Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

MUZA Z POMARAŃCZĄ

Слово Просвіти, №05 за 2005 рік

Ktoś bardzo trafnie zauważył: kiedy naród zaczyna się śmiać, przestaje się bać. Wybuch twórczości ludowej, sprowokowany Pomarańczową rewolucją, jest jaskrawym potwierdzeniem powyższego. Mamy tyle anegdot o niedawnych wyborach, że badając je, można obronić doktorat. Tej jesieni nie spała również rewolucyjna muza poetów. Do redakcji „Słowa Proświty” regularnie napływają listy z „pomarańczową” poezją. Wśród tych wierszy są utalentowane i po dziecięcemu naiwne, satyryczne i pełne zachwytu. Niestety, wydrukować wszystkich chętnych nie zdołałaby gazeta trzykrotnie obszerniejsza. Dlatego proponujemy niewielki przegląd, który da Państwu wyobrażenie o tym, co porusza poetów-rewolucjonistów. A ci, którzy zechcą dokładniej zapoznać się z twórczością poszczególnych autorów, mogą zwrócić się do nich bezpośrednio. Rewolucyjnych poetów najbardziej zajmowało kilka tematów: Janukowycz i jego zwolennicy, charyzma Wiktora Juszczenki, fenomen jedności narodu oraz dążenie do wolności. Wszystko to – pomalowane pomarańczową barwą. Najbardziej nie poszczęściło się „biało-błękitnym” i ich liderowi. Zaczynało się wszystko od skandowań, których nazwiska autorów pozostają tajemnicą dla ogółu. Niektóre z wyrażeń są dość obraźliwe dla wczorajszej władzy. Chociaż skandujący w większości tylko żartowali, nie mając zamiaru czynić rzeczywistością tego, o czym zgodnie wykrzykiwali. Bo któż, powiedzcie, wziąłby się za wsadzenie „Kuczmy za kraty – i grać, grać, grać”? Nawet gdyby się odważył, to jest to sprawa, która pachnie kryminałem. Kontynuowały tradycję „dobre” wierszyki: Kupię sobie ja psa, Zrobię ja mu budę, Nazwę go Janukowycz I tłuc będę. Imię autora – tajemnica, która zapewne zasmuci Komitet Ochrony Zwierząt. Wiersze podpisane przez autorów są bardziej humanitarne. Chociaż i w nich dostaje się za swoje synowi Czornowoła i jeszcze komuś. Oprócz tego spotykamy tu najróżniejsze rady – aż do pożytecznej i bardzo ukraińskiej: brać od wrogiego obozu wszystko, co dają. I niech sumienie nie męczy ani na chwilę. Ale wszedłszy na komisji do kabiny, Zagłosujcie tak, jak serce wam każe – Za Juszczenkę, za naszą Ukrainę. (Mykoła Kołomijec, miasteczko Antoniny na Chmielniczyźnie). Drugi temat charakteryzuje się patosem i przesadą. W tej poezji czytamy o przyjściu Apostoła, który pomoże nam pokonać złą siłę. Ciekawy zabieg, ale nie nowy. Kiedy ludzie ogłaszają kogoś Aniołem Stróżem, to podświadomie przerzucają na jego barki cały ciężar, pozostawiając sobie prawo do czekania na łaskę i wierzenia. Zdjęcie Hanny Oborskiej. Najlepszym jest temat samej rewolucji, przebudzenia. Właśnie taka poezja jest świadectwem tego, że rewolucja dokonała się nie tylko na Majdanie, ale i w duszach Ukraińców. Duszo moja, zaczynaj lekcję! Strachu, nie patrz w dół. Oddychajcie skrzydła, Każde pióro – zaciśnięte pęcherzyki płucne. Jak wy tak długo byliście we mnie, Wolności ułomki krótkie? Ciepło-pomarańczowych nie zatrzymać Przeciągów rewolucji. Skrzydła chwytają potoki strome, Skądś bierze się siła… Sumienie moje i moje myśli Koloru pomarańczy! (Wiktorija Syrowatko, m. Zaporoże). POMARAŃCZOWY DYSKURS. Czytając „pomarańczową” poezję, po raz kolejny przekonujesz się, że rewolucja uczyniła ludzi jednomyślnymi – tak bardzo podobne są wersy różnych autorów. Powtarzają się frazy, rymy. Nikt od nikogo nie plagiatował – po prostu ta poezja tworzyła się jednym tchem, a większość Ukraińców, jakkolwiek dziwnie to brzmi, przez kilka tygodni oddychała w unisonie. Jednak obserwuje się też różnice w nastrojowości wierszy. Tak, w wersach poetów ze Wschodniej Ukrainy czuć, oprócz radości, gorycz, której przyczyn nikomu nie trzeba wyjaśniać. Wasyl Czubenko (członek NSPU, mieszkaniec m. Jenakijewe w obwodzie donieckim) napisał do redakcji: „Tak chce się przysłużyć ukraińskiemu narodowi tym, co umiem, ale… Ale dla gazety Donbasu polityczny wiersz, chyba nie pasuje. Nawet szkoły, w których stale występowałem z ukraińskim Słowem, już kilka miesięcy nie zapraszają. Czyżby też odpowiednie instrukcje mieli? Boli”. Ten ból widać i w trzech wierszach pana Wasyla, które nam przysłał. Oto jeden z nich: UTRACONA PAMIĘĆ Wstyd mi się przyznać, I nie przyznać nie mogę, Że każdego dnia, wierzcie, każdego, Niby spadam w cenie W oczach sumienia swojego – Taki nędzny przy nim, Jak ten robak w bruździe. To ja w dzień i w nocy W objęciach losu idę na szafot, Gdzie Szatan przy śmiechu Bachusa Mnie zatwierdza NICZYM! Śmieję się zuchwale: – Ja jeszcze jestem! – Lecz uczucie, jakbym był nagi, Jakby turlacz Wiatry gonią istotę moją. Przez płacz gonią i krzyk mogił, Przez osąd wzgardzonych przodków, W szyk wrogich ośrodków, Wznoszących do nieba chorągwie… Zapomniano rodzinne brzegi I że pod ulewą złorzeczeń Idą drogami bezgłowia Dziadom nie spłacone długi. Oto taka ona – „pomarańczowa” poezja. Czasami – optymistyczna, czasami – zabolała. Ale to – poezja narodzin nowej Ukrainy. Dziękujemy Wam za zaufanie, drodzy autorzy, i prosimy o wybaczenie, że nie mogliśmy opublikować Waszych utworów. Ale mamy nadzieję, że „pomarańczowe” Słowo Nadiji Dyczko i Lubomyry Hawryliw z Przykarpacia, Lubowi Bondarczuk z Dniepropietrowska, Taisii Burłaki z Kijowa, Lubowi Moskal z Sydney (Australia), Ołeksandra Kowtuna ze wsi Słoboda Szarhorodska, Wołodymyra Mołodyka z Żytomierszczyzny i wielu innych znajdzie swoich zwolenników wśród narodu, wszak szczera poezja zasługuje na uznanie. Marija KRYSTOPA M. K. WYDAWNICTWO „KMA” PREZENTUJE

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn