Página · p. 1página original ↗
Być narodem
Слово Просвіти, №31 за 2012 рік
W 1988 roku w ługańskiej (wówczas woroszyłowgradzkiej) gazecie obwodowej „Mołodohwardijec” opublikowano artykuł pisarza, publicysty, działacza społecznego Iwana NYZOWEGO „Być narodem”, jeden z pierwszych artykułów „pieriestrojkowych” w obronie języka ukraińskiego, w którym z palącym bólem pisze on o ówczesnym stanie języka ojczystego i kultury. Szukając przyczyn takiej sytuacji, autor dochodzi do wniosku, że niemal we wszystkich sferach naszego życia jest wielu ludzi, którym w ogóle nic nie Iwan NYZOWY Nigdy jeszcze nie pisałem żadnego artykułu z takim palącym bólem, z takim duchowym zamętem i z taką niezachwianą wiarą w swoją rację. Przecież chodzi o język ukraiński — największe i najdroższe bogactwo mojego narodu, o język, który dzisiaj, jak nigdy dotąd, potrzebuje ochrony: mojej, naszej, ogólnonarodowej. O język, który ma głębokie korzenie, który w swojej kilkusetletniej historii doświadczał rozkwitu i upadku, lekceważenia, ucisku i zakazów, który w pierwszych porewolucyjnych latach zabrzmiał swobodnie i dumnie w wielogłosowym chórze języków i narzeczy narodów Związku Radzieckiego, a dzisiaj znów znalazł się w położeniu języka drugorzędnego czy nawet trzeciorzędnego, traktuje się go z góry, jak coś nie do końca poważnego i pełnowartościowego: pobłażliwie, lekceważąco, z pogardą, a nawet wrogo. Moralność ludzka kształtowała się wiekami. Ukraść cudzą rzecz — wstyd; skłamać — nieuczciwie; zapomnieć o własnej matce — hańba. Za wszelkie winy wobec rodu, wspólnoty, społeczeństwa, ojczyzny karano na różne sposoby: powszechnym potępieniem i pogardą, wygnaniem, więzieniem, śmiercią. Podstawowe kryteria moralne i arsenał kar dla ich łamiących zachowały się do dzisiaj, tyle że nieco się przekształciły i znacznie złagodniały. Kraść cudze (narodowe, państwowe — czyli „swoje”) zaczęto na większą skalę; kłamać — częściej i bez najmniejszych wyrzutów sumienia; własnych rodziców (a nawet własne dzieci!) wszędzie i na każdym kroku porzuca się na pastwę losu. Moralność przestaje być jednolita — zdaje się, że rozdwoiła się. Przyjrzyjcie się uważniej: kto obecnie siedzi w restauracjach i barach? Tam obecnie siedzą nieczyści na rękę dostawcy i „załatwiacze”, różni naczelnicy i „naczelniczki” — wszyscy ci, którzy nie produkują, a tylko konsumują, i konsumują za dziesięciu. Przysłuchajcie się, w jakim języku rozmawiają między sobą? Ukraińskim, rosyjskim, obcym? Nie, oni mają swój, zawodowy, specyficzny język. Inne języki są im do niczego niepotrzebne. One, czyli języki, są im po prostu niepotrzebne, im w ogóle nic nie jest potrzebne oprócz zysku. Powiecie, że takich ludzi jest niewielu? O nie, wielu! I namnożyło się ich wszędzie, niemal we wszystkich sferach naszego życia. Najstraszniejsza w nich jest czerstwa, obojętna, zimna (i ślepa!) dusza. To oni, to im podobni doprowadzili do wielu niepożądanych, niezaplanowanych, ciężkich, a nawet haniebnych problemów w naszym dzisiejszym życiu. Dniepr, bezmyślnie przegrodzony pięcioma tamami, gnije, zatruwając wszystko wokół. Jego dopływy wysychają, bo życiodajne poleskie bagna zostały bezmyślnie osuszone. Karpackie góry niszczeją, bo lasy na ich szczytach bezmyślnie wycinano. Nam potrzebne, oprócz zysku, którzy, sami tego nie uświadamiając sobie, „kopią grób” sobie i wszystkiemu wokół. Niestety, dzisiaj problem jest nie mniej aktualny niż w czasie pisania, bo dawni bywalcy restauracji obecnie wspięli się na najwyższe szczeble władzy. Mamy nadzieję, że artykuł, który prezentujemy w skróconej formie, zainteresuje naszych czytelników. Myślmy, czytajmy, analizujmy i dokładajmy wszelkich starań, aby wreszcie zmienić sytuację! nie będzie czym oddychać: w malowniczych okolicach naszej republiki, w pobliżu Sum i Czernihowa, Czerkas i Lwowa, koło Czyhyryna i Równego pobudowano kombinaty chemiczne, różne zakłady i fabryki, i wszystkie bez oczyszczalni ścieków, i wszystkie wypuszczają w niegdyś błękitne niebo czarne, niebieskie, zielone, pomarańczowe, czerwone smugi dymu, zlewają do rzek i jezior zabójczą truciznę odpadów przemysłowych. A ile w republice jest elektrowni atomowych? Nie liczono ich, dopóki nie wydarzyła się katastrofa czarnobylska. Teraz zaczęto liczyć, ale już za późno, by coś zmienić. A spróbuj jeszcze zmieniać: rozbijesz się o głuchą ścianę czerstwości i obojętności „żelbetonowych decydentów ludzkich losów”. A co mówić o naszym Donbasie?! Nic nie trzeba mówić: i widać, i jasno, i zrozumiałe wszystko bez słów. A co mówić o języku ukraińskim?! Można by i nie mówić, ale — trzeba! Dzisiaj, teraz, bo jutro będzie już za późno: język może zniknąć, jak już zniknęło niemało języków światowych, jak zniknęły języki Indian Ameryki Północnej, języki gaelickie Wysp Brytyjskich. Powiecie, że przesadzam, zagęszczam barwy? Powiecie, że to Zakończenie na str. 2 UŚWIĘCONY RODZINNĄ MODLITWĄ DUSZA WIELKIEGO NARODU
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF en Wikimedia Commons ↗ · Traducción automática
