Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Taras HUNCHAK: „TEN MATERIAŁ HISTORYCZNY MOŻE POSŁUŻYĆ JAKO WAŻNE ŹRÓDŁO ODTWORZENIA PRZESZŁOŚCI UKRAINY”

Слово Просвіти, №03 за 2002 рік

„Tysiąc lat ukraińskiej myśli społeczno-politycznej” — wybitny projekt uczonego i mecenasa z Ameryki Tarasa Hunchaka, zrealizowany przez wydawnictwo „Dnipro” — jeszcze niejedną dekadę będzie żywił twórczą myśl naszego społeczeństwa. O źródłach powstania zamysłu oraz trudnościach, które towarzyszyły jego realizacji, nasz korespondent rozmawiał z Tarasem Hryhorowyczem. — Wielce Szanowny Panie! Wydawnictwo „Dnipro” prezentuje dziś realizację Pańskiego wspaniałego projektu — po raz pierwszy ukraiński czytelnik ma możliwość przeglądać unikalne materiały i dokumenty, zebrane w 14 księgach 9-tomowego wydania „Tysiąc lat ukraińskiej myśli społeczno-politycznej”, które wcześniej były niedostępne nawet dla specjalistów. Proszę opowiedzieć, jeśli łaska, jak powstała idea zebrania i wydania we współczesnym języku ukraińskim materiału tak rozproszonego w czasie i przestrzeni? Przecież znaczna jego część do dziś stanowi rarytasy, mało dostępne na Ukrainie? — Idea wydania, które umożliwiłoby dostęp Ukraińców do ważnych zabytków historycznych, dokumentów, listów, pisanych w różnych językach i w różnym czasie, narodziła się dawno. Wykładając historię powszechną na Uniwersytecie Rutgersa i pracując jednocześnie nad badaniem problematycznych kwestii z historii Ukrainy XX wieku, poczułem nieodpartą potrzebę zaprezentowania światu historii Ukrainy jako nieodłącznej części historii światowej, dotarcia do najszerszych kręgów całego świata ze światopoglądem społeczno-politycznym Ukraińców różnych epok historycznych. Jeszcze na początku lat 80. XX wieku wraz z R. Solczanykiem przygotowaliśmy do druku trzytomowe wydanie „Ukraińska myśl społeczno-polityczna w XX w. Dokumenty i materiały” (Suczasnist, 1983). W tamtym czasie nie było takiego wydania dokumentów, które odzwierciedlałoby różne etapy rozwoju narodu ukraińskiego, gdyż przez długi czas nie istniała konkretna polityka naukowa. Kontynuowaliśmy i rozwinęliśmy tradycję naukową B. Krawciwa, założoną przez jego zbiór „Dowód praw Ukrainy. Dokumenty i materiały do historii ukraińskiej myśli politycznej” (Nowy Jork, 1964), a także tradycję serii „Biblioteka Ukraińskiego Podziemnika”, która była poświęcona zmaganiom wyzwoleńczym OUN, UPA, UNWR i ABN (1955–1957), wydajemy wielotomowy „Kronikę UPA”. Lecz wraz z ogłoszeniem niepodległości Ukrainy studia naukowe nad historią narodową, oczywiście, zaktywizowały się i pogłębiły. Przecież znacznie bardziej dostępne stały się liczne dokumenty, fakty, badania, które znajdowały się wcześniej za nieprzeniknioną „żelazną kurtyną”. W konsekwencji doszedłem do wniosku, że nadszedł czas przygotować znacznie pełniejsze wydanie, które przedstawiłoby całą tysiącletnią historię kształtowania i rozwoju naszej Ukrainy. W ten oto sposób przez wiele lat mojej pracy badawczej kształtowała się ideologia naukowa i koncepcja wydania „Tysiąc lat ukraińskiej myśli społeczno-politycznej”. — Kto zatem pomógł Panu zrealizować tę ideę? Komu chciałby Pan złożyć przy okazji podziękowania jako redaktor naukowy unikalnego wydania? — Chcę przede wszystkim podkreślić, że nasze wydanie pomieściło niemało dokumentów, które po raz pierwszy pojawiają się w języku ukraińskim. Większość włączonych