Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalSaber · Personas · Futuro
Página · p. 2página original ↗

Agresja Rosji: geneza, cel, sposoby przeciwdziałania i skutki prawne

Слово Просвіти, №12 за 2014 рік

Zbrojna agresja Rosji przeciwko Ukrainie, która rozpoczęła się 27 lutego 2014 roku siłowym zajęciem budynku Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu, była połączona z okupacją półwyspu przez rosyjskie regularne i nieregularne formacje zbrojne. Wołodymyr WASYŁENKO, prawnik-międzynarodowiec, zasłużony prawnik Ukrainy, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy, doktor nauk prawnych, profesor. 16 marca 2014 roku w warunkach okupacji wojskowej odbyło się tam nielegalne pseudoreferendum w sprawie wejścia Krymskiej Autonomii w skład Federacji Rosyjskiej, 17 marca Rada Najwyższa ARK, rozwiązana postanowieniem Rady Najwyższej Ukrainy, ogłosiła Krym niepodległym państwem, a 18 marca samozwańczy jego przedstawiciele podpisali z prezydentem FR Władimirem Putinem umowę o włączeniu go w skład Rosji. Innymi słowy, doszło do nielegalnej i pospiesznej transakcji, mającej na celu stworzenie pozorów legalności siłowego oderwania przez Rosję części terytorium Ukrainy. Geneza. Bezpośrednimi czynnikami, które sprowokowały zbrojną agresję Rosji oraz aneksję przez nią części terytorium Ukrainy, były słabość krajowego sektora bezpieczeństwa oraz zbyt tolerancyjny stosunek wiodących państw zachodnich do rewizjonistycznej neoimperialistycznej polityki FR na obszarze poradzieckim. Przestępcze i długotrwałe niedofinansowanie ukraińskich Sił Zbrojnych w czasach prezydentury Łeonida Kuczmy i Wiktora Juszczenki zakończyło się ruiną całego sektora bezpieczeństwa narodowego za reżimu Janukowycza. Działania kierowanej przez niego ekipy, która nie tylko okradała kraj, ale i niszczyła jego zdolności obronne, należy rozpatrywać jako zdradę stanu. Degradacja armii i floty, wywiadu zagranicznego i kontrwywiadu, Służby Bezpieczeństwa, RBNiO odbywała się nie bez udziału służb specjalnych i agentów wpływu Rosji, którzy byli szeroko infiltrowani w struktury zarządzania państwowego wszystkich szczebli i działali bez przeszkód oraz bezkarnie. Rozpoczynając zaplanowaną agresję przeciwko Ukrainie, kierownictwo Rosji doskonale wiedziało o niezadowalającym stanie ukraińskich Sił Zbrojnych oraz innych komponentów bezpieczeństwa narodowego. Jednakże agresja przeciwko Ukrainie stała się również skutkiem całkowitej bezradności zachodnich demokracji w przeciwdziałaniu ekspansjonistycznej polityce FR, co najjaskrawiej objawiło się podczas jej agresji przeciwko Gruzji. Bezkarność Rosji za przestępcze działania w sierpniu 2008 roku zrodziła nową zbrodnię — agresję przeciwko Ukrainie w marcu 2014 roku. Do rosyjskiej inwazji ani na Gruzję, ani na Ukrainę nie doszłoby, gdyby oba państwa były członkami NATO lub przynajmniej posiadały Plan Działań na rzecz Członkostwa w Sojuszu (MAP). Wydawało się, że powinny go otrzymać w kwietniu 2008 roku na szczycie NATO w Bukareszcie. Jednak w wyniku stanowiska kanclerz Niemiec Angeli Merkel, prezydenta Francji Nicolasa Sarkozy’ego (w tekście błędnie podano nazwisko Mitterrand, co w tłumaczeniu zachowano zgodnie z wymogiem wierności oryginałowi) oraz premiera Islandii Geira Haarde do tego nie doszło. W celu zablokowania kursu Ukrainy i Gruzji na członkostwo w Sojuszu Rosja zmobilizowała cały arsenał swojej dyplomacji oraz służb specjalnych i osiągnęła sukces. Występując 29 stycznia 2009 roku w Moskwie na rozszerzonym posiedzeniu pracowników Federalnej Służby Bezpieczeństwa, prezydent FR Dmitrij Miedwiediew powiedział: „W szeregu sąsiednich państw utrzymuje się niestabilna sytuacja społeczno-polityczna, nie ustawały próby rozszerzenia NATO, w tym także kosztem tak zwanego przyspieszonego wstąpienia do Sojuszu Gruzji i Ukrainy. Wszystko to, co całkowicie zrozumiałe, wymagało jasnej i skoordynowanej pracy wszystkich specjalnych struktur siłowych, organów ochrony porządku prawnego oraz bardzo wysokiego poziomu koordynacji ich działalności. Muszę od razu powiedzieć, że Federalna Służba Bezpieczeństwa w ogólnym rozrachunku z powodzeniem wykonała postawione przed nią zadania”. Głęboka przyczyna zarówno nieodpowiedzialności ukraińskich władz w gwarantowaniu bezpieczeństwa kraju, jak i bezradności Zachodu w przeciwdziałaniu rosyjskiej ekspansji tkwi w ignorowaniu motywów kierujących ukraińską polityką FR, a co za tym idzie w niezdolności do adekwatnej oceny jej celów geopolitycznych oraz uwarunkowanej nimi strategii wobec Ukrainy. W historii Rosji Ukraina odegrała szczególną rolę, dlatego jej niezależne istnienie jest wyzwaniem dla rosyjskiej świadomości imperialnej i psychologicznie traumatyzuje współczesnych rosyjskich impero-szowinistów. Przez pewien czas w przeszłości była ona potężnym duchowym, kulturowym i zasobowym donatorem, a zarazem motorem transformacji Carstwa Moskiewskiego w imperium. Po przyłączeniu jej terytorium rozszerzyło ono swoje granice do granic Europy Wschodniej, a z czasem ogłosiło się imperium, zaadaptowało dla siebie nazwę starożytnego państwa ukraińskiego — Ruś — i przywłaszczyło całą historię Ukrainy-Rusi przed najazdem mongolsko-tatarskim. Odrodzenie niezależnej państwowości Ukrainy jest nieuchronnie związane z przywróceniem jej pamięci narodowej i odrębnej historii narodowej, czyni historię Rosji okrojoną, niszczy mit o tysiącletniej państwowości oraz odwiecznej przynależności tej ostatniej do europejskiej przestrzeni cywilizacyjnej. Rosyjscy impero-szowiniści rozumieją, że bez Ukrainy (z jej terytorium, zasobami i potencjałem ludzkim) wszelkie próby Rosji odzyskania swojego imperialnego statusu są bezperspektywiczne. W rezultacie tamtejsza elita polityczna i większość obywateli uważają, że: — Ukraina jest częścią Rosji i nie powinna istnieć w oderwaniu od niej; — Ukraina jest winna dezintegracji imperium sowieckiego i spowodowanych tym kłopotów Rosji; — Rosjanie i Ukraińcy są jednym narodem, ich zjednoczenie w jednym państwie powinno zakończyć się uformowaniem potężnego nadetnosu oraz utworzeniem „Ruskiego miru” z jednym kościołem, jednym językiem i jedną kulturą; — niepodległa państwowość Ukrainy jest anomalią geopolityczną i stanowi strategiczne zagrożenie dla Rosji; — Rosja bez Ukrainy jest geopolitycznie niekompletna i nie może odrodzić się jako światowe supermocarstwo. Zakorzenione w rosyjskiej mentalności antyukraińskie ideologemy oraz rewizjonistyczne dążenia określają treść ukraińskiej polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej, której ostateczny cel strategiczny zakłada totalne zniszczenie Ukrainy jako rzeczywistości geopolitycznej, jednostki narodowej i podmiotu prawa międzynarodowego. W związku z tym, pod fasadą relacji właściwych dla cywilizowanych stosunków między suwerennymi państwami, Rosja prowadzi wobec Ukrainy operację specjalną, w której dominują trzy kluczowe imperatywy: 1) przeciwdziałanie polityce integracyjnej Ukrainy w kierunku zachodnim, ponieważ jej członkostwo w NATO i UE czyni samą ideę odrodzenia rosyjskiej (pod maską euroazjatyckiej) neoimperium niemożliwą do zrealizowania; 2) wykorzenienie wszystkiego, co ukraińskie, w granicach i poza granicami Rosji, ponieważ tylko zniszczenie ukraińskiej tożsamości może stać się przesłanką stworzenia i gwarancją istnienia takiego imperium; 3) ciągłe utrzymywanie na Ukrainie stanu sterowanego chaosu i prowokowanie ruchów separatystycznych, skierowanych na osłabienie instytucji państwowych, rozczłonkowanie kraju i zniszczenie jego państwowości. Realizacja tych imperatywów odbywa się w ścisłej współpracy rosyjskiej dyplomacji i służb specjalnych z wykorzystaniem sowieckich tradycji. Głównymi metodami w ich arsenale są działalność wywrotowa agentury i agentów wpływu, dezinformacja i szantaż, groźby i naciski, przekupstwo oraz angażowanie do operacji specjalnych elementów kryminalnych. Ważnym czynnikiem wpływającym na treść, metody i sposoby prowadzenia ukraińskiej polityki przez Rosję jest osobowość Władimira Putina, który ma czekistowską przeszłość, pretenduje do roli dożywotniego „przywódcy narodowego” i demonstruje paranoiczną nienawiść oraz pogardę wobec Ukraińców i Ukrainy. Nie jest przypadkiem, że wraz z jego wyborem w 2000 roku na stanowisko prezydenta ukraińska polityka Rosji stała się bardziej brutalna i podstępna, bardziej zakrojona na szeroką skalę i systemowa. Oprócz przeciwdziałania kursowi Ukrainy na integrację europejską i euroatlantycką, FR wkroczyła na drogę rozszerzania agresji humanitarnej, realizowanej za pomocą agentury i piątej kolumny w sferach informacyjnej, językowej, kulturowej, historycznej i wyznaniowej. W ten sposób Rosja dąży do zniszczenia tożsamości Ukraińców, która jest systemotwórczym składnikiem Ukraińskiego państwa narodowego, oraz zapewnienia „ostatecznego rozwiązania kwestii ukraińskiej” w kontekście tradycyjnych rosyjskich dążeń imperialnych. Kontrolowana przez Kreml ukraińska władza, na której czele stanął Wiktor Janukowycz, przedłużyła termin stacjonowania Floty Czarnomorskiej Rosji na Krymie, zrezygnowała z kursu na integrację europejską i euroatlantycką oraz występowała jako współuczestnik rosyjskiej agresji humanitarnej przeciwko Ukrainie. Cel Upadek reżimu Janukowycza i odsunięcie go od władzy oznaczały, że nowa ukraińska władza przywróci kurs na integrację europejską i euroatlantycką, będzie przeciwdziałać rosyjskiej ekspansji humanitarnej, skierowanej na zniszczenie państwowości Ukrainy poprzez unicestwienie jej tożsamości narodowej, oraz podejmie działania na rzecz przywrócenia praworządności, wzmocnienia demokratycznych instytucji państwowych i zachowania jedności kraju. Odczuwszy utratę kontroli nad Ukrainą, Putin uciekł się do zbrojnej agresji, której skutkiem było oderwanie Krymu od Ukrainy. Była to zemsta na Ukraińcach za Majdan i jednocześnie zakrojona na szeroką skalę operacja specjalna, skierowana na ujarzmienie Ukrainy raz na zawsze. Agresywna akcja Rosji na Krymie krytycznie pogłębia konfliktowy składnik stosunków ukraińsko-rosyjskich i ma cel bardziej dalekosiężny niż pozbawienie Ukrainy części jej terytorium. Potwierdzeniem tego jest próba rosyjskiej dyplomacji zaproponowania niszczycielskiego dla państwowości i jedności Ukrainy planu uregulowania konfliktu ukraińsko-rosyjskiego oraz zaangażowanie do jego realizacji państw zachodnich. Jeszcze 5 marca 2014 roku minister spraw zagranicznych FR Siergiej Ławrow podczas negocjacji z sekretarzem stanu USA Johnem Kerrym przedstawił jego główne elementy, a mianowicie: niepodpisanie przez Ukrainę Umowy stowarzyszeniowej z UE, rezygnację z przystąpienia do NATO, przeniesienie daty wyborów prezydenckich z 25 maja 2014 roku na późniejszy termin, opracowanie nowej Konstytucji, federalizację Ukrainy, nadanie językowi rosyjskiemu statusu drugiego języka państwowego. W bardziej rozbudowanej i nieco zmodyfikowanej formie plan Ławrowa został przedstawiony w oświadczeniu MSZ Rosji o Grupie wsparcia dla Ukrainy, opublikowanym 17 grudnia 2013 roku. W swojej treści i ukierunkowaniu jest to plan nie uregulowania, a pogłębienia konfliktu, ponieważ pozbawia on Ukrainę prawa do udziału w euroatlantyckim systemie bezpieczeństwa, pozostawia ją sam na sam z Rosją i stwarza podstawy do jej ingerencji w wewnętrzne sprawy ukraińskie. Plan Ławrowa to program międzynarodowej izolacji Ukrainy, fragmentacji i rozłamu, rusyfikacji oraz zniszczenia tożsamości narodu ukraińskiego, a co za tym idzie – likwidacji jego państwowości. Program ten przewiduje odroczenie wyborów prezydenckich — najwyraźniej Kreml jeszcze nie znalazł podobnej do Janukowycza marionetki, której można powierzyć jego realizację. Chce się wierzyć, że ten plan odrzucą zarówno ukraińska władza, jak i zachodnie demokracje. Należy rozumieć, że siłowe oderwanie Krymu od Ukrainy nie zaspokoi apetytów Rosji, a będzie zachęcać kremlowskiego dyktatora do dalszych akcji ekspansjonistycznych, skierowanych nie tylko na fragmentację Ukrainy i zniszczenie jej państwowości, ale także przeciwko innym krajom. Świadectwem tego jest koncentracja rosyjskich wojsk na wschodnich granicach Ukrainy oraz wiece pod separatystycznymi hasłami, które w centrach obwodowych poszczególnych wschodnich regionów starają się organizować rosyjskie służby specjalne przy pomocy przywiezionych tam z Rosji politycznych prowokatorów. Władimir Putin, występując na Kremlu 18 marca 2014 roku, oświadczył, że w składzie Ukrainy znajdują się „znaczące terytoria Południa Rosji”. Zatem można przewidzieć, że wkrótce FR podejmie próbę oderwania również ich. Nie jest wykluczone także, że w pewnym momencie rosyjska agentura może zostać użyta do stworzenia chaosu i wysunięcia bezprawnych żądań w krajach europejskich, na terytorium których obecni są rosyjscy lub rosyjskojęzyczni „rodacy”, pod pretekstem ochrony ich praw. Sposoby przeciwdziałania W tej sytuacji władze ukraińskie muszą wykazać się determinacją w neutralizacji i ukaraniu winnych zamachu na integralność terytorialną Ukrainy oraz podsycania separatyzmu. Jednocześnie p.o. prezydenta Ukrainy Ołeksandr Turczynow musi publicznie ogłosić rozkaz Siłom Zbrojnym Ukrainy użycia broni w przypadku jakichkolwiek prób rozszerzenia agresji Rosji poza granice Półwyspu Krymskiego. Jako państwo, które doświadczyło zbrojnego ataku, Ukraina ma prawo do indywidualnej i zbiorowej samoobrony zgodnie z art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych. Oznacza to, że wobec Rosji jako państwa-agresora mogą i powinny zostać zastosowane indywidualne oraz zbiorowe sankcje o charakterze wojskowym, politycznym, dyplomatycznym i gospodarczym. Pierwotną rolę w przeciwdziałaniu rosyjskiej agresji musi odgrywać sama Ukraina. Dopiero wtedy można liczyć na pomoc innych państw i organizacji międzynarodowych. Niestety, ze względu na brak determinacji i woli politycznej u nowego kierownictwa Ukrainy oraz podstępność działań Rosji, struktury siłowe Ukrainy nie zdołały szybko zneutralizować marionetkowych liderów krymskich separatystów i stłumić agresji

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF en Wikimedia Commons ↗ · Traducción automática

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn