Strona · s. 9strona oryginału ↗
I MAJDAN W NASZYCH DUSZACH
Слово Просвіти, №05 за 2005 рік
STANOWISKO. Nie jestem politykiem i w żadnym wypadku nie pretenduję do jasnej, a tym bardziej bezapelacyjnej analizy i prognozy sytuacji. To rozważania na głos osoby przejętej losem Ukrainy, organicznie „wmontowanej” w ukraińską kulturę, osoby z pewnym życiowym i moralnym doświadczeniem. Nie należę do „cielęcych” optymistów — raczej przeciwnie, mam odporność na „pokorny entuzjazm tłumu” (Hercen), jednak nie mogę nie zauważyć pokrzepiających zmian w świadomości społecznej, które można zakwalifikować jako narodziny społeczeństwa obywatelskiego. Słowa klucze: „wiem”, „pora”, „ode mnie zależy”… Odejście od zbawiennego „moja chata z kraja”. Niech nawet nie burzą się ostatecznie, ale podmywane są stereotypy: „rosjęzyczni”, „wschodniacy”, ale z Juszczenką; niby uszczęśliwieni przez Janukowycza, ale niekupieni emeryci; apolityczni literaci i muzycy, którzy wychodzą ze swojej „wieży z kości słoniowej”. Dlatego że „pora”… Coraz rzadziej brzmi pojęcie „niezaangażowania”, tak modne w środowisku młodej twórczej inteligencji w pierwszych latach niepodległości, kiedy wydawało się, że już, wreszcie, można żyć w normalnych ludzkich wymiarach, nie wywalczając ich codziennie. Przecież „nieuczestnictwo” w większości mimowolnie obracało się w „uczestnictwo”, tylko z innym znakiem. Nie mamy luksusu stania ponad pojedynkiem, taki, być może, jest nasz ukraiński los — „ogrzewa nas ogień od samospalenia”, jak mawiał Stus. W społeczeństwie coraz wyraźniej zarysowują się zmiany strukturalne, wyraźniejsza staje się polaryzacja. W postaciach dwóch kandydatów spersonifikowały się dwa kierunki rozwoju, dwa modele cywilizacyjne — społeczno-ekonomiczne, kulturowo-narodowe, moralno-psychologiczne. Z jednej strony, kontynuacja i uwiecznienie w różnych wymiarach naszego postsowieckiego, postkolonialnego statusu. Jak prognozował uszczypliwy Sasza Irwaneć, „za takimi idąc ludźmi, przez Mongolię i Koreę do Europy dojdziemy my…” Z drugiej — organiczne, świadome pielęgnowanie siebie w Europie i Europy w sobie. Dążenie do wyodrębnienia siebie, wyciągnięcia siebie za włosy z tego skorumpowanego kryminalno-popowego społeczeństwa, w którym żyjemy. Takie rozumienie, takie pobudki — są realne. …Ten tekst napisał się na kilka dni przed wybuchem Pomarańczowej rewolucji. I oto w nasze życie wtargnął Majdan. Na Majdanie w centrum Kijowa „rewolucja idzie”. Przed nami nie „tłuszcza”, nie „tłum”, nie „ulica”, jak lubił wyrażać się Kuczma, a naród. W ostatnim czasie jakoś unikałam bezpośredniego odwoływania się do tego pojęcia, w znacznej mierze zdewaluowanego i zdyskredytowanego demagogicznymi nadużyciami: „naród” nierzadko brzmiał jak pseudonim „władzy” i bezduchowej, tak i co do przepaści między pokoleniami. Wszystko okazało się nie tak. Ofiarność — i rozwaga, trzeźwość (nie tylko w przenośnym, ale i w bezpośrednim znaczeniu) oraz entuzjazm, nie tylko zdolność do odpowiedzi na wezwanie, ale i nastawienie na konkretne działanie. Z jaką czułością karmiły te „dzieci” z przeziębionymi głosami jabłkami i pierożkami starsze kijowianki, z, wydawałoby się, zupełnie nieuprzedzonych warstw. Moja swatowa, niemłoda osoba, mimo złamanej ręki, codziennie chodziła na Majdan, jak do pracy, i nosiła tym dzieciom wszystko, co, jako osoba oszczędna, zachowywała na czarną godzinę — jeszcze całkiem dobre futro, ciepłą czapkę, koc… Wszystko to trzeba było w i d z i e ć! I gdyby rosyjskie kanały telewizyjne nie ograniczały się do pokazywania wywiadów z wyselekcjonowanymi deputowanymi, niebiesko-białych wieców i blokowania Administracji Prezydenta, a pokazały choć na chwilę panoramę Majdanu, zatrzymując obiektyw na przepaści i wrogości między rosyjsko- a ukraińskojęzycznymi. Z ust tak zwanych rosyjskojęzycznych z pomarańczową symboliką nasłuchałam się przez te dni tyle słów miłości do Ukrainy! Zawsze wiedziałam, że nie należy śpieszyć się z kategorycznym wykluczaniem z kategorii Ukraińców wszystkich ludzi, którzy przyzwyczaili się posługiwać w życiu codziennym językiem rosyjskim. A w te dni została wypowiedziana i uświadomiona bardzo ważna teza, która jest mi bliska: w takiej Ukrainie — prawdziwej, ciepłej, normalnej — c h c e s i ę przejść na język ukraiński tym, którzy go znają, i nauczyć się go tym, którzy nie znają. To nie przymus, nie koniunktura, a wewnętrzny impuls. Trzecie. Na oczach burzy się wyobrażenie o „wiecznie embrionalnej”, według słów Stusa, Ukrainie, która demonstruje potężne i piękne porywy, wieczny syndrom Feniksa — samoodrodzenie (i dlatego jest niezniszczalna!) i jednocześnie niezdolność do „spokojnej” codziennej samorealizacji w konkretnym państwowym bycie. Zdjęcie Anny Oborskiej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
