Strona · s. 16strona oryginału ↗
W Kijowie zabrzmi „Złota fletnia Ukrainy”
Слово Просвіти, №07 за 2014 рік
W czasie zaciętych starć to właśnie muzyka jest w stanie zmusić ludzi do zapomnienia o krwawym rozwoju wydarzeń. Zwłaszcza jeśli rozbrzmiewa w wykonaniu „Złotej fletni Ukrainy”, zasłużonego artysty Jurija Szutki. Jest to bowiem jedyny muzyk w kraju, który gra na unikalnym instrumencie wykonanym ze złota. Ołeksandra TYMOSZCZUK, kandydat nauk o sztuce. Flecista, solista Narodowej Filharmonii Ukrainy Jurij Szutko 23 lutego wykona szereg utworów z różnych epok: od arcydzieł wielkich niemieckich mistrzów baroku J. S. Bacha, G. F. Händla po muzykę późnoromantycznego stylu francuskiego kompozytora XIX wieku C. Francka. Wszystkich tych geniuszy łączy miłość do majestatycznego instrumentu — organów, co odbiło się na muzyce ich kompozycji kameralno-instrumentalnych. W szczególności także sonat na flet. Co ciekawe, za czasów Bacha i Händla ten instrument dęty nie był zbyt podobny do współczesnego, ponieważ wytwarzano go z czarnego (hebanowego) drewna, a nie z metalu i nie posiadał klap. Zamiast nich na korpusie znajdowały się otwory, które muzyk podczas gry zasłaniał palcami. W związku z tym flet barokowy, który był bardzo popularny na dworze pruskiego króla — sprawnego flecisty Fryderyka II, nie miał zbyt szerokiego zakresu brzmienia i posiadał dość ograniczone możliwości techniczne. Mimo to sonaty Händla, a zwłaszcza Bacha na ten instrument, były wyposażone w wielką różnorodność niuansów i jasną paletę brzmienia. Ci wielcy kompozytorzy nadali fletowi jasny i szlachetny ton organów, elastyczne brzmienie skrzypiec oraz ekspresję ludzkiego głosu, popychając jego wygląd zewnętrzny ku ewolucji, która bardzo gwałtownie zachodziła w XVIII wieku. I oto dlaczego. — Najpierw francuscy mistrzowie, w szczególności Hotteterre, dodali do sześciu palcowych otworów fletu klapy dla wykonania pełnej skali chromatycznej. W ten sposób flet poprzeczny zyskał bardziej ekspresyjne brzmienie i wysokie możliwości techniczne — opowiada Jurij Szutko, który jest także badaczem rozwoju sztuki fletowej. — Doskonałości nadał mu wybitny niemiecki flecista-wirtuoz i mistrz instrumentów Theobald Böhm, który w 1847 roku opatentował swój system rozmieszczenia klap, działający do dziś. Nic więc dziwnego, że już po 150 latach, kiedy flet utrwalił swoją ostateczną formę i wyposażenie mechaniczne, stając się najbardziej wirtuozowskim spośród instrumentów dętych, najwybitniejszy po Bachu francuski kompozytor-organista i znany autor utworów symfonicznych, fortepianowych i kameralnych Franck podarował światu sonatę, której partię główną można wykonywać zarówno na skrzypcach, jak i na flecie. Ten utwór, napisany w ostatnich latach jego życia, jest głęboki pod względem treści i materiału tematycznego. Jest pełen intonacji romantycznego zrywu i subtelnego liryzmu. Rozbudowana partia fortepianu, którą wykonywać będzie zasłużony artysta Ukrainy, profesor Narodowej Akademii Muzycznej im. P. I. Czajkowskiego Jurij Kot, jest w stanie konkurować o możliwość wyjścia na pierwszy plan, w wyniku czego tworzy się żywy dialog między wykonawcami. Wirtuozowski, baśniowy, pompatyczny utwór austriackiego kompozytora J. N. Hummla „Wielkie rondo”. Jego autor w swoim czasie uczył się u W. A. Mozarta, a także J. Haydna, a nawet A. Salieriego. Przyjaźnił się z Beethovenem i Schubertem. Jednak dziś jego utwory nie są zbyt popularne wśród ukraińskich muzyków. Po części przez nadmierne obciążenie fakturowe i techniczne, które wymaga od wykonawców nie lada sprawności palców, wyczucia artystycznego i wytrzymałości. — Dzięki unikalności mojego instrumentu, odlanego ze złota, który pozwala wydobywać dynamiczne brzmienie, barwą zbliżone do skrzypiec, a także śmiałej francuskiej manierze gry na nim, która w odróżnieniu od skrępowanej niemieckiej tradycji pozwala przekazać całą paletę barw wirtuozowskiej muzyki, uda się odtworzyć jasny obraz muzyczny „Wielkiego ronda” Hummla, które wykonywane będzie na wielkiej scenie Ukrainy po raz pierwszy — dodaje Jurij Szutko. Perłą wieczoru stanie się sonata na skrzypce (flet) i klawesyn (fortepian) ukraińskiego kompozytora Maksyma Berezowskiego. Jest to jego najsłynniejszy utwór instrumentalny, stworzony w Pizie. Rękopis tej sonaty przechowywany był w Paryskiej Bibliotece Narodowej. Odszyfrował go profesor NAMU im. P. I. Czajkowskiego kompozytor M. Stepanenko. Sonatę wydano w 1983 roku. Pod względem stylu pisania zbliża się ona do muzyki klasyków wiedeńskich, przez co M. Berezowskiego nazywa się również „ukraińskim Mozartem”. Program koncertu dobrany jest tak, aby każdy słuchacz mógł nie tylko czerpać przyjemność z mistrzowskiego wykonania najsłynniejszych arcydzieł klasyki muzycznej, ale także ocenić niezrównane brzmienie fletu od epoki baroku po wysoki romantyzm.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
