Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kateryna WASYLENKO: „ABY WIOSNA W SERCU KWITŁA...”

Слово Просвіти, №03 за 2002 рік

MIESIĄCZNIK Rubrykę prowadzi Wasyl Skuratiwski 17 stycznia — Objawienie Pańskie, czyli wieczór babski. Kropi się chaty święconą wodą. Na Zakarpaciu kobiety na święconej wodzie zarabiały mąkę i robiły nią krzyże na drzwiach i ościeżach, aby „upiry i wszelaka nieczysta siła nie miały wpływu”. A dziewczęta zbierały bukowe drzazgi na podwórzu, przymawiając: — Same bukowe, same bukowe! — To po to, aby dobrze zbierały się grzyby. 18 stycznia — Głodna kutia, głodny wigilijny wieczór. Przygotowują trzecią (i ostatnią) kutię świąt bożonarodzeniowo-noworocznych. Nazywa się ona „głodną” od tego, że od tego czasu i do następnego dnia, dopóki nie poświęcą wody w rzece, ludzie pościli, czyli nie jedli. Właściwie był to ostatni dzień kolędowania. Zazwyczaj w głodny wigilijny wieczór „wodzono Melankę” dziewczęta, choć w niektórych regionach czynili to i kawalerowie. Na przeważającym terytorium Ukrainy główne obrzędy kończyły się po Wasylach. Z głodną kutią związane są ciekawe obrzędy „zaklinania mrozu”. Przecież chrzcielne chłody były w dawnych czasach najsilniejsze. Zanim usiadł do wieczerzy, gospodarz brał łyżkę kutii, podchodził do okna (czasem uchylał lufcik) i trzykrotnie mówił: — Mrozie, mrozie, chodź do nas kutię jeść! Po pauzie znów zwracał się: — Nie idziesz? To nie idź ani na żyto, ani na pszenicę, ani na wszelkie zboże! 19 stycznia — Chrzest Pański, Wodoszcze, Jordan. To trzecie, największe i zamykające święto cyklu bożonarodzeniowo-noworocznego. Z nim wiążą chrzest Chrystusa w Jordanie. Dlatego we wszystkich wsiach, gdzie były cerkwie, święcono wodę. Rano mężczyźni szli do rzeki lub stawu, wycinali z lodu krzyż („jordana”), stawiali go obok przerębla i oblewali czerwonym kwasem buraczanym. Przed obiadem ksiądz, wypowiedziawszy modlitwę, święcił wodę, zanurzając w niej srebrny krzyż. Po tym wypuszczano w powietrze kilka par gołębi i wszczynano głośną strzelaninę ślepymi nabojami. 20 stycznia — Jana Chrzciciela, Poprzednika. W ten dzień wynoszono z chaty chleb i sól, które leżały na pokuciu od bogatej kutii, i połamawszy na kawałeczki, karmiono zwierzęta. To samo robiono i z sianem. Od Jana Chrzciciela kobietom pozwalano szyć i prząść. Nie przypadkiem mówi się: „Po Janie Poprzedniku kto nie robi, tego biją w plecy” czy „Przyszedł Jan Poprzednik i zabrał święta na plecy”. 21 stycznia — Afanasa, Pół-Jana, Dzień Bożonarodzeniowy. Świętują przeważnie kobiety, bo mówią, że „Pół-Jana płucze łyżki”. Ten dzień zbiega się z Bożym Narodzeniem, a dlatego jeszcze nazywa się „odprawianiem” lub „przeganianiem świąt”. Właściwie w Dzień Bożonarodzeniowy całkowicie kończą się wszystkie święta cyklu zimowego. 23 stycznia — Markiana. Nazywano go jeszcze „Hrycem-wzywaczem lata” — „Jaki dzień — takie i lato. Szron na stogach — na mokry rok”. 25 stycznia — Tatiany. Jeśli wyjrzy słońce, to wcześnie przylecą ptaki z wyryju, a kiedy śnieżnie, to będzie padać po lecie. 28 stycznia — Oddanie, Widzenie. Uważają, że w ten dzień czarownice dają „danie”. W ludzie krąży mnóstwo wierzeń o tym, że niektórzy ludzie mogą każdego przyczarować do siebie, nasłać różne choroby itp. 31 stycznia — Afanasa. Przeważnie ten dzień bywa zimny, a dlatego mówiono: Z Panasowymi mrozami żarty marne. Na Afanasa-łominosa chroń nosa. Nowy rok — do wiosny odliczanie. Na Nowy rok przybyło dnia na zajęczy skok. Słońce błyszczy, a mróz trzeszczy. Założyciel Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Program piosenkarki Kateryny Wasylenko nazywał się otwarcie i jednoznacznie: „Jestem Ukrainką”. Narodowy Cyrk Ukrainy, gdzie rok temu odbył się jej koncert-benefis, był przepełniony — witać ulubioną piosenkarkę przyszli przyjaciele i rodacy, gorący zwolennicy jej talentu. Widzowie zachwyconymi oklaskami witali każdą wykonaną piosenkę: „Jestem Ukrainką”, „Chabrowe pole”, „Przyjeżdżajcie częściej do domu”, „Przekwita słonecznik za wsią”, „Przelatywały gęsi”, „Noc poślubna”, „Chytra ja”, „Moja Ukraina”... Wiele razy słyszałem piosenki Kateryny Wasylenko w radiu. Zwróciłem uwagę na czysty, przenikliwy głos piosenkarki. Ale nie wiedziałem, że ona jest jeszcze wielostronną osobowością twórczą — pisze piosenki, bajki i opowiadania, śmiesznostki i humoreski, laureatka wielu konkursów i festiwali, piosenkarskich wernisaży. Jej piosenki „Do jesionu-przystojniaka”, „Czarowne imię”, „Primadonna”, „Szumi burza”, „Pożycz szczęścia”, „Morze” chętnie wykonują znani ukraińscy piosenkarze. Wyszły dwie jej kasety audio „Chusteczka-chustka” oraz „Noc poślubna”, o piosenkarce stworzono muzyczny film telewizyjny „I rozkwitła dusza moja w pieśniach”, zagrała K. Wasylenko w filmie fabularnym „Kryjówka przy czerwonych kamieniach”. I oto niedawno spotkałem się z Zasłużoną Artystką Ukrainy Kateryną Wasylenko, pogratulowałem przyznania honorowego tytułu, a przy okazji poprosiłem piosenkarkę o wywiad dla czytelników gazety „Słowo Proświty”. — Katiu, kiedy Pani po raz pierwszy zaśpiewała na scenie? Czym zapamiętał się ten występ? — Jeśli nie brać pod uwagę tej okoliczności, że tańczyłam i śpiewałam na szkolnych koncertach w swojej rodzinnej wsi Szewczenkowe, — to zapamiętała się scena jednostki wojskowej lotników w centrum rejonowym. Byli oni patronami Przyłuckiej szkoły pedagogicznej im. Iwana Franki, gdzie wtedy się uczyłam. Tak więc — śpiewam jakoś na koncercie w jednostce wojskowej swoją ulubioną piosenkę „Oj nie świeć, miesiączku”. Śpiewam już czwarty raz — bardzo podobała się ona lotnikom. I nagle jeden wojskowy zrywa się ze swojego miejsca, lekko wskakuje na scenę, podchwytuje mnie na silne ręce i stoi. Stoi minutę, dwie, trzy... Widzielibyście, co działo się na sali: początkowo była martwa cisza, a potem — szum, gwar, skandowanie widzów „gorzko, gorzko!..” A jakie legendy zaczęły wtedy krążyć po mieście! Bardzo już przystojny lotnik był, i mundur wojskowy wspaniały, do twarzy mu, jedna czapka czego była tylko warta! Wszystkim tak i chciało się, żebyśmy z nim wzięli ślub... — I coż? — Ta, młoda Katia, marzyła nie o zamążpójściu — pragnęła uczyć się śpiewu... Po ukończeniu szkoły pedagogicznej zostałam pracować w Pryłukach, równolegle wstępując do studia teatralnego Kijowskiego Teatru Operetki. Nauka JUBILEUSZE ROKU Redaktor naczelny Lubow Hołota. Szef-redaktor Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribny, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk oraz Ołeh Besśkyj. BĄDŹMY ZNAJOMI! przychodziło mi bardzo łatwo. Kochałam ruch sceniczny, słowo sceniczne, szermierkę, wokal. Kiedy na jednym z egzaminów wykonywałam serenadę Schuberta, jakaś kobieta zajrzała do auli i poprosiła: „Pokażcie mi, proszę, tę dziewczynę, która przed chwilą tak pięknie śpiewała”. Lubiano mnie też za poczucie humoru. — Czy pozostała Pani pracować w teatrze po ukończeniu studium? — Tak. Trzy lata byłam zachwycona pracą w teatrze operetki: barwne kostiumy, tajemnicze postacie, klasyczne fryzury. Byłam pełna sił — kontynuowałam zajęcia z wokalu, mój głos brzmiał wspaniale. Lecz po propozycjach — dalekich od twórczych — głównego reżysera zrozumiałam, że życie to skomplikowana rzecz. Rozmowa ta wydawała się tragedią: nie chciało się opuszczać teatru, ale rola kochanki — nie dla mnie… Przeszłam pracować do Ukrkoncertu. Obecnie jestem, już dwunasty rok, solistką Stowarzyszenia Działaczy Sztuki Estradowej Ukrainy. Odnalazłam się w czymś innym, chociaż kocham operetkę. Z przyjemnością śpiewam piosenki estradowe, zachowując w nich ukraiński melos. Bo do ukraińskiej pieśni, którą po raz pierwszy nuciła kiedyś nad moją kołyską mama, odnoszę się szczególnie czule. Piszę piosenki sama. A kiedy wymyślę coś humorystycznego, od razu czytam mamie — ona tak szczerze się śmieje, a ja razem z nią. Ukazała się drukiem książeczka humoresek „Narodowe kodowanie”. A jeszcze — przygotowuję nowy program koncertowy, który będzie kontynuacją już uznanego i widzianego przez Państwa. — Pani Kateryno, jest Pani optymistką czy pesymistką? — I jednym, i drugim. Kiedy poryczę, a kiedy i popłaczę. Dla urozmaicenia (śmieje się — O. W.). Kiedy jest mi bardzo smutno, czytam „Kobziarza” Tarasa Szewczenki i przeżywam razem z autorem każde przeczytane słowo. Znajduję także ukojenie w wyszywaniu — moja mama pięknie wyszywała ukraińskie ręczniki. Kocham kwiaty, uważam je za boże stworzenia. Jednym słowem — żyję jak wszyscy, którym też nie jest lekko. Ale nie tracę zdolności dostrzegania piękna. Rozmawiał i fotografował Oлекса WASZCZENKO przygotował pierwszą maszynę parową do prasowania. 220 lat temu Anglik Watt zbudował silnik parowy. 210 lat temu Brytyjczyk Murdoch stworzył system gazowego oświetlenia ulic. 60 lat temu Włoch Enrico Fermi, pracując w USA, zbudował pierwszy reaktor jądrowy (nawiasem mówiąc, pod trybunami stadionu w Chicago). 40 lat temu (10.07.1962 r.) USA wyprowadziły na orbitę okołoziemską pierwszego satelitę telekomunikacyjnego „Telstar-1”. W tym samym roku, 14.12.1962 r., amerykańska sonda kosmiczna „Mariner-2” po raz pierwszy przekazała na Ziemię informacje z Wenus. 30 lat temu (14 — 25.02.1972 r.) automatyczny statek kosmiczny „Łuna-20” (ZSRR) ląduje na Księżycu i po przeprowadzeniu kilku eksperymentów oraz pobraniu próbek księżycowego gruntu wraca na Ziemię. Nie wszystkie z tych dat są „okrągłe”, jednak zawsze przyjemnie przypomnieć sobie, że SMACZNEGO! ludzkość nigdy nie stała w miejscu w swoich dążeniach, by odkryć, stworzyć, wynaleźć coś takiego, czego dotąd nie było. Homo sapiens zawsze myślał i wymyślał, i tylko w ten sposób popychał naprzód postęp w nauce i technice. Przy okazji warto przypomnieć, że pierwszy reaktor jądrowy układał sam E. Fermi i kilku jego kolegów. Przy czym układali ręcznie, z „cegieł” grafitu i uranu, wcześniej kładąc w centrum swojej, dość prymitywnej konstrukcji, kilka kadmowych prętów. Do dziś wycieczkowiczom demonstruje się okopcone ściany i ślady od wypieczonego grafitu pod trybunami stadionu, gdzie został wyłożony pierwszy na świecie kocioł atomowy i w nim po raz pierwszy otrzymano kontrolowaną reakcję jądrową. Nie zważając na „dziecinność” pierwszego reaktora, wybuch nie nastąpił dzięki dokładności obliczeń przeprowadzonych przez uczonych. Roman ZAPOLSKI Adres redakcji: 01001, Kijów-1, zaułek Muzealny, 8. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Indeks prenumeraty 30617. Zam. nr 3301203. Nakład 5000. Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nadesłanych rękopisów oraz fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn