Página · p. 15página original ↗
Cerkiew św. Katarzyny jest wolna. A jakież to lekcje płyną z tej historii?
Слово Просвіти, №12 за 2014 рік
Petro ANTONENKO Zdjęcia autora Cerkiew św. Katarzyny wita wszystkich, którzy wjeżdżają do miasta od strony stolicy. Ta cerkiew nie wchodzi do panteonu 5 świątyń z okresu przedmongolskiego, z których szczyci się miasto. Katarzynka, jak ją czule nazywają, jest młoda, według czernihowskich miar ma „zaledwie” nieco ponad 300 lat. Ale jest jedną z turystycznych pereł miasta. Ta długotrwała epopeja zaczęła się prawie 8 lat temu, kiedy wiosną 2006 roku ówczesny przewodniczący obwodowej administracji państwowej Mykoła Ławryk wydał rozporządzenie o przekazaniu cerkwi wspólnocie wiernych, wszak jeszcze na początku lat 90. wyższa władza państwowa Ukrainy postanowiła przekazywać wiernym pomieszczenia cerkwi. Przywracano sprawiedliwość historyczną. Nie mówiąc już o niszczeniu świątyń za reżimu komunistyczno-sowieckiego, wiele z tych, które ocalały, nie było czynnymi cerkwiami, w najlepszym razie — muzeami, w gorszym — magazynami lub stały puste. Jeśli chodzi o cerkiew św. Katarzyny, to mieściło się tu muzeum sztuki ludowej Czernihowszczyzny, oddział Narodowego Rezerwatu „Czernihów starożytny”. Więc nasuwa się pytanie: co zrobić z muzeum? Władze miasta i obwodu zapewniły opinię publiczną, że muzeum zostanie zachowane, będzie istnieć w innym pomieszczeniu. Do lata uzgodniono wszystkie aspekty prawne przekazania świątyni, zaczęto wywozić eksponaty muzeum. I nagle w przeddzień przekazania muzeum wiernym cerkiew zablokowali sami wierni. I tutaj warto wspomnieć o rozłamie ukraińskiego prawosławia. Jest ono podzielone, co najmniej, na dwie konfesje — Ukraińską Cerkiew Prawosławną Patriarchatu Kijowskiego oraz Ukraińską Cerkiew Prawosławną Patriarchatu Moskiewskiego, która dominuje w naszym prawosławiu, choć pokrętnie woli nazywać się po prostu UCP, bez wzmianki o moskiewskich gospodarzach konfesji. Ukraina zmierza do długo oczekiwanej odnowy. W tym trudnym okresie oczyszczenia państwa i każdego człowieka musimy głęboko uświadamiać sobie rolę duchowych świętości, w których zakodowana jest siła naszych przodków — narodowego Hymnu, Flagi, Herbu. Ukraińcy tradycyjnie nazywają swoją flagę żółto-błękitną. Zgodnie z zasadami weksylologii (nauki o flagach), pierwszym wymienia się kolor, który jest górnym. W żółto-błękitnej fladze żółty kolor jest główny, a błękitny — pomocniczy. Połączenie żółtej i błękitnej barwy ma na naszych ziemiach dawne pochodzenie. Tradycja ich używania sięga czasów przedchrześcijańskich. W światopoglądzie narodu ukraińskiego zostało to utrwalone w najdawniejszych kolędach o Stworzeniu Świata. Śpiewa się w nich, że z sinego morza (Woda) ptaki wyniosły złoty kamień (Światło), z którego powstało „jasne niebko, jasne słoneczko”. Żółto-błękitne flagi używane były w czasach kozackich, podczas rewolucji 1848—1849 r. w austro-węgierskiej części Ukrainy. W latach I wojny światowej 1914—1918 r. żółto-błękitne flagi były najbardziej rozpowszechnione na Zachodniej Ukrainie. 22 marca 1918 roku Centralna Rada w Kijowie uchwaliła „Ustawę o fladze państwowej Ukraińskiej Republiki Ludowej”, która była żółto-błękitna. Po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy 28 stycznia Wreszcie zniknął namiot pikietujących wiernych Patriarchatu Moskiewskiego obok cerkwi św. Katarzyny w Czernihowie. Zmiotła go Eurorewolucja na Ukrainie: nie, namiotu nikt nie niszczył, uprzątnęli go sami protestujący, zrozumiawszy, że żyjemy już w innej Ukrainie. Cerkiew zablokowali wierni właśnie Patriarchatu Moskiewskiego, to nie był zwykły pikietaż, tutaj wyrosła tak zwana „cerkiew polowa” — ogromny namiot pod północną ścianą świątyni, od strony centralnego Placu Czerwonego miasta. Protestujący przyczepili na drzwiach świątyni swoje kłódki, zakręcili je drutem i nikogo nie wpuszczali: ani wspólnoty cerkiewnej, której przekazano w użytkowanie świątynię, ani milicji, ani prawowitych gospodarzy pomieszczenia, struktury państwowej — Narodowego Rezerwatu. Główna przyczyna — protestujący uważają, że świątynię przekazano „nie tej cerkwi”. A przekazano ją wspólnocie prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego. Próżno dowodzić protestującym, że Patriarchat Moskiewski miał w mieście ponad 10 świątyń, a Kijowski — tylko dwie: cerkiew Piatnycką (za teatrem) oraz świątynię Michała i Teodora (nad Stryżniem). Nie mówiąc już o aspektach historycznych, o tym, dlaczego to ma przypaść Moskwie świątynia, którą zbudowali ukraińscy kozacy. „Stali” ponad siedem i pół roku, namiot-pikieta stał się centrum przyciągania dla radykałów od cerkwi i polityki, aż do przyjezdnych jawnych ukrainożerców i jurodiwych, którzy przez wszystkie te lata kręcili się wokół cerkwi św. Katarzyny. Dochodziło nawet do ekscesów. Pewnej zimy nie wiadomo dlaczego „świątynia polowa” spłonęła. Przez dwa lata do zablokowanej świątyni nie mogli dostać się nie tylko wierni wspólnoty, ale i dyrekcja rezerwatu. Tymczasem przenoszenie eksponatów byłego muzeum z jakiegoś powodu odbywało się powoli, a blokowali świątynię tak gwałtownie, że w budynku pozostało wiele cennych eksponatów. Zablokowana cerkiew nie była ogrzewana przez dwie zimy. W tym czasie zepsuł się system ogrzewania, znacznych uszkodzeń doznały zarówno sama świątynia, jak i eksponaty muzeum. Tej haniebnej epopei nie można uznać za zakończoną, choć już od kilku lat cerkiew św. Katarzyny jest otwarta jako czynna świątynia wspólnoty Patriarchatu Kijowskiego. Są pytania, które tak i pozostały bez odpowiedzi. Jakie to jednak straty wyrządzono świątyni i eksponatom muzeum w wyniku kilkuletniej blokady? Czy ktoś zrekompensował te ogromne straty, koszty remontu świątyni i renowacji eksponatów? Czy jest należyta ocena działań czernihowskich organów ścigania — przede wszystkim milicji, a także sądów, które wydawały szablonowe decyzje „o odblokowaniu świątyni” i nic nie robiły dla ich wykonania? Tak samo, jak ocenić działania prokuratury, która przez wszystkie lata obserwowała to bezprawie? Staniem „cerkwi polowej” naruszano mnóstwo norm i zasad. Począwszy od tego, że jest to w ogóle teren zabytkowy miasta, na którym kategorycznie zabronione jest wystawianie jakichkolwiek budowli. Tutaj nawet zabroniony jest wjazd transportu, poza specjalnym. A jeszcze są pytania do władz obwodowych i miejskich: gdzie jest obiecane odnowione muzeum sztuki ludowej Czernihowszczyzny? …Oto ona, wyzwolona piękność — cerkiew św. Katarzyny. Po raz pierwszy od siedmiu i pół roku można zrobić normalne zdjęcie. Swoją drogą, w normalnym państwie nie pozwoliliby brudzić podobnych terenów z uwagi nawet na to, że jest to obiekt turystyczny i ludzie powinni mieć możliwość podziwiania go. Wreszcie mamy taką możliwość. Jedyne — żeby takie groteskowe historie nie powtarzały się w przyszłości. Kocham, współczuję, nienawidzę Andrij BALYCKYJ, stary galicjanin (87 l.), uczestnik wojny, m. Zborów, obwód tarnopolski.
Kocham życie, choć dożywam swoich dni i było w nim mało radości, bo młodość i wczesne lata minęły w groźnych latach wojennych i powojennych, a potem ciężka praca, by zarobić na chleb powszedni. Kocham wiosnę, kiedy w przyrodzie wszystko ożywa, kwitną pierwsze przebiśniegi i śnieżyce, kiedy przylatują z ciepłych krajów bociany i słowiki, powietrze nasyca się zapachem sadów. Kocham też inne pory roku, bo każda z nich ma swoje piękno. Lubię obserwować z okna (na ulicę już nie wychodzę), jak młode matki prowadzą rano dzieci do przedszkola, a one drobią nóżkami, bo kroczek mają jeszcze mały, jak uczniowie z tornistrami na plecach idą do szkoły, i myślę, co one w nich niosą, bo wydaje się, że są ciężkie. W myślach życzę im dobra i szczęścia, to przecież młodzi obywatele Ukrainy. A jeszcze kocham pieśni ludowe, w których jest dusza narodu, a nie współczesne jednodniówki, w których nie ma ani treści, ani melodii, język ojczysty z jego dialektami, zwyczaje ludowe. Kolędy bożonarodzeniowe, wielkanocne hajiwki, kocham nasz strój narodowy, wyszywanki i wszystko, wszystko, co jest w rodzinnym kraju, a jeszcze pracowitych ludzi. Współczuję ludziom, inwalidom od dzieciństwa, którzy albo przez nieszczęśliwe wypadki stracili zdolność do pracy i potrzebują naszej pomocy, której nie zawsze mają, samotnym i starym rodzicom, od których wyparły się własne dzieci, dzieciom-sierotom i tym, które stały się nimi przy żyjących rodzicach-pijakach i narkomanach. Współczuję też tym młodym ludziom, którzy nie mogą znaleźć pracy i żeby jakoś przeżyć, poszli do struktur siłowych. Myślę, że w duszy pozostali ludźmi, a nie wilkołakami i janczarami, i nie pójdą przeciwko swojemu narodowi. Nienawidzę wszelkiej hołoty i raiderów, i killerów, łapówkarzy, złodziei, oszustów, sprzedajnych sędziów, fałszywych świadków, śledczych, którzy torturami wymuszają od zatrzymanych potrzebne im zeznania, miliarderów, którzy nie wiadomo skąd wzięli swoje kapitały i zrujnowali kraj, urzędników państwowych wysokiego i najwyższego szczebla „profesjonalistów”, którzy myślą tylko o sobie, a naród dla nich jest niczym. A jeszcze nienawidzę fałszywych proroków, którzy spekulują na uczuciach religijnych ludzi, „wypędzają z nich demony” i bezczelnie ich okradają, oraz tych, którzy topią swoje zdrowie w pijaństwie, narkomanii i paleniu, choć jak to dziwne, wielu jest wśród nich kobiet i młodych dziewcząt. Obecnie w naszym kraju panuje takie położenie polityczne i gospodarcze, jakie opisał w jednym ze swoich wierszy (zbiór „Wspomnienie”, str. 58) znany poeta i kompozytor Ołeksandr Biłasz: Wszystko się sprzedaje i kupuje, zapamiętaj Handlują rozumem, zdrowiem, ciałem, Zaufaniem, a nawet uczuciem, Ale komu do tego sprawa? Niech handlują handlarze, jedzą i piją. Na nich z pogardą patrzą wszędzie Oni jeszcze i Ojczyznę sprzedadzą I siebie nawzajem… Judasze! A my nie sprzedamy — Bo — jesteśmy ludźmi. Zatem pozostańmy ludźmi, obywatelami swojej Ojczyzny, nie bójmy się, nie milczmy, jednoczmy się, bo w jedności nasza siła i zwycięstwo!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF en Wikimedia Commons ↗ · Traducción automática
