Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

«MOJA KRAJINA — UKRAINA»

Слово Просвіти, №05 за 2011 рік

Festiwal muzyki ukraińskiej pod taką nazwą zakończył się niedawno w Teodozji. Przebrzmiały wesołe głosy uczestników, ucichły oklaski wielbicieli, zwinięto banery reklamowe i plakaty, wręczono dyplomy laureatów, książki i płyty kompaktowe od „Proświty”. Jewhen BIŁOUSOW, Teodozja Zdjęcie autora W ubiegłym roku w Teodozji podjęto pierwszą próbę przeprowadzenia święta muzyki ukraińskiej, poświęcając festiwal Dniu Jedności Ukrainy. Kłopoty organizacyjne wzięli na siebie pedagodzy teodozyjskiej szkoły muzycznej nr 2. Od razu ustalono trzy nominacje: „Ukraińska muzyka instrumentalna”, „Wokal ludowy i estradowy”, „Zespoły folklorystyczne i wykonawcy”. Do udziału zaangażowano 50 uczniów teodozyjskich miejskich szkół muzycznych. Tegoroczny festiwal nieco zmienił zawartość i format. Współorganizatorem stało się Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki, a współprzewodniczącym komitetu organizacyjnego — autor tych słów — zastępca przewodniczącego teodozyjskiej „Proświty”. Towarzystwo wsparło festiwal organizacyjnie, wyznaczyło do nagrodzenia uczestników (a było ich w tym roku już 135) książki i płyty kompaktowe, przygotowało kolorowe banery, afisze i inną produkcję drukowaną. Uczestnicy otrzymali ostatnie numery gazety „Słowo Proświty”. Salę koncertową ozdobiły duże kolorowe rysunki o tematyce narodowej autorstwa uczniów teodozyjskiej dziecięcej szkoły plastycznej im. I. K. Ajwazowskiego. Wystawę nazwano tak samo jak festiwal: „Moja krajina — Ukraina”. Znacznie rozszerzyła się geografia uczestników, którzy przyjechali z Symferopola i Kijowa, Moskwy oraz krymskich osiedli Zołote Pole, Stary Krym, Koktebel, Prywitne, rejonu kirowskiego. O ile w szkołach muzycznych Krymu przygotowania do występów koncertowych trwały cały rok, to runda eliminacyjna przeciągnęła się prawie na miesiąc. Zakres utworów okazał się niezwykle szeroki: były to pieśni ludowe „Oj, ty że, krynyczeńko”, „Od Kyjewa do Łuben”, „Oj, na hanku, na hanoczku”, „Żenczeczok, brenczeczok”; utwory fortepianowe, przede wszystkim M. Skoryka, O. Żyłynskiego, I. Berkowicza, J. Szczurowskiego, L. Rewuckiego, W. Iwasjuka oraz innych utalentowanych twórców. Pierwszą pieśnią, która zabrzmiała na festiwalu, był Hymn Narodowy Ukrainy — „Szcze ne wmerły Ukrainy ni sława, ni wola…” Otwierając festiwal, zasłużony pracownik kultury Ukrainy, naczelnik wydziału kultury rady miejskiej, przewodnicząca jury festiwalu Tamara Stebluk zaznaczyła: „Wykonywanie muzyki ludowej, cechującej się naturalną melodyką, śpiewnością i wielogłosowością, gra na instrumentach ludowych zawsze w Ukrainie uważane były za sprawę szlachetną i przejaw nieprzeciętnych ludzkich zdolności i talentu. Nasz naród słynie ze swojej śpiewności i muzykalności. Uosobieniem narodowego eposu heroiczno-patriotycznego, wolnościowego charakteru i czystości moralnych zamysłów narodu stały się kobza i bandura. Instrumenty te nie mają analogów w światowej kulturze muzycznej”. Najpowszechniejszym instrumentem muzycznym na festiwalu stał się fortepian. Wśród festiwalowego instrumentarium nie było drymby i derkaczy, rubeli z wałkami, terkotek i buhajów. Z punktu widzenia klasycznego podejścia do tradycyjnych ukraińskich ludowych instrumentów muzycznych, do instrumentarium wykonawców tegorocznego festiwalu podejdziemy pobłażliwie. Rzeczywiście, nie wszystkie one w równym stopniu niosą w sobie ukraińską cechę narodową. Bezsprzecznie, bandura i kobza to swoiste emblematy naszej kultury muzycznej. Jak w takim razie być z fortepianem i bajanem, gitarą, bałałajką, akordeonem? Były one i pozostają instrumentami muzycznymi międzynarodowymi, które harmonijnie rozpowszechniły się w ukraińskiej muzyce ludowej. Tutaj warto wspomnieć badania Hnata Chotkewycza „Instrumenty muzyczne narodu ukraińskiego”. Zaliczał on do ukraińskiego instrumentarium muzycznego, między innymi, instrumenty, które w większości wykorzystywała inteligencja: harfę, lutnię, waltornię, organy. Oczywiście, nie można ich nazwać ukraińskimi ludowymi, ponieważ nie brały udziału w tworzeniu ukraińskiej muzyki. Ale wiele instrumentów muzycznych, w szczególności wyżej wymienionych, w pewnym stopniu wykorzystywano wcześniej i dzisiaj funkcjonują one w sferze muzyki ludowej Ukrainy. Tego pierwszego dnia wszyscy oczekiwali występu jedynej na festiwalu bandurzystki Nasti Flahy z krymskiego osiedla Prymorske. Patrzyli na tak niezwykły dla Krymu instrument. A wykładowczyni bandurzystki Tamara Fuhol, znalazłszy wolną chwilę, opowiadała obecnym o historii tradycji kobziarsko-lirniczej. Kiedy Nastia weszła na scenę, na sali zapanowała cisza, ponieważ wiele teodozyjskich dzieci wcześniej nie widziało kobzy i nie słyszało, jak brzmi. Niezwykła cisza panowała podczas całego występu. Nastia, choć gra na kobzie zaledwie dwa lata, mistrzowsko przebierała palcami po strunach, demonstrując wysoką technikę gry. W koronkę występów młodych muzyków organicznie wplotło się brzmienie bałałajki — tego instrumentu pochodzenia rosyjskiego. Młody wykonawca Petro Korol mistrzowsko wykonał ukraińską pieśń ludową „Oj, ty ż krynyczeńko”. A mnie przypomniały się wersy z gogolowskich „Wieczorów na chutorze w pobliżu Dikańki”. Pamiętacie opis wieczornic: „…śmiech i pieśni słychać z daleka, brzęczy bałałajka, a czasem i skrzypce…”? Potwierdzając istnienie w Ukrainie autentycznej bałałajki, warto wspomnieć o jej krewniaczce — gitarze. Wchodząc do praktyki muzyki estradowej, zajmuje ona, tak jak półtora wieku temu, swoje miejsce w miejskiej kulturze muzycznej. A jeśli tak, to ma miejsce jej udział w tworzeniu naszej muzyki ludowej. Dyrektor teodozyjskiej szkoły muzycznej nr 2, wykładowczyni klasy gitary Natalija Czorna-Wojewidko zaznaczyła: „Gitara, akordeon i fortepian są dzisiaj najpopularniejszymi wśród naszych uczniów instrumentami. Nawiasem mówiąc, w ustanowienie i popularyzację gitary w Europie Ukraina wniosła niemały wkład. W 1841 roku gitarzysta-samouk z Pohrebyszcz M. Sokołowśkyj dał w Żytomierzu swój pierwszy koncert solowy. Przez kolejne półtorej dekady oklaskiwano go w Kijowie i Moskwie, Paryżu i Warszawie, Mediolanie i Berlinie. W Wiedniu zdobył honorowy dyplom najlepszego gitarzysty Europy. Mało prawdopodobne, by „wielka czwórka z Liverpoolu” domyślała się w swoim czasie, że na świecie nastąpi boom gitarowy. Ogromny zakres możliwości dźwiękowych, kompaktowość i niewielka waga, a do tego wszechobecna moda na gitarę — to gwarancja, że ten instrument nie będzie pomijany uwagą”. Na potwierdzenie tych słów na scenę wchodzi grupa gitarzystów. Prowadząca koncert Inna Melnykowa ogłasza: „Ukraiński taniec ludowy »Metelycia« w opracowaniu Mychajłenki. Wykonuje zespół gitarzystów »Tonika«. Kierownik — Iryna Il”. Nie zdążyła prowadząca zapowiedzieć kolejnego uczestnika, gdy sala wybuchła oklaskami. W stronę sceny, podskakując na lewej nodze, zmierzał chłopiec. Okazało się, że dziecko trzy dni temu złamało nogę. Ale występ na festiwalu był dla niego dawnym marzeniem. Rodzice początkowo postanowili go nie puszczać. Lecz synowskie pragnienie wejścia na scenę i zaprezentowania przygotowanego utworu zwyciężyło. Prowadząca ogłosiła: „Kompozytor Ludmyła Żuljewa »Kosari«. Nauczyciel — Żanna Symonenko. Wykonuje dyplomant Krymskich republikańskich konkursów »Młody wirtuoz« oraz »Młody kompozytor« Iwan Pawłow. Teodozyjska dziecięca szkoła muzyczna nr 2”. To był niezapomniany występ wspaniałego dziecka. Zastępczyni dyrektora szkoły muzycznej Ołena Chudowa dodała chłopcu otuchy: „Brawo, Iwanku! Prawdziwy kozak!”. Zgodziłem się z tymi słowami. Pomyślałem też — tak właśnie powinien postępować prawdziwy artysta, jeśli pragnienia są czyste, a myśli jasne. Dwa dni — 21 i 22 stycznia — trwał program festiwalowy. Wiele ciekawych wydarzeń miało miejsce w Dniu Jedności. I koncerty, i liczne gratulacje, i oklaski, i uśmiechy. I Łańcuch Jedności uczestników i widzów, rodziców i wychowawców rozciągnął się wzdłuż centralnego miejskiego prospektu imienia Ajwazowskiego. I pogoda była wspaniała, i nastrój dobry. Dlatego też chętnych do przyłączenia się do naszego świątecznego towarzystwa było niemało. I głośno rozbrzmiewały słowa: „Z Dniem Jedności!”, „Wschód i Zachód razem!”, „Jednoczmy się, przyjaciele!”. Trwał świąteczny koncert laureatów. Wokalistów zmieniali instrumentaliści. I nagle, jakby z orkiestry Wojska Zaporoskiego, przybyły na festiwal skrzypce. Początkowo cicho i, zdawało się, niepewnie, smukła dziewczynka Nastia Prylepa poprowadziła melodię. Takt po takcie nabierała tempa. Coraz głośniej brzmiało pianino. I poleciała przez salę koncertową ukraińska pieśń ludowa „Oj, lata sokół”. A po kilku minutach głośne oklaski rozbrzmiewały pod adresem duetu instrumentalnego w składzie Daryna Wołczina (skrzypce) oraz Olesia Kowalowa (pianino). Wykonały nokturn na temat ukraińskiej pieśni ludowej „Wieczór na dworze”. Prawdziwą ozdobą uroczystego koncertu na cześć Dnia Jedności Ukrainy stały się zespoły folklorystyczne z Teodozji — zespoły „Weselka”, „Dudaryky” oraz teatr piosenki estradowej „Kolorowy świat”. W kategorii „Wokal ludowy i estradowy” jury jednogłośnie uznało za zwyciężczynię kijowiankę, laureatkę konkursów i festiwali ogólnoukraińskich oraz międzynarodowych Darynę Łukawą. Z kunsztu dziewczynki dumne są jej nauczycielka, zasłużona artystka Ukrainy Nadija Burawska oraz matka — naukowczyni Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Borysa Hrinczenki Ołena Korykowa. Organizatorzy sprawili laureatom prawdziwe święto. Kiedy indziej dziecko będzie mogło odebrać nagrody i prezenty w Narodowej Galerii Obrazów imienia I. K. Ajwazowskiego. A dodatkowo jeszcze zaprezentować swój kunszt w światowej sławy galerii. Wielogłosowy i wesoły, pełen zgiełku i głośny, poważny i dźwięczny festiwal dobiegł końca. Ale praca nad popularyzacją ukraińskiej muzyki trwa nadal. Postanowiliśmy rozpocząć niezwykły projekt „Muzycy piszą książkę”. Będzie to zbiór, którego autorami staną się nie tylko uczestnicy festiwalu, ale także ich rodzice, babcie i dziadkowie. Będą to opowiadania i eseje z muzycznej biografii autorów, związane z ukraińską muzyką. Wspomnienia o tym, jak po raz pierwszy zetknęli się z ukraińskimi utworami muzycznymi, o roli muzyki w codziennym życiu. Teksty będą zilustrowane rysunkami i fotografiami oraz obowiązkowo napisane po ukraińsku. Mam nadzieję, że festiwal muzyki ukraińskiej „Mój kraj — Ukraina” będzie żył nadal, zmieniając format na ogólnoukraiński. Gwarancją tego jest szczere pragnienie sympatyków ukraińskiej muzyki, kierownictwa towarzystwa „Proświta”, mieszkańców Teodozji jako głównych organizatorów tego wydarzenia. I chociaż data festiwalu pozostanie niezmienna — styczeń, mam nadzieję, że u uczestników pojawi się motywacja do udziału. I to pomimo zimowych krymskich chmur i niepogody, niedostatecznego finansowania i różnych problemów. Do następnego spotkania w 2012 roku! Na scenie teatr piosenki estradowej „Kolorowy świat” (Teodozja)

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn