Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Elektryczki dają sygnał Krutom

Слово Просвіти, №05 за 2011 рік

„Kruty, jak sygnał do bitwy!” — pamiętam to. I dla mnie Kruty zupełnie nie kojarzą się z narodowymi klęskami: niewielka żołnierska linia naszych wojaków zatrzymała sześciokrotnie liczniejszą moskiewską zparamilitaryzowaną ordę. I, nawiasem mówiąc, umożliwiła osiągnięcie uznania Ukrainy na arenie międzynarodowej. A przewrotne twierdzenia o samych tylko studentach, rzuconych do boju przez dorosłych wujków, nie wytrzymują krytyki historycznej. Wasyl CZEPURNYJ, przewodniczący czernihowskiej „Proświty”. Zdjęcie autora W tym roku w Krutach na uczczenie pamięci bohaterów zebrało się niezwykle wielu ludzi. Niezwykle, bo w czasie odwrotu władzy od ukraińskich wartości miło widzieć, że ziarno, zasiane 20 lat temu, wykiełkowało. Oczywiście i tym razem w Krutach było wielu polityków: Wiktor Juszczenko, Wiaczesław Kyryłenko, Iwan Zajec, Walentyn Nalywajczenko. Mówili słuszne słowa, których prawie nie słuchałem, bo od tych ludzi czekamy na czyny, a nie na słowa. Natomiast mnie osobiście najbardziej ucieszyły dwie rzeczy: obecność trzech przewodniczących obwodowych rad Galicji: lwowskiej, iwano-frankowskiej i tarnopolskiej. I druga: było tak wielu młodych twarzy! Panichidę za poległych wojaków UNR odprawił biskup czernihowski i niżyński Ilarion. A władzom lokalnym również należy oddać sprawiedliwość: zastępca przewodniczącego czernihowskiej obwodowej administracji państwowej Wiktor Tkanko oraz przewodniczący obwodowej rady Anatolij Melnyk byli obecni, modlili się, oddali hołd bohaterom. Kursanci przemaszerowali w szyku. Odczytano apel Prezydenta Wiktora Janukowycza. Składano kwiaty — skromnie, ale stosownie. Widziałem nawet kilka flag Partii Regionów wśród morza flag „Swobody”, UNP, „Naszej Ukrainy”. Ale z jakiegoś powodu nie „błysnęła” „Batkiwszczyna”… A jeszcze zaprezentowano nowy ruch — „Opór”. Elektryczki, mijające krutiański pomnik pośród pola, odpowiadały sygnałami. Mówią, że u kolejarzy to już stała tradycja. hartu, wolę do państwowości, wierzył w rolę przywództwa w walce o niepodległość i wolność narodu ukraińskiego. Emigracyjny los rzucał nim po różnych miastach, lecz gdziekolwiek mieszkał, nie tracił umiejętności skupiania wokół siebie czołowych sił narodowych, zakładał gazety i czasopisma, sam je redagował i był utalentowanym publicystą, znawcą zagadnień ekonomicznych. W historii kultury ukraińskiej zapisał się jako redaktor czasopism „Nowa Ukraina” (Praga, 1925–1929), „Wpered” (Użhorod, 1932–1938), „Nowa wolność” (Użhorod, 1938–1939), „Dozwillia” (Berlin-Plauen, 1942–1945), „Słowo” (Ratyzbona, 1945–1946). Znany literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Kolumbii (USA) Jurij Szereh w swoich wspomnieniach „MUR i ja w MURze” opisuje ciekawy epizod, który wydarzył się we wrześniu 1945 roku we Fürth, na przedmieściach Norymbergi. Nasz rodak-emigrant, poeta Leonid Poltawa, wykradł z plauenskiej niemieckiej drukarni skrzynię z czcionkami, aby drukować utwory literackie. Ale doświadczony Spyrydon Dowhal wyprosił od niego te czcionki dla gazety „Słowo”. „Byłem wtedy wściekły na Dowhala, lecz może miał rację. Może nie warto było oddawać nam drukarni. Może byliśmy jeszcze zbyt dziećmi, by mieć własność i nią zarządzać”. Analizując przeskoki ówczesnych literatów od nacjonalizmu do komunizmu, Jurij Szereh podsumowuje: „Dowhal był lepszy od takich pisarzy. Pewniej, że drukarnia była w jego rękach. Niech nie będzie wielkiej literatury, ale nie będzie też komunistycznej prowokacji”. S. Dowhal był autorem wielu artykułów na tematy ekonomiczne, docentem ekonomii w Ukraińskim Techniczno-Gospodarczym Instytucie w Podiebradach, członkiem KC UPSR, a od 1950 roku przewodniczącym i członkiem KC Ukraińskiej Partii Socjalistycznej. Był wybitnym działaczem Ukraińskiej Rady Narodowej na emigracji, od 1951 roku – zastępcą przewodniczącego Organu Wykonawczego. Zmarł jako kawaler. Stało się to 15 października 1975 roku w Monachium.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn