Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Lubow Proc: „Arcydzieła tworzą się w piekle…”

Слово Просвіти, №05 за 2012 рік

ZŁOTE MALWY Pamięci Wasyla Stusa Tu wieczna zmarzlina. Wiatr świszczy tęsknotą, W wspomnienie wmarzną malwy złote. Ja rozgrzeję garść rodzimych liter, Ja je posieję tu, na zmarzlinie. I gardło, jeszcze zarosłe ciszą, Rozewrze śpiewem zamknięte usta. …Kiedy to będzie? Aż — jak nade mną Łzę posieje malwa złota? Naiwny po raz setny: malwy — i Sybiry?! Sybir nie zna malw moich w twarz. Ja je posieję w słowie — i uwierzy, Choć trudno teraz wierzyć w to. Bo czarny cień w biały dzień wrasta, Zaniósł się szalonym śmiechem ból. A gdzie łza — tam „…kwiat przerasta W trzy krzyki barw, trzy krzyki szaleństw!” Ja je skropię modlitwą: Jedyna, Swojej cierpliwości i mnie utocz! …Spływa krwią zraniona kalina, A naród — oszukany, milczy… Ja pomodlę się: mój nieszczęśliwy kraju, Czy dobudzę się ciebie na tej ziemi? Przecież te słupy, co niebo podpierają. (Obudźcie się, ludzie!) już dawno zgniłe. I rodzime plemię, rozumem leniwe, Garbami podpiera te słupy, Gdzie i moja rozpacz gorzko płacze, I gorzko płacze niebo z wysokości. Oni napłaczą pełne strofy bólu, Oni od brudu wymyją święte. Jeszcze tylko zasiewa się na wolność, Lecz jutro wolność — ziarnem wyrośnie! * * * Zmurowana z ciszy ta siedziba, I ściany w niej zawsze chwiejne. W niej drżące głosy osiedlą… Przerywa krzyk: jakie-jakie?! Drżące, mówisz? Ach, drżeń już dosyć, Bo drżymy, zdaje się, i we śnie. Rozpacz gołymi rękami nosi Odłamki mąk na mury krzemienne. Z nich będzie Świątynia. I wiara stanie się dachem. I wyrosną pod nim kiedyś mali, I dusze ich, nie wyszczerbione strachem, Hosannę zaśpiewają tej ziemi! * * * Jurijowi A. Kowalowi Dzień miodem rozlewa się, jednak Przez toń światła jasno-bursztynową Przebłyskuje prawda jedna, Że rozlewać myśl po drzewie — Zajęcie, wybacz Boże mój, głupie. Bo przecież nie jednego, wiemy, zwiodła Ta pani, co daruje złoto słowa, W zamian — ani dworu ani koła… Jedyna pociecha: Muza czarnobrowa W frejlinach dworskich nie była. DO JĘZYKA 1 Pierwszy oddech. Pierwszy krok. Pierwszych słów uparty charakter. Na pierzynach bajek Pieściła się dusza dziecięca. 2 Była, jak świeczka, równiutka, Nie grzebał w genach atom. …Kaczuszko moja krzywa, Podbita moskiewskim bluzgiem. ARCHIWA Kroniki w latach. Już ledwo żywe. Przypisano przecież głosić — na wieki. Lecz każdy z nich na głowie Ma strachy — namnożyło się bez liku. Piecze smutek, przywarłszy do czoła, Rośnie trwoga — już na wiorstę wysoka: Kiedyś woda znienacka zabrnęła… Ogień wdarł się… Osiedliły się myszki… Pism pradawnych trzepotliwa więź Snuje wzory szare i niewesołe… Lecz co mówić, kiedy nawet książę Tarczą zasłonił się od kropel z sufitu!.. Ten z Nowogrodu Siewierskiego mąż, Miał bezbłędne strzały! …A dzisiaj Igor wątły i niedołężny — Deszcze jego “postscriptum” przechwyciły… Boleści włażą (a niech je diabli!), To rwie prawy bok, to kłuje — lewy… I sprowadza bezgłowie do zera Z miodami mądrości stare archiwa. Już ledwo stoją umęczone tomy, W nich — czyste złoto z czasów minionych. …Spyta plemię, które przyjdzie: kim my? A ci, co wiedzieli, już na wiek zasnęli… * * * …Te boje — straszne i zacięte Z samym sobą — nie duście: Arcydzieła tworzą się w piekle Epok i własnej duszy. * * * Wchodzę w letnie ciepło wieczoru, niby W ciepłą falę tropikalnych mórz. Księżyc wypłynął… Hej, nieboraku, Gdzieś ty spał, że żupan podgorzał? On chichocze: — Gdzie gwiazdy dobre! Ciałem świeci przez czarne dziury… Pełne sito srebra-kurzu Przesiewa noc na gwiazdy. Żaby kumkają w cichym błocie… No i zgodna błotna brać! W ciepłą maź gwiazdeczki żółtodziobe Nurkować i sobie pragną. Dziwny, świecie, jesteś: żaby… gwiazdy… Światło nieba — i bagna bez dna… I przestrzenie duszy nieogarnione, Gdzie za znak — gwiazda przewodnia. * * * Z góry rozbiegły się drogi (Ich nazbierało się skądinąd!), Do ust piwonii wilgotnych Przylgnął — nie oderwie się trzmiel. Chatki poruszają się linami W poranka sieci jasnej. Cienkimi wąsami-dymami Wyszukują szparki w niej, — Aby tam, gdzie słońce piękne I coś tam błyska-grzmi… Grzmot patyczkiem błyszczącym klaśnie — W mig pochowają się dymy. WIEŚ Doczekała się czereśnia szpaków. Triumfuje dusza gdzieś na spodzie. Członkini NSPU Lubow Proc — autorka tomików poetyckich „Dublany” (1990), „Jarzębinowa noc” (1995), „Srebrne klucze” (2001), „Duch ewszanu” (2002), „Grupa krwi” (2009). Proświcianka od pierwszego dnia odrodzonego Towarzystwa, przez wiele lat kierowała miejscowym oddziałem „Proświty”, dawna prenumeratorka tygodnika „Słowo Proświty”. Nauczycielka. Mieszka i pracuje w rodzinnych Dublanach. Książka poezji „Grupa krwi”, która uderza oryginalną metaforyką, aktualnością problematyki i duszną szczerością, została wysunięta do zdobycia Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki. Nasze kury już setki szlaków Rozgrzebały na sąsiedzkim ogrodzie. Pachnie gnojem. On siwym wujom Całe życie — za najdelikatniejsze perfumy… Moje rodzime! Ciebie nie oddam Ja bezrodnemu hyclowi na pośmiewisko. ZIEMIA Dopóki słonecznik słońca ponad nami I nie jest zabity biały świat na głucho, Tak delikatnie rozgniatamy opuszkami, Żeby stała się nam kiedyś lekkim puchem… * * * Stoi-opiera się świeca — Nie chce w zaświaty ruszać… O, jak rozpaczliwie traci Świat złote luksusowe szaty! Zdmuchnie pożar kto? Kto ujarzmi szał żar-ptaka?.. Nasłuchuje ucho szelest — to Lasy kroczą srebrnolice. Po futrach lisów idą lasy Skraj pola, gdzie niezmordowana warta Deszczy i mżawki. Nie proś — Dla nich pozłota nic nie warta. …W norę wbił się lis jeden — Przyszła mu godzina czarna: Nad nim zadrżał biały młyn — Zesztywniał i kręci żarna. łodni wyszczerzą gęby Strzelby, psy, nienasycone chaty… Wylaz, Mykyto. Nie pójść — Siebie żywcem tu pochować. Kłujące mielenie nad i pod — Łzą zatyka oko. Choć cierpną łapy — piszesz ślad. Nie wydawaj mnie, sroko! …A dalej sił — i wcale. Oślepią błyski kolorowe. …Rozdarty krzyk twój ktoś z „braci” Zaszyje nitką krwi… * * * Arcydzieło jesienne… Ach, brakuje słów! Stań i patrz — szukać ich nie trzeba: Drżąca gałąź późnych żurawi W niebieskiej ramie wystygłego nieba. NIEDZIELA Na stołeczku czystym — obok Szarych dni powszednich, gdzie światła — na dnie, Grzecznie usiadła stateczna niedziela — Biały węzełek na nitce dni. Buzia jasna, i Dziewicy Marii — Oczy ciche (taką piszcie!). Delikatny skrawek Pańskiego marzenia Stał się łatką dla grzesznej duszy. W cerkwi odprawia się. Cieszą się dzwony — Podsładzają Służbie usta… Obijamy się, bo przecież nie broni Strojna — niedziela święta. Gdzieś daleko nieuczesane sprawy I rozczochrane wiersze smutne… Kropla miodu do zgorzkniałej potrawy, Czerwony znak na szarej sukni. Barwy nastroju — świeże i bogate. Spodziewać się, że wiecznie, — na próżno… Kogucik z cukru na świątecznym święcie: Niby tylko liźniesz — i nie ma. PRZEZIĘBIENIE Dzień odpłynął — z pieśni biały łabędź. Tymiankowy wieczór piołunów. Panie, ja t u t a j czy już na niebie? — Szamoczę się w zaspach snów. Błyskawice obsiadły zimne łoże — Żądlą to w skroń, to w brew… „Rtęć” goni — zatrzymać się nie może. Boże, ja już t a m czy jeszcze żyję?.. „Noc jak morze”. Brzegu nie widać. Za wiosło — zasolony rękaw. Serce w gardle. Bije szybko-szybko — Ból na niego łowy urządził. A minuty suną, jak ordyńcy, — Musisz z nimi stanąć twarzą w twarz, Musisz przetrwać w samotności Mękę czarną, długością w noc. Ale nie! Ktoś z nieba cicho spłynie — Jeszcze jednym wiosłem — jasny rękaw… …Ranek. Herbata. I plasterek cytryny — Nimbem Tego, kto uratował. * * * Wieś w oblężeniu milczących śniegów. Pręży się zima gośćmi bogatymi. Sznureczki czarne zgubionych śladów Rozwieszone między cerkwią i chatami. W skrzypcach wiatru szum zielony umilkł. Świąteczna baśń — z rzęsami płatkowymi. — Głodnymi oczami świeci wilk, — Straszy mama, byśmy trzymali się chaty. Ciepła w rękawicę ukradniesz — I spadasz na niebieski lód śnieżynką. Panuje biel w przestrzeni bezkresnej, Gdzie lato łaskotało ślad pyłkiem. BOŻE NARODZENIE „NA WODZIE” Śniegi przespały biały czas, kiedy Im ziemię z wysokości posypać… Klip-klip w dół — to drobny, to płatkowy — W chmury winnie spod poły. A winne! Któż takie widział, Żeby na Boże Narodzenie deszcze kolędowały?!. Lecz z dziwu księżyc — podróżnik bywały — Przekaprysił srebrne stosy spraw! …Skoczy puszysta iskra: huśta-da! — I już Święta posmak nie słony. I na podłogę nocy snop słomy Z Betlejem wyniesie gwiazda. * * * I każdy finisz — to, w istocie, start… Lina Kostenko Stanie się śmierć kiedyś nowym początkiem — Wypłyniesz cicho z mętnych toni, By wrócić zbolałym dzieciątkiem W pieluszki łagodnych niebios. Aniołem — niewidzialnym, nieprzejrzanym — Mimo Bożych pozachmurowych wież Na chmurce słonecznej rymy Ponad rodzimym polem przepłyniesz. I jeśli kochał cię Pan, To łzą kapniesz błękitną W duszę tego, kto jeszcze śni o tobie, Kto jeszcze chodzi, ubrany w śmiertelną ciało. osiedle Dublany rejonu samborskiego obwodu lwowskiego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn