Strona · s. 12strona oryginału ↗
IKONA RODZIMEGO KRAJU
Слово Просвіти, №05 за 2005 рік
W Browarskim Muzeum Krajoznawczym prezentowana jest wystawa „Sztuka sakralna Ukrainy XIX — początku XX wieku”, na której przedstawiono ikony z prywatnej kolekcji młodego artysty, mecenasa, zwycięzcy ogólnomiejskiego konkursu „Patron kultury — 2003” Wołodymyra Koziuka z Winnicy. Ikona rodzimego kraju… Jest ona całkiem blisko, na ścianie w starym babcinym domu. Jednocześnie jest to jeszcze zupełnie niebadany nurt w sztuce, jasna karta jej historii. Często nie uznawał jej Kościół, niszczono ją w czasach komunistycznych, jednak przetrwała, zachowała się i dotarła do nas tylko dlatego, że traktowano ją jak najdroższą rzecz w biednym chłopskim domu. Ludowe ikonopisarstwo na Ukrainie nigdy nie traciło wielkiej wagi i szacunku wśród mieszkańców wsi — malowane przez lokalnych mistrzów obrazy zajmowały zaszczytne miejsce zarówno w domu, jak i w świątyni. Doświadczenie pracy z materiałem przełożyło się na stabilnie utrwalone środki budowy kompozycji, przestrzeni oraz rozwiązania kolorystyczne. „Ukwieconym” obrazom przypisana jest szczególna wspaniałość roślinnego ornamentu, co dodaje dziełu dekoracyjności i zachowuje sens naturalnego amuletu. Ikona była amuletem i świętością dla każdej rodziny, lokalnej wspólnoty czy narodu, jak na przykład „Bogurodzica Braiłowsko-Poczajowska” z żeńskiego klasztoru w Braiłowie. Krąg tematyczny ukraińskiego ikonopisarstwa obejmował alegorię religijną, wydarzenia z życia Chrystusa i Bogurodzicy, a także określony panteon świętych. Często spotyka się tematy z barokowego ikonostasu — „Zbawiciel nie ręką ludzką uczyniony”, „Trójca Święta”, „Ostatnia wieczerza”. W Sofii Kijowskiej znajdował się i częściowo zachował do dziś freskowy portret rodziny księcia Jarosława. Wizerunek samego księcia, jego żony i synów został utracony. Istnieje tylko dość przybliżony, jak uważają niektórzy autorzy, rysunek z tego portretu, umieszczony także w „Ilustrowanej historii Ukrainy” M. Hruszewskiego. Z tego rysunku widać, że Jarosław, a był on w tym czasie już człowiekiem w podeszłym wieku, miał oprócz wąsów także krótką bródkę, to, co teraz nazywa się zarostem. To samo można powiedzieć o wspomnianych miniaturach Psałterza Trewirskiego: owal twarzy Jaropełka obwiedziony jest nieco grubszą linią, z czego można przypuszczać, że to również był zarost; na innej miniaturze broda przedstawiona jest bardziej wyraźnie. Istnieje jeszcze jedno źródło, „Izbornik Światosława” (1073—1076 rr.), w którym umieszczono zbiorowy portret rodziny księcia. Rysunek jest niewyraźny, zachował się słabo, ale późniejsze przerysowania tego rysunku pokazują księcia tylko z obwisłymi wąsami. To, nawiasem mówiąc, wcale nie jest Światosław Igorowicz. Ówcześni książęta często nosili jednakowe imiona, co prowadzi współczesnych badaczy do błędów przy identyfikacji pewnych imion i dat. W 1999 i 2000 roku Ukrposzta wydała swoje papiery wartościowe, bloki pocztowe z wizerunkami Jarosława Mądrego i Włodzimierza Wielkiego, które wywołały krytykę w prasie fachowej. Należy jednak zauważyć, że na naszej, wyższej państwowej Artysta i mecenas Wołodymyr Koziuk Całościowy kompleks artystyczny, jakim jest ukraińska ikona ludowa, wraz ze wspólnymi cechami może być rozpatrywany także jako połączenie poszczególnych warsztatów, szkół i ośrodków z własnymi charakterystycznymi cechami — to obrazy z różnych rejonów obwodu winnickiego i sąsiednich regionów. W kolekcji artysty Wołodymyra Koziuka, zgromadzonej w ciągu prawie dziesięciolecia, przedstawione są zarówno typowe egzemplarze prezentacyjne, jak i rzadkie wzorce ikonopisarstwa różnych regionów Winnicczyzny, które godnie naświetlają tak unikalne zjawisko, jakim jest ukraińska ikona ludowa. Dzięki mecenasowskiej i kolekcjonerskiej działalności Koziuka zostały uzupełnione zbiory Winnickiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego, Winnickiego Obwodowego Muzeum Sztuki, muzeum centrum kulturalno-estetycznego Narodowego Uniwersytetu Technicznego w Winnicy. Mam nadzieję, że ten prywatny zbiór wniesie swój wkład w fundusz duchowy naszego miasta. Nina KRYWORUCZKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
