Strona · s. 7strona oryginału ↗
Uczciwa analiza projektu ustawy w obronie rosyjskiego
Слово Просвіти, №04 за 2017 рік
Ołeksandr Mykołajowycz AWRAMENKO — docent Uniwersytetu Kijowskiego imienia Borysa Hrinczenki, laureat Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—1996” w nominacji „Język i literatura ukraińska”; Jurij Iwanowycz KOWBASENKO — profesor, kierownik katedry literatury światowej Uniwersytetu Kijowskiego imienia Borysa Hrinczenki, prezes Ukraińskiego Stowarzyszenia Wykładowców Literatury Obcej; Mychajło Kuzmowycz NAJENKO — doktor nauk filologicznych, profesor, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, laureat Nagrody imienia Tarasa Szewczenki; Żanna Wałentyniwna KLYMENKO — doktor nauk pedagogicznych, profesor katedry metodyki nauczania literatury światowej Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia M. P. Drahomanowa; Łesia Fedoriwna MIROSNYCZENKO — doktor nauk pedagogicznych, profesor katedry metodyki nauczania literatury światowej Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia M. P. Drahomanowa, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy; Ludmyła Petriwna JULDASZEWA — nauczycielka języka ukraińskiego, literatury i literatury obcej Liceum Ekonomiczno-Matematycznego w Talnem Rady Rejonowej w Talnem obwodu czerkaskiego, nauczyciel-metodyk, laureatka Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—2014” w nominacji „Literatura obca”, przewodnicząca Ogólnoukraińskiego Związku Nauczycieli-Polonistów; Wiktorija Heorhijiwna TURYANYTSYA — nauczycielka literatury obcej, dyrektor Gimnazjum w Swalawie obwodu zakarpackiego, nauczyciel-metodyk, laureatka Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—2014” w nominacji „Literatura obca”; Olha Ołeksandriwna HUZ — nauczycielka literatury obcej placówki komunalnej „Wyspecjalizowana ogólnokształcąca placówka oświatowa I–III stopnia nr 26 — przedszkole — dziecięce centrum młodzieżowe „Zorecwit” w Kropywnyckim obwodu kirowohradzkiego, laureatka Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—2004” w nominacji „Literatura obca”; Ołena Wiaczesławiwna PITERSKA — nauczycielka literatury obcej Białocerkiewskiej szkoły ogólnokształcącej nr 18 obwodu kijowskiego, nauczyciel-metodyk, dyplomantka Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—2014” w nominacji „Literatura obca”; Tamara Petriwna SEHEDA — nauczycielka literatury obcej Gimnazjum nr 117 imienia Łesi Ukrainki w Kijowie, nauczyciel-metodyk; Ołena Ołeksandriwna SEMENIUK — nauczycielka języka ukraińskiego, literatury i literatury obcej Gimnazjum Skandynawskiego w Kijowie, nauczyciel-metodyk, laureatka Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—2008” w nominacji „Literatura obca”. I jeszcze ponad 2000 podpisów nauczycieli, metodyków, naukowców, rodziców (Załącznik do Listu otwartego, lista stale się poszerza). Numer rejestracyjny listu w MON Ukrainy: S — 201/0 z dnia 19.01.2017 r. Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk
Społeczeństwo jest zmęczone upolitycznieniem kwestii językowej: projekt ustawy „O zapewnieniu wsparcia państwowego dla działań na rzecz rozwoju, popularyzacji i ochrony języka rosyjskiego oraz innych języków w Ukrainie”, wniesiony przez deputowanego ludowego Je. W. Bałyckiego, jest potępiany przez Ukraińców, ale praktycznie brak jest jakiejkolwiek analityki. Mówi się, że taka ustawa nie może zostać uchwalona. Jednak w parlamencie i wśród wpływowych osób mogą znajdować się jej lobbyści. Komponent lobbingowy projektu ustawy jest nie mniejszy niż językowy. Dlatego projekt zasługuje na bardzo wnikliwą analizę, aby zrozumieć realne zagrożenie dla społeczeństwa w przypadku jego uchwalenia przez Radę Najwyższą. Przytoczę tekst dwóch artykułów w całości. „Artykuł 1. Przyznać w latach 2017—2020 z Budżetu Państwowego Ukrainy coroczne wsparcie państwowe dla działań na rzecz rozwoju i popularyzacji języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w Ukrainie. Artykuł 2. Podstawą wsparcia państwowego dla działań na rzecz rozwoju i popularyzacji języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w Ukrainie jest zespół środków prawnych, ekonomicznych, społecznych, organizacyjnych i innych, skierowanych na realizację praw obywateli do swobodnego korzystania z języka ojczystego poprzez: tworzenie i zapewnienie funkcjonowania szkół, specjalnych klas, kursów, kółek i seminariów z nauki języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w Ukrainie, podnoszenie poziomu znajomości tych języków przez różne kategorie obywateli, w tym urzędników państwowych; tworzenie informatorów, słowników różnego typu i przeznaczenia, podręczników do języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych, ich wydawanie w masowych nakładach; przygotowanie i wydawanie akademickich zbiorów dzieł klasyków literatury ukraińskiej oraz folkloru ukraińskiego w języku rosyjskim i innych językach mniejszości narodowych; przygotowanie wydawnictw naukowo-informacyjnych w języku rosyjskim i innych językach mniejszości narodowych; kompletowanie zbiorów bibliotecznych literaturą rosyjskojęzyczną, literaturą w innych językach mniejszości narodowych; organizację regularnych audycji radiowych i telewizyjnych oraz publikacji popularnonaukowych o języku rosyjskim, innych językach mniejszości narodowych w środkach masowego przekazu; tworzenie warunków dla popularyzacji i wykorzystania języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych za pomocą współczesnej sztuki (teatr, kino, twórczość ludowa); obniżenie kosztów konsumpcyjnych produktów informacyjnych, drukowanych, poligraficznych, stworzonych z wykorzystaniem języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych, poprzez regulacje podatkowe, taryfowe, celne, udzielanie bezzwrotnej pomocy finansowej; realizację działań skierowanych na swobodny rozwój i wykorzystanie języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych w różnych sferach życia społecznego”. Ustawa obiecuje nie tylko pełne finansowanie budżetowe zachowania i rozwoju podstaw tożsamości mniejszości (języka) niezależnie od potrzeb i wniosków tych społeczności, a dodatkowo zapewnia finansowanie budżetowe popularyzacji języków mniejszości, czyli ich publicznego rozpowszechniania w sferze języka państwowego. To ostatnie nie należy do działań na rzecz zachowania tożsamości mniejszości i jest interesem państw pochodzenia tych mniejszości. W rezultacie państwowa „popularyzacja” języka rosyjskiego oszczędza wydzielone na ten cel środki budżetu Federacji Rosyjskiej i wspiera rywalizację języka rosyjskiego z językiem państwowym w użyciu publicznym. Środki na wykonanie tej ustawy określa się w budżecie osobną linią, a Rządowi nadaje się prawo zmuszania budżetów lokalnych również do wydzielania odpowiednich środków, niezależnie od potrzeb i decyzji władz lokalnych oraz wbrew idei decentralizacji. To nasuwa myśl, że ustawa będzie wykonywana „żelaznie” i od dnia podpisania. Oprócz tego przepisy końcowe zawierają ciekawy punkt: „Gabinetowi Ministrów Ukrainy w terminie miesięcznym od dnia wejścia w życie niniejszej Ustawy dostosować do niniejszej Ustawy swoje akty normatywno-prawne; zapewnić przegląd i uchylenie przez ministerstwa oraz inne centralne organy władzy wykonawczej przyjętych przez nie aktów normatywno-prawnych, które są sprzeczne z niniejszą Ustawą”. Oznacza to, że ustawie bezprawnie nadaje się status fundamentalny i zmieniona zostanie cała podustawowa baza regulacji stosowania języków w społeczeństwie. Jest to w pewnym sensie sprzeczne z Konstytucją, która reguluje przyjęcie jednolitej ustawy o porządku stosowania języków, z którą powinny być uzgadniane inne ustawy i akty podustawowe w sferze stosowania języków. W Ukrainie istnieje kilka grup narodowych, które z powodzeniem zapewniają własną tożsamość językową środkami społeczności, z pomocą ojczyzny i, oczywiście, budżetu ukraińskiego. Najbardziej udane grupy mniejszościowe to ludność rosyjskojęzyczna, mniejszości żydowska, rumuńska, węgierska. Tutaj zamiast „mniejszość rosyjska” poprawniej jest używać terminu „ludność rosyjskojęzyczna”, ponieważ w Ukrainie mniejszość rosyjską zidentyfikować jest bardzo trudno, gdyż wielu przedstawicieli innych mniejszości, a nawet niektórzy etniczni Ukraińcy, wolą przyjmować rosyjską tożsamość i język. To wielki problem, gdyż państwo nie może pomóc mniejszości narodowej zachować tożsamość językową, jeśli ta mniejszość swojej tożsamości zachować nie pragnie i asymiluje się w tak zwaną ludność rosyjskojęzyczną. Projekt Ustawy proponuje pełne finansowanie przez podatników zachowania i rozwoju tożsamości mniejszości narodowych, choć skorzystają na tym tylko te mniejszości, które obecnie mogą robić to samodzielnie i z pomocą państw pochodzenia. W ten sposób finansowy interes lobbingowy może dotyczyć właśnie udanych i dobrze finansowanych społeczności mniejszościowych. Któż odmówi okazji przerzucenia finansowania swoich własnych potrzeb na budżet ogólny? Interes lobbingowy państw sąsiednich również jest oczywisty — przerzucają one lwią część swoich wydatków na wspieranie diaspor i promowanie interesów w Ukrainie z ich wsparciem na biedny, wojenny budżet ukraiński. Na lobbingowy charakter projektu ustawy wskazuje również fakt, że w państwie już istnieje pełnowartościowy system wsparcia i finansowania działań mniejszości na rzecz zachowania tożsamości, które mniejszości narodowe pragną zrealizować, ale nie mają wystarczająco własnych zasobów. W żaden sposób w projekcie ustawy nie wspomniano o działaniach państwa na rzecz integracji mniejszości w społeczeństwie obywatelskim na gruncie publicznego stosowania języka państwowego i przyjęcia ukraińskich zasad kulturowo-humanitarnych państwowości. A od tego zależy komfortowe, samodzielne życie społeczności mniejszościowych oraz dobrobyt, spokój i bezpieczeństwo wszystkich obywateli Ukrainy. Wnioski: 1. Proponuje się całkowite przerzucenie finansowania projektów zachowania i rozwoju tożsamości na biedny budżet ukraiński, choć realnie zdecydowana większość mniejszości jest wspierana przez ojczyzny i ma jeszcze wystarczające do tego zasoby społeczności. Dotyczy to wszystkich przyszłych budżetów Ukrainy niezależnie od stanu gospodarki, gdyż Konstytucja nie pozwala na zmiany ustawodawstwa w kierunku pogorszenia przywilejów. 2. Pod marką państwowej popularyzacji tożsamości językowej mniejszości, językowi rosyjskiemu państwowo gwarantuje się pełnoprawne stosowanie publiczne, co jest sprzeczne z Konstytucją Ukrainy, która nadaje tylko językowi państwowemu niepodzielny priorytet stosowania publicznego. Tworzy to zalegalizowaną konkurencję języka państwowego i rosyjskiego, który i tak rozprzestrzenia się ponad potrzeby zachowania tożsamości mniejszości rosyjskiej. Wzmocni to istniejący proces zawężania stosowania języka państwowego i będzie stymulować asymilację mniejszości narodowych w ludność rosyjskojęzyczną. 3. Biorąc pod uwagę argumenty przytoczone w punkcie 2, zważając na to, że prognozowane zawężenie stosowania języka państwowego, który jest również językiem etnosu ukraińskiego, ustawa będzie skutkować ograniczeniem istniejącego zagrożonego stanu tożsamości etnosu ukraińskiego, który stanowi przeważającą liczbę ludności państwa. Skutkiem jest hamowanie procesów państwowotwórczych i słabość społeczeństwa ukraińskiego w osiąganiu należytego dobrobytu oraz gwarantowanego bezpieczeństwa. 4. Z uwzględnieniem punktów 1, 2, 3 uchwalenie projektu jako Ustawy jest sprzeczne z Konstytucją Ukrainy, komplikuje możliwości budżetu państwowego, tworzy dodatkową sytuację rywalizacji między dużymi lub wpływowymi mniejszościami a etnosem ukraińskim — przeważającą większością ludności, nie sprzyja asymilacji mniejszości w jednolite społeczeństwo ukraińskie i prowokuje konflikt społeczno-etniczny, który w warunkach agresji zewnętrznej i spadku dochodów ludności może mieć niszczycielskie skutki dla państwa. Uchwalenie tego projektu jako Ustawy ogólnie jest sprzeczne z interesami społeczeństwa ukraińskiego.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
