Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Nie twórzmy złowrogiej mary

Слово Просвіти, №08 за 2018 рік

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki. Podkreślam ponownie: konkursy piosenki „Głos kraju”, „Głos. Dzieci” i inne są bardzo potrzebne, ale należy je przeprowadzać według następującej zasady: uczestnik muzycznych zawodów, a nie walki – to nie front – musi obowiązkowo wykonać piosenkę w języku ukraińskim, a drugą – w jakimkolwiek innym języku. Nie odrzucam prawa do wolności wyboru, ale musimy przyzwyczajać uczestników konkursu i jego organizatorów do odpowiedzialności moralnej za los ukraińskiej piosenki. Posłuchajmy niezwykle ważnych myśli wybitnego uczonego Iwana Ohijenki, który podkreślał, że ukraińska piosenka jest nie tylko wysoce artystyczna i wysoce melodyjna, ale także zawsze głęboko treściwa, przyzwoita, pouczająca. Wyróżniam słowo „pouczająca”, którego istota polega na tym, że piosenka naucza, napomina, poucza, naprowadza, czyli wychowuje. Zatem, jeśli uczestnicy różnych konkursów telewizyjnych i radiowych będą obowiązkowo wykonywać piosenki ukraińskojęzyczne, a dodatkowo – zagraniczne, to w ten sposób (parafrazując znane powiedzenie Tarasa Szewczenki) będą swego się uczyć i cudzego nie chwalić. Niestety, niemało ukraińskich piosenek jest obecnie zniekształconych do prymitywizmu, wulgarności, co często daje podstawę asymilatorom, wrogom do narzucania myśli o jakiejś drugorzędności, niedonoszoności, nieperspektywiczności ukraińskiej piosenki, kultury, języka. Logicznie nasuwa się pytanie: jaki jest cel konkursów piosenki „Głos kraju” i „Głos. Dzieci”? Zrozumiałe, że wykrywanie i wspieranie wybitnych, zdolnych, utalentowanych wykonawców. Tylko takie zadanie?! Czy, co nie mniej ważne, a moim zdaniem najważniejsze – na wysokim narodowo-estetycznym fundamencie piosenkowym sprzyjać moralno-duchowemu wychowaniu patriotów naszego państwa, kształtować u dzieci, młodzieży, nastolatków, młodych ludzi ukraińskie wartości narodowo-obywatelskie i ogólnoludzkie. Czy odwrotnie – wyrabiać u młodych Ukraińców nihilistyczny, lekceważący stosunek do ukraińskiej piosenki, języka, kultury, obyczajów, tradycji, tworzyć z nich istoty bez ukraińskiego rdzenia, planetarne osobistości, cynicznych kosmopolitów, taką sobie biologiczną masę, z której wrogowie Ukrainy, przede wszystkim moskiewscy, lepią ukrainofobów, ukrainożerców, zdrajców, separatystów, sprzedawczyków – moralne kaleki, którzy jeżdżą do Rosji zabawiać odwiecznych wrogów Ukrainy. W obecnym okresie wojny rosyjsko-ukraińskiej niezwykle ważne jest pomaganie Ukraińcom w duchowym jednoczeniu się, jak najgłębszym poznawaniu swojego narodowego „Ja”, aby, jak wzywał Iwan Franko, przed światem nie sługą, a gospodarzem zostać, dać godną odprawę moskiewskim agresorom. Niestety, jest niemało przykładów, kiedy zdolni ludzie różnych profesji, w tym także piosenkarze, dziennikarze, swój talent sprzedają za 30 srebrników, służalczo służą wrogiemu Ukraińcom „ruskiemu mirowi”. Fachowców, jeśli są utalentowani, nazywam utalentowanymi, ale stale podkreślam: na dobroczynność czy zło czynienie skierowany jest talent; czy są moralnie odpowiedzialni, czy kierują się amoralnymi instynktami; czy utalentowani artyści, dziennikarze pozytywnie wpływają na rozwój i utwierdzenie sobornej ukraińskiej Ukrainy, czy odwrotnie – swoimi czynami, utalentowanymi, ale bez narodowego rdzenia utworami, audycjami telewizyjnymi sprzyjają degradacji ukraińskiego społeczeństwa, wychowują niszczycieli ukraińskiego narodu, duchowych kastratów, zaszczepiają amoralność, samowolę, nihilizm, małorosyjskość, służalczość wobec naszych odwiecznych wrogów i jednocześnie odwiecznych sąsiadów. Jeszcze w kwietniu 1917 r. Kyryło Stecenko na zjeździe nauczycieli szkół ludowych powiatu jampolskiego na Podolu wzywał do czerpania duchowo-estetycznego piękna dla rozwoju dzieci z wielkiego skarbca ukraińskiej twórczości ludowej, z ukraińskiej piosenki, która „powinna stać się potężnym narzędziem do wychowania narodu zarówno w moralnym, jak i w narodowym duchu”. Jak tego nie rozumieją, nie uświadamiają sobie, a może bardzo dobrze uświadamiają sobie organizatorzy konkursów „Głos kraju” i „Głos. Dzieci” i dlatego odrzucają ukraińskie piosenki na pobocze, na margines. Ważne, że w 2016 roku Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła ustawę o kwotach dla piosenek w języku ukraińskim. Pod koniec 2017 r. przedstawiciele Narodowej Rady Ukrainy ds. pytań telewizji i radiofonii oficjalnie oświadczyli dziennikarzom, że „nasza telewizja jest w 100% ukraińskojęzyczna” — zauważył Ołeh Łystopad w artykule „W jakim języku mówi telewizor” (Uriadowyj Kurjer. — 2017. — 30 gru.). W rzeczywistości, delikatnie mówiąc, jest to bezwstydne kłamstwo. Każdy widz potwierdzi, że ukraińska antena telewizyjna jest przepełniona rosyjskojęzycznymi audycjami, programami, filmami. Ołeh Łystopad dopytał się w końcu członka Rady Narodowej Serhija Kostynskiego, skąd taka idealna ukraińskojęzyczność anteny. Okazało się, że z powodu ograniczonego finansowania Narodowa Rada Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii zalicza wszystkie dwujęzyczne audycje do ukraińskojęzycznych. Jeśli na przykład są tytuły „Liga śmiechu”, „Głos. Dzieci”, czy Wołodymyr Zełenski w „95 kwartale” wykrzyknie zniekształcone — „Sława Ukrainie!” (jeszcze trzeba pomyśleć, w jakim celu?!), to te i podobne im programy telewizyjne są już zaliczane do ukraińskojęzycznej kwoty. Prawda, kierownictwo Rady Narodowej obiecuje, że okres przejściowy minie i w październiku 2018 r. będzie prawdziwy obraz emisji antenowej. Komu potrzebne jest obecne mydlenie oczu? Dlaczego spekulujecie prawdą? Przecież „większość różnorodnych programów rozrywkowych, które a priori skierowane są do masowego odbiorcy, nie tylko nie gardzi językiem państwa-agresora i okupanta, a wręcz przeciwnie, jakby się nim chwaliła (kursywa nasza — W. Ł.). I swoją „pryncypialną” postawą również. Mówiąc, oto wam i obowiązujące ustawodawstwo, i wasz język, i wszystko to, co nazywa się tożsamością narodową, w końcu — dumą narodu ukraińskiego” (Jurij Medunycia). Zbyt wiele programów telewizyjnych, a także audycji radiowych FM nie jest skierowanych na podniesienie zdolności Ukraińców do oporu wobec zewnętrznego moskiewskiego agresora i wewnętrznych separatystów, a wręcz przeciwnie — sprzyjają przenikaniu złowrogiego „ruskiego miru” we wszystkie ukraińskie szczeliny kulturologiczne. „Głos kraju”, „Głos. Dzieci” na „1+1” — to otwarte platformy dla rozkoszowania się antyukraińską ideologią „ruskiego miru”. Znani piosenkarze, „gwiazdorscy” jurorzy, oniż profesjonalni nauczyciele uczestników konkursów, nie są przykładem szacunku dla języka i kultury ukraińskiej. Zarówno Natalia Mohylewska, jak i Dmytro Monatyk, duet „Wremia i Stekło”, Serhij Babkin, Potap i inni tylko czasami wyciskali z siebie ukraińskojęzyczną frazę. Prawda, pewnego razu Natalia Mohylewska przeczytała kilka ukraińskojęzycznych wersów poetyckich, powiedziała, że jest ich autorką. Ale przez cały czwarty sezon w programie „Głos. Dzieci” panował język rosyjski i obcojęzyczna piosenka. Dzieci, nastolatki, młodzieńcy i dziewczęta, zafascynowani znanymi piosenkarzami, uwielbiają ich, uczą się od nich. To pokażcie im wysokie ukraińskie wartości narodowo-duchowe, odpowiedzialność moralną za los ukraińskiego Słowa, motywujcie ich do głębokiego poznawania ukraińskiej piosenki, języka, żeby oni, kiedy dorosną, byli z ducha Ukraińcami, a nie kosmopolitami, renegatami, małorosjanami, nie wspierali moskiewskich agresorów, jak to robią teraz Ani Lorak, Loboda i inni gościnni wykonawcy za krwawy rosyjski rubel. Danelija Tuleszowa z Kazachstanu przed wyjazdem na konkurs „Głos. Dzieci” uczyła się języka ukraińskiego, starała się w nim porozumiewać z jurorami konkursu, ale żaden z nich — ani Mohylewska, ani Monatyk, ani „Pozytyw” (w rzeczywistości w stosunku do języka ukraińskiego — to całkowity „Negatyw”), ani Dorofiejewa nie wsparli, nie zachęcili Danelii. Z ukraińskojęzycznymi uczestnikami konkursu oni również porozumiewali się w języku rosyjskim, skłaniając chłopców i dziewczynki do rezygnacji z ukraińskiego. Bo, widzicie, zdobyć uznanie, sławę można i bez języka państwowego. Namacalny przykład — różni tak zwani „Pozytywy”, a także Dorofiejewy, Mohylewskie, Monatyki, Babkiny, Potapy itd. Musi działać złota zasada moralna oraz obowiązkowy wymóg — ze wszystkimi uczestnikami konkursu piosenki, jeśli urodzili się i mieszkają na Ukrainie, komunikacja musi odbywać się tylko w języku ukraińskim. Z przybyszami z innych krajów językiem porozumienia musi być taki język, który znają, lub przez tłumacza. Utrwalenie ukraińskości na Ukrainie będzie wtedy skuteczne, jeśli skierowana na to będzie działalność instytucji państwowych, społecznych, obywatelskich i, w szczególności, telewizji, radiofonii, internetu — cały system życia kraju. Ważnym strukturalnym składnikiem wychowania są także konkursy piosenki „Głos. Dzieci” i „Głos kraju” (powinna być nazwa „Głos Ukrainy”, czy pod krajem rozumieją jakiekolwiek państwo, byle tylko jak najmniej brzmiała uduchowiona nazwa „UKRAINA”). Zacytuję jeszcze raz Kyryła Stecenkę, który słusznie podkreślał: „Pieśń naszego narodu — to historia jego, bogactwo duchowe jego, to — duma jego, co uznają i obcy ludzie. I oto na czym — na pieśniach jego, my powinniśmy wskrzeszać narodowego ducha narodu ukraińskiego, narodowe samopoznanie. Siła pieśni ludowej jeszcze i w tym, że ona może zwrócić do nas tych, którzy utracili swoją narodowość. I dlatego, powtarzamy, pieśń ukraińska ma prawo być jednym z potężnych i pierwszych czynników narodowego odrodzenia i wychowania naszego narodu… Nam trzeba znacjonalizować nasz naród, samych siebie, bo człowiek, który istnieje poza granicami narodowego żywiołu, jest zjawą. Naród, który nie myśli o sobie jako o żywym członku w rodzinie ludzkości, nie jest narodem. Bez ludowego charakteru, bez narodowego oblicza, i każde państwo nie jest żywym organizmem, a mechanicznym warsztatem”. Te arcyważne wypowiedzi ukraińskiego patrioty Kyryła Stecenki proszę uważnie przeczytać, przemyśleć Prezydenta Ukrainy, Przewodniczącego Rady Najwyższej, Premiera, deputowanych wszystkich szczebli, urzędników, założycieli, właścicieli, pracowników mediów, organizatorów i prowadzących konkursy „Głos. Dzieci”, „Głos kraju”, różnych programów rozrywkowych, przecież naszym powołaniem jest tworzyć żywy organizm tytularnego narodu ukraińskiego, a nie złowrogi „mechaniczny warsztat”, nie ślepą maszynę, która „potupie i zmiażdży nas” (Iwan Franko). Wolna narodowo-duchowa, prawna, demokratyczna, bogata i dla przeciętnych ludzi, a nie tylko dla garstki zachłannych, niemoralnych bogaczy-złodziei, oligarchów, soborna ukraińska Ukraina utrwali się wtedy, kiedy także każdy człowiek jakiejkolwiek mniejszości narodowej szczerze powie tak, jak, na przykład, z całej jasnej duszy oświadczyła w programie telewizyjnym „Rendez-vous” Dżamala: „Jestem Ukrainką krymskotatarskiego pochodzenia!” Zatem wszyscy musimy uświadomić sobie, zrozumieć, że jesteśmy powołani do tworzenia ukraińskiej Ukrainy, że nikt nam nie zbuduje państwa, jeśli sami go nie zbudujemy, że narodowy duch Ukraińców, narodowe prawa Ukraińców, tak jak narodowe prawa Anglików, Włochów, Niemców, Polaków, Węgrów, Japończyków — są podstawą ogólnoludzkich praw, ogólnoludzkich wartości moralno-duchowych. Bo człowiek, który istnieje poza granicami narodowego żywiołu, jest złowrogą zjawą. Po konkursie „Głos. Dzieci”, który zakończył się 17 grudnia 2017 r., od 28 stycznia 2018 r. na kanale telewizyjnym „1+1” trwa ósmy sezon „Głosu kraju”. Z 24 piosenek, które zabrzmiały 28 stycznia i 4 lutego, tylko 7 było w języku ukraińskim. W publikacjach gazetowych i czasopismach, na Facebooku już pisałem, że w programach „Głos. Dzieci” i „Głos kraju” piosenka w języku ukraińskim jest zjawiskiem rzadkim. Ale ci, których to dotyczy, którzy powinni naprawiać sytuację — wytrwale propagować piosenkę w języku ukraińskim, kulturę, jakby ogłuchli i oniemieli: przypadkowo czy świadomie? Proszę, nie spieszcie się z zaprzeczaniem. Tak — pierwsze miejsce w konkursie „Głos. Dzieci” zajęła 10-letnia dziewczynka z Kazachstanu Danelija Tuleszowa, która niezwykle wzruszająco wykonała piosenkę w języku ukraińskim „Nie twoja wojna” (trener — Dmytro Monatyk). Ale przecież podczas każdego konkursu „Głos. Dzieci” i „Głos kraju” piosenka w języku ukraińskim jest swoistą błyskawicą na jasnym niebie. Niestety, często poszczególni całkiem dobrzy wykonawcy piosenek w języku ukraińskim od razu odpadają z konkursu, ponieważ nie wybierają ich „gwiazdy-jurorzy”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn