Strona · s. 5strona oryginału ↗
POTRZEBUJEMY GŁOSU TARASA
Слово Просвіти, №09 за 2011 рік
Zakończenie. Początek na str. 1. Cóż mamy zrobić, jak dopilnować całą świadomą społecznością, aby ten święty głos jednak docierał i dochodził pod właściwy adres? A zwłaszcza do tych, którzy pretendują do wysokich stanowisk, do roli elity, przewodników narodu. W przeciwnym razie i nasi przyszli włodarze, podobnie jak niemało obecnych, tak i nie pojmą, czego należy się wstydzić i czego pozbywać, co dalej robić i jak czuć się odpowiedzialnymi po synowsku, po szewczenkowsku. A po szewczenkowsku — to nie dla własnej korzyści i sławy, lecz z samozaparciem służyć ukraińskiej prawdzie. Bo to drogowskaz bez wyboru — kiedy wszystko traci znaczenie, oprócz tego testamentowego: Lecz nie jest mi wszystko jedno, Gdy Ukrainę źli ludzie Uśpią, podstępni, i w ogniu Ją, okradzioną, obudzą… Och, nie jest mi wszystko jedno. Nie przejmować się tym, że okradana jest nasza odwieczna przodków mentalność z tego, co najskrytsze — narodowej godności i honoru — dalej po prostu nie można. Chciałoby się wierzyć, że u młodych wołynian, wychowanych już w czasach niepodległości, ze stosunkiem do narodowych świętości wszystko jest w porządku. Lecz oto przyszło mi wraz z krewnymi zasłużonych artystów ze sławnego kwartetu „Akord” na wiecu szewczenkowskim 9 marca znaleźć się obok grupy studentów, najwyraźniej przyprowadzonych pod pomnik pod pewnym przymusem — i na duszy gorzko do dziś. Dwudziestoletni chłopcy i dziewczęta nie czuli, gdzie są: klikali w komórki, wyszukiwali gry, drwili ze słów mówców i repertuaru śpiewaków, komentując po swojemu teksty pieśni, brutalnie je przekręcając i dopowiadając swoje. Nie stronili też od przekleństw: niepojęte widać, dlaczego w „Kobziarzu” słowo „matka” jest wzniesione jako „wielkie, najpiękniejsze słowo”. I tutaj nie można nie odgadnąć niemego wyrzutu czytelnika wobec szkoły: dlaczego ogranicza się tam do zapoznania z Szewczenką na poziomie oceny za wyuczone zgodnie z programem? Jak nie przykro, ale przyczyn jest tak wiele, że trudno je wyjaśnić nawet w specjalnej publikacji. A jednak powiedzmy o jednej z tych, które są na powierzchni. Czy słyszano, aby na którymś z seminariów czy kursów dla odpowiedzialnych za pracę wychowawczą w szkole opracowywano problem czczenia pamięci Szewczenki, wychowania jego słowem? Uważa się, że tym mają przejmować się tylko „ukraińscy poloniści”. I niech spróbuje ów ostatni, ów nauczyciel-ukrainista, zaangażować najlepsze siły uczniowskie przed dniem urodzin Wielkiego Kobziarza! Oni w tym czasie są już tradycyjnie skierowani w inną stronę — no, oczywiście, na obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet. A przedtem daleko nie świątecznie, masowo i burzliwie reagować na dzień Świętego Walentego (z przekonaniem, że miłości każdy wiek ulega). Słowem, rozróżniać co główne, a co drugorzędne-dziesięciorzędne już nie jest przyjęte. To kiedyś władza radziecka, kanonizując Szewczenkę we wspomnianej już roli, surowo śledziła, aby odpowiednio zideologizowane imprezy świąteczne odbywały się na wysokim poziomie — i profesjonalnym, i estetycznym. A obecnie sami jesteśmy dla siebie gospodarzami. Jak gospodarujemy — tak mamy. I jeśli już przygotowuje się imprezę tematyczną pod znakiem Szewczenki, to „po nowoczesnemu” — w dość pikantnym ujęciu: „Ukochane kobiety w losie Szewczenki” lub „Muzy poezji szewczenkowskiej”. Wychodzi na to, jakoby w szkole przewidziano studiować nie nieśmiertelne utwory z „Kobziarza”, a wnikać w szczegóły życia osobistego jego autora, w których, w końcu, grzebać jest nieprzyzwoicie, tym bardziej — zachęcać do tego małoletnich. „Główne — żeby dzieciom było ciekawie”, — usprawiedliwiała takie podejście jedna ze specjalistek pracy wychowawczej. Drogowskaz bardziej niż dziwny: przecież zadaniem nauczyciela jest pomysłowo podać to, co najpoważniejsze i najpotrzebniejsze, uczynić to ciekawym. A inaczej nietrudno stoczyć się do nihilizmu narodowego, a nawet cynizmu, jak, właściwie, nierzadko się zdarza. Znajoma nauczycielka z Czerkas kilka lat temu opowiadała, jak niełatwo było jej namawiać swoich jedenastoklasistów, by przyszli na otwarcie miejskiego święta szewczenkowskiego, bo nieformalny lider odpowiadał na agitację za wszystkich: „Wy co — nas za głupków macie? My na wołach jeździć nie zamierzamy. I w ogóle, komu potrzebni teraz i wasz Szewczenko, i wasza matka Ukraina. Nam na pewno nie są potrzebni”. Po podobnych wyznaniach słyszy się jakby z nieba: Ukraino! Ukraino! Otoż twoje dzieci, Twoje kwiaty młode, Atramentem polane, Moskiewską bielunią. Tutaj ostrość narodowego bólu nakreślono z porażającą przenikliwością: chodzi bowiem o nie lada niebezpieczeństwo — o deportację narodowej duszy z jej własnego terytorium. A jednak pamiętajmy: cały „Kobziarz” przepełniony jest wiarą w coś, co do dziś, po tylu latach niepodległości, „Ukraińcy tak i nie stali się gospodarzami w swoim kraju” (s. 153). Jakby o naszej współczesności mówił Szewczenko, kiedy pisze: „Na obczyznę z Ukrainy Bracia się rozeszli, Porzucili starą matkę”. I jeszcze: „Synowie moi na obczyźnie, Na cudzych robotach”. Przez wieki różni kolonizatorzy — polscy, rosyjscy, niemieccy, żydowscy — grabili nasz naród. „Mój kraju piękny, rozkoszny, bogaty! Kto cię nie męczył?” I to ciężkie dziedzictwo historyczne nie zostało przezwyciężone do dziś. Słowo, które T. Szewczenko postawił na straży wokół swojego narodu, pomaga nam „wyleczyć się z hipokryzji i zazdrości, zdrady i chciwości, donosów i oszczerstw” (s. 16) i nie zapominać, że jesteśmy narodem i że tylko w jedności, opierając się na idei narodowej, będziemy mogli dać odpór obcym zakusom, obronić swoje prawo do wolnego istnienia. „W twórczości poetyckiej ukraińskiego geniusza zawarta jest energia, która nie daje spokoju ukraińskiemu narodowi w całości, budzi każdego Ukraińca z wiekowego snu, wzywa do walki, aby nie dać wrogom ponownie zniewolić wielkiego narodu podstępnie i na długo” (s. 13), — czyni autor monografii wymowny wniosek, z którym nie można się nie zgodzić. I tym słowo Szewczenki jest do dziś aktualne.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