materiałów to tłumaczenia z łaciny, polskiego, rosyjskiego, niemieckiego i francuskiego. Zatem bez ścisłej koordynacji wysiłków badaczy nie sposób było liczyć na sukces. Właśnie dlatego miło mi oświadczyć, że realizacja tego projektu stała się możliwa dzięki ścisłej współpracy ukraińskich uczonych i badaczy, a trzy wspomniane tomy „Ukraińskiej myśli społeczno-politycznej w XX w.” stały się jego częścią składową. Zaznaczę przy okazji, że w ramach ogólnej koncepcji wydania każdy z redaktorów skorzystał z prawa formowania swoich tomów zgodnie z własną wizją opracowania dokumentów i materiałów. Jako jego redaktor naukowy i przewodniczący kolegium redakcyjnego, wyrażam szczere podziękowania redaktorom tomów i członkom kolegium redakcyjnego: Wałerijowi Szewczukowi, Romanowi Solczanykowi, Jurijowi Szapowałowi, Wołodymyrowi Łytwynowowi, Wasylowi Jaremence, a szczególnie redaktorce i sekretarzowi naukowemu Oksanie Slipuszko. — Czy uważa Pan, że udało się ominąć wszystkie „podwodne rafy” na tej wyczerpującej drodze do czytelnika? — Osądzi to tylko czytelnik. Ja ze swojej strony zaznaczę jedynie, że popularne powiedzenie „niech dokumenty przemawiają same za siebie…” jest niewystarczające, ponieważ dokumenty bez ludzkiej oceny, bez odpowiedniego uporządkowania pozostają tylko pojedynczymi kamykami, z których jeszcze trzeba tworzyć mozaikę życia przeszłości. Nie na darmo jeszcze 70 lat temu wybitny amerykański historyk C. Becker dowodził, że każdy historyk znajduje się w niewoli swojej epoki i przez to nie jest zdolny prawdziwie odtworzyć wydarzeń historycznych. Jego zdaniem, prawda historyczna bywa tylko względna i różni się w zależności od czasu, przestrzeni, obserwatora, a nawet analityka tej czy innej epoki… Zresztą o tym aspekcie szczegółowo mówię we wstępie do naszego wydania. — Będziemy mieć nadzieję, że współcześni nie omieszkają oddać mu należne… Lecz można nie wątpić, że „Tysiąc lat ukraińskiej myśli społeczno-politycznej” stanie się jedną z podstaw narodowej myśli kulturologicznej, określając jej duchową amplitudę na długie lata. — Właściwie poświęciliśmy naszą pracę 10. rocznicy niepodległości Ukrainy, torując ścieżkę kulturowemu rozwojowi narodu. Lecz wnikając w problemy kulturotwórcze, można twierdzić, że kultura jako całość dziedzictwa narodowego to nie wyłącznie zjawisko historyczne, które już się dokonało. Przeciwnie, jest to raczej proces dialektyczny lub dynamiczny, który znajduje się w nieustannym stanie tworzenia. Właśnie dlatego historia nie może być „zamrożona” w czasie i pozostać niezmienną dla wszystkich pokoleń badaczy. Rozważywszy, choć dość pobieżnie, wielowymiarowość, dynamikę człowieka i społeczeństwa w ich dialektycznych relacjach, wraz z pewnym twórczym przemyśleniem historii jako fenomenu, miło mi zaproponować — w imieniu wszystkich redaktorów — ten dość znaczny zbiór materiału historycznego, który może posłużyć jako ważne źródło odtworzenia przeszłości Ukrainy. Historia nasza, jak i każdego narodu, to niewyczerpana studnia, i dlatego krótkiej drogi do jej poznania prawdopodobnie nie ma. Lecz obecnie przed ukraińskim czytelnikiem po raz pierwszy w takiej objętości staje życiorys narodowych, intelektualnych i duchowych poszukiwań oraz zmagań w różnych czasach i epokach — właśnie tego pragnęło kolegium redakcyjne naszego wydania. — Dziękuję!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn