Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Działalność Petra Rotacza na niwie szewczenkoznawstwa: „Ziemia połtawska nie ma prawa zapomnieć, że po niej kiedyś stąpał Wielki Taras Szewczenko…” Petro Rotacz

Слово Просвіти, №09 за 2011 рік

szczególnie żałował autor utraconego czasu i utraconych możliwości: gdyby ​​za sprawę wzięto się poważnie znacznie wcześniej, a tak „mamy tu istotne, często niewynagrodzone straty”, spowodowane samym upływem życia… Uświadamiał sobie, że „dawno zeszli do grobu znajomi Szewczenki. Było ich wielu także wśród prostych ludzi. Ale pozostały przekazy”. Opowieści o ludowym poecie, przechodzące od ojca do syna, od dziadka do wnuka, zachowują wielką wartość, toteż i one zostały troskliwie opracowane przez badacza i szeroko przedstawione w wydaniu. Objechawszy całą dawną Połtawską Guberni z wiernym „przyjacielem”-aparatem fotograficznym, zebrawszy jak paciorki nieprzemijające świadectwa rodaków, skrupulatnie zweryfikowawszy wszystkie możliwe wiadomości naukowe i ułożywszy kilkutysięczną kartotekę, P. Rotacz jeszcze w latach 70. i 90. XX wieku starał się zaprezentować swoją „Literacką Połtawszczyznę” Ukrainie, jednak z przyczyn politycznych, a następnie ekonomiczno-wydawniczych nie udało się tego wtedy zrealizować. Nie miał dostępu „nacjonalista”, „wróg ludu” także do archiwalnych skarbców. Jednak wraz z żoną, równie gorliwą patriotką, głęboką znawczynią twórczości Kotlarewskiego i wielbicielką twórczości Wielkiego Kobzarza, bywał na szewczenkowskich forach naukowych, imprezach społecznych i artystycznych, rozmawiał z wieloma specjalistami z tej dziedziny, prowadził dużą korespondencję, drążył do najdrobniejszych szczegółów. Być może komuś dokuczał swoim nieustępliwym uporem w dyskusji, gdy, operując faktami, niewzruszenie trwał przy swoim, nie zważając na stopnie i tytuły przeciwnika, bo najbardziej nie lubił nieprawdy, gardził pseudonauką, stronił od jej przedwcześnie upieczonych „filarów”… Uporządkowana kartoteka z latami przerosła w osobne tomy. Nawet nie widząc realnej możliwości opublikowania swoich dokonań, P. Rotacz z obsesją, rozpalonej miłością do Ukrainy i jej nieśmiertelnego Kobzarza, zmierzał ku końcowi tego tytanicznego trudu, starając się sprawdzić i wyeksponować wszystkie fakty. Przez półtorej dekady bezpośrednio kształtował encyklopedię: doprecyzowywał, przepisywał, uzupełniał ją nowymi informacjami. A równolegle — żył pełnym życiem artysty, obywatela, wydawał swoje inne książki, uczestniczył w pracy „Proświty”, w zebraniach naukowych, rozmawiał z kolegami, z młodzieżą… Spieszył się, by zdążyć jak najwięcej, bo czas wreszcie sprzyjał twórczej osobowości, łamiąc pęta totalitaryzmu. Z niewymowną radością trzymał w rękach pierwszy tom zamierzonego encyklopedycznego dwutomowego dzieła — jak własne długo oczekiwane dziecko, jak małego Kobzarza, rozumiejąc jednak, że doczekać pełnego wydania — po ciężkim brzemieniu trudnych przeżytych lat — raczej nie zdoła. Ku przykrości, tak się stało. Materiał do drugiej księgi, starannie zebrany, lecz miejscami nie doprowadzony do logicznego końca, dopracowali najbliżsi ludzie i соратники wybitnego krajoznawcy, przede wszystkim żona Alla Ołeksandriwna i syn Ołeksandr. Dlatego nie powinniśmy się dziwić, gdy w niektórych artykułach drugiej księgi zauważymy odwołania do źródeł, które pojawiły się po odejściu autora encyklopedii w wieczność. Jesteśmy pewni, że jego dusza jest ukontentowana dojrzałym owocem jego Ducha, którym teraz będą mogli intelektualnie delektować się wdzięczni potomkowie. Kanony encyklopedii są bardzo surowe. U P. Rotacza są one szczególne: styl naukowy twórczo połączył się z artystycznym i stworzył cudowny fenomen — interesującą i soczystą informację. Miary akademickości jednak nie utracono, o ważnym powiedziano krótko, wszechstronnie i, co bardzo istotne, ciepło i serdecznie. Do pracy trafiły postacie różnej wielkości: o najwyższych wiemy wiele, jednak ich odkrycia nie pojawiały się same z siebie, lecz miały pewne podłoże, zazwyczaj w czymś mniejszym. Do zasług autora zaliczymy także to, że obok znakomitych uczonych-szewczenkoznawców w katalogu figurują zwykli nauczyciele-polonliści Połtawszczyzny, którzy nieśli uczniom i studentom „prawdę, siłę i wolę” Szewczenki; prości ludzie, którzy zręcznymi rękami haftowali, lepili portrety Kobzarza, przedstawiali jego dumne oblicze, urządzali pokoje muzealne; twórcze osobowości i zespoły, które pieśnią sławiły Geniusza Ukrainy, utrwalały go w wieczności. Z szacunkiem chylimy czoła przed jasną pamięcią Piotra Piotrowicza Rotacza i wielkim dziełem całego jego podwижnickiego ziemskiego życia. Niech ta książka niesie duchowy pokarm do każdego ukraińskiego serca.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn