jak zimą. (Sosna, świerk.) 3. Biegły psy, zadarły nosy. (Sanie, narty, łyżwy.) 4. Stoją konie na uwięzi, nie piją, nie jedzą, zawsze stoją pełne. (Dynie, arbuzy.) 5. Biegł koń białoboki przez głęboki Dunaj, gdy upadł, zarżał i cały świat zadrżał. (Grzmot.) Razem: 21 zagadek! Nauczyciele szkoły nr 298 szeroko wykorzystują ludowe znaki na lekcjach przyrodoznawstwa i etnografii (L. Iwanowa, N. Waliuszko): 1. Dużo śniegu – dużo chleba. 2. Pierwszy duży śnieg pada w nocy. 3. Słońce chowa się za chmurę – na deszcz. 4. Jaskółki wysoko latają – na ładną pogodę. 2. Jeśli rano jest duża rosa, to będzie ładna pogoda... Razem: 15 znaków. Działalność językowa w pracy dydaktycznej z pierwszoklasistami obejmuje także doskonalenie wymowy, wzbogacanie, uściślanie i aktywizację zasobu słownictwa, kształtowanie budowy gramatycznej mowy, uczenie na pamięć krótkich wierszy, piosenek, przysłów i porzekadeł, łamańców językowych, kształtowanie mowy dialogowej i MONOLOGOWEJ. Takie możliwości ma elementarz «Materynka». Wzbogacanie, uściślanie i aktywizacja słownika oraz doskonalenie budowy gramatycznej to jedno z podstawowych wymagań programu, obok rozwoju mowy spójnej. Wzbogacanie słownika dziecka o nazwy przedmiotów, ich cech i czynności, uczenie rozpoznawania odcieni znaczeniowych wyrazów, zapoznawanie z najczęstszymi przypadkami wieloznaczności, homonimami, uczenie dobierania wyrazów bliskoznacznych i przeciwstawnych, dostrzegania w tekście środków artystycznego obrazowania i używania ich we własnej mowie – wszystko to pozwala z powodzeniem pracować z «Materynką». W celu wzbogacenia wiedzy uczniów z zakresu etnografii zamieszczono rysunki i ornamenty pisanek ze wszystkich regionów Ukrainy. Za pomocą rysunków przedmiotowych dzieci zapoznają się z homonimami. Wyobrażenia przestrzenne również kształtują się za pomocą rysunków. Nie ominął pisarz elementów etyki, wychowania humanitarnego stosunku do otaczających, bliskich. Wydanie kończy się słowniczkiem zapomnianych lub nieznanych nam słów: bursztyn, herdan, halygan, gonta, grindżole, dżura, zegarek (dzigarik), dragolub, nepyn, szmaragd, cymrina, czeladź, hpandra, szwagier, Perun, Chors. Z 1199 słów leksyki w elementarzu «Materynka» podano 675 rzeczowników, 107 przymiotników, 207 czasowników, innych 210, w tym w części elementarzowej 45 imion własnych ludzi. Oczywiście można tu znaleźć i pewne błędy, ale przy ponownym wydaniu łatwo je usunąć; «Materynkę» trzeba zachować, dodając do aparatu metodycznego schematy analizy dźwiękowo-literowej. Tego podręcznika jej Szanse na to, by być znakomitym elementarzem ukraińskim, dla ponownego wydania dawno nadeszły. Mykoła PA rRreBONOV, zasłużony nauczyciel Ukrainy B R ORE or

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 5Originalseite ↗

Original auf Ukrainisch · Übersetzung wird aktualisiert

1 Слово ПРОСВІТИ зиже П'ять дніб на сонячни "римській о землі но зпІдДУуХхали ДАВінЮ Дитячі гиєнії наповнюючи: радкними мелі Діими не Пише ЄСвпаторію, але й увесь Південь України Шього разу ДіІтем із РИМИ хо СЛ І МІС України га бли кого зуарус(иж жи скликаг мо дружнього гурту Перший Міжнарод мим фестиваль мистецтв «Ми діти ГЗОЇ, Україно!» Понад двісті учасників цього мезвичамного спита представляли Ди з ІАХІДНОЇ України, ПОЛІССЯ. (лобожанщи ми, Правобережної! Пвобережної України. криму, із міс Пуцька, Києва, Москви, Донецька. Дніпропетровська, самферополя, Алушти, Полтави, Мелітополя, Харцизька, Орла, Харкова, Мелябтиська. | | е був пос правжньому ща: пивим Тиждень суцільного мистецького снита юних таланта -впаторію було обрано не випадково, адже це нпідДдОМИм у світ континент дитячих заматорив, де щороку оздоровлюються мІЛЬМОНИ маленьких громадян нашої Штчизни. | якщо Євпаторію знали дос саме такою, то гепер п називають ще и столицею дитячої пісні Але перш ніж розповісти про фести вель, хочу згадати добрим словом «ІСМОДНИКІЙ ЦЬогоО спята мис еЦІО Ноло димира Шкляра, директора фестивалю (ВІН же й директор Свпаторійської дитя мот школи мистецтп), атакож Олек андра катерушу (Всекримське об'єднання Товариства «Проста» ім. 1 Шевченка), голову сапаторійського сі ередку «Просвіти» На. плечі цих двох неспокійних пюдей випала найтяжча ноша, адже треба було органшувати цілим комплекс «ІХОДІО. СТВОрити оргкомітет фестивалю, дирекцію та жури, що наискладніше в наш час, віднайти спонсорів свята, присвяченого Дню Кон ституци України та Дню молоді Окрім усього, потрібно було окреслити програ: му фестивалю, в рамках якого запланували провести конкурс юних МИТЦІЗ 30 ЦІЛОЇ низки номінаши, розіслати запрошення в дитячі мистецькі центри, прийняти | розмістити дітей, створити творчі умови для репетицій г проведення змагань хочеться висловити вдячність усім тим, ХТО ДОПОМІЇ пропести дитячим (рек УТАтеРИТе -впаторійській школі мистецтв, управлінню "МІЛОВО-кОмУуНальеого Го подарстпа сапаторійського ми ьркорикоОнкому, заподоврі пиво" безалкогольних напоїв, міській друкарні, Асоціації скаутів Криму, Кримському рескому профспілки промисловців | пдприємців, Севастопольській філії Акціонерного поштово-пенсійного банку «Аваль». міІСЬКОМУ ЗІДДІЛенню акціонерного банку «Україна», евпоторійській філії комерційного банку «Приватбанк» та багатьом іншим, а також інформа! пиним спонсорам «рек типалю П'ять днів у місті стали ареною запальних творчих змагань юних митців у намрізноманітніших номінаціях, починаючи ВвіІД СОЛІСТІВ'"ІНСТрументалістів. кореографічних ансамоОлів, співаків, юних деклаоматорів, поетів, ансамоОлів, хорів, юних піаніста, колективів естрадно спортивного танцю 1 закінчуючи змаганням скаутів криму. Фестиваль засвідчив, що молода хвиля таламтів незалежної України та чис пенних представників сусідніх країн сягнула високого мистецького рівня ! буде спроможноОою не іабаром конкурувати аз визначними виконавцями М «впаторійському парку відПОЧИНКУ МА Фрун є на заклюммому гала-концерт понад дог години не вщухали оурхлпиві оплески, адже кожним переможець, кожним колектив полонив слухачів, яких ледь уміщай концертний зал. Усіх зачарував ансамоль юних віртуозій скрипалів із міста харцизька, що на Донеччині, гра | спів бандуристки з Луцька Ірини Рудник, гра юних піаністів Богдана Герети з Євпаторії, Олександра Моерера та Євгенії Орманджі | Мелітополя А пауреат першо: премії Катерина Куликова з Свпаторійської шко пи мистецта СПОїмМ писоКким професіоналізмом буквально приголом шила глядацькийм зал Слідом за піаністами своє мистецтво представили ансамОбль «Лада» та покаль ний ансамбль «Островок» із Євпаторії Нони зуміли мрвати шквал аплодисментів першим ансамоОль ча пПОогниєс Пт ритми 1 екзотику, другим за теплоту ! піризм увучання, витончену злагодженість 1 ніжність Якщо Іван Домрачов (Євпаторії) по помийвй слухачів грою на папаламці. то Олександра Приваловат Владислав гіочи порука харкопа ачаруватнти поєднанням мелодій ніжного звучання птари та бан дурим іа яміну одним мелодтм одразу пинупи акорди пусту скрипалів НІатапки інно о і нано ша т жа гою п у РА Р й пл о ні оиорати ЧПВОЇ, укРАИО! ЄВПАТОРІЯ -- ї і і, і ; ; Гой » ь зай чу з ї М й | іно зі ій о заї ль лі ж - М РРО о - ; - є ї « » б, СТОЛИЦЯ ДИТЯЧОЇ ПІСНІ Виноградової та Ганни Конопльової з Карцизька ритмами запального «Жартусувеніру», азаними експресивний танець вихованців школи-театру Із Опішні, В якОму по»'новому оживала «Лісова пісня» Пес Українки, Рух, пластика, витонченість піни цього юного колективу з Полтавщини гаряче схвилювали серця глядачів, Неповторно звучала скрипка в руках скрипальки з Харцизька Вероніки Черняк. Певен, що концертний зал, мабуть, уперше так глибоко переживав радість юних митців. Кожний виступ супроводжували щирі оплески і вигуки «браво!». Зарто відзначити, що особливо високий виконавський рівень показали юні скрипалі з міста Харцизька,. Глибокий ліризм, народність, спробу сягнути у глибину пісенної долі цілих віків продемонстрував вокальний колектив із Києва «Квітень», Обрядові пісні сконденсували в собі глибочінь духовної культури наших пращурів, підкреслюючи і вивершуючи в собі наші прагнення, смуток, устремління. "Час не владний був замулити джерела української обрядової пісні. Вона повернула нас «Яриловими святками» в минуле, але домінантою бриніло в мелодіях майбутнє Та ось на тлі ще невчахлої мелодії «Ка Івана, на Купала» звучать ліричні вірші молодого кримського поета Романа Прфанова: посвята «Матері» і «Вибір». Поет закликає осмислювати в житті кожний свій крок, кожний рух, щоб потім не було боляче за намарне прожиті роки. Особливе враження справив сімферопольський ансамбль «Задоренка». Ритми, пластика, динаміка були відчутними в кожному танці. Із великим успіхом виступив на святі мистецтв колектив кримських скаутів під орудою подружжя Олени та Анатолія Семенкових. Це їм подарували коштовну вазу за майстерність перевтілення | пластичність танців. Життєдайним джерелом ключувала кримсько-татарська пісня «Світанкова зоря», в якій вчувалися печаль |і радість та велике людське сподівання знайти щастя на рідній землі. Юній співачці Ірині Кустовській вдалося передати найпотаємніші почуття цілого народу. бе встигли відбриніти акорди і ритми естрадно-спортивного танцю колективу «Фієста» з міста Орел,як їх змінила чарівна мелодія Шарля Азнавура «Світло любові» виконанні юної співачки з Челябінська валентийи Юрченко. Тембр голосу, манера подачі музичної фрази засвідчували про неабияку вокальну школу. Саме це І принесло їй заслужений успіх і звання лауреата фестивалю. Високохудожній ансамбль танцю Євпаторійської школи мистецтв представив свій кращий номер «Польку-Анну» Штрауса, показавши витончену майстерність. Євпаторійська школа мистецтв у всіх номінаціях виявила високий клас і тому здобула чи не найбільшу кількість призових місць. Присутність на фестивалі хору Української Православної Церкви Свято- Ільтнського храму міста Києва справила особливе враження, Хор виконав найніжнішу і найпотаємнішу пісню небес, став справжньою окрасою фестивалю. Оних митців привітали теплим словом керівники Всекримського об'єднання товариства «Просвіта» ім. Т. Шевченка, заступник міністра культури Автономної Республіки Крим Леонід Білий, старший викладач диригентського факультету Київського університету культури та мистецтв, заступник голови журі Олег Мамченко. У завершальний день великого мистецького свята учасники фестивалю не прощалися, а ствердно виголошували: до побачення на Другому Міжнародному фестивалі, який відбудеться наступного року в столиці дитячої пісні -- місті Євпаторії. Теплими і зворушливими були слова привітальної телеграми голови Всеукраїнського товариства «Просвіта» ім. Т. Шевченка, народного депутата | України Павла Мовчана. Вони ще раз Підкреслили значущість цього величного свята з велемовною назвою «Ми діти тво, Україно». Григорій БУЛАХ, голова журі, народний артист України, член Центрального правл ння ВУТ аПросвіта» ім. Т. Шевченка Євпаторія - Київ 29 червня 1998 р. ий «СПРАВЖНІЙ УЧИТЕЛЬ -- ЗАВЖДИ ПОЕТ, ЦІ слова з педагогічного кредо учите- ПИ ЛІЦеІО «Голосіївський , КЛлисопода Ірини Дмитрівни Стратілат, що пролупали на міському конкурсі «Учитель року- 0», не лише узагальнюють один ІЗ и професійних принципів, а, можливо, й памточнІше характеризують самого педагога. Бо, як неможливо написати хпитоючи рядки а холодним і байдужим «Урмем, так І! неможливо з черствою душею знайти контакт із дітьми, І. судя- Ти 4 того, як спілкується вчителька з дітьми, Ірина Дмитрівна -- справжній поет від педагогіки. Кожний 1 урок -- миленька поема лВилююча за емоційним станом напружена за обсягом навчального матеріалу. Адже головна ме га кожного уроку -- навчити. Гому вона школи не забуває, що слово «вчити» "вчитель» -- одного кореня П'ятнадцятирічний досвід роботи в школі допоміг у Чителеві-новатору роаробити пласну ме годичну систему розвитку усного і писемного мовлення АЛл молодших класів. Грунтуючись на роОЧУумІннІ сучасних завдань, постарлених перед поча "коВою школою, виходячи а тієї мовної ситуації, яка склалась У місті, ТГрина Дмитрівна підбирає МмдповІДНИЙ матеріал, який би формував мовленнєві навички разом із розвитком гворчих адібностей. Шабутий подагогічний доробок був високо оцінений не лише з ліце! «Голосіївський». але й у районі. Тож не мипиадково при обговоренні майбутніх учасників конкурсу «Учитель року-08» кандидатура І Д Стратілат була схва- й пня: ппанних пе я лена одностайно. Ї вона виправдала вилаолену їй гі при й й й й ' 2 7 Рига РИН 225, а? у ГІ ПНТ гі пи Р УИИРЮО "Р. ой РР її "Р пу пРожи "ія г ПОй Р, РОГ Р 7 Пи а и, "ПРТИЙ й ; пі ДИ 72 Ру ДВ 72 72 сно п п о и Й ДІВ ій 7 ії й ий РР 7 ї ПИ и вином | - й пи "Яка Р й 72 ' Й довіру, У нелегкому випробуванні, в якому ваяли участь кращі педагоги Києва, посіла почесне друге місце. Від щирого серця вітаємо Їрину РЕРАРЕІ ініцій дм арена она ції зву ий роя ями апа вів і Р Р РУРЧРНН Дмитрівну з успіхом і бажаємо подальшого творчого злету. Прес-служба ліцею «/Г олосіївським» На світлині; Ірина Дмитрівна Стратілат зі своїми вихтгованих и пра оо "ч Лк тет | | 7 "| "Чл - і о СЛР іч 1. заииі З рда 1 са і - ЛЯ - Р . Золдлції ч т»е - Пав. з і - пл б чи т? щ р Ре то 2 ОД мр У МЕ РУ Гея б чіт б Б 7 ами 1 ч 4. 1 ча й - 77 ЗИ | ї і чх РУ - ча Й о Пе ЛА «А р» С - боги у дн ї 4 5 божа а "РІ Є у і | 3 ча - Мч , | ЕТ) є ї Й . ; , ЛЬ саце чн - чий - | Мч 13 охо 15 Нрі Ді "ЕТО, щі -' - "ЧР ся і - | ДР ї і -- 3 Й - | п г ч ї | 7 РОГ у 75 ери, У Закннців , ч-
Seite · S. 6Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Na początku 1968 r. w Pradze odbyło się kolejne plenum KC partii komunistycznej dawnej Czechosłowacji, które odsunęło prosowieckiego dyktatora Novotnego i doprowadziło do władzy komunistę-reformatora Aleksandra Dubčeka, który widział Czechosłowację nie jako przydatek radzieckiego imperium, lecz jako samodzielny, rozwinięty kraj Europy. Skromne reformy Dubčeka, zwłaszcza dążenie do wzajemnego zrozumienia z Republiką Federalną Niemiec i Austrią, wywołały w Moskwie przerażenie, a wśród narodu – podniesienie na duchu. Do Pragi zaczęli przyjeżdżać goście z Moskwy, którzy prosili, radzili, grozili nieposłusznemu czeskiemu towarzyszowi. A kiedy stało się jasne, że Dubček się nie poddaje, do granic suwerennej Czechosłowacji zaczęto ściągać oddziały czołgów. Decyzją Politbiura KC KPZR 21 sierpnia 1968 r. rozpoczęła się inwazja zgodnie ze wszystkimi zasadami wojennej sztuki. Wojska radzieckie po raz drugi w historii XX w. weszły do Pragi. W 1945 r. wypędzały faszystów, a w 1968 r. – „niepoprawnych” komunistów. Dubčeka aresztowano i wywieziono do Moskwy, w Czechosłowacji rozpoczęły się aresztowania. W tej „delikatnej” robocie czeskim towarzyszom pomagali ich starsi bracia z KGB. Wielu z nich miało doświadczenie walki z narodem Ukrainy w latach 40.–50. Ja osobiście znam takiego kagiebistę – Leonida Chałdiejewa, który otrzymał order za likwidację studenckiego podziemia w Pradze we wrześniu 1968 r. Wydarzenia „Praskiej wiosny” znalazły szeroki oddźwięk wśród inteligencji i studentów. Dostrzegli oni w wydarzeniach czechosłowackich promyk nadziei na narodowe wyzwolenie i otwarcie protestowali przeciwko agresji. Wśród nich byli obywatele Ukrainy, którzy ucierpieli za wolność narodów czeskiego i słowackiego: Wołodymyr Kraglik, Wasyl Hawrylenko, Mykoła Bondar, Wołodymyr Tupczij, Michaił Jakubiwski, Michaił Lewcow i inni. Zwrócił się do Aleksandra Dubčeka, w którym pogratulował mu objęcia stanowiska i życzył Czechosłowacji jak najszybszego odejścia od moskiewskiego imperium. Dubček odpowiedział mu za pośrednictwem gazety „Rudé právo”. Kraglika wzięli z domu dzielnicowy milicjant, czterech sanitariuszy i lekarz ze szpitala im. Pawłowa. Wasyl Hawrylenko napisał i rozpowszechnił poemat „Wstawaj, ogromny kraju!”, w którym w satyrycznej formie wzywał do walki z wrogami wolnej Czechosłowacji. W rezultacie trafił do dniepropetrowskiego szpitala psychiatrycznego o zaostrzonym rygorze. Mykoła Bondar pracował na Uniwersytecie w Użhorodzie, na katedrze filozofii, i prowadził agitację wśród studentów i wykładowców przeciwko sowieckiej agresji. Aresztowano go w Kijowie, na Chreszczatyku. Wołodymyr Tupczij był studentem Łuckiego Instytutu Pedagogicznego. Wytwarzał i rozpowszechniał odezwy przeciwko agresji. Za to otrzymał 4 lata w obozach w Mordowii. Mychajło Jakubiwski był uczniem 8. klasy szkoły średniej we wsi Wierbiwka na Kijowszczyźnie. Za wystąpienia przeciwko agresji przymusowo umieszczono go w szpitalu psychiatrycznym w miejscowości Hlewacha. Mychajło Lewcow, dziennikarz z Czerkas, podjął próbę odpowiedzi na wydarzenia w Czechosłowacji prawdziwym artykułem. Rezultat — 3 lata w obozach. Ja wtedy byłem studentem Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego. Wystąpiłem przed kolegami z roku. Aresztowano mnie prosto z wykładu z ekonomii politycznej. Dożyliśmy czasu, w którym ludzkość powoli uwalnia się od KOMUNISTYCZNEJ zależności. Dziś naród Ukrainy musi dokonać ostatecznego wyboru między internacjonalistycznym komunistycznym kibucem (z zakusami na panowanie nad światem) a narodowym drogą rozwoju, ukierunkowanym na podniesienie poziomu społeczno-gospodarczego rozwoju państwa, na dobrosąsiedzką współpracę gospodarczą z krajami wspólnoty światowej. Potrzebna nam jest właśnie taka Ukraina i będziemy o nią walczyć. Andrij CZORNOUCHA, przewodniczący Kijowskiego Krajowego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych Ukazał się zbiór materiałów Ogólnoukraińskiej Naukowej Konferencji „Zbrodnia bez kary” (3–4 listopada 1997 r.) pod tytułem MATERIAŁY OGÓLNOUKRAIŃSKIEJ KONFERENCJI O SMUTNEJ PAMIĘCI WIELKIEGO TERRORU. Kijów, 1998. Wydawca: Informacyjne Centrum „Styłos”, 260 s., nakład 500 egz. Konferencja, poświęcona smutnej pamięci wielkiego terroru 1937 roku, odbyła się w Sali Kolumnowej Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. Dzięki finansowemu wsparciu tej instytucji władzy materiały konferencji zostały opublikowane przez wydawnictwo „Stilos”. Dużą pracę redakcyjną i organizacyjną przy przygotowaniu książki do wydania wykonała kolegium redakcyjne w składzie: A. Kondracki, S. Kudra, K. Małjejew, M. Rożenko, J. Chorunży, M. Szczerbak. Ta wyjątkowa publikacja zawiera około 50 artykułów i stanowi płomienne wezwanie do protestu przeciwko obojętności mieszczańskiej wobec ofiar, złożonych przez nasz naród na drodze do budowy prawnego, niezależnego, demokratycznego państwa, wezwanie do sprawiedliwego sądu nad organizatorami i wykonawcami niesłychanej w dziejach ludzkości zbrodni. Zgodnie z prawem międzynarodowym zbrodnie przeciwko ludzkości i człowieczeństwu nie podlegają przedawnieniu. Niestety, zbrodniarze wciąż chodzą na wolności. Książkę otwiera posępna lista rozstrzelanych w Miedwieżogorsku politycznych więźniów (w dwudziestą rocznicę „Rewolucji Październikowej”) – najlepszych synów ukraińskiego narodu: naukowców, filozofów, wykładowców, pisarzy. W pierwszym rozdziale „Raportu” przedstawiono wyniki badań naukowych, poparte danymi archiwalnymi, które ujawniły badacze historii strasznej zbrodni organów NKWD przeciwko narodowi ukraińskiemu i innym narodom byłego ZSRR, a także listę Polaków aresztowanych w Kijowie (około 80 osób). Nie sposób bez drżenia czytać w drugim rozdziale wspomnienia żyjących świadków wyrafinowanych, podłych, zwierzęcych działań funkcjonariuszy NKWD, nakierowanych na wynajdywanie pretekstów do masowego unicestwienia myślących Ukraińców. Wśród tych, którzy stawiali opór samowoli brutalnych śledczych i więziennych dozorców, spotyka się również znane osobistości. Bohater Związku Radzieckiego, generał A. Gorbatow (autor słynnej książki „Lata i wojny”), któremu podczas przesłuchań zgniatano palce drzwiami, twórca rakietowego budownictwa S. Korolow, prezydent Ukraińskiej Rady Wyzwoleńczej K. Osmak oraz inni Ukraińcy, którzy szli na bohaterską śmierć, lecz nie zdradzili idei ukraińskiej. Trzeci rozdział zawiera komunikaty, życzenia i listy od poszczególnych osób, organizacji społecznych, w szczególności od Związku Kościołów Wiary Ewangelicznej, a także rekomendacje Ogólnoukraińskiej naukowej konferencji «Zbrodnia bez kary». Podano, że w Waszyngtonie zostanie wzniesiony pomnik ofiar komunizmu. Jak wiadomo, w ciągu 80 lat na świecie zginęło ponad 100 mln osób. Ponieważ komunizm rozprzestrzeniał się z Moskwy, trzeba, aby Moskwa przeprosiła cały świat. Byłoby to społecznym uznaniem zbrodni i pierwszym nieformalnym krokiem do budowy prawdziwie otwartego, obywatelskiego społeczeństwa, do społecznej zgody. Na konferencji naświetlono wiele trudnych, kontrowersyjnych kwestii, które do tej pory przemilczano lub fałszowano. Sprzyjać to będzie stworzeniu koncepcyjnej, fotograficznej i źródłowo-informacyjnej bazy do naukowo-historycznych badań. Wydanie serii książek «Zrehabilitowani historią» (… lat temu na mocy uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy) z szeregu nieprincypialnych powodów zostaje na nieokreślony czas opóźnione. Projekt nowej redakcji ustawy «O rehabilitacji ofiar represji politycznych w Ukrainie» z 1994 r. nie został jak dotąd rozpatrzony w Radzie Najwyższej. A w stolicy Ukrainy kilkadziesiąt ulic do dziś nosi imiona komunistycznych przywódców, współodpowiedzialnych za terror lat 1937–1938. Liczne apele organizacji społecznych, przypomnienia o naprawieniu szkód, wyrządzonych terrorem, prowadzą jedynie do formalnych odpowiedzi osób z nomenklatury różnych szczebli. Kiedy skończyłem czytać tę niezwykłą książkę, ogarnęło mnie nie tylko przerażenie z powodu naszej przeszłości, ale także poczucie niepokoju o naszą przyszłość. Dziś na Ukrainie wielu byłych funkcjonariuszy partyjnych przemalowało się na «demokratów» i zajmuje stanowiska nomenklaturowe w Rządzie, Radzie Najwyższej i innych strukturach władzy. Wątpliwe, by zapoczątkowali budowę obywatelskiej zgody, w której nie byłoby miejsca powtórzeniu zbrodniczej przeszłości. Chciałbym zakończyć tę krótką recenzję. Ї | у і і «ЛОпОоми ПІДОМОГО курнапік ке Зорця ПООти 1937| уд: те пильними» Не вірте тим, хто на крові! Те, що «світле майбутнє» будував для себе і своїх нащадків... Прочитати маю książkę, повинен кожний, хто uważa się za obywatela tego kraju, тож слід перевидати її większym nakładem. Lewko Chomenko, | Р ь ГУЛА/) byłym więźniem politycznym GUŁAG-u.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 7Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

...piszę tę recenzję nowo wydanej książki, będąc pod wpływem miłych wrażeń z Międzynarodowego Szewczenkowskiego Święta Literacko-Artystycznego «W rodzinie wolnej, nowej», które odbyło się 21–25 maja na Ługańszczyźnie. Jak wiadomo, obwód ługański należy do szczególnie zrusyfikowanych regionów Ukrainy. Nie ma co ukrywać: ja również myślałem, że ta jego osobliwość, a do tego w warunkach zaostrzonych trudności gospodarczych, gdy miejscowi górnicy, nieotrzymujący przez miesiące należnej im pensji, są zmuszeni do strajkowania, poważnie przyćmi przybycie Wielkiego Kobzarza na tę stepową ziemię. Ale święto odbyło się z powodzeniem. Nas, przedstawicieli wszystkich obwodów Ukrainy, a także gości z Rosji, Białorusi, Armenii, krajów bałtyckich, z Kanady, Australii, Słowacji, Bułgarii i innych państw (ogółem ponad 80 osób – pisarzy, artystów), uderzyła serdeczna szczerość licznych spotkań z niezniszczalnym ukraińskim słowem, ludową pieśnią, tradycyjnym dla naszej gościnności chlebem i solą... I tak było nie tylko w samym Ługańsku, ale także w 16 rejonach obwodu, dokąd rozjechali się uczestnicy forum. Ziemia ługańska już swoją nazwą poświadcza przynależność do Wielkiego Ługu Zaporoskiej Sicz. Zachowuje ona ślady bohaterskiej historii Ukrainy, począwszy od wydarzeń opisanych w nieśmiertelnym «Słowie o wyprawie Igora». Tutaj wędrował ścieżkami Hryhorij Skoworoda. Na tej ziemi urodził się twórca «Słownika tłumaczącego żywego języka wielkoruskiego» Wołodymyr Iwanowicz Dal, nazywany «Kozakiem Ługańskim», który utrzymywał przyjacielskie stosunki z Tarasem Szewczenką i Mikołajem Gogolem, szanował ukraińskie słowo literackie. Tu przyszedł pracować jako nauczyciel ludowy prywatnej szkoły niedzielnej dla dzieci wiejskich, założonej przez wybitną ukraińską pedagog Krystynę Ałczewską, pisarz, działacz społeczny, publicysta, językoznawca Borys Hrinczenko, który podarował swojemu narodowi znakomity «Słownik języka ukraińskiego». Cały świat wsławili ten kraj wybitni «ługańscy» pisarze, laureaci Państwowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr So- sura, Mykoła Rudenko, Iwan i Nadija Switlyczni, Hryhir Tiutiunnyk, Wasyl Holoborodko, Iwan Dziuba, rosyjski prozaik-górnik o bohaterskim losie Władysław Gitow. Twórczość sześciu z nich stała się przedmiotem badań pisarza, kandydata nauk pedagogicznych, docenta, pełniącego obowiązki kierownika Katedry Literatury Ukraińskiej Ługańskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego im. T. Szewczenki Ołeksija Niezhywego, co stanowiło pierwszy rozdział recenzowanej książki — «Oświetleni imieniem Szewczenki». Autor ciekawych analitycznych artykułów-esejów przede wszystkim zwraca uwagę czytelnika na utwory naznaczone bezkompromisową prawdą. Tak, charakteryzując twórczą drogę W. Sosiury, badacz podkreśla głęboki liryzm jego poezji, za którą artysta cierpiał od oficjalnej krytyki literackiej, która w latach 30. oskarżała go o «nacjonalizm w Niesenoszczynie», a w 1951 roku doznał globalnych ciosów od krytyków-stalinistów za swoje wyznanie… ніжного українського лірика — delikatnego ukraińskiego liryka Ołeksandr Hontar nazwał Hryhira Tiutiunnyka «Malarzem prawdy», i nie bez powodu. Dobrze, że w Antracycie literacki muzeum-klub pisarza zbiera ludzi, którzy go znali. Jeszcze «Tiutiunnykowskie lekcje», które można dawać uczniom i które odsłaniają młodemu pokoleniu… Odkrywanie przez «Łuhańczyków» oryginalnych cech prawdomównego «malarstwa» mistrza. Ileż nowego, dotąd nieznanego odkryliby łuhańczykom «Sosiurowskie czytania» czy, powiedzmy, «lekcje» Mykoły Rudenki, Iwana Switlycznego, Iwana Dziuby, naszych pierwszych obrońców praw człowieka, ludzi tragicznego losu, mężnych bojowników o niepodległość Ukrainy. Jednego z dni szewczenkowskiego święta przypadło mi być obecnym przy odsłonięciu tablicy pamiątkowej, umieszczonej na ścianie domu we wsi Połowinkyne w rejonie starobielskim, w którym urodził się i dorastał Iwan Switlyczny, jak zresztą i jego rodzona siostra, ideowa stronniczka Nadija. W eseju Ołeksija Neżywoho czytamy: «Imię Nadiji Ołeksijiwny Switłycznej od połowy lat 60. na zawsze połączyło się z plejadą sławnych postaci Ukrainy. Ją przede wszystkim z bratem, Iwanem Switłycznym... Boleśnie przeżywała N. Switłyczna pierwsze aresztowanie brata w 1965 roku. Od tego czasu jej życie przebiegało pod „czujnym” okiem sług władzy. O sile ducha, czystej duszy, stałości i męstwie Nadiji Switłyczniej wspominają wszyscy, którzy z nią rozmawiali w mordowskim obozie i na wolności (nie, właściwie, i nie było u niej...). Po zwolnieniu, trafiwszy pod „klosz” kagiebowskich „duszpasterzy”, w nieznośne warunki życia, gdy zmuszano ją do życia tylko na Ługańszczyźnie, a w Kijowie nie dawano jej ani meldunku, ani pracy, Nadija Ołeksijiwna wyrzeka się radzieckiego obywatelstwa i wyjeżdża za granicę. Przez wiele lat pracowała jako literacki recenzentka Radia „Swoboda”, była członkiem redakcji czasopisma „Suczasnist”, na łamach którego opublikowała szereg artykułów, w których po raz pierwszy powiedziała o odważnych obrońcach praw człowieka Ukrainy. Od niej świat dowiedział się o represjach totalitarnych katów, o męczeńskiej śmierci Wasyla Stusa, Ołeksy Tychego, Jurija Łytwyna, Walerija Marczenka... Switłyczna przygotowała do druku zbiór wierszy Stusa „Palimpsesty”, napisanych w niewoli, była głównym rzecznikiem twórczości swojego brata. Dopiero w 1983 roku ciężko chory Iwan Switłyczny powrócił na Ukrainę. Dane mu było zobaczyć swój wystradany zbiór „Serce dla kultu, dla rym” (1990), który ukazał się w wydawnictwie „Radziecki pisarz” z przedmową Iwana Dziuby. Za niego w 1994 roku autor został uhonorowany Państwową Nagrodą im. T. Szewczenki (pośmiertnie). Jednocześnie uhonorowano również podwижniczą twórczość Nadiji Switłyczniej. W duchową orbitę Switłycznych organicznie „wpisuje się” tragiczna postać nieugiętego więźnia szewczenkowskiego hartu Wasyla Stusa. „Nie mogę bez ... koledze-towarzyszowi, gdy ten ...”. Wyraziście poezji wid-... w dniu swoich urodzin już ponad ... rejonu na Ługańszczyźnie. Przy okazji, przypadkowo Wasyl w piętnastoletnim... …«tę słotną zimę przeżyje», — pisze on w wierszu, poświęconym pierwszemu uwięzieniu. Wśród wybitnych mistrzów poezji ukraińskiej wyróżnia się oryginalna postać Wasyla Hołobородька, który od pięćdziesięciu lat stale mieszka w rodzinnej wsi Adrianopil w powiecie perewalskim, we wsi Ołeksijiwka, gdzie nauczał Borys Hrinczenko. Zapewne zapisywał on perły ustnej twórczości ludowej i wnikał w logikę jej artystycznego myślenia, bo ówczesne programy szkolne były przesycone wulgarnosocjologicznymi surogatami sztuki słowa. Całkiem naturalnie garnął się duszą do «szestdziesiątników», do Iwana Dziuby… Życie bezlitośnie egzaminowało poetę z dojrzałości. Reżim totalitarny wyczuł w jego osobie wewnętrzny opór wobec swoich ideologicznych postulatów, więc zaliczył go do «elementów niepewnych politycznie», pozbawił możliwości studiowania na Uniwersytecie Kijowskim, a po relegowaniu — na Uniwersytecie Donieckim. Poeta pracował w kopalniach, służył w oddziałach budowlanych armii radzieckiej. Początkowo drukował swoje wiersze w republikańskich gazetach, czasopismach i zbiorach. Iwan Dziuba jako pierwszy z krytyków gruntownie «odkrył» Hołobородька-artystę. Pisał, że w poezji Hołoborodki ożywa świat naszych dalekich przodków-pogan. A potem drogę poety do literatury zamknięto. Niemal dwadzieścia lat W. Hołoborodko przebywał w «strefie» milczenia i całkowitego bezprawia. W 1970 r. w Baltimore (USA) nakładem wydawnictwa «Smoloskyp» ukazał się pierwszy zbiór «Latające okienko» (ale we Francji, jak twierdzi autor artykułu o poecie — Ołeksij Niżywyj — W. K.). Czy to nie absurd: w 1984 r. w Jugosławii ukazuje się antologia światowej poezji zatytułowana „Od Rabindranatha Tagore'a do Wasyla Holoborodki", a w tym czasie znany na świecie poeta pracuje jako furażer w fermie państwowego gospodarstwa rolnego. Dopiero w 1988 r. na Ukrainie ukazała się jego pierwsza książka poezji „Zielony dzień". Za nią autor został uhonorowany nagrodą literacką imienia Wasyla Symonenki, a wkrótce przyjęto go do Związku Pisarzy. Potem ukazują się książki „Kara na metalowych skrzydłach" (1990) i „Kalina o Bożym Narodzeniu" (1992), które przyniosły autorowi tytuł laureata Nagrody im. Szewczenki. Rozdział „Poświęceni imieniem Szewczenki" kończy się opowieścią Hennadija Downara o bezprecedensowym wyczynie górnika Włodysława Tytowa, który został pisarzem, autorem swojej głównej książki – powieści „Wszystkim śmierciom na przekór...". Tytuł drugiego rozdziału książki „Wszystkie ścieżki prowadzą do Tarasa" zapewne podpowiedziało hasło konkursu luhańskich uczniów na najlepszą pracę na temat „Szewczenko w moim życiu" – „Idę od dzieciństwa do Tarasa", którego zwycięzcy z natchnieniem występowali przed uczestnikami Szewczenkowskiego Święta. Dej, Boże, żeby ten szlachetny początek lokalnych pedagogów-ukrainistów, proświtian, stał się trwałą tradycją głębszego pojmowania życia on ня точок А Р НН З З - о ню ою 7 - Ж ни чати он п ть 0 ик ки» в ил нь -оїовомо б | Ли кю Вр Р п мк п Р чу У Зо ж "У кю с Ко 5 і чи " Рона ||| - чан я о В А и М ки та І Та са, ЯДРА о 7 алу о а лк о ЗЧЦАуА "Но ой, чи ч п РРО АН А М чип Б, п ота А о А В С око РО - м б'ю ТА ш я "и "обо Ли ни А лм бок пану ав й і й -о " а чн ; С У о Р ОВ р А С У ЛОСОММКо: «ОЦО С УОЧТ чо ой нь ть оц бач БИ, НЕ о Р З н У АН ОН Кр о У АННА» у с А МИХ нор о У МІ ВОНО НА С ОН У АКАНЬ у А, зо р Ор МИ м чи во і вою на стомин Wadisa: kącik szewczenkowski o mijającym lecie. «Lugari». Publicystyka. Wiersze.– Ługańsk, Switlycja.– 1998 twórczości Wielkiego Kobzarza, ich przyłączenie do niewyczerpanych skarbów języka i literatury ukraińskiej. Jestem daleki od różowej euforii: presja rusyfikacji w obwodzie ługańskim jest wciąż wysoka. Jak zaświadczył zastępca przewodniczącego obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki, kandydat nauk ekonomicznych Wołodymyr Lytwyn: «Przez sześć lat niepodległości Ukrainy udział szkół ukraińskich rósł niezwykle powoli i na początku 1998 r. osiągnął zaledwie 12 procent. Wśród miast obwodu wygląda to tak: w Siewierodoniecku – 30 procent szkół ukraińskich, w Krasnym Łuczu – 1, w Ługańsku – 2,4, w Antracycie – 2 procent» (gazeta «Kamiannyj Brid», nr 2, maj br.). ługańczan, głównie na motywy szewczenkowskie prozaika Hennadija Downara, ich kolegów – Iwana Nyzowoho i Mykoły Nocznoho, Hanny Hajworońskiej (przy okazji, jest ona odpowiedzialnym sekretarzem obwodowej organizacji Związku Pisarzy Ukrainy), znanych mi od dawna jako aktywne i oryginalne osobowości twórcze, znane na Ukrainie. A inni autorzy, zwłaszcza Hryhorij Połowynko i Jarosław Kremiński, zabrzmieli dla mnie po raz pierwszy dopiero w «Łuhariwie». Pierwszy z nich z zawodu jest historykiem. Nie przypadkiem więc udały mu się utwory o naszej bohaterskiej i tragicznej przeszłości: «Połtawski odwrót» (mowa o hetmanie Mazepie), «Dzikie pole», «Ponad Trachtemirowem». Drugi – kandydat nauk medycznych, w dorobku którego jest siedem tomików poetyckich... To, moim zdaniem, utalentowani poeci. Na koniec chcę podkreślić: ta swoista antologia utworów pisarzy ługańskich, która ujrzała światło dzienne dzięki [...] obwodowej administracji państwowej (kierownik – artysta ludowy Ukrainy Mychajło Hołubowycz), wraz z odsłonięciem wspaniałego pomnika Wielkiego Kobzarza w malowniczym centrum miasta stała się znaczącym wydarzeniem Międzynarodowego Święta Szewczenkowskiego na Ługańszczyźnie. Wiktor KOCZEWSKYJ, Kijów и жо М з р ко б я щ ем ч я и чи ч. щи щ - ач чо я - б б М ня АЛ Ж аю « ч й Ю чи жо - ож - У - - - УМ сю а ч ш ей Ім - й че б б ч 1 "" - чі чч ч У - ч с - ж, Ми є ж м уч б п очи З в - . сну - - 1 п Рі б чн Fragment jest nieczytelny: tekst warstwy OCR składa się z przypadkowych, pojedynczych liter i krótkich znaków, bez zdań, które dałoby się odtworzyć, dlatego nie ma w nim treści do przetłumaczenia.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 8Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

...którą opanowała współczesna młoda osoba. Ono utrudnia skuteczną samorealizację, uniemożliwia kształtowanie konstruktywnego scenariusza życiowego. Ani szkoła ze swoimi programami nauczania, ani wyższe uczelnie nie stawiają sobie za bezpośredni cel pomóc młodemu człowiekowi określić się w rozstrzyganiu tych ważnych kwestii. Dlatego często Za warunków totalnego kryzysu, który ogarnął dziś całe nasze społeczeństwo, szczególnie ucierpiały jego najmniej chronione warstwy, zwłaszcza młodzież. Skala dawnych wartości, właściwych mifologizowanemu społeczeństwu „wzajemnej pomocy”, doznała druzgocącej destrukcji. Nowe zaś stosunki społeczne, które narzuca dzisiejszy dzień, budowane są na zasadach konkurencyjnej walki, która wymaga od osobowości pełnej pewności siebie, nieprzeparte pragnienie działania, umiejętności zharmonizowania wolności wyboru życiowego z przemyślaną odpowiedzialnością za niego. Czy młodzież jest gotowa przyjąć taką rzeczywistość i produktywnie działać w tych warunkach? Praktyka społeczna wskazuje, że wielu młodym ludziom w Ukrainie właściwe są brak pewności siebie i samoidentyfikacji, lęk przed przyszłością, cierpienie z powodu materialnych trudności. Pokonanie tych problemów, najwyraźniej, jest bardzo trudne. Ponieważ dziś młodzi ludzie z reguły nie mają przemyślanego systemu wartości orientacyjnych, którymi można by się kierować przy wyborze strategii życiowej. A zatem stихійnie wybierają do naśladowania pojedyncze „wzorce”, które uosabiają te czy inne ich jednomyślnych i zadowolenia z utożsamiania się z odnoszącymi sukcesy „gwiazdami” młodzi ludzie w najlepszym razie łączą się w grupy „fanów” klubów sportowych lub zespołów muzycznych. Inni zaś szukają siebie w różnych sektach religijnych, wątpliwych ugrupowaniach o destrukcyjnym nastawieniu albo uciekają się do otwartych antyspołecznych przejawów. Na drugim biegunie tego spektrum znajdują się dzieci nowobogackich, przekonane, że rodzice wszystko za nie załatwią i zapewnią im bezproblemowe istnienie, niezależnie od zawodowych czy osobistych kompetencji tych pierwszych. Ale także ci młodzi ludzie, materialnie zupełnie pomyślni, często znajdują się w tym samym miejscu co przedstawiciele przeciwnego bieguna. Dlaczego tak się dzieje? Przyczyną jest «próżnia wartości i sensu», która [...] unieмożliwia określenie celu, a w konsekwencji [...]. Zatem obecnie należy opracować konkretny program przezwyciężania «próżni wartości i sensu» w świadomości społecznej, która stała się istotnym elementem ogólnospołecznego kryzysu. Tylko pod warunkiem zaangażowania w rozwiązywanie tych kwestii placówek oświatowych, komitetów państwowych pracujących z młodzieżą, samych organizacji młodzieżowych, przy udziale szerokich kręgów świadomej opinii publicznej, można liczyć na przezwyciężenie istniejącego kryzysu. Chrystyna Lew. Akcja UKKA na koncercie ...(brak pragnień i dążeń). Licząc na to, że znajdzie się z nimi sam na sam, może uzyskać psychologiczną ochronę w kręgu [...] prowadzić do destrukcyjnych skutków. Katerina TYMOFIEJEWA «SWITOCZ» TO NIE TYLKO CZEKOLADA Kto nie słyszał o nazwie Lwowskiej Fabryki Wyrobów Cukierniczych «Switocz»? Pewnie takiego nie znajdziesz. Masowa reklama przynosi dobre skutki, a już od kilku lat ukraińska produkcja cukiernicza zajęła ważne miejsce na półkach sklepów, «szopów» i kiosków. Nie ma jednak nic wspólnego z tym, co naprawdę jest ważne, jeśli nie liczyć jednej tabliczki czekolady. Tymczasem w samym sercu Ukrainy, w Kijowie, w najlepszych tradycjach ukraińskiej społeczności, od trzeciego roku działa inny «Switocz» – Miejska Spółka Konsumentów «Switocz». Bez jakiejkolwiek reklamy, a tylko codzienną, żmudną pracą, ta nazwana Spółka zdołała zjednoczyć zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych członków, na czele z kierownikiem i głównym generatorem idei Mykołą Dmytrenko, i udowodnić, że w najcięższych czasach można przetrwać jedynie zjednoczywszy się, i to zjednoczywszy się wokół idei ukraińskiej wspólnoty. Ta organizacja, zwana «Młodą Proświtą», zrzesza młodzież i przyciąga ją do udziału w ciekawych wydarzeniach organizowanych wspólnie z Ogólnoukraińskim Towarzystwem «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Co ciekawe, do «Młodej Proświty» można przyjść z własną ideą. Ten, kto ma swoją wizję i chce ją zrealizować, znajdzie tu możliwość urzeczywistnienia swoich marzeń, co oczywiście będzie zależało od jego własnych wysiłków i organizacji. Tak więc «młode talenty» mają szansę realizować się w wielu programach Spółki: od kulturalno-oświatowych po ekonomiczno-gospodarcze, a także w tworzeniu kilku ośrodków dla społeczności, których państwu brakuje rąk, by wspierać je odgórnie. Z programem działalności i ciekawymi ludźmi można się zapoznać, odwiedzając adresy: Kijów, al. Widradnyj 55, Spółka Konsumentów «Switocz», tel. 488-67-98, lub ulica Muzejna 8. Spółka «Switocz» zaprasza świadomą ukraińską młodzież do udziału w ciekawych imprezach, które będą prowadzone wspólnie z ... Nareszcie widzimy prawdziwe skutki naprawdę «przyspieszonej przebudowy». Jeszcze niedawno żyliśmy w «tym» świecie. Teraz wszyscy jesteśmy w «tamtym» – słuchamy pieśni i przemówień szanowanych ludzi, ale o których mówiono zawsze nie to, nie zawsze lepsze. Jest po prostu nieco inny. Dawniej trzeba było być «jak wszyscy» – zakompleksionym. Teraz nadszedł czas «kompleksu niezakompleksienia». Aby udowodnić swoje niezakompleksienie, młodzi ludzie biorą «narkotyki», alkohol, papierosy, pięści, przekleństwa... Obecnie «białą wroną» jest ten, kto tego nie robi. Jednak dla nich wymyślono rzekomo zrozumiałe dla chłopaków określenie – «lох». Jeśli zapytać ich, co to znaczy, nic sensownego się nie usłyszy. Chyba że ktoś «z ...» zabezpieczenie produktami, faktycznie po kosztach własnych, dla członków Związku, świadczenie usług dostawy towarów do domu oraz odroczenie płatności za produkty i bezprocentowe pożyczki, co jest najskuteczniejszą pomocą dla emerytów, wielodzietnych rodzin i innych najuboższych warstw ludności, organizacja szkolenia członków Związku, przygotowania zawodowego i przekwalifikowania z orientacją na perspektywy rozwoju Ukrainy. Ale nie tylko taka działalność interesuje kierownictwo Związku. Ich celem jest tworzenie wspólnot w każdej dzielnicy Kijowa, z własnym życiem kulturalnym, gospodarczym i społecznym, które wyznaczają właśnie potrzeby miejscowych mieszkańców. Znaczną uwagę Związek poświęca młodzieży jako fundamentowi przyszłości narodu, dlatego chętnie wita i wszelako wspiera inicjatywy młodzieżowe, spry- najmądrzejszych», najpewniej napiąwszy jedyny sprawny zwój mózgowy, zacznie wyjaśniać, że to coś w rodzaju «ЧМО» albo prawda, on sam też jest ЧМОшnikiem. A kto zatem jest tym ostatnim? Mężczyzna moralnie upadły. Otóż — o upadłych kryteriach, moralny kretyn. No, i ten, kto nie dotrzymuje słowa i czerpie z tego przyjemność. Kto, delikatnie mówiąc, jest niekulturalny. Kto z przyzwyczajenia kradnie «rzuca». Kto zdradza... Czyli nie ten, kto jest fizycznie słaby. I nawet nie odst... synonim tego. Wtedy «frajer», jeśli to ними моральа КОГО можна таким назвати? УЧИ, (a nie z życiowej potrzeby). Kto аліший інтелектуально. || е z zupełnie innej dziedziny «pojęć», ЧМО — to osoba niemoralna. A ЧМОшnicka rozkompleksowanie — to właściwie współczesny kompleks coraz większej liczby młodych ludzi. To — głęboki regres naszego społeczeństwa. postperestrojkowego postmodernizmu»? P.S. Nawiasem mówiąc, ЧМОшnicy, którzy dążą do tych, którzy tak naprawdę nie należą do kasty ЧМО, mogą spróbować zmienić rozszyfrowanie śmiechem» mówić «nie zbyt muskularnym artyście: «Ty — ЧМО: ny». | będą próbowali ЧМОupadłymi społeczeństwa. Czy można dziwak moralnie upadły» albo «ty — ... z degradującego. To — «świt stosować to słowo, odsunąć go od siebie. I będą «z Kińskim ale moralnie stіїїkому mudak-tudak upadły... będą coraz bardziej tego terminu. rozwiniętego » jego. A sami Iwan ŻURA pi «Czerwonej ruty» JASNA PRZYSZŁOŚĆ PRZED NAMI? Wybory parlamentarne już się odbyły. Przed nami wybory prezydenckie. Znów dla narodu nadarza się szansa wybrania swojej przyszłości. Należy oczekiwać, że te wybory będą nie mniej napięte niż niedawno przeprowadzone. Szansę wybrania swojej przyszłości mają wszyscy obywatele Ukrainy, niezależnie od wieku, płci i tym podobnych cech. Skorzystać z niej warto wszystkim. W wyborach 1998 roku młodzi Ukraińcy brali udział w głosowaniu nie mniej aktywnie niż w kampanii przedwyborczej. Zasługa w tym również takiej organizacji jak Ukraiński Kongresowy Komitet Ameryki (UKKA), która wzywała młodzież, by nie była obojętna wobec wyboru swojej przyszłości, pracowała na Ukrainie podczas wyborów parlamentarnych 1994 i 1998 roku, a będzie działać także w wyborach prezydenckich na Ukrainie w 1999 roku. UKKA istnieje już ponad 54 lata. Powstała w celu zjednoczenia wszystkich organizacji ukraińskiej diaspory w Ameryce; prowadzi również prace nad nawiązywaniem kontaktów z ukraińską młodzieżą, rozpowszechnia na Ukrainie informacje o życiu rodaków za oceanem, a w Ameryce – o życiu na Ukrainie. UKKA uważa, że na Ukrainie słabo zna się życie diaspory, a diaspora niemal nic nie wie o życiu na Ukrainie. Podczas wyborów na Ukrainie UKKA w przystępnej formie wzywa młodzież do aktywnego udziału w nich. W 1998 roku program propagowania udziału w głosowaniu został znacznie rozszerzony w porównaniu z 1994 rokiem i nosił nazwę «W centrum uwagi Ukraina». Wydrukowano 30 tysięcy ulotek agitacyjnych. Zorganizowano spotkania młodzieży z kandydatami na posłów podczas koncertów «Czerwona ruta». Takie spotkania odbywały się na godzinę przed koncertem w siedmiu miastach: Sumach, Połtawie, Ługańsku, Chersoniu, Mikołajowie, Odessie i Kijowie. Podczas spotkań młodzi Ukraińcy mogli zadawać kandydatom pytania oraz przedstawiać swoje propozycje. Z kolei kandydaci mogli zapytać młodych wyborców, aby dowiedzieć się o ich oczekiwaniach i problemach, Do udziału w akcji zaproszono wszystkie partie i bloki, lecz odpowiedziały tylko Ludowy Ruch Ukrainy, «Front Narodowy» oraz jeszcze 93 bloki. Na spotkaniach zawsze było wielu ludzi, w Ługańsku zebrało się ponad dwa tysiące. Podczas spotkania z sali nikt nie wychodził. Przygotowano 7 audiorolek, które zostały wyemitowane w radiu «101 FM». Zakończająca akcja odbyła się 27 marca 1998 r. w Kijowie. Zatem UKKA dokonała znaczącej i pożytecznej dla naszego państwa sprawy. Taki wkład w budowę rozwiniętej i kwitnącej Ukrainy. UKKA planuje wnieść jeszcze jeden wkład w wybory prezydenckie w przyszłym roku. Należy więc spodziewać się lepszego, tworzyć swoją własną przyszłość – sprawa jasna, wielka, pełna. 19 – Informacja o działalności Ukraińskiego Komitetu Kongresowego Ameryki Komitet ПОДІЛИ Ох У Х еп б нІРІА Та"е. грим ї . ж. « У«ро но» "оморо /О0 "ЛО

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 9Originalseite ↗

SEPARATYZM I REFORMY

Wciąż skomplikowana sytuacja na Ukrainie, uwarunkowana obiektywnymi okolicznościami okresu przejściowego w gospodarce i polityce, komplikuje się przez czynnik subiektywny. Oprócz czynników społecznych i produkcyjnych, wynikających z rozpadu Związku i związanego z nim ograniczenia produkcji przemysłowej (towarów konsumpcyjnych), ograniczenia miejsc pracy, pojawiają się i zaczynają przeciwdziałać czynniki społeczno-historyczne. Dobrze wiadomo, że trudności, destabilizacja wylewają się w określone wcześniej formy przeciwdziałania, walki z nowym, w tym przypadku z relacjami rynkowymi. W Rosji dwukrotnie rozstrzeliwują opozycję, ale i po tym ona nie zniknęła. Za granicą zobaczono, że daremnie jest mieć nadzieję na pełne i pewne zwycięstwo demokracji. Pójść linią zdemokratyzowanych Niemiec i Japonii w Rosji, wydaje się, nie ma jednomyślnego pragnienia, choć nie można też zostawiać wszystkiego po staremu. Imperialne siły socjalistycznego rewanżyzmu działają w państwach-republikach, które się oddzieliły. Przejawiają się różnie, ale tendencje są ogólne i oczywiste. Aktywność ta stymulowana jest w różnym stopniu słabością państwowości byłych republik, stanem gospodarczym, obecnym lub nieobecnym poczuciem godności narodowej w wielu wspólnotach i zdolnością do przeciwstawienia się tendencjom separatystycznym, wzmacnianym przez wpływy zagraniczne. Przecież nie jest tajemnicą, że na Zakarpaciu separatyzm jest węgierski, na Bukowinie do pewnego stopnia może być rumuński, chyba wyjątkiem będzie Galicja, gdzie w żaden sposób nie widać polskiego czy dawnego austro-węgierskiego separatyzmu. Zrozumiałe, że ze względu na czas historycznego współżycia najbardziej odczuwalne jest działanie rosyjskiego separatyzmu we wschodnim, zauważalnie w południowym, a zwłaszcza południowo-wschodnim zakątku Ukrainy, który graniczy z Rosją. I tutaj mowa nie tyle o samych Rosjanach, a niestety o zrusyfikowanych Ukraińcach. Naturę tej tak zwanej rosyjskojęzycznej ludności, o którą zamartwiają się w Rosji, jej przeznaczenie i charakter, okazuje się, ujawnił ukraiński socjolog M. Sławinśkyj. W swojej pracy «Nacionalno-gosudarstwiennaja probliema w SSSR» dowodzi on, że w Imperium Rosyjskim głównym motorem rusyfikacji była państwowa machina, a drugim – rosyjska społeczność, reprezentowana obecnie przez rosyjskojęzyczną ludność. W przededniu swojego rozpadu, słabnąc, Imperium Rosyjskie podchwyciło moskalofilskie hasła samowładztwa, prawosławia i narodowości, bo, okazuje się, rosyjska elita, będąc od samego początku nie najwyższą pod względem rozwoju kulturalnego, stale wzbogacając się kosztem innych nacji i narodów, opierała się nie tylko na samowładztwie oraz prawosławiu, ale i narodowości. Tym tłumaczy się, że sama elita w Rosji przygotowywała rozpad imperium. Lecz, rozpadszy się w 1917 roku na zasadach carskiej państwowości, ona już na ideologicznych zasadach internacjonalnej nauki marksizmu-leninizmu na nowo zjednoczyła liczne narody w nowożytne imperium – Związek Radziecki, któremu trzeba było przejść siedemdziesięcioletni okres, aby na nowo się rozpaść i dać możliwość powstania wielu demokratycznym państwom. Recydywy tego działają i będą działać po ich utworzeniu. Oto ta ideologiczna baza powstania i formowania tak zwanej rosyjskojęzycznej ludności. A. ZEŁENKO. Dzień dobry, mój przyjacielu! Kiedy, bywa, przejeżdżam nocą obok twojego (a kiedyś i mojego) miasta, widzę, jak w oddali migoczą jego światła. Płonie miasto blaskiem różnobarwnych plam. Jedne z nich pałają w złocistej, promiennej smudze i jakby odzwierciedlają kastę ludzi, którzy blaskiem swoich dusz oświetlają mrok życia. A te, które ledwo-ledwo tlą się, to ciemna kasta ludzi życiowego mroku, która, niczym gigantyczny wampir, pije, pochłania światło kasty ludzi jasnej smugi. Ja wiem, że ty gdzieś właśnie w tej złotawej smudze-wstędze, bo mocno wierzę, jaka by ciemność nie spotkała się na twojej drodze, nie jest ona w stanie zgasić płomienia twojej duszy. Jak ty żyjesz? Choćby kątem oka zajrzeć teraz w twoje życie. Wydaje się, i tobie nie jest całkiem obojętne moje życie. Lecz, chyba, na pierwszym już wierszu mojego listu w tobie błysnęła myśl, że ze mną, zapewne, coś się stało, bo tobie, oczywiście, nigdy od nikogo nie słyszało się, żebym nawet mówił po ukraińsku, a tutaj od razu list – i to jeszcze po wieloletnim milczeniu – w języku ukraińskim. Tak, mój przyjacielu, tak. Ze mną się stało. Właśnie dokładnie to, co stało się z naszą Ojczyzną. Lecz nie, nie myśl, że ja przyłączyłem się do owych ura-patriotów, którzy po 90-tym, a zwłaszcza po 91-ym na wszystkich skrzyżowaniach biją się w piersi i wołają o swojej przynależności do ukraińskości od siódmego pokolenia, i dlatego, powiedzmy, nagle zacząłem mówić po ukraińsku. Bez wątpienia, 90-ty i 91-y miały na mnie, jak i na nas wszystkich, wielki wpływ. Ale u mnie to zaczęło się trochę wcześniej, jeszcze za 80-tych. Jakoś letniej nocy nie spałem. Wstałem i poszedłem do rzeki, jedynej wielkiej piękności, która niesie swoje wody przez nasze miasto. I oto... stoję na brzegu, podziwiam wierzby, które pochyliły się nad cichą wodą. Coś zaiskrzyło w duszy, zagrało na strunach serca, i ja sam sobie powiedziałem znienacka: «Wiedź jest szewczenkowskoje czto-to w skłoniennoj wierbie u rieki...». Powiedziałem i nagle błysnęła myśl: «Ukrainiec, a o Szewczence wspomniałeś nie w języku ukraińskim! Czemuż to tak?». I zamyśliłem się... Ono i wcześniej czasami błądziły we mnie myśli różne w tej kwestii, a tutaj jakby lód jakiś roztopił się w duszy. Aż oto z początkiem 90-tych zaczęły się rozmowy o niepodległości, potem przyszły lata 90-te, a z nimi i nastało ogłoszenie niepodległości. Lecz ja wewnętrznie już byłem gotowy do tego, bo zacząłem mówić w języku ukraińskim jeszcze za czasów Gorbaczowa. Czemu zacząłem mówić? Dlatego, że serce moje powstało przeciwko owemu haniebnemu przezwisku «chochoł». Ależ kim ja jestem, myślało mi się, kiedy rozmawiam nie swoim językiem! Naprawdę chochoł. I postanowiłem ja choćby umrzeć Ukraińcem, kiedy za życia nim nie byłem. Oto zacząłem mówić po ukraińsku. Zacząłem i upewniłem się, jak ciężko być Ukraińcem nawet na swojej rodzimej ukraińskiej ziemi. W rodzinie swojej znalazłem nie tylko zrozumienie, ale i wsparcie, bo u niej, jak i u mnie, jedna matka – Ukraina. Jeśli chodzi o sąsiadów, to chociaż obserwowałem i obserwuję czasami «kosy» zdziwienia, ależ to można dość łatwo ścierpieć: powiedziałem «Dzień dobry!» i przeszedłem szybciutko obok. A oto w pracy, gdzie codziennie od rana do wieczora trzeba komunikować się z ludźmi, tam z tą sprawą wyszło znacznie trudniej. Jak to, człowiek «gawarił, gawarił» i nagle zaczął rozmawiać w języku państwowym. To kierownictwo państwowe robiło minę, że u nas szeroko wprowadza się w życie «Ustawę o językach». Zobaczyłoby ono, jak to wprowadzanie odbierane jest na miejscach. Bierze, powiedzmy, dyrektor czy główny inżynier taki papier i, krzywiąc się, zaczyna czytać. Czyta, czyta, a na koniec nie wytrzyma i powie: «Nu i jazyk! Zęby połamać można! Słowa jakieś tam szorstkie, toporne», – i rzuci z gniewu ten papier na stół. U mnie w takich sytuacjach wprost kipiało wszystko wewnątrz. Trzeba było coś takiego wymyślić, nasza słowicza mowa pod względem melodyjności jest współbrzmiąca z włoską, a temu kierowniczemu tępakowi wydaje się ona „szorstka”. I co ciekawe, w pracy niektórzy ludzie ukraińskiego pochodzenia również popierali (czy udawali?) takie wypowiedzi. Nie powstrzymałem się. Mówiłem na przykład, że kiedyś, jeszcze na długo przed drugą wojną światową, we Francji odbywał się konkurs języków, czyli który język jest najbardziej melodyjny w swoim brzmieniu. Tak więc język ukraiński zajął tam trzecie, a może nawet drugie miejsce po francuskim. Możliwe, że nie wspiął się wyżej dlatego, że nie miał żadnego oficjalnego wsparcia ze strony swojej gospodyni Ukrainy, która jęczała w bolszewickich szponach... Słowem, w pracy w sferze kierowniczej zacząłem czuć się jak w wrogim środowisku, czyli jako persona non grata. Wśród szeregowych pracowników wrogości z powodu mojego języka nie było czuć, niektórzy z nich czasami sami w rozmowie ze mną przechodzili na język naszych ojców. A tu mojemu kierownictwu ten język stanął ością w gardle. I ochrzciło mnie ono „banderowcem”. Banderowcowi zaś, jak wiadomo, nie ma miejsca w żadnych naszych kierowniczych kręgach, dlatego zaczęli czekać na dogodną okazję, żeby się mnie pozbyć. I kiedy taka okazja nastała w postaci kolejnej redukcji etatów, natychmiast z niej skorzystali. Tak znalazłem się za bramą zakładową. Co zrobisz przeciwko diabłu, kiedy po jego stronie jest siła i władza? Poszedłem pracować do innej organizacji, już nie w swoim zawodzie. Zacząłem zarabiać na chleb nie pracą inżynierską, a piórem. Tak, tak, dusza moja zmusza pióro do pracy na papierze. Uwierz mi, to takie proste i łatwe, żeby twoim piórem kierowała właśnie twoja dusza, a nie czyjaś inna, bo kiedy bywa odwrotnie, wtedy na papier leją się nie słowa z twojej własnej duszy, a jakby kapie coś śliskiego i nieuchwytnego z wnętrza kameleona. I co, zapytasz mnie, mam z takiego stosunku do swojej nowej pracy?! O, wiele rzeczy! Na przykład, czasami takie same „kosy”, czyli krzywe spojrzenia ze strony niektórych moich nowych współpracowników, tak by rzec, przyjaciół po piórze, pisarczyków, obrazowo mówiąc. Jeden z nich jakoś tak prosto w oczy mi powiedział, prawda, dziękuję, że w oczy: „Jesteś dziwakiem”. „Dobrze o tym wiem” – odpowiedziałem mu. A ja naprawdę o tym wiem. Gdybym mówił tym surżykiem, to wszystko byłoby w porządku i nie byłbym dziwakiem. Ależ ja staram się mówić w języku ukraińskim, i właśnie przez tę moją próbę uważają mnie za dziwaka. Może kiedyś będziesz przejeżdżać w nocy obok mojego miasta, tak jak ja obok twojego, i również zobaczysz z oddali blask świateł, to wiedz, że wśród nich płonie i mój ognik – moja dusza. Napisz, czy w twoim mieście jest taki sam problem, którego dotknąłem w tym liście, w każdym razie, czy spotykają się u was dziwacy podobni do mnie? Szczęścia ci, przyjacielu! Do widzenia (mam nadzieję, jeszcze na tym świecie)! Twój przyjaciel Jurko O. Sz. Początkowo cicho naśmiewali się, niektórzy podszczypywali: „Język sobie złamiesz!”. A potem pojawiła się jakaś napiętość w stosunkach. Zwłaszcza na różnych zebraniach i kierowniczych posiedzeniach. „Gadaj po ogólnopojętnemu!” – słyszałem za plecami. Ale ja kontynuowałem mówić językiem swojej ziemi. Nawiasem mówiąc, niektóre pisma służbowe zaczęły napływać do organizacji w języku państwowym. Dzisiaj nawet dziecko, które czeka, że na urodziny bezrobotny ojciec podaruje mu kiść bananów, wie, że państwo ukraińskie znajduje się w stanie głębokiego kryzysu. Czy ten kryzys jest czysto ekonomiczny i czy nie ma on moralnego podłoża? I co czeka Ukrainę jutro, kiedy nas będzie o cztery miliony mniej, a życie, być może, będzie zamożniejsze? Pamiętam, jak pod koniec lat 70., ja, wtedy młody naukowiec ze stolicy, podczas ekspedycji na Zakarpacie postanowiłem wykazać się swoją wiedzą w dziedzinie rolnictwa i zwróciłem uwagę chłopom na to, że winogrona są zbite przez filokserę, a na polu żyta jest dużo gorczycy polnej. Jedna mądra osoba, uśmiechając się, powiedziała: jaka płaca, taka praca. Tak, wolna i twórcza osoba nie może twórczo pracować w granicach zbiorowego kibucu. Ale czy we wszystkich parametrach życia społecznego w sowdepii obserwowano taki upadek, jak w kołchozie „Czerwona morda”, który jest na Zakarpaciu? Jak śpiewał Włodzimierz Wysocki, „w dziedzinie baletu jesteśmy przed całą planetą”. I chociaż na kierownictwo kulturą socrealizmu partia komunistyczna rzucała funkcjonariuszy z nazwiskami typu Bezklubenko, ale z pracą klubową sprawy miały się nieźle: działały biblioteki, kółka amatorskie, niewielkie ośrodki rzemiosł ludowych itp. Kijowianie chętnie jeździli na Jarmark Soroczyński czy na jarmarki etnograficzne do muzeum pod gołym niebem, które jest w Pyrohiwie, i żaden zwiedzający nie wracał do domu bez suweniru. W zeszłym roku przyszło mi odwiedzić jarmark w Pyrohiwie, gdzie naliczyłem na dziesięciu mistrzów ludowych piętnastu zwiedzających. W 1990 r. Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki zatwierdziło program roboczy i regulamin Centrum Ukrainistyki, który przez następne pięć lat aktywnie i owocnie pracował nad tworzeniem muzeów historyczno-etnograficznych w Fastowie, Bereżaniu, Makarowie, muzeum pamięci Symonenki w Malutiance, włączał się do pracy nad projektem rekonstrukcji Trachtemyrowa, brał udział w tworzeniu pierwszej ukraińskiej gimnazjum im. T. Szewczenki w Kijowie, gdzie zamiast wyczerpujących lekcji pracy przy tokarkach uczniom proponowano opanować technikę tradycyjnych rzemiosł i zawodów – pisankarstwa, garncarstwa, wyplatania ze słomy, haftu. Organizowano wystawy, jarmarki, występy zespołów folklorystycznych. Ciężar podatkowy, niesprzyjające warunki dla rozwoju twórczej myśli, zapisane w ukraińskim ustawodawstwie, już w 1995 r. sparaliżowały pracę Centrum. Czy więc całkowicie ustało życie kulturalne na Ukrainie i, w szczególności, w jej stolicy? Bezsprzecznie, że nie. W nocnych klubach dla chętnych pokazują striptiz, odurzają młodzież propagandą narkotyków „Greengray”, czarują zwolenników babcia radzieckiej estrady Ałła Pugaczowa i błękitny „przystojniak” Moisiejew. A w centrum Kijowa ustawiono pomnik Michaiła Samuiłowicza Panikowskiego... Ideolodzy totalitarnego reżimu dokładnie obliczyli, że normalny obywatel ZSRR, który nie kończył WPH czy szkoły KGB, żyje bogatym światem wewnętrznym, w którym znajduje odpoczynek i zapomnienie od świńskich mord „leninowskiego biura politycznego” oraz ich paranoicznych wytycznych, i to im odpowiadało. Jaką więc koncepcję budownictwa kulturalnego mają współcześni ukraińscy kulturträgerzy? Niedawno jeden z nich na żywo zażartował: kiedy przebywałem w Kanadzie, to bardzo zatęskniłem za naszym słoniną. Pamiętam, jak w latach studenckich przy stole śpiewaliśmy o kryształowej czarze. To może zalejemy oczy wódką, żeby niczego nie widzieć, najemy się słoniny i zawyjem: pić czy nie pić – wszystko umrze! A kwestię budownictwa kulturalnego w państwie oddamy sprytnym handlarzom, którzy pracują według zasady: wam potrzebne dziewczynki – ich jest u nas. Andrij CZORNUCHA, przewodniczący Centrum Ukrainistyki przy Towarzystwie „Proświta”

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 10Originalseite ↗
Wśród karpackich gór, wysokich, wspaniałych i niedostępnych, które urzekają tajemniczą błękitnią zarówno górali, jak i przyjezdnych wędrowców, pędzi swoje rwące, narowiste strugi Cisa. To jest Maramoroszczyzna, ten sam kraj, gdzie, jak mówią karpaccy mędrcy-bajarze, upadł na ziemię diabeł, strącony z nieba przez Archanioła Michała. „Pod Maramoroszem bardzo się poturbował Lucyfer, za to tam jest wiele wielkich gór” – opowiada dawne podanie. Daleko za nami zostały Jasinia, Rachów, Tiaczów, a oto widzisz – podeszły do brzegów Cisy trzy góry, które nawet nazywają się jakimiś baśniowymi, dawnymi imionami: Szajan, Szajanycha i Szajnia. A u ich podnóża – miasteczko ze starym kościołem, wolne królewskie miasto Wyszkowe, pozaetatowe „mezevaros” powiatu chustskiego Austro-Węgierskiej Monarchii, a wreszcie – osiedle typu miejskiego w obwodzie zakarpackim. Wyszkowe po raz pierwszy wzmiankowane jest w przywileju węgierskiego króla Władysława IV z 1271 r., gdy król nadał tę osadę braciom-szlachcicom Czepanom, potomkom węgierskiego rodu Gutkeled-Pazmany. Przypomnijmy, że już od XI w. ziemie praukraińskiego plemienia Białych Chorwatów dostały się w węgierską niewolę. W bitwie z Madziarami poległ dzielny książę Ła, wojownik. W zamkach nad Użem, Cisą i Latoryca siedzieli królewscy namiestnicy-ispanowie. Już wtedy, w XIII w., Maramoroszczyzna słynęła ze swoich kopalń soli w Akna-Słatinie – dzisiejszej Solotwinie. Nawet na dawnym herbie kraju umieszczono wizerunek dwóch górników z młotami, pracujących w szybie. Najlepszym szlakiem do przewozu soli wydobywanej w kopalniach była oczywiście Cisa. Proste drewniane łodzie spławiały rzeką ładunek soli do królewskich spichlerzy. Takie spichlerze zbudowano także w Wyszkowem, a dla pilnej ich ochrony król zarządził zbudować jeszcze... O pozaetatowym mieście powiatu odeskiego guberni chersońskiej Majaki, dzisiejszej wsi w rejonie biłajiwskim w obwodzie odeskim, znany „Encyklopedyczny słownik Brockhausa i Efrona” rozpoczyna opowieść tak: „Dawniej stał tu zamek z wieżą-latarnią Neoptolemą, o czym wspominają greccy i rzymscy geografowie”. Jeśli chodzi o położenie twierdzy Neoptolemy, współcześni archeolodzy mogą jeszcze spierać się, to jednak z XV wieku mamy już CAŁKIEM pewne wiadomości o dzisiejszych Majakach, wspomnianych w dokumencie z 1425 r. jako przygraniczne umocnienie Mayak-Karawul nad Dniestrzańskim Limanem. Jak wiadomo, w pierwszej ćwierci XVI wieku wielki książę litewski Witowt gorliwie zabrał się do obrony południowych granic swego ogromnego państwa, obejmującego niemal połowę Europy Wschodniej. Z roku na rok rosła siła niebezpiecznego południowego sąsiada – Chanatu Krymskiego, coraz częstsze i liczniejsze stawały się tatarskie najazdy na wielkie ziemie książęce. Cały łańcuch umocnień miał stanąć na drodze najeźdźcom. W miejscu dzisiejszego Ochakowa pojawił się wówczas zamek Daszów, w miejscu Berysławia – przyczółek Witowtowa Mytnycia. Tak samo obronną twierdzą stał się wtedy także Majak-Karawul. Ale ostatecznie Wielkie Księstwo Litewskie rozpłynęło się w składzie wszechpotężnej w XVI w. Rzeczypospolitej, a jego południowe ziemie przeszły pod panowanie turecko-tatarskie. Niektóre zamki po tym przeszły na służbę Turcji, a niektóre zostały po prostu zniszczone. Ten sam gorzki los spotkał także Majak-Karawul, który z mocnej twierdzy przekształcił się w zwykłą osadę ze składem leśnych towarów, sprowadzanych Dniestrem z Zachodniej Ukrainy do tureckich posiadłości. Ale nad Przyczarnomorzem pod koniec XVIII w. przetoczyły się wojny rosyjsko-tureckie, w których wyróżniło się także ukraińskie kozactwo. Na mocy pokoju jassko-the Jassy Maniaki wraz z całym obwodem ochakowskim przeszły pod władzę Imperium Rosyjskiego. Tak te wydarzenia opisywał Mykoła Arkas: «Zaporożcy, pod wodzą Antona Hołowatego, wybili Turków z nadbrzeżnych baterii, zajęli je, obrócili armaty, które tam były, na twierdzę i zaczęli ostrzeliwać ją z tych baterii, a ze swoich czajek, i w ten sposób zdobyli wyspę Bereźań. A po miesiącu wszyscy kozacy szturmowali już Ochaków wspólnie z wojskiem moskiewskim, pomagając zdobyć to mocne tureckie miasto. Za wszystkie te wydarzenia wojsko «Odrodzonych Kozaków» było…» «Braterską» pomocą cara Aleksego, który w hetmanie i kozakach widział nie towarzyszy broni, lecz posłusznych niewolników, buntowniczy Chmiel zaczął szukać innych, mniej przewrotnych sojuszników w swojej walce z polską szlachtą. Ale śmierć przeszkodziła mu zrealizować te zamiary. W XVII w. pojawił się też inny ukraiński bohater ludowy – legendarny przywódca opryszków Grzegorz Pinta, który według podań «nienawidził pańszczyzny i mścił się na panach». Ludowa fantazja obdarzała swojego ulubieńca ponadprzeciętną siłą i mocą, bo, jak śpiewano w karpackich pieśniach, jednym ruchem ramienia mógł rozbić drzwi pańskiego zamku, a jak Pinta podłożył lewe ramię – Zamki zaczęły się chwiać, jak Pinta podłożył prawe ramię — Drzwi zaczęły się obniżać. W XVIII w., po klęsce ruchu powstańczego kuruców, który miał na celu wyzwolenie Węgier spod jarzma niewoli, nałożonego przez austriackich cesarzy i ich sługi, zwanych w ludzie «łabancami», Wyszkowe ostatecznie przeszło pod władzę Habsburgów. Jak dawniej, miasteczko miało prawo do bezcłowego handlu. Znane było także ze swoich tkaczy-rzemieślników, którzy słynęli z wspaniałych wyrobów na całą Mara­morosz. Jednak po rewolucji 1848 r., zwłaszcza po tym, jak władza cesarska nie zgodziła się przyłączyć Zakarpacia do «jednego ruskiego korony kraju», czyli autonomicznej prowincji ukraińskiej, Wyszkowe zostało pozbawione przywilejów, którymi cieszyło się jeszcze od XVIII w. zmieniono nazwę na Wojsko Czarnomorskie». Pierwszymi nowymi osadnikami miasteczka byli kozacy z Podniestrzańskiej palanki nowo utworzonego Wojska Czarnomorskiego, a także rosyjscy staroobrzędowcy — «lipowanie», którzy masowo osiedlali się wówczas na ziemiach nadczarnomorskich, z dala od prześladowań oficjalnego kościoła. Jednak wkrótce majackie składy leśnych ładunków, znane jeszcze z czasów osmańskiej okupacji, zwróciły uwagę administracji miejscowego generał-gubernatorstwa. Po 1794 r., czyli od początku intensywnej rozbudowy Odessy, w Majakach założono komorę celną, a także punkt przeładunkowy, skąd ładunki transportowano lądem do nowo utworzonego portu odeskiego. W miasteczku zaczął też działać prom przez Dniestr. Dogodne i korzystne położenie Majaków nad Limanem Dniestrzańskim stało się prawdopodobnie najważniejszą przyczyną tego, że miasteczko zaczęło szybko rosnąć. Decydującym dla losów Majaków okazał się XIX w. Tak, w 1849 r. zbudowano tam przystań rzeczną, nowe składy na leśne ładunki wantaży: dawny proceder, znany (od XVII w.), pozostawał jednym z głównych w życiu miasteczka także wtedy. Osiedlali się w Majakach rybacy, wśród nich przybysze z Naddnieprzańszczyzny, którzy w poszukiwaniu lepszego zarobku przystawali do rybackich arteli. Wreszcie w 1862 r. Majakom oficjalnie nadano status miasteczka powiatowego w powiecie odeskim, a 21 września 1872 r. zatwierdzono projekt herbu, którego rysunek jasno odzwierciedlał [...] MIASTA. Pan postarzał się i zapomniał o obietnicach – smutno żartowali zakarpaccy górale. Jedynie herb, potwierdzony w 1880 r., przypominał o dawnych wolnych czasach. Życie miasteczka ożywiały jedynie prace wydobywcze nad rudą ołowiu, rozpoczęte pod koniec XIX w. Taką samą prowincjonalną osadą Wyszkowe pozostawało również później, w okresie międzywojennym XX w., należąc do Republiki Czechosłowackiej. W tamtych czasach Karpacki Kraj słynął ze swoich wierzeń i legend. Każde, nawet najmniejsze wieś i miasteczko starannie je strzeże, pielęgnuje i przekazuje potomnym. Ileż takich wspomnień zachowało dawne wolne miasto, a dziś proste miasteczko nad Cisą, do którego historii weszły zarówno średniowieczne królewskie przywileje na wolne targi, jak i tajne spotkania ukraińskich kozaków ze swoimi towarzyszami broni – Siedmiogrodzianami, oraz leśne zebrania ludowych mścicieli-opryszków, sztuka złotych rąk mistrzów-tkaczy! A ile jeszcze skarbów chowają i chronią szybkopłynna Cisa i wspaniałe Szajan, Szajanycha i Szizinia. „Na czarnym tle, na zielonych pagórkach, postawiono dwa złote latarnie morskie z czarnymi szwami, nad każdą z nich płonie czerwony, ze złotymi językami, płomień. W wolnym kącie tarczy herb guberni chersońskiej”. Według danych statystycznych z 1891 r. w mieście Majakach mieszkało 38 szlachciców, 10 kupców i 3533 mieszczan; działały tartak, cztery kuźnie, siedem garncarskich i dwie bednarskie warsztaty, młyn parowy oraz jedenaście wiatraków. Współczesne Maiaky to, zdawałoby się, zwyczajna wieś na Odessczyźnie, nad Dniestrem, a starożytność nieodwracalnie odeszła w przeszłość, gdzie duch kozacki dawno się rozwiał w wiekach i gdzie po czarnomorcach, sławionych w podaniach, nie pozostało nawet śladu. Ale przypomnijmy sobie słowa Tarasa Szewczenki z nieśmiertelnego wiersza «Do Osnowianenki» w ich pierwotnym, jeszcze nieredagowanym przez Pantelejmona Kulisza brzmieniu: Ой, люди, люди, не гинуть у піснях Не вмруть, не загинуть, ... Ludzie, ludzie, nie giną w pieśniach, Nie umrą, nie zginą ... Dzieci ludu naszego, ... Wśród burzliwego morza ... Tak, nie zginęli ci, których wspominał Hołowaty, czarnomorcy-kozacy, którzy nawet po zniszczeniu Siczy nie zdołali wyrzec się rycerskiego hartu i obyczajów, nie zdołali wypuścić z rąk muszkietów i szabli. My, [...] lat [...] kozacka pieśń. Strzegą jej słów i starożytne ma[...] z wiarą [...] czekając na prawdziwych czytelników [...] czarnomorskiego [...]

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 11Originalseite ↗
4 - czej «Podczas napaści tatarskiej jeden z mieszkańców, którzy tu się osiedlili, sam będąc odważniejszym od innych, dodawał otuchy i powstrzymywał tych, którzy uciekali przed napaścią, mówiąc: ja nie drgnę. Nazwano go Niedryhajłem, a od jego imienia miasto – Niedryhajliwem». Tę legendę o nazwie miasta Niedryhajliw, dzisiejszego osiedla typu miejskiego, centrum rejonu w obwodzie sumskim, zamieszczono w historycznej notatce z ostatniej ćwierci XVIII wieku. Oczywiście w każdym ludowym przekazie i podaniu jest pewna doza prawdy i mądrości. Kto wie, być może miasteczko rzeczywiście powstało pośród bezmiernego „dzikiego pola” już w XVI wieku, kiedy napady tatarskich ludożerców tak często osierocały ukraiński lud. Ale najwcześniejsza wzmianka dokumentalna o Niedryhajlowie nad rzeką Sulą pochodzi z czasów znacznie późniejszych niż 1652 rok, kiedy to ukraińscy kozacy, przeżywszy okrutną klęskę w bitwie pod Beresteczkiem, masowo ruszyli na wschód, spodziewając się znaleźć ochronę na ziemiach podległych carowi moskiewskiemu. Posłaniec putywelskiego woewody Marko Antoniw zanotował wówczas w swoich zapisach: «Z miasta Konstantynowa kozacy wszyscy wyszli, stoją blisko Niedryhajliwa, bo przed natarciem Polaków uciekają na stronę carską». Po 1653 roku Niedryhajliw wspomina się w Minęło ponad trzysta lat. Od dawna w Galicji panowali polscy królowie, którzy ziemie dawnego Halicko-Wołyńskiego Księstwa, broniącego się z taką odwagą i siłą przed wrogami, przekształcili w trzy województwa: ruskie, bełskie i wołyńskie. Od dawna wielu potomków dawnych książęcych i bojarskich rodów uległo polonizacji i skatolicyzowało się. Lecz jak wcześniej, na świecie grzmiała wojna. Teraz była to wojna inflancka, w której ziemie estońskie i łotewskie stały się jabłkiem niezgody MIĘDZY DWOMA MONARCHAMI, moskiewskim carem Iwanem Groźnym a polskim królem Stefanem Batorym Wojna trwała nie jedną dekadę. Sukcesy odnosiła to jedna, to druga strona. Kroniki mówią, że pewnego razu Batory, wprawdzie w puch rozbiwszy wojska Iwana Groźnego pod Połockiem, lecz nie zdobywszy Pskowa, wysłał do cara gońca, ukraińskiego szlachcica Michała Haraburdę, z wyzwaniem na pojedynek królewskim anannnnnnnim i. w carskich listach już jako miasto. I choć oficjalne opisy Charkowszczyzny XVII w. najczęściej podkreślają: „Zbudowany po 1653 roku”, ale dokładnie kiedy i w jaki sposób to osiedlenie nastąpiło oraz kim byli pierwsi osadnicy, nie wiadomo, nie ma żadnej wątpliwości, że pierwszymi mieszkańcami miasta byli kozacy-osadnicy słobodscy. Od 1659 r. Niedryhajliw stał się centrum setniackim Sumskiego Pułku Kozackiego. Do dziś zachował się opis ówczesnego sztandaru miejscowej setni, który miał wizerunek złotego krzyża, dwóch półksiężyców i dziesięciu gwiazd na błękitnym płótnie. Już w 1660 r. w Niedryhajliwie mieszkało 489 kozaków i 992 mieszczan i chłopów Niespokojnym czasem dla mieszkańców miasta były lata wojny północnej, z desperacką, lecz nieudaną próbą ukraińskiego kozactwa wywalczenia wolności dla Hetmanatu. Podania o tamtejszych wydarzeniach przetrwały wśród ludu jeszcze na początku XX w. Słuchał ich od swojej niedryhajliwskiej babci Ołeksandry mały Borysko Dawydow, syn brzańskiego maszynisty. A na schyłku swych lat, już jako znany pisarz Borys Antonenko-Dawydowycz, przekazał on te legendy w pięknej nowelce „Babcine bajki”: o 1 1 11 1 ПНТ ...nie było ich kto stamtąd wydobyć – westchnąwszy, z niezadowoleniem mruczała: – Teraz ludzie poszli wszyscy mizerni i leniwi, gdzie tam im szukać kozackiego skarbu!» Centrum setnicze miasto pozostawało aż do 1765 r., kiedy to carskim ukazem zniesiono autonomię słobodzkich kozaków, pułki kozackie przekształcono w huzarskie, a drobne kozactwo zdegradowano do stanu «wojskowych obywateli». «Starszyzna kozacka była upokorzona tym wszystkim, a przede wszystkim tym, że zniesiono całkowicie jej służbę starszyzny, która dawała im górnej części tarczy herb Charkowa. W dolnej części czarne śliwy na złotym tle, które oznaczają ich wielką urodzajność». W XIX w. Niedryhajliw zdegradowano do rangi miasta pozastatutowego powiatu lebedyńskiego guberni charkowskiej. Stopniowo rozwijały się lokalne rzemiosła: jeśli pod koniec XVIII w. miasto miało zaledwie 7 młynów i 5 kuźni, to w połowie XIX w. młynów było już 65, pojawiła się mydlarnia i dwie miodowarnie. Niedryhajliw słynął także z uprawy tytoniu. W 1850 r. liczba mieszkańców wynosiła już 5249 osób. Zatem znowu – typowy los prowincjonalnego niezmiernie większe prawo, bo rzeczywiście pułkownik w swoim pułku miał bardzo wielką władzę nie tylko w sprawach wojskowych, lecz także cywilnych; niemal taką władzę miał setnik w swojej setni, a teraz ich zrównano – pierwszego z podpułkownikiem lub z premierem-majorem, a drugiego – z porucznikiem lub nawet z podporucznikiem», – zauważał sławny historyk Słobożanszczyzny D. I. Bahalij. Od 1780 r. Niedrygajłów przekształcił się w miasto powiatowe nowo utworzonego namiestnictwa charkowskiego. Ówczesne oficjalne opisy podawały o nim następujące informacje: «Niedrygajłów zamieszkują dawni obywatele wojskowi z byłych pułków słobodzkich oraz jednodworcy. Między nimi nie ma różnic w wyznaniu wiary prawosławnej. W mieście wszystkich mieszkańców różnego stanu płci męskiej jest 1937, żeńskiej 1882, razem 3819 dusz. Zajęciem mieszkańców miejskich jest rolnictwo, hodowla bydła i inne prace. Chleb i bydło sprzedają między sobą. Odbywają się w mieście jarmarki: pierwszy – w dniu Przepołowienia Święta, drugi – 8 września, trzeci – 6 grudnia, i trwają po dwa lub trzy dni... Młynów wodnych, fabryk nie ma. Mieszkańcy mają duże sady, z których owoce sprzedają ponad swoją potrzebę do innych miast». O «wielkich sadach» z «owocami ponad potrzebę» w mieście przypominał zatwierdzony 21 września 1781 r. herb Niedrygajłowa: «W kościół i synagogę, a w 1669 r. szlachcic Wiktor Stadnicki zbudował za własne pieniądze także cerkiew prawosławną. Przez pewien czas istniał tu również klasztor greckokatolicki. Ale najbardziej zauważalną budowlą miasteczka pozostawał, zapewne, murowany zamek nad jeziorem, należący do rodu Stadnickich. Nawet na początku XX w. poszczególne części Niemirowa miały w ludzie nazwy, które przypominały o tym zamku: «Wschodni wał», «Zachodni wał», «Za wałem», «Brama», «Bramszczyna». NIEMIRÓW Niemirów zyskiwał także sławę ośrodka rzemieślniczego. Tak, już w 1624 r. miejscowi tkacze ukraińskiego miasteczka... Czy naprawdę tak? Z S ANIEDRYHAJŁÓW Wróćmy jeszcze raz do wspomnień Borysa Antonenki-Dawydowicza. Oto jak ukazały mu się, gdy był dzieckiem, okolice Niedrygajłowa na początku XX wieku, gdzie pamięć o kozaczyźnie ożywała dla małego w babcinych bajkach: «Przed moimi oczami znów stała ta góra z porośniętymi wałami, z trawą i tarniną zarośniętymi rowami, gdzie w niedzielę my, chłopcy, biegaliśmy, goniąc się nawzajem. Oto urwisko nad Sułą, skąd zapewne kozacy rzucali beczki ze złotem, otoczone starymi dębami, gdzie kozacy walczyli z wrogami, a pośrodku polany stoi wysoki, rozłożysty klon. Z pewnością pod tym «klonowym drzewem» pochowali kozacy swojego hetmana, tylko klon rośnie i dziś, a kozaków dawno nie ma. Czy oni wszyscy naprawdę wymarli?» NIE, nie wymarli! – odpowiada sam sobie pisarz. Bo wciąż żyje w pamięci ludzi, takich jak «słaba ciałem, a niezłomna duchem» babcia Oleksandra, duch tych bohaterów, którzy stawali ze szablami w rękach przeciwko wrogom, wołając: «Nadjeżdżajcie, wrogowie, sam was wzywam!». I to właśnie ta pamięć przerzuca dla współczesnych niedrygajłowian, jak i dla ich ojców i dziadów, według słów Antonenki-Dawydowicza, «most od dawnej przeszłości do niedalekiej przyszłości». ...zjednoczyli się w cech; później, w 1758 r., statut tego cechu został potwierdzony przez króla. Działały tu także papiernia i huta szkła, a także uzdrowiskowe źródła mineralne, 1834 r. Niemiecki podróżnik Ulrich Werdum, przejeżdżając przez Niemirów w 1672 r., zapisał: «To piękne miasto, otoczone ziemnymi wałami z drewnianymi bramami. Od południa chroni je jezioro, na brzegu którego stoi wspaniały zamek, jest kościół katolicki zbudowany z kamienia i cerkiew ruska z drewna, a ratusz także drewniany». Po przejściu Galicji w 1772 r. pod władzę Austrii Niemirów stał się centrum powiatowym w okręgu żółkiewskim, jednak w połowie XIX wieku został zdegradowany do statusu pozaetatowego miasteczka powiatu rawskoruskiego. Być może podzieliłby los innych małych, prowincjonalnych miasteczek, gdyby nie odkrycie na obrzeżach Niemirowa w 1815 r. sześciu ...leśną doliną, pamiętają też czasy dawniejsze, te czasy, kiedy nad tutejszym jeziorem wznosiły się mury zamku, a być może także te, gdy wojownicy-Rusini właśnie tu, w ówczesnym jeszcze bezimiennym ustroniu, odmówili pokoju chytremu i podstępnemu najeźdźcy tatarskiemu.. W miasteczku założono łaźnie siarkowe, a przedmieście, gdzie odkryto źródła, otrzymało nazwę «Nemyriwskie Łazienki». Niemirów stał się jednym z najsłynniejszych ośrodków uzdrowiskowych Galicji. Mineralne źródła Niemirowa słyną także dziś. W miasteczku do dziś działa sanatorium, gdzie leczy się najrozmaitsze choroby. Ale SOSNOWE lasy, otaczające Niemirów, oraz niewielka rzeka Lubaczówka, która płynie wokoło... Wołodymyr PANCZENKO, aspirant Katedry Archiwistyki Kijowskiego Uniwersytetu im. T. H. Szewczenki

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 12Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

Słowo Proświty W ciągu tysiącleci terytorium współczesnej Ukrainy zamieszkiwało wiele narodów i plemion, wśród nich także najdawniejsze, których ślady zachowały się na dzisiejszym Krymie; rzymski historyk Pliniusz Starszy liczy ponad trzy dziesiątki różnych plemion. Na Ukrainie, bez przesady, odbiły się głębokie zjawiska wzajemnych wpływów i związków słowiańsko-irańskich, celtycko-słowiańskich, turkijsko-staroruskich i innych. Jednak Północne Nadczarnomorze charakteryzuje się nie tylko tymi związkami. Jak słusznie zauważa ukraiński badacz Ołeksij Striżak, «współczesna nauka, najwyraźniej, jeszcze do końca nie pojęła ani wielkości, ani śmiałości tych tzw. indoaryjskich problemów językowych (i nie tylko!) Północnego Nadczarnomorza, które dopiero co stanęły w pełnej postaci przed licznymi badaczami jego starożytności» (ЕЛЕ; 12). Inny badacz, już rosyjski, Oleg Trubaczow, także dodaje: «Bezsporna, przy wszystkich możliwych korektach, obecność Irańczyków w Północnym Nadczarnomorzu łatwo może wywołać również myśl o dawnej obecności gdzieś w bliskiej czasowo i terytorialnie przestrzeni ich indoaryjskich krewnych, praindyjczyków» (O syndach, 41). Zbiór «Hydronimia Ukrainy w jej międzyjęzykowych | międzydialektalnych związkach» krótko podsumowuje: «Tak czy inaczej, w centrum systemu hydronimicznego Scytii ujawnił się nowy aspekt międzyjęzykowych związków najdawniejszej epoki, który prowadzi nas nie tylko do sindo-meockiego świata Azowsko-Czarnomorskiego regionu, ale i do tajemniczego świata praojczyzny indoeuropejskiej, której miejsca szuka się w Północnym Nadczarnomorzu, skąd dawno wyruszyli przodkowie współczesnych Hindusów i Irańczyków, przekraczając Północny Kaukaz, brzegi Morza Kaspijskiego, Azję Środkową...» (ГУ, 19--20). Jak się jednak okazuje, przodkowie dzisiejszych Hindusów nie wszyscy opuścili terytorium Dawnej Ukrainy: część z nich pozostała i wzięła aktywny udział w etnogenezie narodu ukraińskiego. Uważa się, że Indoaryjczycy wyruszyli w daleką drogę do Indii w połowie II tysiąclecia p.n.e., lecz wspominają ich stale późniejsze źródła, m.in. ten sam Herodot, który w V w. p.n.e. pisze, że Scytowie zamieszkujący Taurydę przeprawiają się po lodzie przez Bosfor Kimmeryjski (cieśninę Kerczeńską) do Sindiki na Półwyspie Tamańskim (Herodot, 194); a późniejszy autor, Hezychiusz, zauważa, że „Sindowie – to plemię indyjskie”. Liczne sindo-meockie, czyli indoaryjskie, plemiona wchodziły w skład Królestwa Bosporańskiego, potężnego niegdyś państwa na południu Ukrainy; państwo to istniało przez prawie tysiąclecie, począwszy od V w. p.n.e., a jego stolicą było miasto Pantykapajon, późniejsza Kercz, obecnie Kercz. Inskrypcje dedykacyjne bosporańskie zachowały wiele świadectw właśnie o tych sindo-meockich plemionach, zwłaszcza od IV w. p.n.e. Włączono je do tytulatury bosporańskich władców Leukona (389–349) i jego syna Perisadesa I (344–311). Tak więc w inskrypcjach 1037 i 1038, znalezionych na Tamanie, Leukon określany jest jako „archont Bosporu i Teodozji, król Psesów” (KBN, 599–600). Inskrypcja na marmurowym postumencie, znaleziona w Kerczu w 1843 r., głosi: „Leukon, syn Perisadesa, po odbyciu kadencji swego kapłaństwa, poświęcił tę statuę Apollinowi Lekarzowi, za Perisadesa, syna Spartokosa, archonta Bosporu i Teodozji, króla Sindów, wszystkich Meotów: Fateów”. Ta inskrypcja pod numerem 25 w „Korpusie bosporańskich inskrypcji” datowana jest na IV w. p.n.e. Inskrypcja nr 39 na płycie z białego marmuru, znaleziona w Kerczu, podaje: „Wielkiemu królowi Aspurgosowi, przyjacielowi Rzymian…, który panuje nad całym Bosforem, Teodozją, Sindami, Meotami, Tarpitami, Toretami, Psesami i Tanaitami, który podbił Scytię i Taurów”. Inskrypcja datowana jest na I w. p.n.e., ponieważ lata panowania Aspurgosa to 8 r. p.n.e. – 38 r. n.e. Podobnych inskrypcji w KBN jest dwadzieścia. Znamienne jest również to, że na niektórych z nich zafiksowano także nazwy związane z etnonimem Sind. Na przykład napis Mo M reud jakim, odnaleziony w Anapie i obecnie przechowywany w Muzeum Kerczeńskim, wymienia wśród zwycięzców zawodów sportowych na cześć Hermesa siedmiu nosicieli imienia Sind oraz czterech – Sindok. Na innym napisie pojawia się imię Sindej. Oprócz Sindów szczególne zainteresowanie budzą w tych napisach Dandarii, również należący do plemion sindo-meockich. Jak świadczą dawne źródła, plemię to zamieszkiwało terytorium od Meotydy (Morza Azowskiego) aż po Kaukaz. Pierwszą wzmiankę o nim znajdujemy już u Hekatajosa z Miletu (ok. 546–480 r. p.n.e.) – starożytnego greckiego historyka, geografa i podróżnika. Według niego Dandarii żyli obok Sindów. W swoim „Życiu Lukuppa” Plutarch (I w. p.n.e.) wspomina wodza plemienia Dandariów o imieniu Dandarion, z czego widać, że miejscowi wodzowie często nosili imiona zbieżne z nazwą plemienia. O Dandariach wspomina też rzymski pisarz Tacyt (ok. 55–120 r. n.e.), który pisze, że to właśnie u Dandariów w 49 roku znalazł schronienie król Mitrydates. Pliniusz, rzymski uczony i działacz I w., wymienia Dandariów jako „nazwę ludu w rejonie dolnego Kubania i Meotydy”. Dandarii pozostawili też ślady w nazwach miejscowych. Na brzegu Kubania poświadczono toponim Dandarij. Taką samą nazwę poświadczono także na brzegu Liman Bugu, przy czym znamienne jest, że w dawnych czasach zarówno Południowy Bug, jak i Kubań nazywały się jednakowo – Hipanis. Z Dandariami wiąże się tzw. Mierzeja Tendrowska na Krymie, inaczej Tendra. Na tym samym Krymie, na jego południowo-zachodnim wybrzeżu, Ptolemeusz w II w. oraz Ammianus Marcellinus w IV w. znają miasto Dandaka, jedno z trzech największych miast Taurydy owego czasu. Ta sama nazwa – Dandaka – występuje w obu starożytnoindyjskich eposach: „Mahabharacie” i „Ramajanie”. Tak więc dandarie są wzmiankowane w różnych źródłach pisanych w ciągu całego okresu antycznego, obejmującego prawie tysiąclecie, począwszy od I wieku p.n.e. A toponimy z nimi związane rozpowszechnione były od Kubania po Południowy Bug, łącznie z Krymem, to znaczy na obszarze osadnictwa plemion syndomeockich, które stanowiły znaczną część ludności Bosporańskiego królestwa. Przez pewien czas uważano, że dandarie to lud o niezupełnie wyraźnym pochodzeniu, który w dawnych czasach zamieszkiwał głównie nad brzegami Jeziora Meockiego, obecnego Morza Azowskiego, a także w ujściach Południowego Bugu i Kubania. Co odbiło się na interpretacji tej nazwy plemiennej. 8. I. Abajew, znany skifolog, uważa, że dandarie nad dwoma Hipanisami, to znaczy Południowym Bugiem i Kubaniem, to jeden i ten sam lud, i zalicza ich do plemion irańskich. Dlatego też odpowiednio interpretuje etnonim, wychodząc z materiału języków irańskich. Rozkłada go na komponenty dan i dar, gdzie pierwszy komponent, jego zdaniem, jest wspólny z komponentem zawartym w nazwach rzek północnego Przyczarnomorza: Don, Doniec, Dunaj, Dniestr, Dniepr. I w związku z tym ma znaczenie „woda”, „rzeka”. Drugi komponent, dar, oznacza „trzymać”, „utrzymywać”. Cały zatem etnonim dandarie, według Abajewa, wyjaśnia się jako „ci, którzy trzymają rzekę”, „rzekodrżcy”. Ponieważ, jak się rzekomo mówi, dandarie żyli nad Kubaniem i Południowym Bugiem, dlatego też władali ziemiami, które przylegały do obu tych rzek. Inny badacz, O. M. Trubaczow Zwolennik indoaryjskiej przynależności dandariejów. To właśnie on ustalił, że to plemię żyło nie tylko w regionie azowsko-zakubańskim, ale także w regionie dniepro-bugsko-przyczarnomorskim. To także on zwrócił uwagę na to, że krymska Dandaka ma swego indyjskiego bliźniaka. Otóż O. Trubaczow nieco inaczej interpretuje etnonim dandarii, wychodząc już z materiału języków indyjskich. On również rozkłada go na dwa komponenty, ale dandiarii, gdzie pierwszy komponent, według Trubaczowa, ma znaczenie «trzcina», «sitowie», a drugi – «arii». Zatem cały etnonim, według Trubaczowa, niesie znaczenie «trzcinowi Ariowie», «Ariowie zamieszkali przy trzcinach / sitowiach». Na poparcie swojej myśli badacz dodaje, że wiele stuleci później Tatarzy nazywali miejscowych kozaków «sarykamysz kazaklier», czyli «żółtotrzcinowi kozacy». Tak więc obaj badacze rozchodzą się w poglądach zarówno co do przynależności etnicznej dandariejów, jak i co do pochodzenia oraz znaczenia samego etnonimu. A skoro tak, pojawia się konieczność szukania dodatkowych świadectw na rzecz tej czy innej wersji. Albo też podawania jakiejś kompromisowej czy zupełnie odmiennej interpretacji etnonimu. znacznie więcej dowodów na indoaryjskie pochodzenie dandarijów dostarcza właśnie materiał indyjski. Składnik *danda* (sanskryckie *daṇḍa*), trafnie wyodrębniony przez O. Trubaczowa, występuje w indyjskich imionach, epitetach bogów, etnonimach i toponimach, a także w ważnych terminach i pojęciach społecznych. Bóstwa Wisznu, Kriszna, Sziwa i Jama mają epitet Danda. Na oznaczenie tych bogów używano również imion dwuczłonowych, które później stały się popularnymi imionami męskimi i w których jednym ze składników było *danda*: Dandapani, Dandahasta, Dandaprathama, Dandekar, Dandin itp. Powiedzmy, poeta VI–VII w., autor pierwszego sanskryckiego powieściowego utworu prozą, «Daśakumaracharita» («Przygody dziesięciu młodzieńców»), nazywał się Dandin; powieść tę przełożył już na początku naszego stulecia pierwszy ukraiński sanskrytolog Pawło Rytter (1872–1939), choć wyszła ona pod koniec lat 20. w Charkowie. Imię Dandapani nosi współczesny tamilski pisarz Dżejakantan, który pod wrażeniem poematu Szewczenki «Katarzyna» napisał powieść o współczesnej indyjskiej kobiecie, wydaną dwukrotnie także w języku ukraińskim. Starogrecki historyk Arrian (96–175 r. n.e.), opisując wyprawę Aleksandra Macedońskiego do Indii, wspomina o spotkaniu wodza z Dandamisem, przedstawicielem jednego z indyjskich nurtów filozoficznych. Są to również ważne terminy społeczne oznaczające władcę: *dandadhara*, *dandapa*, *dandin* itp. A także *dandanetri* – «wódz wojskowy», *dandadhipa* – «najwyższy sędzia», *dandaniti* – «nauka o zarządzaniu państwem», *dandachakra* – «jednostka wojskowa», *dandasamhita* – «kodeks karny» itp. Sanskryt podaje dwadzieścia cztery znaczenia słowa *danda*, semantycznie bliskie sobie: «laska», «kij», «laska pasterska», «pałka», «drzewce», «łodyga», «korzeń», «trzon», «grzbiet», «wiosło», «podpora» (SRS, 257). Spośród wszystkich tych znaczeń na pierwszym miejscu stoją znaczenia «laska», «berło», «buława» jako symbole władzy. Słowo to jest atrybutem władzy królewskiej; wchodzi w terminy oznaczające bogów, królów, boskich mędrców i potężnych bohaterów. I to zrozumiałe, bo właśnie wódz plemienny w dawnych czasach skupiał w swoich rękach władzę magiczną i prawną. Postać wodza plemiennego — księcia czy cara — jest nierozerwalnie związana z wyobrażeniami o budowie świata. Wódz plemienny występował nie tylko jako władca; zapewniał dobrobyt zbiorowości nie tylko przez kierowanie nią, lecz także przez obrzęd, którego treść i forma były ściśle określone tradycją i sięgały mitycznych czasów pierwotnego początku wszechświata. Właśnie dlatego wódz plemienny musiał mieć widoczny dla ludzi znak wyróżnienia, symbol swoich magicznych i wojskowych funkcji, uosabiający jego broń, jego prawo do jednoczenia i karania. Takim atrybutem była laska, berło, kij, buława, nierozerwalnie związane z pojęciami «watażka», «wódz», «książę». Tak więc także sanskryckie danda wiąże się z władzą magiczną i wojskową, jest jej symbolem. Nawet dziś w Indiach długi, bogato rzeźbiony i ozdobiony blaszkami, dobrze naoliwiony kij — nieodzowny atrybut indyjskiego chłopa, zwłaszcza na zebraniach i wszelkich uroczystościach. W pierwszych powojennych latach także na Polesiu Rówieńskim takim symbolem był długi, na wzrost człowieka, kij, który przekazywano tej chacie, z której ktoś miał dyżurować w radzie wiejskiej. Należy powiedzieć, że ukraińscy dandarowie znajdują swoich odpowiedników na indyjskim gruncie. W «Mahabharacie» nieraz wspomina się o kraju Dandadgara, którym rządził król Dandadgara (przypomnijmy, że Plutarch wspomina wodza czarnomorskich dandariów o imieniu Dandarij, co jest znaczącą i ważną paralelą). A skoro istnieje kraj Dandadgara, to jego mieszkańcy naturalnie nazywają się dandadgarii albo dandadgarcy. Nazwa Dandadgara — forma sanskrycka, współczesne brzmienie jej, na przykład w języku hindi, to Danddar, a mieszkańcy to danddarig, danddari lub danddarci. Oznacza to, że w takim wypadku mamy wyjątkową zgodność fonetyczną ukraińskich dandariów z indyjskimi danddariami. Nazwa Dandadgar rzeczywiście rozkłada się na dwa komponenty: dandadgara (w hindi dand-dhar / dar). Drugi komponent ma znaczenie „trzymać”, „utrzymywać”. Jego prawidłowo wyodrębnił i wyjaśnił W. I. Abajew, opierając się na językach irańskich, choć wyraźnie widoczny jest on także w językach indyjskich i w innych językach indoeuropejskich, zwłaszcza słowiańskich. Pierwszy zaś komponent, dan-da, prawidłowo wyodrębnił O. M. Trubaczow, choć nadał mu nieco inne znaczenie niż nasza interpretacja: „trzcina”, „koń”. Tak więc prawda leży, że tak powiem, pośrodku interpretacji obu badaczy: jeden prawidłowo określił drugi komponent, a drugi – pierwszy komponent. Cały termin dan-dadgara /danddar/ dosłownie oznacza „żezłodzierżca”, „skipetrodzierżca”, w liczbie mnogiej – „żezłodzierżcy”, „skipetrodzierżcy”. Dokładnie takie znaczenie mają oba etnonimy: ukraiński dandarii oraz indyjskie danddarii / dandadgarii. Innymi słowami – Kijanie, ponieważ już w XVIII w. rosyjski historyk W. K. Trediakowski stanowczo stwierdził: „Kyj jest po słowiańsku laską: to słowo do dziś jest używane przez Małorosjan jako oznaczenie tego znaku”. W ten sposób dandarii to „kijodzierżcy”, „żezłodzierżcy”, „skipetrodzierżcy”, a krócej – „Kijanie”. Termin dandadgara w sanskrycie oznacza także „wojownik”, „wódz”, „książę”, „car”, czyli „Ten, który został obdarzony kijem // żezłem // skipetrem // buławą” jako znakiem władzy. Jest to jednocześnie atrybut watażki i jego broń. Zatem na terytorium Ukrainy poświadczona jest nie sanskrycka forma etnonimu – dan-dadgafra, lecz forma niezwykle bliska formie w języku hindi – danddar. W przekazie greckich autorów utraciła ona jedno -d- i nabyła wyglądu dandar. Jest to grecki wskaźnik anomalii, skąd pochodzi dandaria. Komponent -dar, obecny w wielu terminach w języku hindi na oznaczenie twórcy lub nosiciela jakiegoś fachu, zawodu, występuje także w języku ukraińskim (gospodar, wołodar itd.). Zatem forma dandar wykazuje pewne cechy przynależności do języka hindi. Jednak ponieważ w V tys. p.n.e. istnienia języka hindi nie da się stwierdzić, należy przypuszczać, że zaznaczył się tu wpływ jednego z języków ludowych, tzw. prakritu, z którego wywodzi się współczesne hindi. Mogą to być pewne cechy, a mianowicie słowo w sanskrycie, na przykład, i chociaż struktura języka magadhi, który ma zanikanie dźwięku.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 13Originalseite ↗

Der Anfang dieses Textes kann unvollständig sein — mit der Originalseite abgleichen

nь i M noc ... (fragment nieczytelny w źródle) (Ciąg dalszy ze strony «Słowa Proświty» ... ukryty ... - przyp. nie dodajemy) ї 5 ... Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki ... (fragment nieczytelny w źródle) Dandadgari, Tiu, ... (fragment nieczytelny w źródle) Sam Szamszer (szamszir, szamszur) wiąże się z dawną potężną państwowością ... (fragment nieczytelny w źródle). Zob. też naszy artykuł „Wołyń, Jatwingowie i dawnoindyjskie mity” w „Wołyniu” z 1997 r., nr 3. Zauważmy przy okazji, że plemię jatwingów ... (fragment nieczytelny w źródle). Szamszer (szamszir, szamszur) w mowie ... (fragment nieczytelny w źródle). Bierze udział w wojnie opisanej w „Mahabharacie” po stronie Kauravów, za których, nawiasem mówiąc, występowali Sindowie-Suwirowie, którzy, jak już wiemy, również żyli na terytorium Ukrainy. Wspomina się o nich także w „Rigwedzie”; plemię to jest jednym z tzw. pięciu „plemion wedyjskich”, które, jak się uważa, wyruszyły do Indii z północnego wybrzeża Morza Czarnego. Obecnie jednak widzimy, że jeśli nawet poszły, to przynajmniej nie wszystkie. Samo słowo w hindi oznacza „szablę” (ХРС II, 589). Wyjaśnienie kozackiego nazwiska Szamszur jako „szabli” potwierdza to, że w tym samym czerkaskim pułku, a nawet w sąsiedniej setni służył także kozak Jasko Szabla (80). Na prakrytach, czyli prostonarodowych dialektach, jak twierdzą, mówiły indoaryjskie plemiona; historia podaje kilka ciekawych faktów. Ze względu na wysoki status społeczny osób związanych z szamszerem – zakrzywioną, czyli łukowatą szablą, właśnie taką, jaką Północnego Причорномор'я. I właśnie wpływem prakrytów dociekliwi badacze wyjaśniają pewną różnicę fiksowanej tu, w porównaniu z sanskrytem. Wypadnięcie jednego «d» w mowie potocznej albo niewyraźne zasłyszenie słowa przez zapisującego wywołało zamglenie treści, szczególnie dla europejskich badaczy, co z kolei doprowadziło do błędnego wyjaśnienia zarówno jego komponentów, jak i błędnego wydzielenia ich. Widać to dobrze, między innymi, również na etnonimie dandarii. Zatem etnonim ten oznacza nie «rzekodrżcy» (Abajew) ani nie «trzcinowi Ariowie» (Trubaczow), lecz «kijodzierżcy», «żezłodzierżcy», «skipetrodzierżcy». Z tego wynika, że to plemię należało do stanu wojowników, że wśród synditsko-meockich plemion miało ono taki sam status, jak tak zwani «królewscy» Scytowie i kronikarscy Rusicze. A według dawnoindyjskich wyobrażeń królowie musieli pochodzić właśnie ze stanu wojowniczego, kszatrijskiego. Wyjaśnienie etnonimu dandarii pozwala objaśnić nazwę Dandaka, być może nie tylko krymska Dandaka była rodowym czy plemiennym ośrodkiem, stolicą Taurów, lecz podobnie wysoki status miała także indyjska Dandaka. Nie na darmo ж Dandaka była święta i w posługiwali się zaporoscy Kozacy i ich hetmani, w tym Iwan Mazepa. Źródła historyczne podają, że właśnie szamszerem w 1526 r. został zabity Ibrahim Lodi, jeden z władców Sułtanatu Delhijskiego. Ostatni cesarz Mogołów Aurangzeb (1658–1707) szamszerami wyrażał, jak można przypuszczać, swoją mądrość. Nieraz skazał na śmierć dwóch swoich braci, którzy, podobnie jak on, pretendowali do tronu. A swojego ojca, Szah Dżahana, który na cześć ukochanej żony wzniósł sławny Tadż Mahal, na wiele lat wtrącił do więzienia. Szamszerem został też stracony dziewiąty guru sikhów Tegh Bahadur z rozkazu tego samego Aurangzeba, ponieważ gur odmówił przyjęcia islamu. Co ciekawe, ojciec Tegh Bahadura nazywał się Har Gobind, przy czym Gobind jest semantycznym bliźniakiem imienia Gopal, a Har na indyjskim gruncie to jedno z imion Wisznu, a zatem także Kriszny. Imiona Har i Harko są zaś niezwykle popularne wśród zaporoskich Kozaków: samym tylko w pułku bracławskim było czterech Kozaków o imieniu Har. Poza tym inni guru sikhów, pod wieloma względami podobni do zaporoskich Kozaków, mieli -- Materiał indyjski potwierdza etymologiczną tożsamość etnonimu Dandariowie, poświadczonego na Ukrainie, oraz etnonimu dandadgarowie//danddariowie, poświadczonego w «Mahabharacie». To plemię, sądząc po wszystkim, należało do stanu wojowniczego, tzw. kszatrijów, wiodącego w ówczesnym społeczeństwie, funkcjonalnie tożsamego z „królewskimi” Scytami i kronikarskimi Rusinami: -- związek indyjskich dandadgarów / / dandariów z bóstwem rolniczym Balwirem-Białobogiem oraz bóstwem wojowniczo-pasterskim Kriszną-Czarnobogiem potwierdza się takim samym związkiem ukraińskich dandariów z tymi bóstwami, obficie odbitymi na ukraińskiej ziemi także dziś; […] nazwiskach i nazwach. W dawnym mieście Tira w poemacie indyjskim, a także w «Mahabharacie». «Ramajana» opowiada, że Rama i Sita, główne postacie tego dzieła, dziś ulubieni bohaterowie każdego Hindusa, musieli wskutek dworskich intryg udać się na wygnanie na czternaście lat. Podczas swoich przymusowych wędrówek zatrzymali się na dłużej w świętym lesie Dandaka, gdzie żyli sławni pustelnicy-mędrcy. Właśnie z tego lasu zły demon Rawana porwał Sitę, ukochaną żonę Ramy. Po długich przygodach Rama w końcu uwolnił Sitę, powrócił do swojego kraju Ajodhja i objął ojcowski tron. A las Dandaka od tego czasu stał się świętym dla każdego Hindusa, podobnie jak święci dla nich stali się sami Rama i Sita, (dziś Biełgorod-Dniestrowski) znaleziono napis z jednym z najpowszechniejszych imion Śiwy – Mahadewy, w którym łatwo rozpoznać indyjskie Mahadeva – «Wielki bóg». W Odessie na Mołdawance znaleziono napis z jeszcze jednym imieniem tego bóstwa – Bhutanath, tożsamym z indyjskim Bhutanatha, «Władca bhutów», gdzie bhuty to dobre i złe istoty, które tworzą orszak Śiwy. Oba te napisy datuje się na I wiek. Zagadkowa Mokosz w pogańskim panteonie Włodzimierza to ta sama indyjska Mahesi, «Wielka bogini». Przy okazji zauważmy, że Śiwa miał epitet Mahesz, a mitologia słowiańska zna męskie bóstwo Mo- — udział indyjskich dandariów w wydarzeniach opisanych w «Mahabharacie» po stronie kaurawów, których sama nazwa może wiązać się z Krawencami-Ukraińcami, pozwala przypuszczać, że przodkowie dzisiejszych Ukraińców brali udział w tych wydarzeniach, a same te wydarzenia mogły mieć miejsce na terytorium dawnej Ukrainy; — semantyczna tożsamość imion Danda i Kij, nazw Dandaka i Kijów daje podstawę do stwierdzenia prawidłowości istnienia imienia Kij oraz pochodnej od niego nazwy Kijów, które z kolei wiążą się z ważnym terminem społecznym kij — «laska władzy», «berło», nierozłącznym z pojęciem władzy i władania; wyjątkowo ważne jest to, że również nazwa Dandaka, poświadczona w «Ramajanie» i «Mahabharacie», jest zarejestrowana także na Ukrainie, właśnie tam, gdzie autorzy antyczni poświadczają tajemniczych Taurów, to znaczy na Krymie; — DANE indyjskie potwierdzają książęcy status samego Kija, a także uzasadniają nazwę Kijów, stolicę i centrum państwowego tworu, a na początku zapewne ośrodek plemienny; oprócz wszystkich innych czynników, które wysunęły Kijów na najważniejsze wschodniosłowiańskie miasto, uczyniły go stolicą Rusi Kijowskiej, warunkowały jego wyjątkowe znaczenie społeczne i polityczne, nie ostatnią rolę, jak sądzić, odegrało też ono pierwotne znaczenie, jakie niósł w sobie termin społeczny kij, nierozerwalnie związany z siłą, potęgą, władzą, zwłaszcza książęcą, królewską. kosz. Innym imieniem żony Siwy była Dewi — «Bogini», spokrewnione ze słowiańskim «dziewa». Diwa była opiekunką i obrończynią, matką Chersonezu Taurydzkiego na Krymie, dzisiejszego Sewastopola. Właśnie z Chersonezu, Korsunia z kronik, przyszły na Kijów chrześcijaństwo, jego atrybuty i kapłani. Zatem jest całkiem prawdopodobne, że także termin danda mógł się zachować na gruncie ukraińskim w pierwotnej postaci. Wygląda na to, że takie przypuszczenie nie jest aż tak nieprawdopodobne. W tym kontekście zwraca uwagę ko- ї Dinden- Wiele innych miejsc związanych z nimi. Ta indyjska Dandaka, jak już wspominano, ma swego ukraińskiego bliźniaka, w tysiącach kilometrów od Indii, na południowo-zachodnim wybrzeżu Krymu (dziś Oczeretiana lub Kamyszowa zatoka). Tutaj wzmiankują ją Ptolemeusz i Ammianus Marcellinus, odnosząc ją do trzech największych miast Taurydy. A to oznacza, że już w IV wieku krymska Dandaka nie tylko istniała, ale także kwitła. O. Trubaczow uważa ją za stolicę głównego portu tajemniczych taurów, od Indów oddzielała ich jedynie wąska Cieśnina Kerczeńska. Wychodząc z tego, co już wiemy o terminie danda, Dandaka na Krymie mogła wręcz być ośrodkiem plemiennym, miastem-rezydencją wodza plemiennego. Tym bardziej że w sanskrycie dandaka jest synonimem danda (SEG, 244), a synonimami są także gopain, gopaka, gopala i gopala, które używane są jako określenia Kriszny. Można by więc rozważyć, że i ukraińskie nazwiska Dinda oraz Dyndenko, poświadczone dopiero później, w 1649 roku, Chwesko Dynda i Dyndenko służyli w pułku czerkaskim, mogą mieć związek z Dandą. Również «Ramajana» opowiada, że kiedyś istniało królestwo Dandaka, którym rządził król Danda, czyli Dandaka. Kraj nazywał się właśnie od imienia tego władcy. Zaznacza się, że to właśnie od imienia króla, można tak powiedzieć, było «najbardziej indyjskim». Król, którego bratem był Dandadhara, miał imię Har. Na przykład Har Raj, Har Kriszen; ostatnie imię wprost wskazuje na związek z Kriszną. Sanskryckie słowo daṇḍa ma pewne osobliwości, interesujące w związku z Kyjem i Kijowem. W lamaizmie to słowo używane jest jako określenie wadźry, czyli piorunowej strzały, pioruna, a wadżra już w «Rigwedzie» to broń króla bogów i wodza niebiańskiego wojska Indry, o którym wspomina także «Wielesowa Księga». Jednym ze znaczeń słowa daṇḍa jest «wiosło», a daṇḍin – «wioślarz», «łodziarz». To skłania do przypomnienia kronikarza Nestora, który w «Powieści minionych lat» opisuje Kyja, księcia kijowskiego, jako kogoś, kto nie mógł być przewoźnikiem, czyli łodziarzem. Jeśli jednak dobrze się nad tym zastanowić, to właśnie dzięki swemu książęcemu statusowi Kyj nie tylko mógł, ale i musiał mieć własną łódź, bo łódź odgrywała ważną rolę w obrzędach i wyobrażeniach ludów Europy Wschodniej, w tym Słowian. Tu warto choćby wspomnieć, że Herodot w «Dziejach» w dziewięciu księgach pisze o Scytii. Stryżak O. S. Etnonimia Scytii, 1988. – W różnych sotniach Czerkaskiego pułku Iwana Kryszeńki, a także w dwóch innych miejscach, status Kyja... Szukra przeklął króla, a jego kraj zamienił się w pustkowie. Chodzi o Sziwę i Kryszynę, których imiona przewijają się w wielu tradycjach. Korpus inskrypcji bosporańskich – KBN. Sanskryto-rosyjski słownik – SRS, M. 1978. Hupalenko (84; por. Hopal, Hopala – jedno z imion Kryszny). Jasko Balbir (76; Balwir//Balbir, dwaj bracia Kryszny, Biełobog), Wasko Mazepa i księżna Olga spaliła drewlańskich swatów. Hindi-rosyjski słownik w 2 tomach – HRS. Serhij Mazepenko (77, 90; zob. artykuł o nazwisku Mazepa w «Słowie Proświty» z marca 1998 r.), Andrij i Kryszko Szamszurowie, a także Bohdan Szam, spokrewnieni z dzisiejszymi. właśnie w łodzi. Oprócz tego czółno jest nieodłącznym atrybutem niektórych innych obrzędów i rytuałów, zwłaszcza przy składaniu ofiar Dnieprowi-Sławutyczowi. Uważano również, że to właśnie wódz plemienny za pomocą obrzędu łączył prawy brzeg rzeki z brzegiem Toma. M., 1972 O sindag — Trubaczow S. N. Osi ndatyt Izwiestija // Woprosy jazykoznanija, 1976, nr 4 Sm, Jadu | Turwaszu. Jadu, imię którego oznacza «kudiesnik», «czarownik», «kapłan», zapoczątkował ród jadawów, z którego pochodzili Kryszna i jego starszy brat Balwir. zi, o czym mówiono w poprzednich artykułach, wykazują pokrewieństwo 13 si aa p aoannnnnnnnnninnnnninnyuchni chy PY ny ja Stepan MALYWAJKO

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 14Originalseite ↗
Słowo Proświty 1. Piękne nazwisko – z apenińskim aromatem Wydobywam z pamięci – z tej niezniszczalnej szkatułki – niezapomniane, bezcenne i proroczе wersy: „Umrę w Paryżu w dzień deszczowy, umrę w Paryżu, będzie to w czwartek, gdzieś jesienią, gdy światło więdnie.” Te perły wyhodował wybitny peruwiański pisarz Cesar Vallejo, nanizawszy je na cenną nić sonetu lśniących klejnotów Vallejo, „Czarny kamień na białym kamieniu”. Mogłyby stać się epilogiem sześćdziesięcioletniej drogi życiowej utalentowanego śpiewaka Miro Skali. Najlepsze sale Europy i Nowego Świata pamiętają jego wspaniały, niezrównany tenor – o szerokiej skali, równy we wszystkich rejestrach, w wiodących partiach najlepszych oper klasycznych. „Paryż 1947 roku, powojenne miasto z odnawianym blaskiem i szykiem, nieoficjalna stolica Europy, roi się od teatralnych afiszy, wśród których wybredni mieszkańcy, pragnący prawdziwych widowisk, po raz pierwszy natrafiają na nazwisko nieznane – Miro Skala. Na razie – nieznane. Bo wkrótce, całkiem niedługo, dziennik „Opera” w wierszach swojego recenzenta z zachwytem zaklaskuje: «Oto wreszcie prawdziwy tenor – Miro Skala!» Wtóruje mu namiętnym okrzykiem inny recenzent: «To najlepszy głos, jaki dotąd dane mi było usłyszeć...» Niedługo potem – jakby za machnięciem czarodziejskiej różdżki – przez trudy i dni jarzmowe, nieustanne, z cennym bagażem czterdziestu wiodących partii – rozciągnie się przed Miro Skalą droga tournée po najbardziej prestiżowych operowych salach Europy i Ameryki Północnej, zakreślając swym skrzydłem Północną Afrykę, aby zdobyć śpiewakowi po obu brzegach Atlantyku najwyższą pochwałę zagranicznej krytyki muzycznej, która, nawiasem mówiąc, nie szczędzi tytułów w rodzaju „król śpiewu”. A on zdobył najwyższą ocenę – „król tenorów”. On – Miro Skala. Jego ukoronowano. Od tej pory jest ulubieńcem afiszy, wisienką na torcie ich głośnych, zachęcających haseł. Zdobywszy uznanie w dziedzinie śpiewu klasycznego, Miro Skala nie gardził także ludową piosenką, stając się pełnomocnikiem śpiewu swojego narodu za granicą. Kim jednak był ów sławny mężczyzna o brzmiącym melodyjnie imieniu, na włoski sposób, o apenińskim posmaku, który dokonał swej drogi nie «w dzień deszczowy!» | kto wie, czy w czwartek, zimą, 20 lutego 1969 roku, właśnie w Paryżu, Kilka zaledwie miesięcy przed sześćdziesiątymi urodzinami? Jakie wiatry, jakie bogowie tchnęli w niego niepowtarzalny głos? I dlaczego naród, który pobłogosławił go, by zdobywał szeroki świat sławy, tak mało o nim pamięta? Ogarnijmy wzrokiem tę drogę życiową. I radujmy się, że nie jesteśmy ubodzy, Bo nie samym chlebem... 2. Nakołysali kołysankę niespokojne słowiki podolskie To miejsce, gdzie tihopłynny Zbucz niesie swe wody do Dniestru, w Ukrainie wyjątkowo szczególne. Pamięta bowiem zarówno wieloludne hulanki ku czci pogańskich, niespokojnych bogów, poświadczone znalezionym w warstwach ziemi zbruczańskim skarbem, jak i nie mniej wieloludne, lecz pokorne w swojej radości, jordańskie poświęcenia wód, poświadczone kapliczkami | świątyniami, oraz wiele innych rzeczy, w większości smutnych i tragicznych. Nagajką Zbrucza krwawiły się rany na grzbiecie Ukrainy podzielonej między najeźdźców-imperia. Kto tylko nie próbował wyrwać języka miejscowemu ludowi, który siedział tu od niepamiętnych czasów | przeklęty poganin i pyszny Lach, i psiogłowy Krzyżak, i okrutny Moskal... Jeśli tutejszy naród już przywykł skrywać odwieczną tęsknotę i smutek za swoim rodzimym, utraconym w głębi serca, uśmiechając się nieszczerze, przez łzy, przybyszom, a w myślach ostrząc miecz odwetu na nich, to słowiki zbruczańskie co wiosnę, jak od wieków, hojnie i bezwarunkowo wyśpiewywały jego, narodu, ukraińską duszę... Tutaj, nad Zbruczem, rozciąga się malownicze miasteczko Skała Podolska (do 1940 r. Skała nad Zbruczem), skąd rozchodzą się drogi: jedna prowadzi do Orynina | Kamieńca Podolskiego, a stamtąd dalej do Kijowa, druga w głąb rodzinnej Tarnopolszczyzny, do Borszczowa, Mielnicy Podolskiej, Czortkowa, Buczacza, Tarnopola... Stary park z XVII wieku, ruiny zamku (1538), kilka starych budynków to wszystko, co zostało ze starożytności. A nowoczesność dodała wielki dół, kopalnię-kamieniołom do wydobycia tłucznia tuż obok, w kierunku Zbrucza, kilka zakładów i wojskowe miasteczko jako symbol militarnej epoki radzieckiej... Tylko niezdradliwy głos słowików z głębi stuleci co roku z rzędu wydobywa muzykę niepowtarzalną dla ukraińskiej duszy, od dzieciństwa nucąc jej to smutek, to radość, które, wiadomo, zawsze idą obok siebie. U ojca Hryhorija Staryckiego, miejscowego kantora cerkiewnego i dyrygenta chóru, 26 czerwca 1909 r. urodził się syn Myrosław. Był z natury muzykalnym dzieckiem, i przydała się nauka ojca. Oczywiście mógł pójść jego drogą, zostać duchownym i nie ma pewności, czy przeżyłby fizycznie po przyjściu czerwonych wyzwolicieli, a czy nie powiększyłby milionowych list ofiar władzy radzieckiej, jak niektórzy z jego najbliższej rodziny. Los jednak zadecydował inaczej, obdarzając świat muzyki zjawiskiem oryginalnym i niepowtarzalnym, którego imię brzmi: Miro Skalia. 3. Pierwsze studia i zaręczyny ze Sławą Gimnazjum ukończone. Nastały egzaminy. Na rozum. Na zaradność. Na przetrwanie. Na szczęście. Na własny chleb. Dokąd się udać? Czy zaczepić się o pierwsze lepsze? Kto z tego nie zaczynał? I Myrosio poszedł utartą drogą. Kooperacja. Proza życia. Cóż, na krótko, niech tak będzie. Ale skąd ta muzyka w duszy? Po co? Od Boga. Dla narodu. Więc precz z prozą życia, dopóki muzyka w duszy brzmi | dwadzieścia lat za plecami. Czas już łamać los, chłopcze! Stanisławów. Lipowa ulica. Prowincja? Cóż z tego? Wszyscy zazwyczaj tak zaczynali drogę w szeroki świat. Tak już jest, dusza jego jest głęboka. Spróbuje on. Na początek Ukraiński Teatr Ludowy. Nadaje się. Inscenizacja „Halki”. Natchnienie, dopomóż! Młody Hural wyśpiewuje duszę. I od razu rzuca się w oczy tym, którzy są obok. Już znany tenor Hajek, sama życzliwość, wróży mu dobrą przyszłość: „Tylko uczyć się trzeba, Myrosiu!” Oczywiście. Bez nauki to ani tam, ani tu. Na razie jednak występy gościnne: Selami, potem Lwów, znów uznanie. Adam Didur, znany śpiewak: Trzymaj się, Myrosławie, nie upijaj się sukcesem. Śmiało! Szeroka droga rozściela się przed tobą w świat. A tutaj, oprócz pochwał, także konkretna nagroda. Tobie klaskają, chłopcze ze Skały nad Zbruczem, arystokratyczne, wybrane towarzystwo z całej Europy zachwyca się twoim śpiewem. Jednak więcej dusz grzeją oklaski rodaków na twoim pierwszym koncercie przy czytelni w Skale, na który zeszło się prawie całe twoje miasteczko. O, ten upajający teatr bez lóż, balkonów i parterów, pod pogodnym Bożym niebem Ukrainy, jak jestem wdzięczny mu za to wsparcie. A podróże po wsiach Stanisławszczyzny z chórem „Dumka” – czy można o nich zapomnieć? Tak samo jak o teatrze Bławackiego, gdzie kiedyś byłeś administratorem, o teatrach Stadnyka i Tobiłewycza, o swoim pierwszym studenckim występie w operze „Faust” z niezapomnianą Reną Jarosewycz. Kalejdoskop życia. Jak on wiruje bez końca. Nareszcie pokój! A może zimna wojna? Niech już lepiej słomiana zgoda, niż żelazna waśń. Ta i, zresztą, twój głos jest z tobą – żaden zdobywca go nie zabierze, chyba że wraz z życiem. Obok ukochana żona, największy skarb – muza i kapłanka domowego ogniska, wierny przyjaciel. Eugenii Lasowskiej czekała błyskotliwa kariera śpiewaczki, lecz ona dobrowolnie odmówiła jej ze względu na wielki talent swojego męża, z którym dzieliła radości i smutki emigracji od 1941 roku. Jego wezwała po trzech miesiącach od własnej śmierci w nieznane, niechodzone, dalekie światy. A tam, daleko, na Ukrainie, rodzona matka modli się za ciebie. Ona nieustannie będzie żyła nadzieją na spotkanie z synem, wyprosząc u śmierci choćby jeszcze rok, aby wreszcie doczekała, aż runie żelazna kurtyna i wpuści go do niej. Bóg hojnie pomoc. Stypendium. Więc znów Lwów. Teraz na długo oddzieliło ją – aż 94 lata życia i bólu; przeżyła bowiem ФР г - 4. Ре г 2-3 7 | ЕНО Studia w Wyższym Instytucie Muzycznym im. Mykoły Łysenki. Dziękuję, panie Adamie. Nie zawiodę. Klasa L. Uluchanowej. Klasa wyższa. I takiego ucznia nie wstyd wysłać nawet do Wiednia. Dla doskonalenia. We wszystkim. O Wiedniu, mieście walców i gwiazd, niezbladłego blasku cesarstwa i wyrafinowanych smaków, jeszcze nie raz do ciebie powrócę. Debiut we Lwowie. Rok 1939. Już czuć zapach burzy w powietrzu, grzmotu wielkiego. Niedoszły Schicklgruber nie jest już Hitlerczukiem – jest już ojcem obozów koncentracyjnych i komór gazowych. I imię jego, oprawcy, odtąd na zawsze, jak nieśmywalne piętno – Hitler. A tu, na rodzimej ziemi – jego plugawy rodzony brat, Dżugaszwili, krwią się upaja. Wojna. Potop w Ukrainie. Już jedynej – po krwawo-złotym wrześniu. Na Bogiem wybranej Ziemi zeszły się na pojedynek dwie potwory z zaświatów. Mogą zniszczyć fizycznie, złamać duchowo, lecz nie są w stanie zabić muzyki w duszy. 4. Europa, droga na szczyty «Masz dopiero trzydzieści lat, Myrosławie, a mógłbyś, człowieku, już pisać wspomnienia» – przez smutek z oglądania ruin i bezsensu wojny przebiega w myślach niewesoły żart. Już pół świata utonęło we krwi, a wojnie nie widać końca. Czy do śpiewu światu teraz? Twój naród krwią ostatnią spływa i w milczeniu walczy. Cóż, będę jego głosem, głosem mojego narodu. Niech choćby na obczyźnie. Wiedeń 1943. Sceny Europy otwierają Myrosławowi Staryckiemu swoje ramiona: oprócz stołecznej wiedeńskiej – Kaiserslautern («Pfalz-Oper»), Lipska, Pragi, Brna, Paryża («Opera komik»), Madrytu, Barcelony. Doskonali się mistrzostwo. Wyuczono nowe partie. Wryto w pamięć obce języki, wyszlifowano je w śpiewie. Ukraiński – ten, rodzimy, jeszcze z mlekiem matki. Rosyjski, włoski, niemiecki, polski, angielski. «KRÓL W» ...nabagato i swojego znamenitego syna Myrosława, i drugiego — Kostusia, którego za udział w OUN razem z innymi chłopcami żywcem spalili w umańskim więzieniu «sowieci». Zamknęli więzienie, oblali benzyną i podpalili. Ona była dumna z was, synowie dobrzy. | błogosławiła was na czyn — dla rodzinnego narodu I oto po wojnie Myrosława Staryckiego zapraszają solistą do wiedeńskiej opery ludowej. Prasa wiedeńska nazywa jego występy sensacyjnymi. Na cześć rodzinnego miasta, które odtąd dzieli z nim jego imię i jego sławę wszędzie, przyjmuje teatralny pseudonim Miro Skala. W latach 1949–195… śpiewak jest pożądanym gościem i wykonawcą głównych ról w teatrach Francji, Belgii, Szwajcarii, USA. Podziwiano go za doskonałą mistrzowskość wykonawczą, nienaganną dykcję, lśniące frazowanie, talent dramatyczny. W 1951 r. Miro Skala stał się pierwszym wykonawcą partii tytułowej w operze Bizeta «Iwan IV» na scenie teatru miasta Bordeaux. Za wysokie osiągnięcia artystyczne i niezwykły talent został nagrodzony srebrnym medalem, honorowym dyplomem miasta Paryża. Wyróżniony został także symbolicznym złotym kluczem miasta Detroit (USA). Od 1953 r. Myrosław Skala-Starycki wykonuje wiodące partie tenora w brukselskiej Operze Królewskiej «Don Carlos». Z niezmiennym sukcesem występuje w wiedeńskiej sali «Musikverein», w sali Bacha w Berlinie, w zalcburskim «Mozarteum», na scenach operowych Linzu, Lipska, Zurychu, Pragi, Paryża, Nicei, Tuluzy, Marsylii, Bordeaux, Tunisu, Algieru… Za swego życia Miro Skala wystąpił w 30 teatrach operowych i salach koncertowych piętnastu krajów świata. Kolosalnie! Droga na sceny operowe ojczyzny była zamknięta dla Myrosława Skala-Staryckiego. Za jego zuchwałość połowicznie zaprzedani kerberzy komunistycznej cnoty nie zdołali odebrać mu Ukrainy, a wyrwać jej z serca nie zdołali.

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 15Originalseite ↗
5. Zamknięta droga do domu na ziemi wrócę niebiosami w złotych akordach śpiewu były Faust, Romeo («Faust», «Romeo i Julia» Gounod), des Grieux z «Manon» Pucciniego, Holender Latający Wagnera (Erik) i «Zaporożec za Dunajem» Hulaka-Artemowskiego (Andrij), Pskowitjanka Rimskiego-Korsakowa (Gość), Borys Godunow, w jego wykonaniu zabrzmiały na nowo. Książę z «Rigoletta», Alfred z «Traviaty», Alvaro z «Mocy przeznaczenia», Ismaele z «Nabucco», Nadir z «Poławiaczy pereł», Turiddu z «Rycerskości wiejskiej» (Maskagni), Cavaradossi z «Toski», Rudolf z «Cyganerii» i Cio-Cio-San (Pinkerton) z «Madame Butterfly» Pucciniego. Opowieść o niewidzialnym mieście Kitieżu Rimskiego-Korsakowa, «Wsiewołod» i inne partie w nich. Można by, zapewne, spocząć na laurach i, wygodnie rozsiadłszy się w ciepłym fotelu w ręcznie urządzonym paryskim mieszkaniu, z upodobaniem wspominać «kraj ubogi» i beztroskie dzieciństwo w nim. Ale Myroslav Skala-Starytskyj nie był z tych ludzi, dla których Ojczyzna to pusty dźwięk. Ukraina bolała w nim nieustannie. I on, obdarzony przez Boga talentem, wszędzie, gdzie tylko mógł, ją sławił, występując na najbardziej prestiżowych scenach świata, wszędzie i zawsze podkreślając, że jest Ukraińcem. W każdym koncertowym programie prezentował utwory ukraińskich kompozytorów, zyskując opinię jednego z najaktywniejszych propagatorów ukraińskiej muzyki za granicą. Wśród jego nagrań zachowały się utwory Mykoły Łysenki, Stanisława Ludkiewicza, Jakowa Stepowego. W jego repertuarze znalazły się utwory Stecenki, Ocyńskiego, Niżankiwskiego, Barwińskiego. Uważał, że «podstawą ziemskiej metody jest przede wszystkim mowa, którą ktoś mówi, śpiewa. Poprawna mowa i wymowa są najlepszą szkołą śpiewu, którą można i trzeba doskonalić, rozwijać technicznie. Ale bez szczególnego talentu wokalnego, wokalnej zdolności nawet najlepiej technicznie rozwinięty głos nie jest mistrzostwem śpiewu. Sztuka śpiewu to wszystko razem: głos, serce, rozum, wyczucie, temperament, wrodzona i nabyta kultura, muzykalność. Poczucie rytmu, frazy, rozumienie muzyki, stylów, tekstu, kultury języka i wymowy. Śpiewamy nie tylko naszym głosem, lecz całym naszym «ja». Miro Skala, jak świadczy jego jasne życie artystyczne, władał tą sztuką doskonale. Dlatego dla człowieka takiego kalibru całkowicie logiczne było założenie w Paryżu prywatnej wokalnej studia muzyczno-dramatycznej dla uzdolnionych dzieci z ukraińskiej diaspory, w której wykładał aż do śmierci. Jako świadomy Ukrainiec corocznie brał udział w jubileuszowych wieczorach szewczenkowskich w Paryżu i Londynie. Przez pewien czas kierował nawet w stolicy Francji Ukraińskim Towarzystwem im. Szewczenki. W 1961 r. wziął udział w odsłonięciu pomnika Kobzarza w Winnipegu, występował na koncercie szewczenkowskim w Los Angeles, w operze «Katarzyna» w Detroit i Chicago, dał koncert w Nowym Jorku, odbył też tournée koncertowe po Kanadzie. W 1962 r. śpiewak odbył podróż do Anglii z programem utworów Mykoły Łysenki. Dwa lata później wziął udział w jubileuszowych koncertach szewczenkowskich z okazji 150-lecia urodzin Kobzarza w Wiedniu, Berlinie i Monachium. Był nieobecny na Ukrainie przez prawie trzydzieści lat, lecz Ukraina była w nim obecna każdego mgnienia. Żyła w jego zranionym sercu i karmiła cudownymi sokami swoich korzeni jego talent i jego zdolności. Twarzą, myślą, duszą zawsze był zwrócony ku Wschodowi, gdzie słońce jest tak po matczynemu łagodne. Z każdym uderzeniem serca marzył, by wrócić tu żywy. Ziemią nie zdołał wrócić tutaj żywy. Wrócił niebem. 6. «Ми помрем не в Парижі, тепер я напевне це знаю» 5 zwraca się do genialnego Peruwiańczyka znana poetka Czatalka Białocerkiwiec. Cóż, REVE MK; niech będziemy szczęśliwi z okazji odnalezienia wiecznego spokoju w rodzinnym „raju”. I te smutne wiersze dotyczą nie jego, lecz naszego wybitnego rodaka o egzotycznym dla ucha włoskim nazwisku Miró Skala, który chciałby znaleźć, jak każdy z nas, swój ostatni ziemski przytułek na łonie rodzinnej ziemi. Nie dali, nie pustili. Ledwie co zaczął, za wcześnie, w 60 lat. Umarł jednak w Paryżu, ale nie tak, jak umierają zwykli śmiertelnicy, lecz ze światową sławą, niebiańsko czystym GŁOSEM i niezniszczalnym ukraińskim duchem. Mirosław Skala-Starycki powraca do Ojczyzny, którą kochał ponad wszystko. Pod mostem Mirabeau nie rozejdą się kręgi, nie rozejdą się kręgi ciemności, które gnieździły się w zasobie, powoli, a spala je słońce wolności. Pierwsze lata już nieziemskiego włóczęgi na Rez d… jeszcze talent, jeszcze niepewne, po długich rozłąkach rosa. Już wiosna stopniała, a lato w pełni, prowadzą z rozumu sopki nad Zbruczem, przez smutki on wraca, wraca do domu, do błękitnych niebios, z [...] on woła ciebie, ojczyzno; Kochającym sercem niezdradliwego syna Przywitaj swego [...], święta Ukraino Wołodymyr Hermani A R r nie ni oon PRA jak Napisał tytuł i natychmiast odłożył pióro. Kiedy czyta się Jurija Szerecha (Szewelowa), nie chce się wierzyć, że pisał człowiek w podeszłym wieku – tak świeże spojrzenie, wręcz zaskakujące myślenie, nieoczekiwany punkt widzenia na zjawiska. Może on dostrzec i bohatera, i dzieło właśnie z tej strony, z której nikt by nie pomyślał. I dlatego słowa z jednego z wywiadów: „Ja już jestem relikt” – brzmią samoironicznie, bo pismo dziewięćdziesięciolatka korzystnie wypada na tle „zmęczonych” pism autorów młodszych od niego o pięćdziesiąt–sześćdziesiąt lat. Weźmy choćby jego artykuł o Juriju Andruchowyczu i „Bu-Ba-Bu” albo przedmowę do tomiku wierszy Oksany Zabużko „Autostop”. Przy okazji, gdyby Ju. Szerech jako pierwszy napisał o jej powieści „Польові дослідження з…” było by to bez tego ukraińskiego seksu», to i nie byłoby tej pienistej polemiki. Ale wszystko po kolei. Profesor Uniwersytetu Kolumbijskiego (USA), akademik NAN Ukrainy J. Szerech (Szewelow) napisał ponad 700 artykułów. Kiedy w 1993 roku w Kijowie ukazała się jego książka «Trzecia straż» (Literatura. Sztuka. Ideologia. (podkreślenie moje. — A, SzI), stało się jasne, że ten uczony przez całe życie stał na straży prawdziwej literatury ukraińskiej, głęboko badał jej podziemny, często niewidoczny nurt, a także oceniał i wyjaśniał przyczyny i skutki potężnych duchowych wstrząsów tektonicznych. Właśnie w tej książce zamieszczono artykuł o EWOLUCJI procesu literackiego, o wzajemnym oddziaływaniu tradycji i nowatorstwa, o biegu samej historii literatury jako nieprzerwanej fali nowego, która, nadbiegając na stare, zmywa je, wchłaniając je w siebie i tworząc coś zupełnie odmiennego. Jego teza: «Nie albo — albo, a i — i. Tradycja i nowatorstwo... Z tego punktu widzenia można powiedzieć, że historię literatury można sformułować jako piękne powtarzanie niepowtarzalnego». Ale także sam autor jest naprawdę niepowtarzalny. W świecie slawistycznym jest po prostu ewenementem. I tu warto rozszyfrować jego podwójne nazwisko. Swoje prace z zakresu językoznawstwa podpisuje nazwiskiem Szewelow, a badania z literatury podpisuje jako Szerech. Już przed wojną pisał prace naukowe z językoznawstwa. Podczas wojny los rzucił go najpierw do Europy, a potem do USA. Kiedy w 1951 roku ukazał się dwutomowy «Kurs współczesnego języka literackiego ukraińskiego», rozdział o zdaniu prostym należał do Szewelowa, który już wykładał na Zachodzie jako Szerech. Na „targu niewolników” (konferencji Asocjacji Nowoczesnych Języków), gdzie MŁODZI uczeni czytali referaty, a kierownicy wybierali sobie wykładowców, ogłosił badania o wpływach ukraińskich na język polski w XIV–XVII w. (czy coś takiego było możliwe w ZSRR?) i został profesorem Uniwersytetu Kolumbijskiego. Jego dorobek obejmował już wówczas pracę «Problemy pochodzenia języka białoruskiego», napisaną w Szwecji, Nie zamierzając mówić o Juriju Szerechu jako językoznawcy, uczniu Leonida Bułachowskiego, wspomnimy jedynie o dwóch jego książkach: «Przedhistoria języków słowiańskich» (1964) o języku prasłowiańskim i badaniu, które przyniosłoby honor naukowo-badawczej placówce, oraz «Historyczna fonologia języka ukraińskiego» (1979). W tej książce «pokazano jedność i ciągłość procesu językowo-historycznego na terenie Ukrainy od siódmego wieku do naszych dni, objęto wszystkie wydane teksty, pokazano pochodzenie dialektów, zapewniono solidną bazę faktograficzną» (Ju. Szewelow). Ale unikatowa pod względem swojej nietypowości współpraca wybitnego slawisty z USA R. Jakobsona i naszego rusyfikatora I. Biłodida zdołała umniejszyć dyskredytację prac i samej postaci uczonego, lecz nie zdołała w pełni zniweczyć efektu tych książek w nauce światowej. O tym – wspomnienie-detektyw Ju. Szewelowa «Spotkanie z Romanem Jakobsonem» («Współczesność», 1994, nr 12). Jeśli zaś mówić o Ju. Szerechu jako literaturoznawcy, to najpierw budzi zdziwienie, a potem zachwyt ogromem materiału, którym operuje. O «Słowie o wyprawie Igora» R. Jakobson zauważył, że Ju. Szerech «jest uczonym o głębokim zrozumieniu związków między językiem a literaturą i jest również kompetentnym badaczem literatury. Wszystkie kwestie filologiczne i literackie rozpatruje na szerokim kulturowo-historycznym i społeczno-politycznym tle» Cykl «Wokół Szewczenki» w ostatniej książce to rozważania o M. Pietrence i W. Mowie-Łymańskim, współczesnych Kobzarza, oraz głębokie studium «Listy Kulisza i Kulisz w listach», które zaczyna się analizą korespondencji na Ukrainie. Bo pierwsze, co mamy z epistolografii ukraińskiej, to cudem zachowane listy Mazepy do Motrii... Z listów «pierwszego Europejczyka» P. Kulisza Ju. Szerech wyraźnie określił zasadnicze: «Są unikatowe swoim temperamentem, swoją filozofią i swoim stylem». W nich wyraźnie przebijała przeciw Rosjanom i wobec Polaków; wychowania ukraińskiej naukowej u Moskali nie było. Właściwie to aksjomat, który nie wymaga dowodu... Wśród «skradzionych» artystów, obok Borowikowskiego i Lewickiego, jedną z centralnych postaci ukraińskiego malarstwa jest Mykoła Ge. O nim są w zbiorze dwa artykuły. Artykuły o Iwanie France i Wasylu Stusie to natomiast swoiste odczytanie dwóch kolejnych testamentów dla Ukraińców: poematu «Mojżesz» i więziennej poezji ostatniego z nich. Studium «Grunt : trutizna» napisano jako przedmowę do książki «Palimpsesty» jeszcze za życia W. Stusa. Jak pisze Ju. Szerech, stylem i treścią życia przedwcześnie zmarłego poety było przebywanie w duchowym klimacie szewczenkowskiego życia duchowego i umysłowego. Autor wcześniej wiele pisał o latach 20.–30. na Ukrainie. «Literacka kara» to studium o publicystyce Mykoły Chwylowego, która w czasach sowieckich była dla systemu najbardziej niebezpieczna. «Europa czy »Proświta«», «my samodzielni», «z wszystkich kultur orientacja – w każdym razie nie na rosyjską», «Moskwa dziś jest centrum ogólnounijnego mieszczaństwa» – to hasła M. Chwylowego, które do dziś nie straciły mocy. Trzy okresy pamfleciarstwa tego autora omówił Ju. Szerech, patrząc przez pryzmat rewolucji samego autora. Jako osoba M. Chwylowy «posiadał niezwykły urok, zdolność przekazywania swym rozmówcom żaru». Ważne, że sam Ju. Szerech w rozmowie z Wołodymyrem Melnykiem zauważył, że z biegiem lat coraz bardziej skłania się ku «zachodnictwu» i z bólem patrzy na naszą niezatapialną w żadnym ogniu ani wodzie prowincjonalność, z którą walczył przez całe świadome życie. Studium «Progi Zaporoża», napisane w 1977 roku, okazało się prorocze. Już wtedy Ju. Szerech napisał, że stosunek A. Sołżenicyna do kwestii narodowej i do kultur innych narodów budzi jego niepokój. A potem to przerodziło się w «urządzanie Rosji»... Styl samego Ju. Szerecha ma jakąś przyciągającą siłę. O tym, co niezmiernie złożone, potrafi powiedzieć po prostu! Niezmiernie zrozumiale, a w prostym – dostrzegać paradoksy. Jego spostrzeżenia czasem zadziwiają, a jasność wypowiedzi wprost budzi zazdrość: „Tatarzy panowali nad Rosją dwa i pół wieku, Rosja panuje nad Tatarami czterysta lat”, „Budowanie wyzwoleńczej koncepcji Ukrainy na triadzie: historia – język – literatura oznacza budowanie domu z trzema ścianami. Czwartą ma być ekonomia”, „Gdyby wszyscy byli twórcami kultury, nie byłoby kultury”. Jako językoznawca nie stroni on także od słownego humoru: „Urodziłem się. To już nieprawda. Nie urodziłem sam siebie, urodzono mnie, nie pytając mnie o zgodę...” Wiemy już, że na świecie istnieje naukowa szkoła językoznawcza Jurija Szewelowa, jego uczniowie pracują w dziesiątkach prestiżowych uniwersytetów świata, jego prace… I to nie tylko rozciągłość w czasie – dziś specjaliści od poezji lat 60. XX wieku piszą książki, które „pobudzają myśl do historycznego badania literackiego języka angielskiego” (prof. Kurat Mpczytan, początek lat 50.), czego wówczas nie opracowano. A jako historyk literatury, jako krytyk Jurij Szereh jest dla nas wciąż mało odkryty, mało znany; jedynie po części (to, co ukazało się u nas) możemy sądzić o wielkości tej góry lodowej. Książki „Wiersze dla dzieci” (1964), „Druga czerha” (1964) Anatolij Szlytal, kandydat nauk filologicznych

Maschinelle Übersetzung

Seite · S. 16Originalseite ↗
...prikładnego mistectwa. Jednym z rodzajów sztuki użytkowej, który wymaga odrodzenia, jest wycinanka. Słowo „wytynaty” w języku ukraińskim oznacza „wycinać”. Wycinanki to ażurowe papierowe wzory. Ornamentalne i fabularne, wycina się je nożyczkami lub nożem z białego albo kolorowego papieru. Główne cechy wycinanki to, po pierwsze, to, że mistrz nigdy nie rysuje wzoru na papierze; po drugie, wycinanka zawiera w sobie niepowtarzalność rozmieszczenia elementów i ich oryginalność. Każdy kraj szczyci się swoim szczególnym rodzajem ludowej sztuki, jednym z takich niepowtarzalnie czarownych rodzajów. Pierwsze papierowe ozdoby pojawiły się w Chinach w VII–XII wieku, po pojawieniu się tam papieru. Od tego czasu przez wiele stuleci każdej wiosny kobiety zdobiły okna swoich domów wzorami „czuan-chuan”, które ucieleśniały najbardziej rozpowszechnione wizerunki bogów, duchów, bohaterów ludowych legend oraz filigranowe wizerunki kwiatów, motyli, ptaków. Te ozdoby stopniowo pojawiły się w Persji, Turcji, a po XIV wieku także w Europie, zyskały popularność w Wenecji, Jugosławii, Niemczech, Francji, Litwie, Polsce, Danii, Holandii, Szwecji, Rosji, Białorusi i oczywiście na Ukrainie. Od początku XVII wieku u słowiańskich narodów zyskały popularność papierowe wycinanki-kustodie, które służyły jako podkładki i ornamentalne ozdoby. W XVIII–XIX wieku wśród kancelaryjnych pieczątek. U XVIII ст. najulubleniszym zajęciem europejskiego szlachectwa było mistectwo sylwetek – graficznie wyraźnych, konkretnych wyobrażeń oraz figuralnych kompozycji. Od połowy XIX ст. w życiu ukraińskiej wsi znaczne miejsce zajęły papierowe ozdoby. Powstanie ludowych wycinanek wiąże się z pojawieniem się taniego papieru oraz z przejściem od czarnej chaty do «czystej». Wzrost estetycznych potrzeb chłopa doprowadził do tego, że chaty zaczęto obmazywać, bielić, a z czasem także zdobić papierowym dekorem. W XIX – na początku XX ст. mieszkańcy wsi odnawiali domowe ozdoby co roku przed Wielkanocą. Olena Wytrychowska 14 sierpnia – pierwsze jesienne święto: Makowija. W ludzie nazywa się je także «Pierwszym Spasem» albo «Spasem na wodzie». Woda w rzekach tego dnia uchodzi za lecznicza. W cerkwiach odprawia się nabożeństwo popołudniowe, święci się wodę, mak, bławatki i nagietki. W odwarze z bławatków i nagietków kąpie się chore dzieci – uważa się, że te kąpiele są bardzo lecznicze przy żółtaczce. Poświęcone główki maku oraz kwiaty kładzie się za ikony i przechowuje do wiosny. Wiosną mak rozsiewa się po ogrodzie, a suche kwiaty na Zwiastowanie dziewczęta wplatają w swoje warkocze, «żeby włosy nie wypadały». Poświęcone główki maku kładzie się dzieciom pod poduszkę, jeśli źle sypiają. Poświęcony dziki mak w ludowym znachorstwie uchodzi za środek przeciw czarom. Tym makiem obsypuje się dom i wiesza nad drzwiami wejściowymi, i wszelkie uroki oraz czary znikają. Kobiety pieką «szuliki»: do pół szklanki dodaje się 0,5 łyżeczki sody, zgaszonej octem, szczyptę soli, 1 jajko oraz mąkę. Zagniatają, rozwałkowują na grubość 3 mm i pieką. Upieczone placki łamie się na drobne kawałki w glinianej misce i zalewa miodową sytą oraz utartym makiem. Od Makowiji rozpoczyna się dwutygodniowy Post Zaśnięcia – Spasiwka. Słowo Proświty Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji Przyszedł Spas – lato odchodzi od nas 19 sierpnia – Wielki Spas, święto plonów. Do cerkwi na poświęcenie niesie się owoce, warzywa, miód i chleb. Istnieje wierzenie, że tego dnia Matka Boża rozdaje dzieciom na tamtym świecie złote jabłka, a te dzieci, których rodzice grzeszyli i nie nieśli jabłek na Spas, stoją z boku i płaczą, bo im ich nie dano. Po powrocie z cerkwi rodzina łamała post: jadła jabłka z miodem i popijała winem winogronowym lub jabłecznym. Na Spas wspomina się zmarłych krewnych. Piecze się pierożki i pirogi z jabłkami. Proponujemy kilka przepisów. JABŁECZNY PIROG Do 0,5 kg mąki wsypać 1 łyżeczkę sody i 0,5 łyżeczki kwasku cytrynowego. Na grubej tarce zetrzeć 100 g zamrożonej margaryny i wymieszać z mąką. Stopniowo dodać półtorej szklanki kefiru, 2 żółtka i 50 g cukru. Ciasto zostawić na pół godziny w ciepłym miejscu. Blachę natłuścić rafinowanym olejem lub margaryną, włożyć dwie trzecie ciasta, dno posmarować białkiem, wysypać drobno pokrojone jabłka wymieszane z cukrem i cynamonem według smaku, pirog przykryć resztą ciasta, posmarować białkiem i posypać resztą z 0,5 szklanki cukru. Piec 15–20 min. PIROG «DELIKATNY» 6 jajek ubić z 2 szklankami cukru, stopniowo dodając 2 szklanki mąki. Blachę natłuścić margaryną, włożyć drobno pokrojone jabłka i zalać je ciastem. Piec 20–25 min. Raisa TALALAJ Redaktor naczelny Pawło Movchan Założyciel – Ogólnoukraińskie ... Kolegium redakcyjne: Ja. Hojan, 4. Żurawski, 4. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczuk Redakcja koresponduje z czytelnikami wyłącznie na łamach gazety i nie zwraca nadesłanych rękopisów. Zastrzega sobie prawo redagowania, czyli skracania i poprawiania tekstów. Autorów prosimy o obowiązkowe podawanie swojego kodu identyfikacyjnego. Odpowiedzialny redaktor: Ljubow Hołota Nr 1007 z 16.03.1993 r. DO ZDOBYCIA PAŃSTWOWEJ NAGRODY UKRAINY IM. TARASA SZEWCZENKI Komitet ds. Państwowych Nagród Ukrainy im. Tarasa Szewczenki informuje, że od 7 sierpnia 1998 roku rozpoczyna się przyjmowanie prac na zdobycie Państwowych Nagród za rok 1999 oraz Małej Państwowej Nagrody za rok 1999. Przyjmowanie prac na konkurs prowadzone jest do ... listopada 1998 roku. Do otrzymania Państwowych Nagród przedstawia się nowe, opublikowane w ukończonej formie dzieła w następujących dziesięciu kategoriach: literatura (poezja, proza, dramaturgia); literaturoznawstwo, historia sztuki; dziennikarstwo, publicystyka (książki, audycje telewizyjne i radiowe, publikacje w prasie); twórczość muzyczna; sztuki plastyczne (malarstwo, grafika, rzeźba); kinematografia (filmy fabularne, dokumentalne, filmy telewizyjne); sztuka teatralna (spektakle teatralne i telewizyjne); działalność koncertowo-wykonawcza; sztuka ludowa (tkactwo, malarstwo zdobnicze, haft, rzeźbiarstwo, garncarstwo); utwory dla dzieci i młodzieży (niezależnie od gatunku). Do otrzymania Małej Państwowej Nagrody przedstawia się najlepszy debiut twórczy roku (niezależnie od gatunku). Zgłaszanie kandydatów do Państwowych Nagród odbywa się przez związki twórcze, zrzeszenia, towarzystwa, organizacje społeczne o profilu artystycznym i oświatowym, Ministerstwo Kultury i Sztuki Ukrainy, Ministerstwo Informacji Ukrainy, artystyczne zakłady kształcenia, wydawnictwa, redakcje gazet i czasopism. We wszystkich sprawach związanych z przygotowaniem materiałów na konkurs twórczy należy zwracać się do Komitetu ds. Państwowych Nagród Ukrainy im. Tarasa Szewczenki pod adresem: 252001, Kijów, ul. Prorizna 2, pok. 335–34, tel. 226-32-23. Komitet ds. Państwowych Nagród Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Adres „Słowa Proświty”: 252001, Kijów-1, zaułek Muzejny 8, Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, tel. 228-01-30; e-mail: ЗOУО (Ф РКОЗУІТА, іпіегсот. КІБУ. ПА Indeks 30617. Zam. 0331208. Nakład 3000 egz. Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie «Rosa Ukrainy»

Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn