Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Paradoksalne jest to, że w 26. roku Niepodległej Ukraińskiej Republiki cała spuścizna Oleksy Tychego pozostaje niezwykle aktualna, zmieniły się tylko adresaci oficjalnych zwrotów.

Слово Просвіти, №04 за 2017 рік

...uporządkowanego materiału. Dla wygody użytkownika autor w swojej pracy podzielił cały leksykograficznie opracowany materiał na trzy rubryki: „Pokrucz, obce słowo, kalka, zapożyczone słowo” (por. np.: diament, ołtarz, ołtarz, niezdarnie, skład, antynomie), „słowa odpowiadające normom ukraińskiego języka literackiego, dialektyzmy, zapożyczenia” (odpowiednio: diamant, diament (narzędzie), diament; ołtarz, ołtarz; niezgrabnie, niedorzecznie, grubo, niezgrabnie; spiżarnia, gamazeja, spichlerz, sypaniec, szopa, skład; gadanina, łasy, bzdury, bałysy (toczyć, poprawiać itd.)) oraz „Słowo rosyjskie, do którego znaczenia dobierano pokrucze, obce słowa, kalki, zapożyczenia” (odpowiednio: diament, ołtarz, niezdarnie, skład, antynomie) (Tychy Oleksa. Słownik pokruczy językowych. — Donieck: Towarzystwo im. Oleksy Tychego, 2009, s. 9). Zazwyczaj do jednego pokrucza autor dobiera kilka ukraińskich odpowiedników, ukazując w ten sposób bogactwo przestrzeni rodzimego języka: kraska — farba, farbiarz, (liczba mnoga) barwy, kolory, rumieniec, kraska (s. 51), łabacz — gamazej, gamazeja, gamazin, magazej, magazeja, szpichlerz, podest, budka, szypka, szypczyna (s. 53) lub marannia — maźnięcie, brudzenie, ubrudzenie, plamienie, mazanie, chlapanie, bagrowanie, mazanina, bagranina (s. 58), mielkanie — migotanie, mrugnięcie, migotanie, błyskanie, majorzenie (s. 60); zamieć — zawierucha, zaśnieżenie, zamiatanie, zadymka, zawieja, zadymiarka, śnieżyca itd.) można spotkać także dziś w środkach masowego przekazu oraz w niektórych popularnonaukowych i podręcznikowych wydawnictwach, co świadczy o talencie Oleksy Tychego jako stylisty, leksykografa, purysty oraz jako zestawiacza materiału, potrafiącego dostrzec to, co nienormatywne, i odnaleźć w ogromnym leksykalnym, gramatycznym i stylistycznym zasobie języka ukraińskiego odpowiedniki pełne naturalnego brzmienia, o wysokiej sile związku z podobnymi im w przestrzeni językowej narodu. We Zasadach budowy Słownika autor podkreśla, że na początku podaje się słowo niezgodne z normami ukraińskiego języka literackiego: słowo zniekształcone — stulka, bomaga; kalka — dorosłiwat, wobrażało, obce słowa — bashkowity, lubopytstwo; zapożyczone słowa, które weszły do języka literackiego, — anulacja, bezbidno; następnie podaje się słowa odpowiadające normom ukraińskiego języka literackiego, a na końcu te słowa, na podstawie których, według trzytomowego słownika rosyjsko-ukraińskiego, dobierano słowa-pokrucze. Oleksa Tychy podkreśla praktyczne znaczenie proponowanej pracy: „Słownik nie jest pracą naukową, nie odkrywa niczego nowego i jest niemal w całości opracowany na podstawie trzytomowego Słownika rosyjsko-ukraińskiego AN URSR, wydawnictwa „Naukowa Dumka”, Kijów — 1970”. Nawet na zesłaniu O. Tychy nadal rozmyślał nad słownikiem, martwiąc się o otrzymanie kolejnego tomu „Słownika języka ukraińskiego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn