Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

ANDRUSOWSKI TARG

Слово Просвіти, №05 за 2005 рік

Niedawne sztucznie wywołane regionalne przeciwstawienie na Ukrainie zmusiło analityków do poszukiwania przyczyn powstania tego niepokojącego zjawiska. Wśród licznych czynników jednym z istotniejszych uznano zewnętrzny, co przypomniało historykom o dramatycznych wydarzeniach, które również miały miejsce nie bez udziału bliskich sąsiadów… Wystąpienie Rosji przeciwko Rzeczypospolitej po zawarciu ugody perejasławskiej nie stało się gwarancją ochrony całej Ukrainy. Układ o zakończeniu wojny, która rozpoczęła się w 1654 r. między Rosją a Polską o posiadanie Ukrainy, został zawarty w 1667 r. Podpisano go we wsi Andrusowo pod Smoleńskiem. Układ był sprzeczny z umowami, które Ukraina zawierała z Rosją za hetmanowania Bohdana Chmielnickiego, jego syna Jurija Chmielnickiego oraz Iwana Brzuchowieckiego. Artykuły rozejmu andrusowskiego utrwalały podział sfer posiadania obu państw: Lewobrzeże, Siewierszczyzna, Kijów miały należeć do Rosji, a Białoruś i Prawobrzeże przechodziły do Polski. Zaporoże trafiało pod władzę obu państw. Za Lewobrzeże Moskwa zobowiązywała się wypłacić Warszawie 1 mln polskich złotych (około 200 tys. rubli). Znakomity kozacki kronikarz Samijło Wełyczko nazwał ten układ „andrusowskim targiem”. Pisał on, że na mocy warunków umowy wyboru jedynego władcy, rozpoczął przygotowania do wyprawy na ziemie zachodnioukraińskie, aby je przyłączyć. Tak rozpoczęło się nowe przeciwstawienie z Polską. Z drugiej strony, początkowo lojalny wobec Moskwy lewobrzeżny hetman Brzuchowiecki rozpoczął powstanie i wkrótce pozbył się rosyjskiej zwierzchności. Nie zważając na układ andrusowski, już w 1668 r. Doroszeńce udaje się zjednoczyć pod swoją władzą całą Ukrainę. Lecz niedługo. „…Pomnożyły się na Ukrainie (najpierw wśród znacznych, a potem i wśród pospolitych kozaków) gniewy, niezgody, władzolubstwa, rozdwojenia, zmiany, porywy, zazdrości, wrogości, swary z rozlewem krwi oraz inne, podobne do tych, złe przygody i niepotrzebności. Oprócz tego wycierpiała ta Mała Rosja, na skrajną swoją ruinę, osłabienie i wyczerpanie, i liczne zewsząd najazdy wrogów” — pisał Wełyczko. A chan krymski w uniwersale do kozaków polskiego stronnika Mychajła Chanenki pisał o bratobójczej walce na Ukrainie: „…jeden z drugim, miasto z miastem, jak nieprzejednani wrogowie wojujecie i sami własną krew pijecie, i ziemię pustoszycie”. Czortomłycka Sicz, XVII w. Rys. W. Łenczenka

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn