Strona · s. 2strona oryginału ↗
DROGA DO EUROPY
Слово Просвіти, №05 за 2005 рік
PERSPEKTYWY Pomarańczowa rewolucja otworzyła przed światem narodziny nowego demokratycznego państwa, nowego narodu na wschodzie Europy. Już sam fakt, że wydarzenia w naszym kraju w ciągu kilku ostatnich miesięcy znajdowały się w epicentrum głównych światowych firm informacyjnych, dał Juszczence bezgraniczny potencjał do popularyzacji Ukrainy, do rozszerzenia jej rynku eksportowego i przyciągnięcia potężnych inwestycji zagranicznych w ukraińską gospodarkę. Na ile uda się Juszczence z nowym zespołem rządowym wykorzystać ten potencjał, zobaczymy już we wrześniu 2005 roku, kiedy w związku z reformą konstytucyjną możliwy jest nowy podział uprawnień władzy. Europejskie tournée prezydenta Wiktora Juszczenki, które rozpoczęło się zaraz po jego wizycie 24 stycznia w Moskwie, trwało pięć dni i stało się prezentacją nie tylko nowej władzy na Ukrainie, ale także, w pewnym stopniu, deklaracją nowej Ukrainy — z kategorycznymi zamiarami wstąpienia w jak najkrótszym czasie do Unii Europejskiej. Nowe oblicze ukraińskiej władzy w Europie, w szczególności w strasburskim Pałacu Europy, przyjęto nadzwyczaj przychylnie. Dotychczas, jak pamiętamy, najwyższych przedstawicieli Ukrainy europejska elita w osobach przywódców państw i instytucji międzyrządowych przyjmowała podkreślenie chłodno i krytycznie, oskarżając o hamowanie demokratyzacji kraju, o korupcję, o naciski na media itp. Przewidywalność i prostota Juszczenki, jego proeuropejskość oraz obietnice radykalnej zmiany systemu władzy na Ukrainie, uczynienia gospodarki przejrzystą i atrakcyjną inwestycyjnie, stopniowo zmieniają stosunek Europejczyków do tego państwa, które dotąd pozostawało dla nich częścią Rosji, niemal zamkniętą strefą. Chociaż niektóre koła polityczne na Ukrainie negatywnie oceniły fakt, że swoją pierwszą wizytę roboczą Juszczenko złożył w Moskwie, właśnie ta wizyta stała się dla Europy czynnikiem uspokajającym. Przecież kłócić się z powodu Ukrainy z Rosją (byliśmy dotąd najważniejszą sferą wpływów tej ostatniej) dzisiaj nie zaryzykuje wielu przywódców państw zachodnich, a kierownictwo Rosji, jak wiadomo, najmniej chciało widzieć prezydentem Ukrainy Wiktora Juszczenkę, nie bezpodstawnie obawiając się jego działań w kwestii wstąpienia Ukrainy do NATO i UE. Po wizycie Juszczenki w Moskwie stało się jasne, że jest on gotowy na pewne kompromisy w imię zachowania stabilnych stosunków z Rosją: dopuszcza pewien format Jednolitej Przestrzeni Gospodarczej, w najbliższym czasie nie będzie rewidował rewersyjnego wykorzystania ropociągu „Odessa—Brody” itp. Takie swoiste „pojednanie” zamiast możliwej konfrontacji Juszczenki z Putinem ucieszyło zarówno Europę, jak i USA. Psychologicznie dla wielu czołowych urzędników, z którymi spotykał się Juszczenko w Strasburgu, Polsce i Szwajcarii (w Davos), złagodziło to kompleks strachu przed Rosją, spadkobierczynią nadimperium. Mimo to wystąpienie Wiktora Juszczenki 25 stycznia na sesji parlamentarnej Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy zawierało wiele programowych momentów nowej polityki państwowej Ukrainy. Przede wszystkim Wiktor Andrijowycz podziękował ZPRE za konstruktywną krytykę działań ukraińskiej władzy w poprzednich latach, co stymulowało demokratyzację Ukrainy. Po drugie, przypomniał udział przedstawicieli zgromadzenia w kontroli przebiegu wyborów prezydenckich na Ukrainie. Prezydent Ukrainy oświadczył, że uważa za swój moralny obowiązek maksymalne wspieranie śledztwa w sprawie G. Gongadzego i innych głośnych spraw, które dotyczą aktów przemocy wobec dziennikarzy, oraz pociągnięcie winnych do odpowiedzialności. Na pytanie delegatów ZPRE o przewlekanie śledztwa w sprawie zabójstwa G. Gongadzego Juszczenko odpowiedział, że będzie wymagał, aby zakończyło się ono do kwietnia 2005 roku. Główne wartości Europy — wolności i prawa człowieka — od dzisiaj stały się głównymi wartościami programu państwowego na Ukrainie. Istnieje jasny plan przekształceń na następne 5 lat, w którego podstawie leży „realizacja strategicznego celu polityki zagranicznej — członkostwa w Unii Europejskiej”. To prosta i zrozumiała formuła dobrobytu i bezpieczeństwa Ukraińców, podsumował Juszczenko. Ponadto powitał on zamiar UE opracowania nowej strategii stosunków z Ukrainą, wyrażając przekonanie, że ta strategia powinna przewidywać perspektywę członkostwa Ukrainy w UE. „Już w najbliższym czasie liczymy na uzyskanie statusu kraju o gospodarce rynkowej, a do końca 2005 roku przyłączyć się do WTO i zawrzeć z Unią Europejską Umowę o utworzeniu strefy wolnego handlu” — nakreślił perspektywy Juszczenko. Wyraził również życzenie uproszczenia reżimu wizowego między Ukrainą a państwami Unii Europejskiej, obiecując, że wraz z poprawą życia na Ukrainie fala migracji zarobkowej ukraińskich obywateli do krajów Zachodu zawróci, i będą oni jeździć do Europy na wypoczynek, naukę, wymianę doświadczeń. „Inicjatywa »Europa — przestrzeń bezwizowa dla krajów członkowskich Rady Europy« stanie się najbardziej przekonującym humanistycznym dowodem żywotności procesów jednoczeniowych na kontynencie” — apelował do europarlamentarzystów prezydent Ukrainy. Były też osobiste zobowiązania Wiktora Juszczenki wobec Europejczyków. Tak, na konferencji prasowej w Strasburgu obiecał nauczyć się języka angielskiego w ciągu 2005 roku, dodając, że jest dość zdolnym uczniem. Oprócz tego Wiktor Andrijowycz zaznaczył, że plan działań Ukraina—UE w 2007 roku powinien zakończyć się konkretnymi zobowiązaniami dotyczącymi stowarzyszonego członkostwa Ukrainy w UE. Z drugiej strony, kiedy pan Juszczenko z żoną przebywali w Polsce na forum z okazji 60. rocznicy wyzwolenia hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, więźniem którego był ojciec Wiktora Andrijowycza, przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Durão Barroso oświadczył, że „perspektywy nowych przyjęć do Unii Europejskiej obecnie nie istnieją”. Ta wypowiedź wybrzmiała w przeddzień zaplanowanej krótkoterminowej wizyty Juszczenki w
Bruksela, która jednak z powodu śnieżycy została przełożona na drugą połowę lutego. Przewodniczący Komisji Europejskiej oświadczył, że Ukraina i program jej Prezydenta są wszechstronnie wspierane, w szczególności w kwestii przystąpienia do Światowej Organizacji Handlu, jednocześnie Ukraina musi przeprowadzić wiele reform gospodarczych i politycznych… Sceptycyzm wobec przystąpienia Ukrainy do UE w najbliższym czasie, jak również wobec możliwości uproszczenia reżimu wizowego dla obywateli Ukrainy, wyraził dla radia “Deutsche Welle” także kanclerz Niemiec Gerhard Schröder, wspominając parlamentarną komisję śledczą, która bada nadużycia przy wydawaniu wiz w Kijowie. W ten sposób szybki zryw Ukrainy do Unii Europejskiej w pewnym stopniu przestraszył stabilną, konserwatywną Europę. Warto przypomnieć, że oprócz Niemiec, wśród krajów europejskich, które dość “ostrożnie” odnoszą się do gwałtownych euroaspiracji Ukrainy, jest tradycyjnie prorosyjska Francja i wreszcie większość krajów UE. Jedynymi, którzy otwarcie i wytrwale zalecają przyjęcie Ukrainy do UE, pozostają Polska, w mniejszym stopniu — Węgry, okresowo — państwa bałtyckie. Czyli większość specjalistów i analityków prognozuje, że do UE w najbliższym czasie przystąpią, jak przewidywano, Bułgaria i Rumunia (w 2007 roku), oraz będą prowadzone negocjacje z Chorwacją i Turcją. Jeśli chodzi o Ukrainę, to prognozuje się jej realne możliwości przystąpienia do UE najwcześniej za 10—15 lat. Potwierdza to również niedawno opublikowana tak zwana “nowa strategia stosunków Ukraina—UE”, która, według komentarzy ukraińskich ekspertów, tylko w dwóch punktach zawiera realne, choć nieznaczne, pozytywne zmiany. Tymczasem Wiktor Juszczenko miał wiele spotkań także w Polsce. Z Prezydentem Polski Aleksandrem Kwaśniewskim omówili zarówno aktywizację współpracy handlowo-gospodarczej między krajami, jak i sytuację wokół prywatyzacji polskiego kombinatu metalurgicznego “Huta Częstochowa”, do którego pretendowała firma “Przemysłowy Związek Donbasu” (Juszczenko poparł stanowisko “PZD”). Mowa była także o poszukiwaniu możliwości bezpośredniego wykorzystania ropociągu “Odessa—Brody”, o zakończeniu roku Polski na Ukrainie i ogłoszeniu roku Ukrainy w Polsce… Ostatnim punktem był Davos w Szwajcarii, który raz w roku, jak to mówią, staje się centrum świata dzięki Światowemu Forum Ekonomicznemu. Juszczenko spotkał się tu z elitą polityczną i biznesową, rozmawiał z kanclerzem federalnym Niemiec Gerhardem Schröderem, prezesem EBOR Jeanem Lemierre’em, premierem Republiki Tureckiej Recepem Erdoğanem, byłym prezydentem USA Billem Clintonem, dyrektorem generalnym Światowej Organizacji Handlu Supachai Panitchpakdi, przewodniczącym rady dyrektorów firmy “Microsoft” Billem Gatesem… Film dokumentalny o Pomarańczowej rewolucji, jak i samo przemówienie Wiktora Juszczenki, wywarły jednak wrażenie na światowej elicie. “Reprezentuję jeden z największych krajów Europy. Na Ukrainie znajduje się jej geograficzne centrum, Ukraińcy to jeden z najbardziej wykształconych narodów na świecie. Mamy wszystko, aby stanąć w jednym rzędzie z liderami współczesnego globalnego świata. Mój kraj długo był mądrym i silnym, ale śpiącym słoniem. Dziś się budzi. Demokracja otwiera drogę do realizacji jego potencjału. Jestem przekonany, że na Ukrainie dziś formuje się najnowocześniejszy rynek europejski,” — natchnienie i bardzo optymistycznie mówił Juszczenko. A dalej wyłożył konkretne najważniejsze kroki w kierunku rozwoju gospodarki Ukrainy i zaproponował aktywne inwestowanie w nią. Na spotkaniu z szefem WTO Juszczenko wyraził pewność, że do listopada 2005 roku Ukraina będzie gotowa przystąpić do tej organizacji. Po spotkaniu z dziesiątkami czołowych biznesmenów w Davos Juszczenko oświadczył dziennikarzom, że w 2005 roku w Kijowie będzie miał miejsce “swego rodzaju mały Davos”, czyli spotkanie wszystkich potencjalnych inwestorów zainteresowanych pracą na Ukrainie. Prezydent Ukrainy obiecał, że w kijowskim forum wezmą także udział przedstawiciele ukraińskiego rządu, struktur siłowych i organów władzy lokalnej. Ołeksandr SOŁONEC Zdjęcie ze strony: www.yuschenko.com.ua SPOŁECZEŃSTWO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
