Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalKnowledge · People · Future
Page · p. 11original page ↗

Ostatnie cztery lata były ciężkie dla edukacji i nauki

Слово Просвіти, №12 за 2014 рік

W głównym budynku Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki odbyły się XI Akademickie Czytania im. W. I. Strihy oraz Sprawozdawczo-wyborcza konferencja AN WSz Ukrainy, autorytatywnego społecznego stowarzyszenia naukowego, założonego w 1992 roku z inicjatywy profesora Witalija Strihy i jego zwolenników. W uczestnictwie w nich wzięło udział ponad 100 wiodących naukowców z Kijowa, Lwowa, Charkowa, Dniepropetrowska, Odessy, Iwano-Frankiwska, Czerniowiec, Ostroga, Zaporoża i innych ośrodków uniwersyteckich naszego państwa. Uczestnicy Czytań i Konferencji uczcili minutą ciszy świetlaną pamięć prezydenta Akademii Nauk Wyższej Szkoły Ukrainy Mykoły Drobnochoda, a także tych, którzy zginęli podczas ostrego kryzysu społeczno-politycznego, trwającego od kilku ostatnich miesięcy. Maksym STRIHA, wiceprezydent AN WSz Ukrainy Podczas akademickich czytań ku pamięci W. I. Strichy wykład „Mykoła Iwanowycz Drobnochod — uczony, człowiek, obywatel” otworzył akademik-sekretarz wydziału nauk o Ziemi Wasyl Zahnitko. Przedstawiono w nim wielostronny obraz uczonego-geologa i znawcy nauk społecznych, który całe życie poświęcił służbie Nauce i Ukrainie. Wiceprezes Akademii Maksym Strikha wygłosił referat „Stulecie nauki o półprzewodnikach — ukraiński wkład”. Przypomniał w nim: właśnie w 1914 roku niemiecki uczony Johann Königsberger po raz pierwszy sformułował ideę istnienia odrębnej klasy materiałów, których właściwości leżą pomiędzy metalami a dielektrykami, a w 1941 roku ukraiński naukowiec Wadym Łaszkarow (nauczyciel Witalija Strichy) odkrył przejście p4n, które stało się podstawą urządzeń współczesnej elektroniki. Akademik-sekretarz wydziału filologii Ołeksandr Czerednyczenko przedstawił referat „Taras Szewczenko w świecie frankofońskim”, w którym pokrótce przedstawił francuskie przekłady dzieł Kobzarza, które ukazały się w ciągu ponad stu minionych lat. Niestety, z powodu braku wsparcia ze strony ukraińskiego państwa Taras Szewczenko wciąż nie zajął w kanonie literackim świata frankofońskiego miejsca, na które obiektywnie zasługuje. Na zakończenie czytań znany uczony-prawnik, były sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, akademik-założyciel AN Wyższej Szkoły Ukrainy Wołodymyr Butkewycz opowiedział o systemowych problemach, które stoją nie tylko przed nauką prawniczą, lecz także przed całym systemem prawnym Ukrainy. Akademia poparła inicjatywę uczonego i jego współmyślicieli, którzy tworzą Społeczny Sąd, będący rozpatrywać różnorodne przypadki naruszeń praw obywateli Ukrainy przez urzędników i wydawać w tych kwestiach uzasadnione decyzje rekomendacyjne. Uczestników konferencji powitała przewodnicząca komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. nauki i edukacji Lilija Hrynewycz, która wyraziła wdzięczność Akademii za jej zasadnicze obywatelskie stanowisko, szybką reakcję na niedomagania w sferze naukowo-edukacyjnej, opowiedziała o współczesnym stanie nauki i edukacji, uwarunkowanym lekceważeniem tych kluczowych dziedzin przez rządzące elity, oraz zatrzymała się na wizji dróg wyjścia z ostrego kryzysu społeczno-politycznego w państwie. Prorektor Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. T. H. Szewczenki, akademik AN Wyższej Szkoły Ukrainy Serhij Wyżwa powitał uczestników konferencji w imieniu rektora stołecznego uniwersytetu, akademika NANU i AN Wyższej Szkoły Ukrainy Leonida Hubierskiego, i opowiedział o osiągnięciach naukowych uniwersytetu, który w tym roku będzie obchodził swoje 180-lecie. Do uczestników konferencji z słowem powitania zwrócił się znany działacz społeczny i państwowy, członek Prezydium NANU Jarosław Jaćkiw. Odbyło się uroczyste wręczenie nagród akademickich św. Włodzimierza i Jarosława Mądrego. Najwyższą nagrodę akademicką św. Włodzimierza za 2013 rok przyznano znanemu uczonemu-biochemikowi, akademikowi-założycielowi AN WSU Mykole Wełykyjowi, prezydentowi Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, akademikowi AN WSU Serhijowi Kwitowi, rektorowi Kijowskiego Uniwersytetu im. Borysa Hrinczenki, akademikowi NAPN Ukrainy Wiktorowi Ohniewjukowi, znanemu ekonomiście-międzynarodowcowi, wicepremierowi AN WSU Antonowi Filipence oraz znanemu wyizowanemu uczonemu-otykowi, akademikowi AN WSU Ihorowi Szajkewyczowi. Nagrodą tą uhonorowano ich wielki osobisty wkład w rozwój narodowej nauki i szkolnictwa wyższego, umacnianie demokratycznych zasad organizacji szkoły wyższej. W rezolucji przyjętej przez czołowych uniwersyteckich uczonych czytamy: „Minione cztery lata stały się trudnymi zarówno dla Akademii, jak i dla społeczeństwa. W sferze oświaty i nauki przeprowadzano nieprzemyślane „reformy”, szczególnie zgubnymi wśród których okazały się: — decyzja o przejściu od tak i nie zrealizowanego 12-letniego kształcenia średniego do 11-letniego, co zniweczyło rezultaty ponad 10-letniej pracy przygotowawczej całej społeczności oświatowej, doprowadziło do konieczności pilnej wymiany wszystkich bez wyjątku podręczników na nowe (bardzo często niskiej jakości i z licznymi błędami), a w perspektywie będzie miało skutkiem obniżenie konkurencyjności absolwentów ukraińskich szkół; — przyjęta koncepcja kształcenia profilowego w klasach 10—11, której realizacja spowoduje zaprzestanie nauczania fizyki, chemii, biologii, geografii, literatury światowej i innych podstawowych dyscyplin w wielu szkołach począwszy od 2018 roku, co może doprowadzić do sytuacji, w której nie będzie kogo przyjmować na uczelnie przyrodniczo-naukowe, techniczne, medyczne, a wiejskim uczniom w ogóle zostanie zamknięta droga do zawodów wymagających gruntownego przygotowania fachowego; — zatwierdzenie nowego trybu uzyskiwania stopni i tytułów naukowych, które stawiają przed doktorantami niepotrzebny i w normalnych warunkach niemal niewykonalny wymóg druku 5 artykułów fachowych w ciągu trzech lat. W sytuacji blokowania w Radzie Najwyższej Ukrainy postępowego projektu ustawy „O szkolnictwie wyższym”, opracowanego przez grupę roboczą pod kierownictwem M. Z. Zgurowskiego, kierownictwo MON nadal realizuje kurs na ograniczanie uniwersyteckiej autonomii, przenoszenie do „trybu ręcznego” konkursów na uzyskanie finansowania budżetowego na prowadzenie badań naukowych. MON podejmuje decyzję o zmniejszeniu godzin dydaktycznych z 30 do 24 tygodniowo, co w ukraińskich warunkach nieuchronnie będzie skutkować pogorszeniem jakości kształcenia i zwolnieniem wielu wykwalifikowanych wykładowców. Przy tym nędzne pozostawało finansowanie sfery naukowej państwa (0,27 % PKB w budżecie państwowym Ukrainy na 2014 rok, co jest absolutnym minimum we wszystkich latach niepodległości). Na tle gwałtownego wzrostu finansowania struktur represyjno-karnych jest to świadectwem rzeczywistych priorytetów rządzących elit. Wreszcie na sytuację w nauce i oświacie wpłynęły wydarzenia w państwie pod koniec listopada 2013 roku, gdy po nagłej odmowie władz od kursu na integrację europejską, który sama wcześniej proklamowała, wybuchł masowy kryzys polityczny, któremu towarzyszyła brutalna przemoc wobec pokojowych obywateli. Ten kryzys pociągnął za sobą ofiary w ludziach i postawił państwo na krawędzi wojny domowej”. Uczestnicy konferencji wezwali Radę Najwyższą i Rząd Ukrainy, aby uczynili oświatę i naukę realnymi priorytetami swojej działalności. Oświata i nauka potrzebują nie tylko należytego finansowania, lecz także przemyślanych reform, które przewidywać będą wzmocnienie demokratycznych zasad ich organizacji, przejście do finansowania prac naukowo-technologicznych przede wszystkim na podstawie otwartego konkursu (przy jednoczesnym zachowaniu podstawowego finansowania dla utrzymania czołowych placówek naukowych), zbliżenie nauki akademickiej i uniwersyteckiej, dalszą integrację ukraińskich uczonych w międzynarodowy proces naukowy, podniesienie statusu społecznego wykładowcy i naukowca. Nowym prezydentem Akademii, która zrzesza obecnie 315 członków rzeczywistych ze wszystkich czołowych ośrodków naukowych Ukrainy i 30 akademików honorowych z różnych krajów świata, jednogłośnie wybrano znanego uczonego w dziedzinie informatyki i analizy systemowej, laureata Państwowej Nagrody Ukrainy w dziedzinie nauki i techniki, kierownika katedry KNU im. T. H. Szewczenki, profesora, doktora nauk fizyczno-matematycznych Ołeksandra Nakonecznego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF on Wikimedia Commons ↗ · Machine translation

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn