Strona · s. 9strona oryginału ↗
Pisał o narodzie, dla narodu, językiem narodu
Слово Просвіти, №16 за 2014 рік
W Ogólnoukraińskim Towarzystwie «Proświta» im. Tarasa Szewczenki ukazała się książka „Machtumkuli”, do której weszło ponad 100 wierszy wybitnego turkmeńskiego poety w przekładach laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana. Redaktorem wydania jest Wasyl Kliczak, oprawa graficzna — Kostiantyna Sulimy.
...wzlotach, objawieniach i intuicji, a głównym symbolem jest idea miłości. „Poeta lirycznie ubolewa, dlaczego jego ukochana ma tak okrutne i zimne serce, dlaczego nie zwraca uwagi na tego, kto ją szczerze kocha, a w rzeczywistości — pisze A. Krymski — to asceta-wędrowiec jęczy, dlaczego tak długo nie zsyła na niego mistyczne natchnienie od Boga i ekstaz”. Główna wskazówka sufizmu to życie ze względu na przyszłe idealne życie, bo nasz fizyczny świat jest jedynie miражem, iluzją. Słowo w wierszach Machtumkulego jest wieloznaczne, poezja ma różne warstwy znaczeniowe. Jeśli zaś czytelnik nie zna wszystkich subtelności wschodniej mądrości, mimo to może cieszyć się pięknem poezji, odbierając teksty w znaczeniu dosłownym. Są szlachetne, pouczające. Machtumkuli żył zgodnie ze swoimi poglądami bardzo skromnie, uprawiał własny ogródek, był nauczycielem, mistrzem wyrobów jubilerskich. Swoim życiem i twórczością poeta zasłużył na szacunek ludzi na wieki. Pochowany został obok ojca w mauzoleum, noszącym imię Dowleta Mameda Azadiego. Mauzoleum to stało się miejscem pielgrzymek wszystkich Turkmenów. Tłumaczenie poezji Machtumkulego jest niezwykle trudne, istnieje wiele niuansów, kanonów, których należało przestrzegać (często rym tworzyły homonimy — słowa, które miały nie mniej niż trzy różne znaczenia), zachować melodyjność itp. Tłumacz godnie sprostał tym trudnościom. Charakterystyczne, że prawdziwe przedstawienie ludzkich charakterów sprawia, że utwory są nieśmiertelne, aktualne przez stulecia. Na przykład: „Wszyscy pozbyli się cnót, // Bo każdy dba o swoje usta. // Milczy uciśniony naród, // Pędzony batogami. // Tak wyginął rodzaj ludzki. // Kobiety stają się nierządnicami, // Wałęsają się mężczyźni // Za lekkomyślnymi dziewkami… Złodziej — kradnie, bogacz — drze z ludzi skórę, // Pan duszę cieszy łapówką, // Ten się zadaje z lichwiarzem, // Bo i mułłowie stali się lichwiarzami… Przedstawiamy kilka charakterystycznych wierszy Machtumkulego w przekładach Pawła Mowczana.
Ojczyzny niech szuka ten, // Kto żyje na obczyźnie, // Ten drogę do domu szuka, // Jedzie całe noce i dni, // Do ojczyzny drogi szuka.
Ciężki los — wir zawieruchy. Na ziemi panuje śmierć. Ziemia stała się grobem. Każdy szuka złota.
W jednego – złoty garnek, u drugiego – czarny suchar. Ten szuka kąska, inny szuka dywanów.
Ten szuka kłosów, inny – kłódek do spichlerzy, ten łata stare łaty, inny szuka nowej chusty.
Świat zdradliwy. Dni lecą. Wieczność – tam, tu – zapomnienie. I życie marnieje – każdy gdzieś czegoś szuka.
Długi czas, życie jak chwila. Nie zatrzymamy go. Łabędź wysoko leci – szuka błękitnego jeziora.
Pamiętaj, Machtumkuli, że jesteś gościem na tej ziemi. Nie żyj w niewoli – niech serce szuka marzenia.
Los Turkmenii
Od Bachry-Chazara do rzeki Dżajhun
przewiana przestrzeń wiatrami Turkmenii.
Źrenico moja, jedwabna strunko!
O ziemio, omyta deszczami Turkmenii.
Wzniosły się ku niebu wysokie iglice.
Dostatnio i swobodnie na rodzinnej ziemi.
U ptaszków złoty pyłek na skrzydłach.
Idą karawany piaskami Turkmenii.
Pachnąca jak ambra, jaśniejsza od gwiazd,
w sukni z płatków przechadza się peri.
Na radę schodzą się starzy bekowie,
aby określić przyszły los Turkmenii.
U dzielnych ojców synowie odważni,
bo honor Gör-ogły dziedziczą oni.
Dżigitom i lwom nikt nie straszny
na bezmiernej pustyni, w przestrzeniach Turkmenii.
Zebrani w jedną, zgodną rodzinę,
na uczcie wszyscy sławią twą potęgę.
Drżyjcie, wrogowie! Bo w zaciętej walce
rozpłyną się i ziemie, i kamień Turkmenii.
Konia kruka siodła dżigit.
Rubinem staje się pod kopytem granit.
Woda złoci się, świat pachnieje,
bo miodem napełniły się rzeki Turkmenii.
Niech nieszczęścia wszystkich ominą
i niech pieśń słowika rozbrzmiewa.
Niech róża kwitnie pachnąca,
jak słońce jasne wśród kwiatów Turkmenii.
W braterskim związku żyją plemiona.
Droga ich wspólna i los jeden.
Na bój występuje mur dżigitów,
by walczyć z wrogami Turkmenii.
Turkmeni zwycięscy, niezłomni w biedzie,
idą nieugięci, jak krzemień, twardzi.
I mówi Fragi: moje serce, raduj się!
Bo będzie sławiona przez wieki Turkmenia!
Żebrak
W rodzinnym kraju byłem chanem,
nad panami panem byłem,
dla chorych balsamem byłem,
dla potrzebujących pożądanym byłem.
Żebrakiem odtąd się stałem.
Dla niewidomych wzrokiem byłem,
dla niemych wszystkich chórem byłem,
dla narodu żarem byłem,
dla zakochanych czarem byłem,
Chatam-Tajowym darem byłem.
Żebrakiem odtąd się stałem.
W Edenie byłem bazylią,
Złotą wydmą byłem,
Jataganem, arkanem byłem,
Na szczytach byłem mgłą.
Ja, Fragi, byłem niepokonany,
Świątynią byłem, a stałem się ruiną.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
