Strona · s. 5strona oryginału ↗
Tetiana SOSNOWSKA: „Muszę walczyć, choć przyszłam po prostu pracować”
Слово Просвіти, №08 за 2018 рік
— Pani Tetiano, w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy pracuje Pani niedługo, ale zmiany są imponujące. Co wyróżnia Panią w tym czasie? — Data mojego mianowania na stanowisko dyrektora generalnego NMIU to 26 lutego 2015 roku. I najważniejszą rzeczą, która się wydarzyła, jest to, że muzeum stało się miejscem, do którego przychodzi znacznie więcej ludzi niż w poprzednich latach. Udało się to osiągnąć poprzez znaczne odmłodzenie zespołu — nie kosztem zwalniania starych kadr, lecz poprzez obsadzanie wolnych wakatów absolwentami uniwersytetów, doktorantami i młodymi naukowcami. Kiedy przyszłam, w muzeum pracowało 3 kandydatów nauk, a to bardzo mało, ponieważ status muzeum wymaga znacznie wyższego poziomu naukowego kadr. Obecnie mamy już około 30 kandydatów nauk oraz osoby przygotowujące się do obrony prac doktorskich. — W muzeum zawsze jest tłoczno. Czym przyciągnęliście zwiedzających? — Dużo o tym myślałam, analizowałam, co trzeba zrobić, aby muzeum stało się interesujące i atrakcyjne dla odwiedzających, zwłaszcza młodych. Przecież postawa obywatelska kształtuje się w młodości i właśnie na podstawie znajomości historii swojego narodu, swojego kraju. Ale w czasach totalnego internetu i telewizji ważne jest, aby zrozumieć, co dokładnie skłania człowieka do wyjścia z domu i przyjścia do nas, bo obecnie łatwo jest przejrzeć każdą informację w komputerze. Widziałam, że w krajach europejskich ludzie spędzają dużo czasu w muzeach i zastanawiałam się, dlaczego u nas tak nie jest. Konsultowałam się z psychologami w kwestii tego, jak pracować z młodzieżą: zarówno w wieku szkolnym, jak i studenckim, a także jak wychowywać cechy przywódcze u naszych pracowników, którzy powinni być inicjatywni, zmotywowani, zainteresowani i interesujący dla naszych zwiedzających. Dużo myśleliśmy w zespole, jak zmienić naszą pracę, aby muzeum stało się ulubionym miejscem dla odwiedzających. Częściowo zmieniliśmy ekspozycje, opracowujemy nowe wystawy, wycieczki tematyczne, zmieniamy ich format, urozmaicamy je. — W jaki dokładnie sposób zmienia Pani format wycieczek? — Zauważyliśmy, że dzieci najlepiej przyswajają informacje, jeśli otrzymują je od przewodnika zbliżonego do nich wiekiem, i obecnie większość naszych przewodników to młodzi ludzie w wieku do 30-40 lat. Doszliśmy do porozumienia, że nie warto być surowym wobec zwiedzających w wieku szkolnym, powinni czuć się swobodnie, ich zainteresowanie musi być szczere. I jeśli śmieją się lub głośno omawiają to, co usłyszeli, nie warto ich uciszać, ponieważ jeśli coś ich śmieszy lub wywołuje potrzebę dyskusji, to dobrze, bo oznacza to aktywne odbieranie tego, co usłyszeli i zobaczyli. Początkowo część naszych pracowników odniosła się do takiej zasady sceptycznie, ale bardzo szybko zobaczyliśmy, że to słuszne. I lepiej nie krzyczeć, jeśli dziecko dotyka czegoś rękami, a wyjaśnić, że to bardzo dawny i cenny eksponat. To zawsze działa. Zauważyliśmy również, że w weekendy mamy wielu odwiedzających z bardzo małymi dziećmi. Dla niemowląt zainstalowaliśmy w toaletach (zarówno męskich, jak i damskich, gdyż obecnie często z maluchami przychodzą właśnie tatusiowie) przewijaki — i okazało się, że to bardzo trafione rozwiązanie. A dla 2-3-letnich dzieci w holu postawiliśmy kosz z zabawkami. Zadbaliśmy o to, aby sama atmosfera muzeum nie przytłaczała naszych zwiedzających, a była atrakcyjna i jasna. Tworzymy tło audiowizualne w salach muzeum. Na przykład w okresie świątecznym w holu gości witają melodie kolęd, a na stulecie bitwy pod Krutami brzmiały u nas melodie pieśni z tamtych czasów. W salach znajdują się stoiska z wideo- i audio-oprawą tematyczną. Popularne są u nas wycieczki interaktywne. — Ale obecnie dla Ukraińców są to finansowo trudne czasy, czy są gotowi wydawać pieniądze na muzea? — W 2015 roku dochód muzeum wynosił 840 tys. hrywien. Wynik za 2017 rok to 3 mln 600 tys. hrywien. Zatem Ukraińcy są gotowi wydawać pieniądze na muzea, ale pod warunkiem, że pracownicy muzeów — bo dotyczy to nie tylko naszego, ale i wszystkich innych muzeów w kraju — zatroszczą się o odwiedzających, włożą energię i serce w to, aby wszystkim było ciekawie. Nie trzeba czekać, trzeba samemu zachęcać do siebie — i w tym celu tworzymy plakaty, citylighty, ogłoszenia w mediach społecznościowych. Nasi przewodnicy niedawno wymyślili wycieczkę tematyczną z kagankami — i zwiedzający są zainteresowani, w weekendy tworzą się nawet kolejki. Mamy nocne wycieczki, wycieczki dla całej rodziny, nasi młodzi naukowcy prowadzą wykłady o UPA czy ukraińskich muszkieterach, wykłady prowadził u nas także Swiatosław Wakarczuk. Tematyka jest bardzo różna — od historii miłosnych sławnych ludzi po historię relacji Ukrainy z NATO.
Wśród naszych przewodników są kandydaci nauk, wśród wykładowców — doktorzy nauk, ale ważne są nie tylko ich umiejętności, lecz także to, jak emocjonalnie i z pasją pracują z grupami. Emocja to coś, co może zmusić współczesnego człowieka do oderwania się od monitora i przyjścia do muzeum. Tutaj otrzymują nie tylko informacje, ale także przeżycia, zanurzenie w temacie, poczucie łączności czasów i wydarzeń. U nas przy wejściu umieszczono hasło “Twoja historia zaczyna się tutaj” — i to muszą przeżyć ci, którzy spędzili w naszych salach kilka godzin. Chcę podkreślić, że choć bilety wstępu u nas nie są bardzo drogie — od 10 do 100 hrywien, to są dni, kiedy do godziny 12.00 można przyjść nawet bezpłatnie, być może jedynie za wycieczkę trzeba zapłacić. To dni, kiedy przychodzą starsi ludzie z wnukami, nauczyciele mogą przyprowadzić klasy do naszych sal. Dla nas ważne jest, aby pomieszczenia Narodowego Muzeum Historii Ukrainy były przestrzenią dla swobodnej komunikacji, dla uświadomienia sobie swojej istoty, swojego rodu. — Dla wielu organizacji społecznych NMHU stało się platformą do komunikacji i poszukiwań twórczych. Czy nie jest trudno Pani z nimi współpracować? — To wręcz przeciwnie, daje świeże spojrzenie na nasz rozwój. Razem pracujemy nad nowymi tematami, oni znajdują w naszych salach informacje, których potrzebują. Aktywiści społeczni to przeważnie młodzi ludzie, którzy mogą nam podpowiedzieć, jak lepiej informować w internecie o naszych wydarzeniach i nowych wystawach. Są oni naszymi najlepszymi pomocnikami, kiedy tworzymy nowe ekspozycje o wydarzeniach, które dzieją się obecnie, których świadkami i uczestnikami jesteśmy my wszyscy. Taka współpraca przyzwyczaja aktywną młodzież do zrozumienia, że muzeum to nie skład staroci, a świadek wydarzeń historycznych i procesów, że tutaj można zrozumieć, dlaczego nasze życie dzisiaj jest właśnie takie, znaleźć odpowiedzi na pytania, dlaczego jesteśmy tacy, a nie inni, i jak nie popełnić błędów w przyszłości, zobaczyć źródła współczesnych wydarzeń, zrozumieć swoich rodziców, dziadów i pradziadów, uświadomić sobie swoje przeznaczenie. Staram się, aby nasze muzeum stało się dla organizacji społecznych platformą dyskusyjną, polem do poszukiwań twórczych. — W ostatnich latach Narodowe Muzeum Historii Ukrainy stało się także bliższe naukowcom-badaczom historii z całego kraju. — Tak. Przeżyłam okres oporu pracowników zbiorów naszego muzeum, kiedy zdecydowaliśmy, że nasze zbiory powinny być otwarte także dla “obcych” historyków. Mamy wiele eksponatów i materiałów, które jeszcze nie są opisane, nie są zbadane, a nasi naukowcy, którzy pracują w zbiorach, mają bardzo dużo pracy — skomplikowanej, żmudnej, drobiazgowej. Ale napięcie opadło, wszyscy się uspokoili. Za to nauka historyczna, mam nadzieję, zyska. Wcześniej pracowałam w muzeum Tyczyny. Właśnie tam zaczęłam marzyć, aby ludzie postrzegali muzea jako część swojej przestrzeni życiowej — ciekawej i komfortowej dla nich. Wiele rzeczy tam się udało, wygrywaliśmy przeglądy i konkursy, weszliśmy do finału europejskiego konkursu “Najlepsze Muzeum Europy—2014”, i właśnie wtedy zaproszono mnie do NMHU. Więc staram się pokazać, że przy wielkich chęciach sukces można osiągnąć także bez wielkich przepływów finansowych i wpływowych patronów. W rzeczywistości w naszym kraju jest wielu entuzjastów, którzy pragną pracować nawet mimo niskich pensji. U nas nikt nie zmusza pracowników, a oni dają z siebie wszystko, tworzą, bo otrzymali tutaj możliwości do twórczości. Chociaż wsparcia i moralnego poparcia od Ministerstwa Kultury, Rządu chcielibyśmy mieć więcej. Tak jak zrozumienia, że nie tylko przechowujemy artefakty historyczne, ale kształtujemy ukraiński naród i ideę narodową. — Jak skomentuje Pani wydarzenia z 25 stycznia wokół “cerkwi” na terenie kijowskiego grodu, kiedy aktywiści społeczni pikietowali ją, a potem ktoś nawet próbował ją podpalić? I czy ma Pani siły i zapał, by walczyć? — Problem protestów obywateli przeciwko nielegalnemu przebywaniu tutaj “cerkwi” pojawia się okresowo. Jak mi wiadomo, pierwsze miały miejsce jeszcze w latach 2009—2010. Teraz wyjaśniamy szczegółowo, kto dał pozwolenie na postawienie tutaj kaplicy, kto podpisywał dokumenty. Rozpoczęłam tę pracę jeszcze w 2015 roku, zaraz po objęciu stanowiska – i miałam wtedy wiele gróźb, a nawet potwierdzeń ich realności. Ale przestraszyć mnie się nie udało. — A czy ma mimo wszystko ta “cerkiew”, czy to “monastyr”, choć jakiekolwiek dokumenty, które pozwalają jej tutaj budować? — Budowa w tej strefie, która podlega ochronie UNESCO i wchodzi w skład rezerwatu “Dawny Kijów”, jest niedopuszczalna. Pierwsze petycje o konieczności zburzenia tej budowli, wtedy jeszcze drewnianej, składali aktywiści jeszcze za czasów prezydenta Juszczenki, prokuratura generalna przeprowadzała kontrolę i zaznaczyła, że pozwoleń na budowę i dokumentów na prawo użytkowania działki nie wykryto. Ale ówczesna władza nic nie zrobiła, i przekształcanie drewnianej budowli w murowaną trwało. W czasach Janukowycza budowlę próbowano zalegalizować, ale póki co nie ma potwierdzenia, że się to udało. Więc pracują tylko nasi prawnicy, pomocnicy społeczni, a także niektórzy politycy-mężowie stanu, którzy uważają za swój obowiązek wspierać muzeum i mnie. Wszystko musi być uregulowane zgodnie z ukraińskim prawem, rządy prawa muszą zatriumfować. Niestety, nie otrzymaliśmy pomocy czy wsparcia od Ministerstwa Kultury Ukrainy, które przerzuciło odpowiedzialność za tak skomplikowane problemy polityczne, czy wręcz geopolityczne, na nasz zespół. A jeszcze obserwuję, że niektórzy ludzie, korzystając z okazji, do tego problemu wplatają jeszcze intrygi i wyrównują rachunki. A ja przyszłam do muzeum nie walczyć, a pracować. Lecz od pierwszych dni musiałam wojować: z archaicznymi wyobrażeniami o pracy muzealnej, z przyzwyczajeniem do radzieckich metod pracy. Ludzie z zakorzenionymi komunistycznymi poglądami nie życzą sobie odnowy. Obecnie czuję w sobie siły do działalności nie tylko na niwie pracy muzealnej, ale także ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego. Rozmawiała Olga ŻMUDOWSKA. Odwiedzający Narodowe Muzeum Historii Ukrainy, którzy byli tam w ostatnich dwóch-trzech latach, zauważają, że zwiedzających stało się wyraźnie więcej — a wśród nich znaczna liczba młodzieży i dzieci. Człowiek, który odważył się zmienić wyobrażenie Ukraińców o muzeach, — Tetiana Wiktoriwna Sosnowska, pracownik kultury i dziennikarka radiowa, dyrektor generalna Narodowego Muzeum Historii Ukrainy, zasłużony pracownik kultury Ukrainy. Lecz obecnie przeżywa trudne czasy, bo stała się zakładniczką wydarzeń, które od niej nie zależą: protest kijowian przeciwko powolnemu zakorzenianiu się obok NMHU, na terenie dawnej Cerkwi Dziesięcinnej, czy to kaplicy prawosławnej cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego, czy to już naprędce półtajnie budowanego “monastyru”, zmusza ją teraz do odpierania ataków z dwóch stron. Bo teraz i Ministerstwo Kultury Ukrainy zdecydowało się przerzucić odpowiedzialność za próbę podpalenia przez protestujących nowo powstałej “cerkwi” i za jej nielegalne przebywanie na terenie kijowskiego grodu na kierownika Narodowego Muzeum Historii Ukrainy. Chociaż korzenie problemu sięgają jeszcze okresu prezydentury Leonida Kuczmy, za którego, jak zaznaczał rzecznik UCP PM biskup Kłyment, dano pozwolenie na postawienie tutaj tymczasowej budowli (namiotu) — prawosławnej kaplicy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
