Strona · s. 6strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «Nie ma tematu ważniejszego niż ukraińskie słowo», s. 4
Nie ma tematu ważniejszego niż ukraińskie słowo
Слово Просвіти, №08 за 2021 рік
Zakończenie. Początek na str. 4-5. Stepan WOŁKOWECKI, przewodniczący Iwano-Frankiwskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki: – Język był i pozostaje głównym kryterium naszego ukraiństwa. Dla nas, proświtian, jest to absolutna prawda. W przygotowanym przez nas memorandum centralnym punktem jest kwestia rozszerzenia możliwości wykorzystania naszego proświciańskiego potencjału. Na miejscach, w obwodach, będzie przedstawiciel pełnomocnika ds. ochrony języka ukraińskiego, to dodatkowy zasób, który rozszerzyłby nasze możliwości w zakresie ochrony języka ukraińskiego. Moglibyśmy wspólnie organizować kursy języka ukraińskiego. Możliwe są też inne formy współpracy, na które zgodzi się pełnomocnik. Wydaje mi się, że istnieje szerokie pole do współpracy i trzeba je wykorzystać. Myślę, że tym sprawom roboczym należy poświęcić osobną wideokonferencję, bo nazbierało się ich całkiem sporo. Trzeba je wszystkie omówić, włącznie z historycznym momentem formowania zjednoczonych wspólnot terytorialnych. Jarosław PITKO, przewodniczący Lwowskiego obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki: – Myślę, że do memorandum trzeba koniecznie wpisać kwestię monitoringu. „Proświta” musi wziąć na siebie bardzo ważną funkcję dotyczącą badania sytuacji, a w szczególności realizacji ustawodawstwa językowego. Jest to bardzo ważne w warunkach decentralizacji. Samorząd lokalny posiada potężne funkcje, które mogą być nadużywane w tym czy innym regionie. Będzie to dotyczyć także kwestii wdrażania ustawodawstwa językowego: gdzieś będzie jasne stanowisko organów władzy lokalnej, gdzieś rozmyte, gdzieś z podtekstem. Dlatego pełnomocnik, nie posiadając struktury, może oprzeć się na „Proświcie” i nadać jej funkcje monitoringu w zakresie badania opinii publicznej i sytuacji. Proświtianie, jak nikt inny, wyczuwają środowisko wewnętrzne, nastroje wewnętrzne. Jesteśmy gotowi wypełnić tę funkcję. Na konkretnych przykładach musimy realizować swoje działania. Weźmy choćby tak błogosławiony i ukrainizowany Lwów. Przeprowadziliśmy monitoring wykonania 10. artykułu Konstytucji Ukrainy i decyzji Sądu Konstytucyjnego. Zaangażowaliśmy do monitoringu grupę 50 osób. Zwróciliśmy uwagę na wygląd Lwowa, na to, że dwie trzecie nazw kawiarni, sklepów itp. nie jest w języku ukraińskim. Przygotowaliśmy apel do Lwowskiej Rady Miejskiej, nagraliśmy film: „Przywróćmy miastu Lwów język ukraiński”, przeprowadziliśmy akcję pod taką nazwą. Musimy wiedzieć, jak działać w konkretnych sytuacjach. Kyryło STECENKO, artysta ludowy Ukrainy, przewodniczący Kijowskiego miejskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki: – W Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy odbył się okrągły stół na temat: „Prawo Ukraińca do języka”, poświęcony politycznym i prawnym aspektom sytuacji w polityce językowej. Odnośnie sfery usług w Kijowie po 16 stycznia. Wrażenie ciekawe. Zaczynam czuć w sklepach i innych placówkach, że to przeważnie mój rodzinny dom. Stało się o wiele mniej chamstwa, wyższości i niedbałości w komunikacji. Język ukraiński jest również nośnikiem ukraińskiej etyki, pozytywnego stosunku do niej. I to trzeba wspierać. Przy zmianach władz my, jako Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”, musimy trzymać w centrum uwagi tak zwane tablice językowe. Dzień Języka Ojczystego dotyczy nie tylko Ukraińców. Ale na Ukrainie jesteśmy przed Bogiem zobowiązani zachowywać język ukraiński oraz języki narodów bezpaństwowych, za które ponosimy odpowiedzialność. Trzeba zapewnić dominującą pozycję języka ukraińskiego we wszystkich sferach społecznych, sprzyjać podnoszeniu standardu językowego w sferze publicznej. Obecnie jest to wielki problem, gdyż niszczą nas z dwóch stron: stara kolonialna system rusyfikacji i nowa – bezosobowość Ukraińców na niwie językowej (anglicyzacja). Trzeba nadać językowi ukraińskiemu status języka komunikacji międzynarodowej. Większość obcokrajowców już tego przestrzega. Ale polityka władzy jest taka, że język rosyjski z czasów Związku Radzieckiego pozostaje językiem komunikacji międzyetnicznej. Ważnym czynnikiem jest polityka językowa biznesu. I ta walka, która toczy się o język ukraiński w sferze usług, dotyczy przede wszystkim kontroli nad zachowaniem językowym biznesu. Jeszcze jeden ważny czynnik – zachowanie językowe osób publicznych. Uważam, że z każdą osobą publiczną trzeba rozmawiać indywidualnie. Mamy zasoby i możliwości, aby wpływać na ich zachowanie. Wśród punktów, które powinny leżeć u podstaw państwowej polityki językowej, jest bezwarunkowy priorytet języka ukraińskiego oraz języków bezpaństwowych. Przede wszystkim są to Tatarzy krymscy. Także parytet językowy: żeby język rosyjski miał na Ukrainie te same prawa, co ukraiński w Rosji. To samo z Węgrami, Rumunami, Polakami itd. Musimy pozbyć się rosyjskiej dominacji i zagranicznego wpływu na ukraińską kulturę. Taras MARUSYK, specjalista ds. polityki językowej: – Obserwuję rozwój sytuacji językowej od początku niepodległości Ukrainy. Progresujemy, ale idziemy krokiem żółwia. Oczywiście, w porównaniu z latami 1989-90 posunęliśmy się naprzód. Są rzeczy, których nawet obecna władza nie może zatrzymać. Teraz największym problemem jest to, że istnieje konfrontacja między organami władzy państwowej a aktywną mniejszością społeczeństwa obywatelskiego, która próbuje skierować tę władzę na właściwe tory. Ale władza ma doświadczenie w tym, jak hamować wykonywanie prawa. Pierwsze próby zostały podjęte w 2019 roku, kiedy próbowano nawet uchylić ustawę lub usunąć kluczowe normy. Kiedy przyszło zrozumienie, że zrobić to jest praktycznie niemożliwe, obserwujemy szereg ataków na ustawę językową. Przewidywałem to kilka lat temu, kiedy sfera usług w Kijowie stawała się gorąca. Nie stałaby się tak problematyczna w niektórych momentach, gdyby władza robiła to minimum, które musi robić. Dzisiaj minister kultury wprost mówi, że karanie kelnera w Odessie za to, że nie wykonuje ustawy językowej, jest jakoś nie tak. Albo mówi o tym, że trzeba przeprowadzać łagodną ukrainizację, odroczyć lub znieść kary. A następca Tkaczenki – przewodniczący komisji parlamentarnej Poturajew niby zajmuje politykę państwową. Ale to, moim zdaniem, chwiejna pozycja, jak gra w złego i dobrego policjanta. Zli policjanci to ekipa Dubińskiego, Bużańskiego, a dobrzy – Poturajew i ekipa, którzy chcą odroczyć kary. Głównym celem władzy, począwszy od prezydenta, jest to, że jeśli nie ma możliwości uchylenia niektórych kluczowych norm ustawy, trzeba je rozmyć i dać sygnał społeczeństwu, że można nie wykonywać tych norm. Sfera usług. Tak, mamy dobre przykłady: są już dwa zwolnienia za brutalną odmowę obsługi w języku ukraińskim. To dobrze, to właśnie wpływ społeczeństwa obywatelskiego. Władza będzie się opierać, ile może. My też nie powinniśmy się zatrzymywać. Dalej będzie przeciąganie liny. Dobrze, że jest pełnomocnik, który chce zmienić sytuację i próbuje to robić. Iwan JUSZCZUK, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy: – Musimy tworzyć następne pokolenie. A w szkole, zwłaszcza wyższej, nie wszystko jest w porządku. Mamy wspaniałe ustawy, że nauczanie w wyższych uczelniach i szkołach odbywa się w języku państwowym. Ale pójdźcie do szkoły i posłuchajcie: nauczyciele mówią po ukraińsku na lekcji, a wychodzą na przerwę i zaczynają mówić z dziećmi w obcym języku. To dyskredytuje język państwowy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
