Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 9 (594), 3—9 marca 2011 POTRZEBUJEMY GŁOSU TARASA KONKURS PETRA JACYKA

Слово Просвіти, №09 за 2011 рік

Olesia KOWALCZUK, Wołyń Na horyzoncie naszych czasów już widać poważną, znaczącą datę w duchowym kalendarzu narodu — 200. rocznicę urodzin wielkiego Tarasa Szewczenki. Z jakimże raportem przed pamięcią narodowego proroka wypadałoby nam, jego rodakom, żyjącym na Ukrainie XXI wieku, podejść do sławnego jubileuszu? Wydawałoby się, pora już mieć wszystko to, za co …walczyliśmy z Lachami, za co … my rżnęliśmy się z ordami, za co bronowaliśmy włóczniami moskiewskie żebra… Niestety, celowo usunięte w poetyckich frazach znaki zapytania wraz z uwydatniającą „partykułą” pozostają aktualne i dziś. Bo „urodziła się… ruta … ruta // Woli naszej trucizna”. Wśród samozwańczych przewodników okazało się zbyt wielu chętnych do ignorowania drogowskazów prawdziwego — przewidującego i mądrego — przywódcy narodu. Lecz mimo to przez wszystkie poszewczenkowskie pokolenia świadome ukraiństwo niosło przeznaczenie „Kobziarza” — czyli jako potężnego czynnika narodotwórczego w imię wyhodowanego w poetyckiej duszy obrazu „naszej Ukrainy”. Kiedy w maju 1861 roku trumnę przewoziła cała ukraińska społeczność z Moskwy na Ukrainę, pobratymiec w słowie i duchu Pantełejmon Kulisz, wzywając młodzież do „rozrzucenia czerwonego kwiatu” kitajki na czarnym tle, wygłosił wymowny apel: „Zjaw się, ojcze, na ojczystej ziemi i zgromadź wokół siebie niewidomych, głuchych i bezjęzycznych… Niech oni przemówią nie pożyczonym, a ojczystym językiem”. Sto lat później określił tę brzemienną dla ojczystego narodu misję Szewczenki obecnie znany, a wtedy jeszcze młody poeta Iwan Dracz: Gdzie ukraiński rozszarpany los Wyglądał wierzbą na drodze, Pierwszym dębem stał się pośród pola Na słonych pańszczyźnianych łzach. Tak, z Bożego polecenia powstał ten dąb z imieniem Tarasa. Powstał na ukraińskim polu, by być niezawodną podporą swojemu narodowi na wieki. I odtąd głosem Szewczenki przemówiła sama Ukraina. I kontynuuje przemawiać do nas, wszystkich obecnych współrodaków. Kontynuuje wlewać nadzieję, że „zapomni się haniebny dawny czas i ożyje dobra sława — sława Ukrainy”. Ale… Czy słyszymy my dzisiaj, jak płacze i cierpi ona, Ukraina-matka, w poetyckim słowie? Jak błaga i modli, ostrzega, radzi i naucza dzieci swoje, jak kocha po matczynemu. I prosi zrozumieć, co się dzieje — i pokajać się: Tegoż ojca takież dzieci Żyć i bratać się Nie umiały, nie chciały — Trzeba się rozłączyć. Przy okazji zauważmy, że choć ostatnie zacytowane wersy dotyczą relacji między poszczególnymi narodami, one, jak i wiele innych, zawierają wskazówki i pouczenia o charakterze wszechogarniającym. Bo czyż nie o naszych wodzach i wódzikach powiedziano: „Ogłuchli, nie słyszą, kajdanami się zamieniają, prawdą handlują”. I kto nie rozpozna dziś odrażających figur pseudodemokratów w bohaterach niezrównanego pod względem siły demaskatorskiej „Snu” — choćby w takim passusie: A ten, szczodry i wystawny, Wszystkie świątynie buduje; Tak ojczyznę kocha, Tak nad nią biadoli, Tak z niej, biedaczki, Krew, jak wodę, toczy!.. A bracia milczą sobie, Wytrzeszczając oczy, Jak jagnięta… Co do milczącej „braci” — to jest to jeden z najcięższych bólów Szewczenki i całego narodu. Bo przecież chodzi o mózg i sumienie narodu — o inteligencję. Prorok naszego narodowego odrodzenia wolał, jak przyjęło się na całym świecie od dawna, w obrazie inteligenta koniecznie poznawać patriotę. A ile jeszcze w „Kobziarzu” aktualnych do dziś ostrzeżeń, adresowanych właśnie do inteligencji — dotyczących zdrady i służalczości, niepamięci i hipokryzji, narcyzmu i pasożytowania na patriotycznych uczuciach… Zdjęcie Olesia Dmytrenki Czy pojęła, czy zna takiego Szewczenkę większość naszego po prostu wykształconego i bardzo wykształconego ludu? Niestety, w świadomość wielu zamiast postaci narodowego proroka wpisał się manekin. Przyprószony czerwoną pudrem komunistycznej ideologii, prymitywnie wymodelowany, ale — żywotny. Taki sobie po chłopsku prostoduszny poprzednik marksizmu. Zmontowany z cytatów w czysto interesownym, tendencyjnym celu. Nawet potężne rozmyślanie o przeznaczeniu ojczystego słowa w pokorne głowy wbijano z amputowanymi wersami: Cóż by, zdawałoby się, słowa… Słowa i głos — nic więcej. A serce bije — ożywa, Jak je usłyszy… Tak i dotąd cytuje się, bez odpowiedzi na pytanie: dlaczego ludzkie serce ożywa. Bo odpowiedź nie zadowalała „bogoburców”: Znać, od Boga I głos ten i te słowa Idą między ludzi!.. Zakończenie na str. 5 KLUCZ DO HISTORII UKRAINY FRAGMENTY POEMATU MYKOŁY BUCZKA SKARBY I JEDNODNIÓWKI NOWOŚCI KOBIECEJ PROZY

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn