Page · p. 14original page ↗
Na szali lirycznego sumienia
Слово Просвіти, №12 за 2014 рік
Wasyl RIABYJ, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy
„Choćbyś się nie oszukiwał, lata wciąż płyną… Nie zatrzymasz rzeki” — przekonuje w poszukiwaniu prawdy Wołodymyr Frankewycz, z którym zetknąłem się pod koniec lat osiemdziesiątych. Przyniósł wtedy naręcze wierszy, które przeczytałem, a niektóre wybrałem do druku w miejscowej gazecie „Czerwony Prapor”. I rzeczywiście „nie zatrzymasz rzeki” poetyckiej twórczości, która nigdy go nie opuszczała.
Urodził się 11 czerwca 1955 roku w Ostapkiwcach na Kołomyjszczyźnie, ukończył szkołę średnią, uczył się w Kosiwskim technikum ludowych rzemiosł artystycznych, odbył służbę wojskową, pracował jako artysta plastyk, dyrektor Domu Kultury w Hwizdcu, instruktor walki wręcz, ochroniarz. Mimo to pasjonował się literaturą, nie rozstawał się z pięknym słowem, prowadził swoisty dziennik liryczny, w którym starał się wyrazić uczucia i myśli o świecie i człowieku. Pojmując nieubłaganą przemijalność, odsłania swoją duszę, odczuwając szybkoupływający bieg ziemskiego czasu, gdy trzeba być sam na sam z Bogiem, siać dobro, to co wieczne i mądre:
Słońce i cisza… Boję się oddychać!
Że wierzby w mig młodnieją.
I samotność piję — nie napiję się!
Od której, zdawałoby się, umarłbym!
Wołodymyr Frankewycz czyta klasyków i współczesnych poetów, czyta Biblię. Wybrał tradycyjne pismo, bo to jego naturalny poziom odwzorowania świata, gdzie wszystko ma być jasne, bez niedomówień, lecz może być sporo znaków zapytania i wykrzyknika. Według takiego założenia prowadzi dziennik, w którym nie może zabraknąć tego, co widziane, słyszane, przeżyte:
Można mieć dostatek, samochód,
I być biednym, nikczemnym w duszy.
Strasznie mieć dzieci i żonę,
Które są zimne, obojętne, obce…
Od obcych w dobrym słowie
Można znaleźć radość, wsparcie,
I poczuć smak łaski, miłości
W szczerze podanym kubku wody.
Autor ma skłonność do wydobywania z orzecha poznania filozoficznej moralności, pociąga go lakoniczność, aforystyczność wypowiedzi:
Jest ogień zdumiewająco zimny…
A jest jedzenie, które zjesz — i jesteś głodny!
Liryczny bohater, jak prawdziwy chrześcijanin, przejmuje się cudzymi troskami, bólami, sprzecznościami. Rozmyśla o swoim udziale od chwili narodzin na planecie Ziemia, a także zastanawia się nad udziałem artysty w społeczeństwie, w tworzeniu i obronie piękna duszy:
Stworzyciel dał nam nasze oblicze… Ktoś pozuje. Ktoś jest portrecistą.
Tylko mistrzowie abstrakcji, niech ich diabli!
Wszystko zniekształcają demonicznym talentem.
A ich wielbiciele nie są prości… Zamożni!
Chciałbym zapytać,
Czy chcieliby oni w życiu
Stać się bohaterami tych płócien?
Jeden z trzech rozdziałów autor poświęcił liryce intymnej, gdzie nie tylko opiewa uczucie świtu, lecz także pojmuje złożone wzajemne relacje między dwojgiem ludzi:
Wagą miłość naszą ważę,
Wszystko to, co było i co jest…
Tylko kogo w czymś przeważam —
Szala z innym sięga nieba.
Z duchem Wołodymyr Frankewycz jest prosviatianinem. Jako członek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki kocha i strzeże ojczystego słowa. Niepokój o los języka przenika ten wiersz:
Co nam pozostało z mowy,
Która, ku zdziwieniu, wciąż żywa?
Gdy do każdej rozmowy
Pełzną okaleczone słowa?!
To okaleczenie — credo obcych!
Gdzież my, swoi?! Gdzie ja? Gdzie ty?
Obce z rodzimym — dziegieć z miodem:
Nie jedz! I wozu nie smaruj!
Wołodymyr Frankewycz nie wyobraża sobie życia bez książki. Długo pielęgnował rękopis przyszłej książki „Jak dym nad rzeką” (Kołomyja, „Wik”, 2012), którą sam artystycznie opracował i sam w niej uporządkował swoje wiersze. Zauważa, że książka dla niego to nie tylko źródło wiedzy, lecz samo życie:
Mądry księgę poznania otwiera,
A niemądry — przed okiem ukrywa;
Mądry wiary i nadziei naucza,
A nieuk — z niewiarą się wiąże.
Przypominam sobie, jak kiedyś Wołodymyr zaskoczył mnie własnoręcznie wykonanym tomikiem w twardej oprawie, w którym zwykłym piórem „wydrukował” własne utwory. Nawiasem mówiąc, ten skromny autor nie może pochwalić się częstymi publikacjami. Przyczyną tego jest długie ważenie słowa na wadze sumienia. Niektóre z jego wierszy opublikowały gazety. Poeta z przekonaniem dążył do udostępnienia swoich utworów w osobnym wydaniu, które zostało wyróżnione dyplomem nagrody imienia Tarasa Melnyczuka. Nie ma wątpliwości, że „Jak dym nad rzeką” to najlepsze ze świąt.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF on Wikimedia Commons ↗ · Machine translation
