Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №16 за 2014 рік

16 s. · 36 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Agresora trzeba surowo karać!

Wydarzenia na Krymie, wokół niego i wokół całej Ukrainy niezaprzeczalnie świadczą: systemu bezpieczeństwa zbiorowego, który gwarantowałby krajom nienaruszalność ich granic i integralność terytorialną, w świecie, w którym zgromadzono tyle broni jądrowej, że można nią zniszczyć wszystko, co żyje na planecie, NIE MA! Przecież WSZYSTKIE RAZEM WZIĘTE kraje świata nie są w stanie zatrzymać JEDNEGO zdobywcy, JEDNEGO maniaka!.. LIST CZYTELNIKA — DO DRUKU! Jurij STADNYCZENKO, emeryt, Kijów. W szczególności w dzisiejszych okolicznościach od Ukrainy nie tylko odrzucono część jej terytorium, ale postawiono pod znakiem zapytania samo jej istnienie jako niepodległego państwa: zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe Rosja przeprowadza wzdłuż wschodnich granic Ukrainy oraz na terytorium nieuznawanej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej. Amerykański wywiad poinformował Kongres USA o bardzo wysokim stopniu prawdopodobieństwa rosyjskich uderzeń na Charków, Ługańsk i Donieck. „Realnymi wydają się — zauważa moskiewski historyk i publicysta D. Szuszarin — omawiane plany dotyczące zajęcia całej Ukrainy, włącznie z »matką miast ruskich« (»Dzień« z 25.03)”. Czyż takie plany nie korelują z putinowskim twierdzeniem: „Ukraina — to nienaturalny twór państwowy”? I jeszcze: na jednej z konferencji prasowych rosyjski dyktator figlarnie rzucił dziennikarzom: „Ukraina — w Unii Europejskiej! Wyobrażacie sobie?..”. I jeszcze: w 2009 roku przy położonych obok siebie grobach filozofa I. Iljina i generała A. Denikina Putin przypomniał słowa tego ostatniego: „Ukraina jest »Małą Rosją«, a stosunki między »Wielką« i »Małą« Rosjami zawsze były sprawą samej Rosji”. I jeszcze: Putin wielokrotnie deklarował: „Jesteśmy jednym narodem”. Czyż nie dość przytoczonych przykładów, aby uświadomić sobie, jak odnosi się do naszego państwa i narodu gospodarz „strategicznego partnera”? Uważam, że należy zdecydowanie skończyć z bajkami o „strategicznym partnerstwie” i uznać oczywistość: PRZEZ WIEKI ROSJA ZAWSZE BYŁA STRATEGICZNYM WROGIEM UKRAINY! PRZEZ TEN CZAS NIE BYŁO ANI JEDNEJ CHWILI, KIEDY STOSUNKI MIĘDZY NIMI BYŁYBY NORMALNE, NIE MÓWIĄC JUŻ — PRZYJAZNE! Ale sprawa nie dotyczy tylko Ukrainy. Zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe Rosja przeprowadza także w innym quasi-państwie — Abchazji. Czyż nie świadczą one o zamiarze Rosji zagarnięcia trzech krajów Zakaukazia — Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu? W każdym razie, jak donosiły media, Azerbejdżan prowadzi już rozmowy z Turcją o stworzeniu sojuszu wojskowego. W razie udanej dla Rosji realizacji wspomnianych wyżej planów, temu krajowi wcale nie będzie trudno pójść dalej: w dodatku do zagarniętego „sprywatyzować” Białoruś i pięć krajów Azji Centralnej, które w swoim (nie swoim!) czasie też „miały szczęście” przebywać w składzie imperium zła. Całkiem możliwe, że wspomniane już ćwiczenia w tzw. Mołdawskiej Republice Naddniestrzańskiej Rosja przeprowadza w celu zagarnięcia Mołdawii. I wtedy do odtworzenia „jednego i niepodzielnego” pozostanie dobrowolnie-przymusowo przyłączyć tylko trzy byłe jego republiki — Łotwę, Litwę i Estonię. I tutaj w pamięci pojawia się jeszcze jedna sentencja współczesnego „zbieracza ziem ruskich”: „Największą tragedią XX stulecia — rozpad wielkiego mocarstwa — Związku Radzieckiego”. Nie dwie wojny światowe, nie wielkie głody i ludobójstwa, nie przesiedlenia narodów, nie represje i inne zbrodnie, a właśnie „rozpad wielkiego mocarstwa”! 12 kwietnia br. sześciu deputowanych Dumy Państwowej FR złożyło wniosek do Prokuratury Generalnej FR z żądaniem pociągnięcia do odpowiedzialności byłego prezydenta ZSRR Michaiła Gorbaczowa za to, że nie podjął wszystkich kroków w celu zachowania ZSRR. Z ogromnym prawdopodobieństwem możemy przypuszczać, że rosyjski dyktator postawił sobie za cel „naprawić dopuszczony ogromny błąd historyczny” albo i zbrodnię, jeśli jakiś rosyjski sąd uzna argumenty zawarte we wniosku deputowanych za słuszne. A 11 kwietnia br. w mediach pojawił się szokujący, oszałamiający komunikat: tuba Putina, minister spraw zagranicznych Rosji S. Ławrow na swoim Twitterze ujawnił jeszcze jedno „błękitne marzenie” swojego szefa: „…Świat się transformuje. I z tym będzie musiał pogodzić się Zachód. Nie ma małych krajów. I średnich też”!!! Czy politycy świata odniosą się z należytą uwagą do oświadczenia wygłoszonego nie przez jakiegoś drobnego ekstremistę, a urzędnika tak wysokiej rangi z kraju, który posiada ogromną potęgę wojskową, włącznie z bronią jądrową? Czy w pełnym zakresie pojmą jego treść? I czy podejmą odpowiednie kroki? Sądząc po tych środkach, które świat przeciwstawił Rosji dzisiaj, szans na to, że rzeczywiście będzie postępował w taki sposób, iż współczesny rosyjski hitleryzm zostanie zniszczony, niestety, nie ma wiele… Jeśli świat nadal będzie wykazywał całkowitą bezradność — tragedii nie da się uniknąć! Zakończenie na str. 3. SZEWCZENKIANA 10-11 SKRZYDLACI SĄSIEDZI

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Hymn moskiewskiego najeźdźcy

Anatolij PODOLINNYJ, profesor, prezes Ukraińskiego Stowarzyszenia Religioznawców, zasłużony działacz nauki Ukrainy, doktor nauk filozoficznych, profesor, zastępca dyrektora — kierownik Oddziału Religioznawstwa Instytutu Filozofii im. H. S. Skoworody NAN Ukrainy, m. Kijów. Po II wojnie światowej moskwini, skomunizowawszy, uczynili swoją praktycznie całą Europę Środkową i Wschodnią, opanowali Bałkany, a w Azji, przeprowadziwszy tam tak zwane rewolucje socjalistyczne, odłupali na pewien czas Chiny, Północną Koreę, Mongolię, Wietnam, Laos, na wpół odłupali niektóre inne azjatyckie kraje. Nachalnie wtargnęli do Afganistanu, żeby rzekomo w czymś pomóc narodowi afgańskiemu, a w rzeczywistości — dostać się do Oceanu Indyjskiego, a może i do irańskiej czy arabskiej ropy, choć własnej mają pod dostatkiem. Przy tym zawsze wymyślali jakieś powody-motywy zagarnięcia, obiecywali wiele, a ostatecznie „przywłaszczonym” narodom nie dawali nic, nie liczyli się przy tym jeszcze z istniejącymi międzynarodowymi normami i prawami współżycia. Bronią stłumili dążenie do wolności narodów Czechosłowacji i Węgier, Niemcy podzielili murem. Moskiewszczyzna ogółem, jak świadczą historycy, w ostatnich trzystu latach w wojnach spędziła 132 lata, z których tylko sześć można nazwać obronnymi. Wspomnijmy nasz ukraiński byt w Radzieckiej socjalistycznej imperii, w tym „sojuzie nieruszimym”. Nie mówię tutaj o zorganizowanym przez Komunistyczną Partię Związku ciągłym prześladowaniu wszystkiego, co ukraińskie, pod hasłem walki z tak zwanym burżuazyjnym nacjonalizmem. Pod żarna tej walki trafił kwiat ukraińskiego narodu, jej duchowi nosiciele. A wspomnijmy, jak przekroili naszą ukraińską historię i jak dokrajał ją niedawno taki ukrainofob, jak Tabacznyk. Ona już jawiła się jako jakiś wtrącony fragment do ogólnorosyjskiej historii, a moskwini przy tym występowali dla nas jako aniołowie-wybawiciele, „starsi bracia”. Pod nadzorem KGB przebywała cała ukraińska inteligencja. My wszyscy mieliśmy stać się moskwinami, zapomnieć o swojej przynależności narodowej, a co za tym idzie, o tym, kto jest twoim ojcem i matką z narodowości, jaka ziemia jest twoją Ojczyzną. Pożądany dla Moskiewszczyzny stan T. Szewczenko określił słowami: „Od mołdawianina do finna we wszystkich językach wszystko milczy, bo błogosławi!”. I oto teraz, kiedy Ukraina zadeklarowała swój europejski wybór, a nie orientację na Unię Celną, Moskiewszczyzna uciekła się do otwartej agresji pod pretekstem ochrony rosyjskojęzycznych. Ci ostatni obecnie praktycznie są wszędzie na terenach nie tylko Ukrainy, ale i w innych byłych republikach Związku, szczególnie w krajach nadbałtyckich i na Białorusi. Pewnie dlatego putinowska władza chce przeprowadzić denuncjację porozumienia białowieskiego, żeby otworzyć drogę dla aneksji i innych terytoriów byłego ZSRR, już pociąga do odpowiedzialności za rozpad Związku M. Gorbaczowa. A zasiedlali moskwini tereny innych narodów swoimi w haniebny sposób. Tych Ukraińców, których nie udało się wyniszczyć głodem lat 1921—1922, Hołodomorem lat 1932—1933, stalinowskimi przedwojennymi represjami, wyniszczali drogą organizacji przez Moskiewszczyznę przesiedlenia naszej młodzieży na zagospodarowanie ziem dziewiczych i nieczarnoziemnych, zagospodarowanie złóż ropy Północy i Syberii, budowę BAM-u i in. Ukraińcy jechali tam, a na Ukrainę Moskiewszczyzna przywoziła swoich. Przypominam, jak do Browarów pod Kijowem przywieziono 60—70 rodzin tkaczek z obwodu iwanowskiego, zapewniając im mieszkania. Oficerowie-emeryci z całej sojuszniczej armii po wyjściu w wieku 45 lat na emeryturę mieli prawo osiedlać się w każdym ukraińskim mieście (zdaje się, oprócz Kijowa). W ten sposób odbywała się rusyfikacja naszych miast. Tak stał się prawie całkowicie rosyjskim Krym. Kiedy tam wracali po deportacji Tatarzy krymscy, to ich nadmorskie ziemie, a nawet budynki były już zajęte przez rosyjskich „wyzwolicieli”. W Internecie pojawiła się nawet wiadomość o inicjatywie złożenia do Dumy projektu ustawy o wysiedleniu z Krymu Tatarów krymskich, którzy nie przyjmują rosyjskiego obywatelstwa, gdzieś w odległe obwody RF… Napisać ten artykuł skłoniła mnie informacja o procentowym składzie narodowościowym podmiotów obecnej RF, który znalazłem w książce K. Elbakian „Religie Rosji” (M., 2014). Swego czasu jeszcze W. Lenin nazwał Rosję „więzieniem narodów”, realizując tym cel nakłonienia uciemiężonych nacji do udziału w walce rewolucyjnej po stronie jego partii bolszewików. Ale, otrzymawszy władzę, zapomniał o tym swoim powiedzeniu i zaczął rozbudowywać już „komunistyczne więzienie narodów”. Wspomnijmy, że jako reakcja na pojawienie się niepodległego państwa ukraińskiego, z woli tegoż „wodza proletariatu” w Charkowie pojawia się robotniczo-chłopski rząd Ukrainy (właśnie wtedy Charków zdobył status ukraińskiej stolicy, który z jakiegoś powodu i dziś mu przypisują, tylko dodając słowo „druga”). A dalej wojska Murawjowa poszły na szturm Kijowa. Tutaj ostatecznie siłą ustanowili władzę bolszewicką, którą dokładniej byłoby nazywać moskiewską. I taka moskiewska władza rozprzestrzeniła się w podobny sposób po wszystkich bezkresnych terenach Związku, bo przecież „wszystko, co przeze mnie przebyte, wszystko wokół moje”. Nawet daleki Władywostok Lenin nazywał „miastem naszym”. Niezrozumiałe, jak to miasto, które jest o dziesiątki tysięcy kilometrów oddalone od Moskiewszczyzny, stało się „naszym”. A dalej „naszymi” stały się jeszcze Sachalin i Kuryle. Mało co Japonii nie zagarnęli, nie zrobili „po naszemu”. Obecnie pojawiły się już jakieś ruchy nawet na Alasce z ideą powrotu do państwa moskiewskiego. Podaję te liczby z wymienionej książki, które zaświadczają o tym, jak moskiewski kolonizator „oswajał”, grabieżczo czynił swoimi podbite przez siebie terytoria różnych małych narodów — na Powołżu i Północnym Kaukazie, do Uralu i za Uralem przez Syberię aż po tereny nadpacyficzne, jak niszczył te narody, które stanęły na drodze jego ekspansji, jak realizował program „wszystko wokół moje”. Oto one na 2014 rok: Adygeja — moskali (dalej — m.) — 64,5 %, a Adygejczyków — 24,2 %; Ałtaj — 57,4 % m. i 30,6 % Ałtajców; Baszkiria — 36,3 % m. i 29,8 % Baszkirów; Buriacja — 67,8 % m. i 27,8 % Buriatów; Kamczatka — 80,9 % m. i 2 % Koriaków; Karelia — 76,6 % m. i 9,2 % Karelów; Komi — 36,2 % m. i 25,5 % Komi; Mari El — 47,5 % m. i 42,7 % Maryjczyków; Mordowia — 60,8 % m. i 31,9 % Mordwinów; Okręg Nieniecki — 62,4 % m. i 18,7 % Nieńców; Udmurcja — 60,1 % m. i 29,3 % Udmurtów; Chakasja — 80,3 % m. i 12 % Chakasów; Okręg Chanty-Mansyjski — 66,6 % m., 7,5 % Tatarów i 8,6 % (?) Ukraińców; Czukotka — 51,2 % m. i 23,5 % Czukczów. Na Sachalinie mieszka tylko 5,4 % Koriaków, za to 84,3 % moskali. Asymilatorską zbrodnię moskali — rusyfikację przez nich „tubylców” — lakonicznie ujawnił znany rosyjski poeta Kuniajew słowami: „Na Tungusce spis ludności trwa / I tungus, co zapisał się jako ruski, / Czystą kroplą wlał się w mój naród, / Pozostając ziarenkiem tunguskim”. Zatem ten, kto zapisał się jako ruski, jest „ziarenkiem tunguskim”, a w rzeczywistości — mankurtem bez rodu i pamięci. Nawiasem mówiąc, takim jest też obecny rosyjski patriarcha prawosławny Cyryl, który zapomniawszy o swojej przynależności narodowej Mordwina, zaczął wszystkich wzywać do bronionego przez siebie tak zwanego „ruskiego miru”. O tym ostatnim drukujemy w kwietniu książkę „„Ruski mir” patriarchy Cyryla nie dla Ukrainy”. Nie udało się ilościowo pokonać rdzennego etnosu moskalom w Kałmucji (53,3 % kałm. — 33,6 % m.), Jakucji (45,5 % Jakutów — 41,2 % m.), Tatarstanie (52,3 % Tatarów — 39,5 % m.), Czeczenii (93,5 % Czeczenów — 3,7 % m.), Tuwie (78,5 % Tuwińców — 20,1 % m.), Osetii (62,7 % Osetyjczyków — 23,3 % m.), Karaczajo-Czerkiesji (49,8 % różnych — 33,6 % m.), w Kałmucji (53,3 % — 33,6 % m.), Inguszetii (90,9 % — 1,2 % m.), choć próby, jak widzimy, pozostały i ostatecznie, co zaświadczają wymienione odsetki moskali, z czasem się zrealizują. Dla Żydów bolszewicy pragnęli stworzyć swoistą rezerwację na Dalekim Wschodzie, tworząc tam Żydowski Obwód Autonomiczny. Ale obecnie mieszka w nim tylko 1,2 % Żydów (pewnie wyjechali do Izraela, albo też go nie zasiedlali) i 89,9 % moskali. Wiemy, że gdzieś zaraz po rewolucji Biełgorodszczyzna, Briańszczyzna, Woroneszczyzna, Stawropolszczyzna i Krasnodarszczyzna (te ostatnie — to Kubań) były niemal w całości zasiedlone przez Ukraińców, a teraz dzięki polityce asymilacyjnej moskali mamy w tych obwodach odpowiednio 3,8 %, 1,5 %, 3,1 %, 1,7 % i 2,6 %. Gdzie podziali się Ukraińcy z tych terytoriów? Można się domyślać, że wszyscy oni „stali się” Rosjanami albo też, jak na Krymie, „słowianami”. Za to, odpowiadając na rozdzielnik Kompartii dotyczący udziału Ukraińców (głównie młodzieży) w zagospodarowaniu celiny, budowie BAM-u, zagospodarowaniu złóż ropy na Syberii, zaludnianiu centralnego Nieczarnoziemia, a także „oswajaniu” dalekich ziem tajgi, terenów nadpacyficznych i Kamczatki-Czukotki przez zesłańców-Ukraińców, czy też zarobkowiczów, mamy teraz w obwodzie tiumeńskim 6,5 % naszych rodaków, w Kraju Chabarowskim — 3,4 %, obwodzie murmańskim — 6,4 %, omskim — 3,7 %, na Kamczatce — 5,8 %, w tymże obwodzie żydowskim — 4,4 % (więcej niż Żydów), krajach nadmorskim, amurskim i krasnojarskim odpowiednio 4,5 %, 3,5 % i 2,3 % Ukraińców, na Sachalinie — 4 %, w Jakucji — 3,6 %. Ukraińcy oswajali dla Rosji także zaanektowane przez nią od Niemiec Prusy (obecnie obwód kaliningradzki). Jest ich tam 4,9 %. Przy okazji zaznaczę, że dla nich we wskazanych podmiotach Federacji nie otwarto żadnej ukraińskiej szkoły, biblioteki, drukuje się około 5 gazet. Zatem Moskwa to kraj-kolonizator, któremu mało rodzimych terenów. Haniebną leninowską ocenę jej jako „więzienia narodów” pragnie usunąć drogą asymilacji rdzennych narodów na terenach swoich zaborów, zasiedlania ich moskwitami lub też zrusyfikowanymi. Nie podaję tutaj liczb tego, ilu moskali jest w każdym z krajów, które powstały jako samodzielne republiki po rozpadzie „Sojuzu nieruszimych”. Wiem, że w krajach bałtyckich, Mołdawii jest ich około 25—40 %, co skrywa dla nich możliwość naszego „krymskiego wariantu”. Przypomnijmy tak zwaną Republikę Naddniestrzańską, która powstała drogą odcięcia od Mołdawii kawałka jej terytorium i która teraz deklaruje możliwość rozwiązania swojego losu według krymskiego wzorca, to znaczy przekształcenia w jeden z podmiotów Federacji Rosyjskiej. Tak u nas w Donbasie w kwietniu br. pojawiła się z wywrotowej działalności Moskwy Doniecka Republika, która również prosi się do putinowskiej imperium. Rosja według ukraińskiego wzorca, jak świadczą o tym media, rozpoczęła ruchy separatystyczne już także w północno-wschodnich obwodach Kazachstanu. Tutaj, prawda, powstaje pytanie: dlaczego Ukraińcy, których jest około 25, a nawet 40 % na terenach zarówno Krymu, jak i Naddniestrza, cielęcym milczeniem przyjmują aneksję przez Rosję tych ziem, gdzie są gospodarzami, mają historyczną ciągłość? Raczej dlatego, jak zaświadczają to i wyższe odsetki ich rozsiedlenia po moskiewskich terenach, że są Ukraińcami tylko z paszportu. A tak mamy albo małorosjan, którzy zaliczają siebie do jakiegoś wspólnego z Rosjanami i Białorusinami „ruskiego narodu” czy też cyrylowskiego „ruskiego miru”, albo są po prostu chochołami, żyjącymi według zasady „moja chata z kraja”, dla których ich państwo kończy się na płocie ich podwórka z krową, świnią, ogrodem, faktycznie zwierzęcym sposobem życia — zjeść i przespać. U nich, w odróżnieniu od naszych zachodnich Ukraińców, nie obudziła się świadomość narodowa, brak ukraińsko-narodowego samouświadomienia, granice ukraińskości nie mierzą się granicami Ukrainy, a apostołem narodu nie staje się Taras Szewczenko, którego wizerunek zdobi, obok ikon świętych, domostwa prawdziwych Ukraińców. To wielka bieda ukraińskości w odróżnieniu od tych moskali, którzy w imię rosyjskości gotowi są wychodzić poza granice swojego domostwa (prawda, w tych domostwach często wiatr hula, może dlatego się ich nie trzymają) i zagarniać cudze ziemie, upatrując w tym swoje jakieś rzekome cywilizacyjne powołanie. Właśnie w imię tego działa też Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu Rosji w odróżnieniu od jej popleczników na Ukrainie, zjednoczonych w tak zwaną Ukraińską Cerkiew Prawosławną, która znajduje się w jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego. Wśród kleru archijerejskiego tej ostatniej znalazł się tylko jeden władyka — metropolita czerkaski Sofroniusz, który nazwał Putina bandytą, rozbójnikiem z ciemnego lasu. Reszta nie potępiła agresora, a swoim milczeniem swoiście wyraziła aprobatę i poparcie dla jego działań. Ciąg dalszy nastąpi. „Wszystko, co przeszedłem, wszystko wokół jest moje” — tak śpiewają moskale, ujawniając organicznie właściwą im ekspansjonistyczną naturę. W odróżnieniu od Ukraińców, którzy żyją głównie według zasady „moja chata z kraja”, a zatem ze względu na swoją psychologię są introwertykami, moskale jako naród są ekstrawertykami. Im wszystkiego i zawsze mało. Przypomnijmy, gdzie terytorialnie zrodził się ten naród, i przypomnijmy jednocześnie to, że do Moskowii należy obecnie jedna siódma naszej planety. I znów brakuje jej terytoriów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Mariupol — z Ukrainą

Półmilionowy Mariupol to jedno z największych miast Donbasu. To właśnie tutaj ukraińska jednostka wojskowa dała, w istocie, pierwszą prawdziwą bitwę separatystom. Zresztą mieszkańcy miasta separatystów nie popierają. Choć tym, przy pomocy przysłanych z Rosji „turystów”, udało się zająć budynki administracyjne. Ostatnio w redakcji „SP” gościli proświcianie z Mariupola. Oto ich opowieść. „Nazywam takich kolaborantami” Anatolij MOROZ, przewodniczący Mariupolskiej organizacji miejskiej „Proświty”: — Mariupol dzisiaj, jaki on jest? — To duże miasto przemysłowe. Jeden z największych portów na Ukrainie. Dwa duże kombinaty metalurgiczne: „Azowstal” oraz im. Iljicza, potężna fabryka maszynowa „Azowmasz”, wiele mniejszych przedsiębiorstw. Potencjał przemysłowy jest tu wyższy niż w Doniecku. Kiedyś była tu jeszcze piękna strefa kurortowa, teraz nieco podupadła. Populacja — Ukraińcy, Rosjanie, Grecy. Wokół Mariupola skoncentrowane są osady greckie, w obwodzie 7% populacji to Grecy, większość mieszka właśnie tutaj, u nas. Do ostatnich wydarzeń nie mieliśmy konfliktów międzyetnicznych. Urodziłem się na obrzeżach Doniecka, w osadzie robotniczej. Po ukończeniu instytutu medycznego ponad 40 lat pracuję tutaj jako psychiatra dziecięcy. Przyjmuję w języku ukraińskim. I do tej pory żadnych nieporozumień. — Jaki jest uogólniony portret mieszkańca Mariupola? — To bardzo ciekawy konglomerat. Mamy dwa uniwersytety: humanistyczny i techniczny. Filię Akademii Morskiej z Odessy, kilka techników. Tak więc jest tu stop nie tylko międzynarodowy, w sensie kulturologicznym to biało-niebieski kołnierzyk: niebieski — robotnik, biały — inteligent. Mieszkańcy Mariupola są dobrzy z charakteru, nieco gorący, towarzyscy, pracowici. Mamy niski poziom bezrobocia. Przyjeżdża tu wielu ludzi do pracy, w szczególności z Ukrainy Centralnej czy Zachodniej. — Problemy społeczne są takie jak wszędzie? — Jak na Ukrainę, mamy całkiem niezłe drogi, transport miejski. Dla przykładu, w Makiejewce zaopatrzenie w wodę jest według harmonogramu, u nas — stale, z ogrzewaniem wszystko w porządku. Ostatnio pewne napięcie, kolejki w przedszkolach, wcześniej wiele z nich zamknięto, bo nikt nie mógł przewidzieć obecnego wzrostu dzietności. — I oto taki wybuch separatyzmu, ekstremizmu. — Jak Ukrainiec może być separatystą na Ukrainie? Dla mnie są emigranci, którzy przyjechali kiedyś do nas z Rosji, i są kolaboranci, którzy do nich dołączyli. Mariupol jako ostatni dołączył do tej psychozy, podsycanej przez moskiewską propagandę. Połowa ludzi, którzy przychodzą na antyukraińskie wiece, nie wie, po co tam przyszła. Uważają, że tam będą rozwiązywane jakieś problemy społeczne dotyczące emerytur, taryf. Byle tylko protestować. Istnieje prorosyjski rdzeń, uformowany poza granicami Mariupola. Sądzę, że przyłożyły do tego rękę Kompartia razem z Partią Regionów. Regionaliści przyznali się do swoich błędów na niedawnym zebraniu deputowanych w Doniecku. Oświadczyli, że występują tylko za statusem języka rosyjskiego i decentralizacją władzy. Nawet hasło federalizmu zdjęli. Główna masa mieszkańców obwodu donieckiego nie popiera separatystycznych żądań. — Niektórzy mówią, że mieszkańcy Donbasu są po prostu zastraszeni. — Nieco przesadzone. Główna masa ludzi obojętnie odnosi się do tych wieców. Zbierają się na nich 500—700 osób, maksymalnie do tysiąca. Główny kontyngent — komuniści, babcie i dziadkowie, trochę młodych, których celowo przygotowywano w antyukraińskim duchu. Sytuacja u nas zmienia się tak, że ludzie sami już są gotowi pobić tych demonstrantów. Mieszkańcy Mariupola nie rozumieją, dlaczego buntownicy zerwali z urzędu miejskiego ukraińską flagę i wywiesili rosyjską. Zajęcie rady miejskiej dobrze przygotowano, a milicja nie interweniowała. Opowiem o sytuacji na północy Doniecczyzny. Obwód jest niejednorodny. Jeśli na południu i w centrum populacja ukraińska to około połowy, to północne rejony zamieszkane są głównie przez Ukraińców. Jednym z miast tam jest Słowiańsk. Dlaczego buntownicy wybrali właśnie je do ataków? Po pierwsze, nazwa — to przecież oni spekulują, że jesteśmy narodami słowiańskimi. Po drugie, jest tam lotnisko wojskowe, szkoła nawigatorów. Słowiańsk jest równoodległy od Doniecka i Charkowa, czyli to przyczółek. Jak powinna była postąpić władza centralna? Jak tylko tutaj rozległy się wezwania do referendum, ogłosić: przeprowadzamy referendum, ale ogólnoukraińskie, w sprawie wszystkich tych kwestii federalizacji. I wygramy takie referendum, w szczególności także w Donbasie. A oddzielny obwód, tak zaznaczono w naszym ustawodawstwie, może przeprowadzać referenda tylko w sprawach lokalnych. Odpór buntownikom Wadym DŻUWAGA, proświcianin, dziennikarz, historyk: — Panie Wadymie, jest Pan w połowie Grekiem. Proszę powiedzieć, czy w tych zamieszkach w Donbasie obecny jest czynnik grecki? Może padały żądania „przyłączenia się do Grecji”? — To wymyślili w 1937 roku podczas przeprowadzania „operacji greckiej” śledczy NKWD. U nas w mieście, stolicy Greków Ukrainy, jest kierownictwo Towarzystwa Greków. W miastach Grecy są rosyjskojęzyczni. Ale nie ma żadnego oświadczenia od społeczności greckich o jakiejkolwiek dyskryminacji narodowej w państwie ukraińskim. — A teraz o ukraińskiej jednostce wojskowej, którą szturmowali w Mariupolu buntownicy. Jest położona wprost w mieście? — Nawet w centrum miasta, w elitarnej dzielnicy. To batalion wojsk wewnętrznych, liczący do 400 osób. Ten sam, który w okresie Euromajdanu stał na Hruszewskiego przeciwko demonstrantom. I oto, mimo że na Doniecczyźnie rzekomo nie akceptowano Majdanu, a berkutowców i bojowników WW uważa się za bohaterów, właśnie na tę jednostkę dokonano napadu. Trwało to 6 godzin, od 8 wieczorem do 2 w nocy. Napastników było około 500 osób, niektórzy zrzucili maski i rozpoznałem niektórych znajomych. Byli z organizacji społecznej „Iskriennost”. Stworzono ją rzekomo w dobrych zamiarach — by pomagać dzieciom-sierotom. Oni rzeczywiście pomagają dzieciom, ale jednocześnie jest to organizacja raiderska, która szkoli bojowników, handluje narkotykami. O tym wiedzą nasi dziennikarze. — A milicja też wie? — Milicja ich kryje. Jeszcze pod koniec lutego do miasta wjechało 6 autobusów z Rosji z tak zwanymi „turystami”. Zakwaterowano ich w sanatoriach, pensjonatach, które wchodzą w skład struktur Achmetowa. „Iskriennost” też finansuje on. — Rosyjskie kanały telewizyjne trąbiły o pokojowej demonstracji mieszkańców przy jednostce wojskowej z udziałem kobiet, osób starszych. — Pokojowej demonstracji w środku nocy się nie przeprowadza. A co do kobiet — to stały pod urzędem miejskim i do drugiej w nocy krzyczały „Mariupol, wstawaj!”. Doszło do tego, że w środku nocy dzwonią do mnie znajomi dziennikarze i pytają, czy nie znam jakichś zdecydowanych miejscowych chłopaków, którzy uspokoiliby tych nocnych krzykaczy. A w sieciach społecznościowych normalni mieszkańcy Mariupola pisali: „Już dali nam w kość ci kołorady”. Kołoradami u nas nazywają tych, którzy biegają z gieorgijewskimi „kołoradowymi” wstążkami. Szturm zakończył się całkowitym rozgromieniem napastników, którym nasi wojskowi dali zbrojny odpór. Według nieoficjalnych danych, trzech lub czterech buntowników zginęło, około 20 rannych, 63 zatrzymanych. Z naszej strony strat nie było. Rozmawiał Petro ANTONENKO Zdjęcie Mykoły CYMBALIUKA nia aktu agresji, muszą stawać przed sądem i otrzymywać to, na co zasługują. AGRESORA NALEŻY NIE NAMAWIAĆ, A ZMUSZAĆ DO POKOJU I SUROWO KARAĆ! Wyroki sądu są ostateczne, nie podlegają zaskarżeniu, przestrzeganie tych wyroków będzie obowiązkowe dla wszystkich krajów świata. Kraje, które nie będą przestrzegać tych wyroków, powinny być uznawane za wspólników agresora i również karane. Obywatele kraju-agresora bardzo szybko odczują, że ich kraj i oni sami znajdują się w całkowitej izolacji międzynarodowej. Wywoła to nastroje protestacyjne, które będą szybko narastać i doprowadzą do upadku zbrodniczego reżimu. W działalności sądu należy przewidzieć, że zwracać się z wnioskiem do niego będą miały możliwość nie tylko urzędujące rządy, ale także rządy na uchodźstwie podbitych krajów. P. S. Rozmyślając nad wyłożonym powyżej, nasuwa się pytanie: po co potrzebne są wszystkie te organizacje międzynarodowe, jeśli przez dziesięciolecia swojego istnienia nie zdołały wykonać swojego najważniejszego zadania — nie stworzyły światowego systemu, który gwarantowałby narodom bezpieczeństwo, pokój i spokój? Jurij STADNYCZENKO Proświcianie Mariupola Fedir Szyszman, Anatolij Moroz, Wadym Dżuwaha

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Agresora trzeba surowo karać!», s. 1

Agresora trzeba surowo karać!

Dokończenie. Początek na str. 1. Lecz powróćmy do Ukrainy. Zaraz po rozpoczęciu agresji ze strony Rosji nasz kraj zwrócił się do dwóch z trzech państw, które w 1994 roku w zamian za rezygnację Ukrainy z broni jądrowej zagwarantowały jej bezpieczeństwo i integralność terytorialną, oraz do tych organizacji międzynarodowych, które mogły wpłynąć na rozwój sytuacji. Pierwsza reakcja na te apele była szokująca: okazuje się, że o planie Rosji przeprowadzenia agresji przeciwko Ukrainie amerykański wywiad poinformował prezydenta USA Baracka Obamę około dwa tygodnie przed rozpoczęciem ataku. Lecz amerykański gwarant nie uznał za stosowne nawet podzielić się tą informacją z Rządem Ukrainy! Zaledwie agresja się rozpoczęła, ten sam gwarant zakomunikował, że w walce z Rosją wojska używać nie będzie. Ponieważ oba kraje mają wspólne interesy — walkę z terroryzmem. Czyżby między Obamą a Putinem istniały ukryte przed światem porozumienia o podziale na strefy wpływów, a w ostatnim czasie pod naciskiem kongresmenów i opinii publicznej Obama zmuszony jest je łamać? W każdym razie kwestia przekazania Ukrainie nowoczesnej broni defensywnej do tej pory nie została rozwiązana. A jeśli chodzi o te sankcje, które zostały zastosowane wobec Rosji, to oto jak ocenia je cytowany już D. Szuszarin: „Sądząc po zerowych sankcjach, cywilizowany świat wciąż śpi”. Co więc robić Ukrainie w zaistniałych warunkach? Wiadomo: w niderlandzkim mieście Hadze funkcjonują dwa międzynarodowe trybunały — praw człowieka oraz karny. Według mojego głębokiego przekonania, powinien zostać sformowany jeszcze jeden — międzynarodowy trybunał ds. rozwiązywania konfliktów międzypaństwowych. Co powinno znajdować się w sferze jego kompetencji? Przytoczę paralelę z innej dziedziny. Jeśli dwie firmy lub dwie osoby nie znajdują wspólnego języka w rozwiązaniu jakiejś kwestii, ale pragną rozwiązać to w cywilizowany sposób, zwracają się do sądu. Tak powinno dziać się również w stosunkach międzypaństwowych. W szczególności Rosja motywowała swój akt agresji przeciwko Ukrainie rzekomym naruszaniem u nas praw „rosjan” i rosyjskojęzycznych. Gdyby istniał trybunał, o którym mowa, to Rosja ZOBOWIĄZANA byłaby zwrócić się do niego z wnioskiem, a nie dokonywać aktu agresji. Trybunał, rozpatrzywszy ten wniosek, podjąłby uchwałę. A jeśli akt agresji miał miejsce? Wtedy… Zasadniczym składnikiem funkcjonowania takiego trybunału powinno być następujące: wszelkie działania siłowe, dokonane przez jakikolwiek kraj przeciwko innemu krajowi, określane są jako akt agresji, a kraj — jako agresor. Za dokonanie aktu agresji trybunał powinien wyznaczać agresorowi karę. Niektóre rodzaje kar (zaznaczmy — nie najskuteczniejsze) zostały już zastosowane wobec Rosji: zablokowano rachunki bankowe urzędników zamieszanych w akt agresji (prawda, nie ukarano głównego winowajcy — Putina); tym urzędnikom odmówiono możliwości wjazdu na terytorium krajów UE i NATO; zawieszono współpracę w niektórych dziedzinach; wstrzymano negocjacje w sprawie wprowadzenia ruchu bezwizowego. Lecz to, jak się okazuje, za mało — musi przemówić „ciężka artyleria”. Krajowi-agresorowi musi zostać ogłoszona blokada ekonomiczna, która polegać będzie na tym, że agresor zostanie pozbawiony możliwości czegokolwiek eksportować, czyli uzupełniać swoich rezerw walutowych. Wszystkie kraje świata będą zobowiązane zaprzestać współpracy z agresorem we wszystkich dziedzinach — naukowej, technicznej, wojskowej, kulturalnej, sportowej itd. Jeśli w wyniku dokonania aktu agresji w kraju-ofierze pojawili się zabici, ranni, uszkodzone i zniszczone budowle, wyrządzono szkody środowisku itd., to za popełnienie każdego z tych przestępstw kraj-agresor musi płacić wysokie sumy kar. Oprócz tego agresor musi być zobowiązany zapłacić krajowi-ofierze wyznaczoną przez trybunał sumę już za sam fakt agresji. Do tego agresor będzie musiał zapłacić pewne sumy na funkcjonowanie wspomnianego trybunału oraz na działalność ONZ. Należy zdecydowanie odrzucić niemoralne hasło „Sport — poza polityką”. Przypomnijmy, co stało się po przeprowadzeniu w 1936 roku Igrzysk Olimpijskich w Berlinie oraz podczas tegorocznych Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Soczi. Zatem sportowcom — obywatelom kraju-agresora należy zabronić brania udziału w jakichkolwiek międzynarodowych zawodach, a artystom — występować za granicą i organizować międzynarodowe wydarzenia artystyczne. Listę kar można kontynuować, aż do zastosowania wobec agresora siły. Jakie z kar będą stosowane — określać będzie trybunał. Lecz jedna z nich musi być stosowana NIEODMIENNIE: wszyscy wysokiej rangi urzędnicy, zamieszani w popełn-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

«Над нами — Бог,

Ludmiła MORGUN Płacz-lament matek Ukrainy za synami poległymi na barykadach Moje ty dzieciątko, moje aniołku, Ja cię pod sercem nosiłam, U Boga szczęśliwego losu prosiłam. Wychowałam, kochałam, w tobie Nadzieję miałam. A ciebie wroga Kula na tamten świat zabrała. Tobie, synku, nie było dane Ani dzieci mieć, ani żony, Wcześnie poszedłeś do grobu. Ptaszki do ciebie będą przylatywać, Pieśni świergotać, a ja będę Sierotą nad grobem szlochać. Sierotą nad grobem szlochać, Tobie królestwa niebieskiego W modlitwie matczynej u Boga prosić. Synku mój, moja ty dziecino, Zostawiłeś mnie samotną, Od żalu zczerniałam, bez ciebie ja ginę. Synku, będziesz ty gwiazdeczką Teraz na niebie świecić, A ja z twoją duszyczką będę rozmawiać. Będę rozmawiać, żal wylewać, Już ciebie, moja krwinko, Nigdzie nie spotkać i nie przywitać. Kijów Olga NESTERENKO * * * Odeszła w zaświaty Niebiańska Sotnia, popłynęła, jak żurawi klucz. Zapytaj siebie — nie potem, a dzisiaj: A ty byś umrzeć, jak oni, chciał? Nie, nie chciałbym: ludzie chcą żyć. Są wartości, którym nie ma ceny. Wszystkiego od początku do końca już nie zmienić, Majdan łzami i krwią zalany, Co się stało, to się stało — i umarły dzieci — Swoich ojców i matek synowie. Skandujemy: Bohaterowie nie umierają! Poległe dzieci już na niebiosach… Póki ciała ich z honorem chowają, Gdzieniegdzie ich złośliwie zapominają, — “Faszystami” judasze nazywają — Bez serca w piersiach, bez łzy w oczach. Ci ludzie oddali życie… Świadomie… Nie, nie faszyści, nie banderowcy i kaci. Nikt z nich nie mógł siedzieć w domu… Nie śmiejcie pamięci ich szkalować, bydło! Oni zginęli za nas i za wolność — Więc bądźmy godni wielkich ich ofiar. Siedzisz, nie wziąwszy się nawet za zimną wodę? Uważaj, że ty jako osobowość umarłeś! W kraju nieład, wszyscy o tym mówią. Nie mówią tylko, jak zaprowadzić ład. Jedni teki dzielą w komórce, A inni idą na śmierć, jak na paradę. Już trzeszczą granice Ukrainy, Rosyjskie czołgi już harcują przy miedzy... O Boże, nasz Wielki i Jedyny, Choć Ty nam Ukrainę zachowaj. m. Ługańsk Wadym PEPA Błogosławieństwo matki I czarna sobota, i krwawa niedziela — Zbrodniczej władzy szalone kaca. Gułagu zjawa z otchłani Syberii Zaćmiła słońce, nadzieję i wiarę. I czarny czwartek: pod zabójczym celownikiem Życie podnosi się dumnie i śmiało. Batu z ordą powstał z mogiły — Tak kule od snajperów Kijów nakryły. I krew na mundurach, i krew na pagonach, Dwunożne sępy w czarnych hełmach. Tacy na krzyżu rozpinali Jezusa, Ich tylko w piekle pokutować zmuszą. W padole zaś ziemskim — srebrniki od Judasza. I łykać błoto w bagnie zniewagi. Naród Ukrainy — w ranach szkarłatnych, Katów przeklina Andrzej Pierwszy Powołany, Dniepr fale gniewu do nieba wznosi, A matka zgorszona błogosławi: “Nie bójcie się, dzieci! Walczcie, dzieci! Dopóki w jarzmie wstrętnym gnić?” I hetman Chmielnicki, patrz, zmartwychwstaje, Kozackiego rodu bojowników wzywa: “Stawajmy, bracia, jak jeden, za wolność! Pośle Pan nam lepszy los”. I w dzień, i w nocy z wysokości Będą świecić oczy Niebiańskiej Sotni. Zmartwychwstań z nimi, wolności święta! Zwycięstwa zwątpienie niech nie spotka. Wiosna nadchodzi, ożywajmy, kalino! Kajdany stuletnie zrzucaj, Ukraino! Kijów Nina MYKOŁAJCZUK Majdan odwagi Wreszcie — nie! — powiedzieli Ukraińcy I stanęli, jak wkopani w ziemi. — Nie “bydło” my! I nie “kozły”, i nie owce! Narodem być Bóg nam rozkazał. Bo krew w nas od Bohuna i Neczaja I Dowbusza, i od Karmeluka. Bo my swoją historię studiujemy Po ich jeszcze gorących stronach. Nie wyczerpały się pamięci głębiny, Jeszcze bije odwagi i siły źródło. Z kozackiej potężnej rodziny Już młode pokolenie podrosło. Stoi Majdan w stolicy Ukrainy I w każdego w sercu on stoi. Kona strach, a z nim przemoc ginie. Podnosi się historia wieków. “Zdobędziemy wolność!” — nie przestało boleć, Ziemia powstańczy sztandar podniosła. “Bohaterom chwała!” — zajęczało ciało I rozpadły się pomniki zła. Od ojca praca przejdzie do syna, Dostatkiem pole pług zaorze. Nad nami — Bóg, a w sercu — Ukraina, Ta, co nie umarła. I już nie umrze! * * * To kto — kogo? Czy Abel, czy Kain — W górze sonaty księżycowej kod. Stoi Majdan, Majdan jeszcze czeka: A może, i naprawdę: lider — to naród?! Jednoczmy się! Epoka strat, upadku i zmęczenia, Sprzedajności żarłocznych nieudaczników Ostatni raz już pyta nas: kim my? Potomkowie sławni czy żywy towar? Do bólu ciężko myśleć, kraju, Za co bohaterowie polegli twoi?.. Marnieją losy na polach ruiny I mnożą się nowocześni krwiopijcy… Jednoczmy się, świadomi Ukraińcy, U kogo jeszcze nie skwaśniała w żyłach krew Z wielkich miast i do małych prowincji Zapomni się niezgoda i niechęć. Jednoczmy się, ziemia daje nam siłę! Bez niej my — co jeździec bez konia! Historii nie wyciągniesz kursywą I do celu nie trafisz na oślep. Trzymać falę umiemy od Eneasza. Na grzebieniu zmagań i przeszkód Narodowa świeci nam idea: Wolność! Bratolubie! Prawo! W nas — Świątynie Dusz, nie kamienne dwory, I w gości jeszcze zaprasza wieś… W epokę zdrad, upadku i zmęczenia Tarasowym podnośmy się czołem! Wadym KRYSCZENKO My wiemy, jak nam żyć Rosja złością napięta, Znowu włazi w nasz Ukraiński dom. Lecz jak nam żyć, lecz jak nam być — Już decydować nie im. My rozbierzemy się co do istoty I nie urządzimy zbędnych dramatów Ale moskiewskich i tulskich sędziów Już dawno nie trzeba nam. Rosjo, w myślach zwierzęcych Czego jeszcze chce się tobie? Zabierz swój but z Ukrainy, Żeby nie utonąć w hańbie. Mój ostry Trójząb Dwugłowy orzeł… Ty odwieczny drapieżnik, Niesiesz wszędzie napaść, niesiesz wszędzie zgubę. Lecz ja nie boję się twojego dzioba-noża, Jego ja zeszlifuję swoim ostrym Trójzębem. Stań obrońcą Kiedy już wróg przekroczył granicę I od kul napastniczych oto-oto krew pryśnie, Stań obrońcą — pierwszy twój nakaz. Zapomnij o wszystkim — i broń Ojczyznę. W kłamstwo odziana wroga napaść, W słowach jego i chytrości, i zdrada. Bądź obrońcą — siły Bóg doda, Bądź zwycięzcą, bo z tobą prawda! Wiersz na wydarzenia w Donbasie Wy sprzedajecie się za kopiejkę, Bo zgubiliście zew rodu. I robi się na sercu gorzko, Że są wywrotowcy w narodzie. Wy rozpuściliście krzyki-huki, Lecz w nich cudzej złości rytmy. A wróg zaciera ręce, Że można łatwo was oszukiwać. Jak łase wam chleby sąsiedzkie, Jak cieszy was cudzoziemski sztandar, To prędzej wymiatajcie się stąd, Żeby nie hańbić istniejącej prawdy. Co przyniesie dla was Rosja, Czym ogrzeje, co zapłaci? Od dawna już chodzi beznadzieja Po ubogich wołogodzkich chatach. W oczach — wściekłość, w ustach — piana, Wy jesteście zamroczeni kłamstwem. Od waszych działań — tylko ruina I nieszczęście ściele się za nią. Nie, wam nie wierzą uczciwi ludzie, A wierzą w to, że niechybnie Donbas pracujący był i będzie Pod wspólnym niebem Ukrainy. Serhij CUSZKO Kiedy zrozumiemy Szewczenkę?.. Słabo historię studiowaliśmy, jeszcze wierzyliśmy podręcznikom cudzym… Więc mamy — odchodzi od przystani smutny żaglowiec o imieniu “Krym”. Smutny, chociaż na nim euforia, na masztach łopot flag cudzych. Smutny, bo punkt przeznaczenia — Rosja nie wszystkich urządza i raduje. I choć żagle napięto czerwone, to jednak romantyka nie ta: takie same nam wyjadały oczy w strefie — Sybir, i Kołyma, i Workuta. My na przystani stoimy w zadumie, na usprawiedliwienie słów nam nie znaleźć: na pokładzie — hulanka, a w ładowni — jako zakładnicy — siostry i bracia. My po ukraińsku kolejny raz gapiów łowiliśmy, dyskutowaliśmy, parli przeciw wszystkim i w czasie ciężkim nic nie zrobiliśmy, żeby od niewoli uratować ich. Dla wielu czas przejrzenia nadejdzie, lecz kolejny raz — za późno: pod kajdanów dzwon… Dopóki nam będą dawały Majdany tylko uczucie rozpaczy i win? Dopóki nas będą oszukiwać ordyńcy? Kiedy Szewczenki słowo zrozumiemy? Czyżby i do Europy my pokątnie po kawał zgniłej kiełbasy pójdziemy?!. Mykoła TYMCZAK, Tytuszkom-janczarom O nie, ty nie wiesz, jak zęby skruszywszy z bólu, krzyczeć, że krzywo idzie bruzda. I krwią spływać, ukrywszy przed wrogiem męki. W tobie nie szukali duszy, odcinając nogi i ręce. Ciebie nie łamali na dybach, niczym szczapy. O nie, ty nie wiesz, jak newskie miesić błoto, wznosząc carskie pałace, Kozacką kością gęsto upadłszy pod mury. No cóż ci powiedzą straszne sołowieckie tortury, W których nasze rycerstwo musiało długo konać. O nie, ty nie wiesz, jak jęczą zerwane dzwony, jak anioły płaczą z nieba, Ujrzawszy zhańbione i odkrzyżowane świątynie. I ty nie wysysałeś piersi już zmarłej mamy W drapieżnym głodzie, co podkradał się i do ciebie. O nie, ty nie wiesz, jak dumnie i lekko umierać było na Beresteczku polu I kulę puszczać w skroń w kryjówce, by nie skłonić się. W mękach cierniowych z krzyża za Ukrainę modlić się. I ruszyć kamień od grobu zmartwychwstałej woli. O nie, ty nie wiesz… m. Dubno, obwód rówieński Nadia ANDRUCH-MAKULOWICZ Bohaterom chwała! Iwanowi Andruchowi, sotnikowi Strzelców Siczowych dedykuję Brandspojtów głowy wężowe, W zimowy chłód i mróz, Syczą powstałej Ukrainie Złością wewnętrznych gróźb… Ich paszcze wściekłością zieją (Nad kimś już kruk zakrakał: “kra!”), Jakby przepompować chciały Całą wodę na Majdan z Dniepru… I chłodzi lodem odzież Ciała młodzieńcze, młode. Płonie obok — to pożar, Dom liżą błyski rude. Jak w czerni pogrąży się ruina, Łkanie popłynie do niebios — Nie doliczy się Ukraina Kogoś z bojowników o wstęp do UE. Od zapalenia płuc, ktoś od kuli — Zginą chłopcy. Bardziej — od ran… Nie wykują im już kukułki Nawet jednego roczku. A Majdan łka… Smutek przecież — wielki! Niosą zabitych strajkowiczów… Gniazdo zaś wężowe i bezliki “Zaplanuje” znów gniew ludowy. Roznieci świeży opór, Z “ręcznego sterowania” prawo… Znów śniegowe szykują bunkry, Między władzą a ludźmi — granica. I znowu: Chwała Ukrainie! — “Bohaterom chwała!” — wszędzie roji. Tylko Taras, jak na obczyźnie, Sam pośród Kijowa stoi…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

a w sercu — Ukraina»

Wasyl SZAROJKO Testament dla wnuka Niedaleko od Czortomłyka Przepływa kozacka rzeka. W szerokim stepie wśród łąk Od wieków płynie Bazawłuk. Pamięta jeszcze do dziś rzeka Atamana Iwana Sirkę. Czyhali na nasze prawa Krym, Turcja, Polska, Moskwa. Lecz od ich zaborczych watah Kozacy bronili nasz kraj. Bronili nie raz w boju Ojczystą mowę i wiarę swą. A teraz sytuacja nie ta. Przelatują lata i lata… Minęło już kilka stuleci Od tych czasów, jak zburzono Sicz. Niby u siebie, na naszej ziemi Gospodarzą wszędzie Moskale. Już moskiewski u nas patriarchat, Już Moskal — to najstarszy nasz brat. A tego, wszystkim wiadomo, tego U nas i mowa, i wiara jego. Ucichli wszędzie Kozacy. Przygryźli swoje języki. Nie w bojach, nie na polu wojny Roztrwonili odwagę oni. Poschylali w pokorze czoła. Już nie wojownicy to, a niewolnicy. Wodzom oddają buławę Tym, którzy bardzo kochają Moskwę. Oddają buławę za towar, Za towar dla swoich szarawarów. Służą tylko jedynie bogaczom. Cóż powiem ja swoim czytelnikom? Chcę, żeby mój kozacki wnuk Znał kozacką rzekę Bazawłuk. Chcę, żeby on swój ród pamiętał, Żeby u siebie gospodarzem został. I żeby zawsze w każdym czasie Bronił Ukrainy i nas. Kijów Mykoła ADAMENKO Błysk krwi Lwów, Tarnopol, Donieck czy Gorłówka — Odwieczna święta Ojczyzna. Ukraina o wolność walczy Przeciwko dzikiemu despotyzmowi. Wzburzył się lud prowincji, Piana z krwią (wzdrygnęły się gaje!). Dokuczyli nam obcy cudzoziemcy, Dziś zaś jeszcze i cudzoziemcy swoi. Bujny błysk kozackiej krwi, W duszach wolności ogień nie zgasł. Wirus carskiej niechęci Bezgranicznością przeniknął do nas. Ominąwszy wierzby i kaliny, Agresywnie zawisł w górze I na władcze sięgnął wyżyny, W kryminalnym gruncie wyrósł. Rozgorączkowały się dusze nasze, Stało się gorąco na ziemi. Urzędnicy warzyli kaszę, A uwarzył się kozacki kulesz. * * * Państwowym rękom Dyktowała obłuda Amnestię ofiarom, Katom niepodległość. A potem strzelbę Bezlitosną trzymała I kule w piersi Ludzkie posyłała. A potem z trybun O modlitwach rozprawiała I brudnymi łzami Nad ofiarami płakała. * * * Przez strome zwały, Przez przelaną krew Niesie naród powstały W przyszłość miłość Zrodzoną Majdanem, Uświęconą z niebios, Zerwawszy z dusz kajdany, Narodowy duch zmartwychwstał. Nadchodzą wiosna i lato Przez dzikie chłody, Wznosimy się nad światem My stanem młodym. * * * Nas zawsze wabi wysokość, Dwuskrzydłość — w naszym losie. Jedno skrzydło — to dobroć, Drugie — miłość do wolności. W rytmie skrzydeł — krzepa głębin, Gdzie nasze prakorzenie I wieczny zew walki, I do świętości dążenie. I wszystko, co jest świętym dla nas I co podległe Bogu, W głębię duszy wchłonął Taras I rozjaśnił nam drogę. I kiedy nowa przyszła bieda, Przyszła nowa ruina, Prorok nasz wyszedł na Majdan W centrum Ukrainy. Przyszła wiosna w głośnej krasie, Zrobiły się błękitne rzeki. Zjednoczył Taras majdany wszystkie W jeden Majdan wielki. Obwód czernihowski Ołeksandr WOŁOSZCZUK Za Ukrainę Za Ukrainę My na Majdanie, Na barykadach, Przeciwko zabójcom! Za prawo żyć, Za krew przelaną Nowych bohaterów Wzywa dzwon! Ukrainie chwała! Bohaterom chwała I pamięć dobra Na wieki! Za Ukrainę, Prawo i sprawiedliwość, Przeciwko złodziejom My idziemy! My Europejczycy, Słowian rodzina, I nasze hasło — Z nami Bóg! Napisano pod wpływem ukraińskiego Euromajdanu do muzyki J. Jarosławenki. m. Równe Jurij KOSENKO Bohaterom Ukrainy Wydawało mi się: Choćby na chwilę Mógłbym zgiąć kolana, Dla swoich córki i syna… Lecz zalała Majdanu fala — Mnie, całą moją rodzinę. I kolana nie gną się — Krew kozacka zagrała! I syn mój, bezbronne dziecko, Stanął na Majdanie — Za naszą, wolną Ukrainę! Lecz w żałobny dzień, kiedy upiory sprawowały swój Czarnodzień, Upadł mój syn, przyjaciel obok upadł Od strzałów poczwar! Mój wnuk mi pozostał, W pamięć o tym dniu… Nauczę go śpiewać O Majdanie pieśni! I nigdy, nigdy, nawet we śnie, Nie zostać niewolnikiem podłych umysłów Na ziemi Niebiańskiej Sotni — Naszych dzieci i braci! Kijów, Majdan Olha OSTAPCZUK Bohaterom Niebiańskiej Sotni I zatrąbił trzeci anioł — zawołał do boju, A wtedy — tylko ogniem i mieczem, i świętą modlitwą… Ja tak szczerze chciałem, Ukraino, szczycić się tobą, Ja tak pragnąłem, żebyś zaistniała, prawdziwa i jasna. Lecz dokąd to moja łódź płynie? I co to za morze? Ja i nie wiedziałem o takim — może, źle uczyłem się geografii? Ręce-fale kołyszą mnie, podnoszą nad mrokiem I latarki jak latarnie nad trumną błyskają. Lecz dokądże to ja, mamo? Czyżby w Pańską siedzibę? Tak chciało się hodować ogrody i dzieci psotne! Lecz na chwilę odwrócił się od sprawy mój anioł-stróż, Wycierając łzy krwawe skrzydłem nadpalonym. Mamo, mateczko, wybacz! Siostrzyczko, żoneczko, córko… A dlaczego to mój sotnik szlocha, jeszcze ten kozaczysko? I czyżby to do mnie ów krzyk: “Wieczna pamięć bohaterom!” Skąd tyle kwiatów, świec, tyle łez, tyle tęsknoty? Ja Majdanem płynę… obok Romko, Serhijko, Mykoła. Iluż nas? Mówią, wojownicy Sotni Niebiańskiej! Sam Archanioł Michał teraz będzie wydawał broń Abyśmy, zabici, i dalej walczyli z nieczystością! Tak, na wszystko Boża wola. U wszystkich swój los czy karma. Komuś — nagrody, komuś — podła kula i stypa. A mój nienarodzony syn zaszlocha przenikliwie: “Byleby to nie na darmo, tatusiu, byleby to nie na darmo…!” Natalja MAZUR Uderzyły dzwony Pamięci Niebiańskiej Sotni, poległej 19—20 lutego 2014 r. na Majdanie Uderzyły dzwony! Wzburzenie, nerwowo, szeroko! Uderzyły dzwony w boleśnie-luty alarm. Oddźwięk spłoszonym ptakiem popłynął do Boga, Krzykiem trwożnym napełniwszy dusze stokrotnie. Dzwony wciąż biły i biły na białej dzwonnicy. Głuchy kościelny, lecz wydzwaniał głośno, jak mógł. Dość! Ocknijcie się! Krew — to przecież nie woda! Dzwony, jakby zaklinały — błagały wszystkich. …U taty bezsilnie toczyły się łzy rzeką, W piersiach u matki bił rozpaczliwy krzyk: “Synu mój, synu! Synku jedyny! Bohaterze! Ty dla Ojczyzny i matki byłeś obrońcą…” Dzwony dzwoniły, szalały od krzyku i bólu. “Ojcze Prawdziwy Święty, który w niebie jesteś, Niech będzie wola Twoja, — poniosło się nad tłumem, — Boże, usłysz! Zachowaj nas, zmiłuj się, ratuj!” Ludmiła WESEŁA * * * zima już nie młoda i cóż tu takiego wrasta w bruk skrzydlata droga zima co naznaczona w kolor czerwony wędruje krajem w zimnych wagonach w dalekie stepy do zagubionych stacji rozwozi synów w miejsca dyslokacji zima poczernieje ściekając brudem tacy jak byli już nigdy nie będziemy mi stąd widać wszystko co marne i wieczne wszystkich kozaków i chachłów pozaocznych ja tu nie sama — pobratymców dosyć nieugiętość Stusa i ból Czornowoła …szkoda tylko mam co rozpaczliwie krzyczały żeby ziomkowie w ich dzieci nie strzelali… wczoraj już deszczyk wiosenny zakropił a dziś w serce trafił mnie snajper Ołena IŚCZUK, Wstawaj, narodzie! Majdan nie śpi! Majdan wrze! Ługański ukraiński nasz majdan! Miejscowej władzy on świadomie deklaruje: My — Ukraina, nie dzielcie nas! Nie histeryzujcie, nie śmiejcie nas straszyć, Na tej ziemi my Ukraińcami wyrośliśmy, I ziemi wschodnie ukraińskie oderwać Wam nie pozwolimy! Wy słyszycie, caci? Rosja nam imperialna niepotrzebna, Tu Ukraina i zaporoski duch kozactwa, Naród skanduje: “Sława Ukrainie!”, W odpowiedzi brzmi: “Bohaterom sława!” Antymajdanów więcej nie pozwolimy, Donbas hańbić Regionom — won! Biegną bandyci — czuć zapach wolności! Wstawaj, narodzie, już przyszedł twój czas! Majdan Ługańska Nadija PAWŁYSZENA * * * My już nie ci… Majdan przekuł Nam wolność, dusze, zbolałe serca. My zdobyliśmy tę prawdę i ogień, Z którymi idą do samego końca! I każde słowo, powiedziane w boju, To miecz i sąd dla tych, co nie pojęli: My LUDZIE już, nie bydło, nie niewolnicy, Naród, co wolność w wojnie zdobył! os. typu miejskiego Piszczanka, obwód winnicki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Uczeń szatana, albo Pisma o małym człowieku

Myrosław ŁEWYCKYJ. Zakończenie. Pocz. w nr 14, 15 z 2014 r. Na jednej z polskich stron internetowych znalazłem komentarz, że tak jak swego czasu ostrzegano Hitlera, by nie rozpoczynał wojny, bo skończy tragicznie, tak i teraz rzekomo ostrzeżono Putina, że rozpoczęta awantura skończy się dla niego tragedią. Czy rzeczywiście tak jest? Niemiecki jasnowidz połowy XX wieku Alois Irlmaier ma zapis: „W Rosji wybuchnie nowa rewolucja, po której nastąpi wojna domowa. Zabitych będzie tak wielu, że trzeba będzie zbierać ich z ulic”. I dalej słowa o niesłychanej okrutności i strasznych grabieżach. Kiedy dokładnie nastąpi ten straszny czas – nie wskazano, choć zapisy innych jasnowidzów wskazują, że czas nowej rewolucji w Rosji nie jest już daleki. Irlmaiera trudno podejrzewać o to, że przepowiadał rewolucję w Rosji z pobudek ideologicznych. Nie pchał się do wielkiej polityki. Przed wojną „skanował” sprawy kryminalne, które były nie do rozwiązania dla policji. W czasie wojny wyznaczał dokładne miejsca upadku bomb podczas nalotów na Niemcy, czym uratował wiele istnień. Po wojnie odnajdywał zaginionych bez wieści żołnierzy Wehrmachtu. I te fakty są odnotowane w niemieckiej encyklopedii. W rosyjskiej przestrzeni główny nacisk kładzie się na wspomnianą już Wangę (Wangeliję Guszterową). W „przepowiedniach”, a w rzeczywistości dzikiej antyzachodniej retoryce politycznej, która kręci się w putinowskich kanałach telewizyjnych (jako przykład podaję film kanału NTV z 2013 roku), świat dzieli się na dwa obozy-bieguny. Obóz dobra i obóz zła. Uosobieniem i jednocześnie obrońcą obozu dobra, do którego autorzy filmu zaliczają obecną Syrię, jest Rosja, którą za jej misję „ratowania dobra” Pan Bóg ma „nagrodzić” odrodzeniem jej dawnej wielkości i chwały, w blasku której przez najbliższe tysiące lat będzie trwał świat. I to rzekomo powiedziała Wanga, choć w filmie jest tylko kilka jej ogólnych fraz, odczytanych przez lektorkę, z których nic nie wynika. A uosobieniem obozu zła, który jest skazany na zagładę, są USA. Czy nie to samo widzieliśmy w propagandzie Trzeciej Rzeszy, która miała panować tysiąc lat? I tam również, powołując się na jasnowidzów, mówiono, że misja Rzeszy to wypełnienie Bożych nakazów… Oprócz „przepowiadania” „obozu dobra”, w wielu materiałach, które wyrzuca się do obiegu informacyjnego, przepowiada się także zjednoczenie państw słowiańskich i stworzenie na ich bazie nowego ZSRR. Jak bardzo jest to marazmatyczna idea, świadczy fakt, że w usta Wangi jej tłumacze włożyli straszne słowa: „Bułgaria wejdzie w skład Rosji, bo bez niej w Bułgarii nie ma przyszłości”. Jeśli się zamierzać, to na wielkie rzeczy. Dlaczego „restauratorzy imperiów” mieliby nie zamierzyć się na odbudowę ZSRR w jego dawnej formie? Próba wciągnięcia do nowego ZSRR byłych republik azjatyckich doprowadziłaby do niepotrzebnego obecnie Rosji zaostrzenia stosunków z Chinami. Oprócz tego istnieje szereg „przepowiedni”, że wschodnie regiony Rosji w niedalekiej przyszłości przejdą pod jurysdykcję Chin. Jednak i bez „przepowiedni” widzimy, że na wschodzie Rosji Chiny umacniają swoją obecność gospodarczą. I na tle tych procesów ze strony rosyjskiej coraz częściej słychać oświadczenia o braku słowiańskiego elementu, który mógłby stać się żywą tarczą przeciwko chińskiemu natarciu. Zresztą z nowym, słowiańskim, ZSRR nie wszystko jest tak jednoznaczne, jak podają rosyjscy propagandyści. Jednym z pierwszych w byłym ZSRR tłumaczy Wangi był rosyjski pisarz Walentin Sidorow. Przytacza on jej słowa, że powróci stara Rosja i będzie się nazywać tak, jak za czasów Sergiusza z Radoneża (mnicha z Moskwy, XIV wiek). Chociaż figuruje tam nazwa Ruś, to z historii wiadomo, że było to Księstwo Moskiewskie, które w dokumentach zapisane jest jako Moskwa. W sensie religijnym była to głucha prowincja metropolii kijowskiej. A w politycznym – zależna od ordy prowincja. Oczywiście, o tym ani słowem nie wspomina się w politycznych „przepowiedniach” i ich interpretacjach. Zamiast tego panuje w nich szalona nostalgia za dawną „wielkością”. Jeden z czołowych rosyjskich kulturoznawców Igor Jakowienko (autor wielu publikacji naukowych o procesach we współczesnej Rosji), wychodząc z realnego stanu rzeczy, prognozuje szybki rozpad Rosji i zachowanie rosyjskiej państwowości w granicach Carstwa Moskiewskiego Iwana III. Uczony-kulturoznawca nie jest odosobniony w takiej wizji przyszłości Rosji. Tutaj zwrócę uwagę na jeszcze jeden niuans. W. Sidorow i inni autorzy słowa Wangi o niezniszczalności sławy Włodzimierza (chrzciciela Rusi-Ukrainy) przypisują Rosji, podkreślając, że nikt nie będzie w stanie zatrzymać Rosji… Jednak szczegółowo analizując te słowa, rozumiemy, że to kolejna rosyjska fałszywka, skierowana na odrodzenie ducha imperium. Słowa o niezniszczalności sławy Włodzimierza dotyczą przede wszystkim Ukrainy, a w ukraińskiej interpretacji brzmią one tak: „Wszystko będzie jak lód, i tylko jedno pozostanie – sława Włodzimierza, sława Rusi Kijowskiej. Zbyt wiele złożono w ofierze. Nikt nie będzie w stanie zatrzymać Ukrainy. Wszystko zmiecie ona ze swojej drogi i nie tylko się zachowa, ale i stanie się władcą świata... Ukraina się obniży i znów zajmie swoje miejsce... Na Ukrainie narodzi się wielu nowych ludzi, którzy zdołają zmienić świat”. Choć takie myśli przyjemnie czytać Ukraińcowi, to nie wiadomo, czy w ogóle zostały wypowiedziane, bo nigdzie poza Sidorowem nie występują. W Rosji jest niemało twierdzeń, że cała propaganda o nowej sławie odnowionego imperium to desperacka próba odsunięcia katastrofy samej Rosji. Liberalny rosyjski publicysta Siemion Nowoprudski, którego przedrukowuje zagraniczna prasa w związku ze stanowiskiem Rosji i jej histerią wokół Ukrainy, napisał: „Wojowniczy i patriotyczny imperializm to prosta droga do zniszczenia Rosji i formowania w świecie nienawiści do Rosji”. W innym materiale o Rosji (http://mort-11.narod.ru/revo-lu.htm) czytamy, że obecny stan polityczny i gospodarczy Rosji jest podobny do tego, który był w przededniu agonii ZSRR, kiedy na tle pogłębiającego się kryzysu przekonywano ludzi, że żyje im się coraz lepiej. Propaganda siły, od której jeszcze zadrży świat, była charakterystyczną cechą upadku reżimu hitlerowskiego. Autorzy dochodzą do wniosku, że oznaką końca totalitarnego reżimu jest jego niesłychane wychwalanie przez zależną od niego prasę. W Rosji dochodzi do tego głęboka degradacja moralna duchowieństwa, począwszy od pierwszych osób. Swego czasu poetka Anna Achmatowa zauważyła, że lata 50. jubileuszy Lermontowa zawsze były latami wstrząsów dla Rosji jako kara za niewinnie przelaną krew. Stawiane są retoryczne pytania: czego oczekiwać w 200-lecie urodzin poety? Kiedy ludziom skończy się cierpliwość? Kiedy zacznie się przewidziany przez jasnowidzów wybuch? Jeśli patrzeć na to, co obecnie demonstrują główne rosyjskie kanały, to odnosi się wrażenie, że w najbliższej perspektywie będzie to niemożliwe. Jednak zarówno w materiałach analitycznych, jak i w niektórych przepowiedniach zaznaczono, że może się to stać szybciej, niż nam się wydaje. O nieuchronności rozpadu Rosji na kilka samodzielnych tworów mówią nie tylko przedstawiciele rosyjskiej opozycji. Na gruzińskiej stronie IBERIANA-2 zamieszczono informację o raporcie analitycznym, przygotowanym na zlecenie Administracji Prezydenta Rosji przez Instytut Stosunków Międzynarodowych, w którym powiedziano, że Rosja jest skazana na rozpad na co najmniej 7 samodzielnych tworów. Proces rozpadu miał się zacząć w 2013 lub 2014 roku. Proces ten stanie się nie tylko katastrofą polityczno-gospodarczą, ale i humanitarną. Ponieważ za podstawę analityki o rozpadzie Rosji (którą w rosyjskiej Wikipedii nazywa się najbardziej oczekiwanym wydarzeniem drugiej dekady XXI wieku) wzięto liczby, nie będę nimi obciążać czytelników. Jednak we wszystkich materiałach dotyczących rozpadu podkreśla się, że jego podstawą będzie korupcja. Zarówno raport Instytutu Stosunków Międzynarodowych o rozpadzie ZSRR, jak i postawienie kwestii chęci wyjścia ze składu Rosji przez przywódców Syberii i Karelii dotyczą czasu prezydentury Miedwiediewa. Powrót do prezydentury w Rosji Putina z jego naciskiem na siłę nie daje żadnych podstaw do przypuszczeń, że chęć uwolnienia się z niewoli korupcji i bezprawia nagle zniknęła. Logika wskazuje, że w czasach Putina wybuch i rozpad nie są odkładane, staną się straszniejsze, niż byłyby bez niego. Rosyjski politolog Stanisław Biełkowski, który również prognozuje rozpad Rosji (tak, jak odbywał się rozpad ZSRR), twierdzi, że wzmocnienie bloku siłowego, który w oczach ogółu społeczeństwa uosabia się z władzą, tylko rozjątrza naród przeciwko władzy. Krymska awantura Putina jeśli nawet zmniejszyła proces rozjątrzenia, to tylko na pewien czas. Jeśli wsłuchać się w głos wieszczych osób (nie Nostradamusa, na którym rzekomo bazuje Dugin), to Putinowi przypisana jest haniebna rola w historii Rosji i świata. W internecie jest wspomnienie pisarza Aleksandra Rożincewa (w czasie jego publikacji w 2002 roku był członkiem rady redakcyjnej almanachu „Prawosławna Rać”) o spotkaniu z uznanym w Rosji jasnowidzem ojcem Mikołajem Gurjanowem we wrześniu 1997

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mich sobie? („Почую кожного”). Iza kogo mają współwitczyznicy? Za „mohołów”?.. Z niewielkimi komentarzami zacytuję „innych”. Najpierw najbardziej utytułowanego W. M. Łytwyna. Nie dostrzegając zbrodni w pseudoreferendum na Krymie, w przedszewczenkowskie dni w programie „Szuster lajf” powiedział „porusski, cztoby było ponyatno”: „My uże issyakli! Dopustili oszibki w jazykowych woprosach…” Nie zrozumiałam, co miał na myśli Wołodymyr Michajłowycz. Kwestia językowa? Czy językową kiełbasę?… Osobiście nie widzę błędu w zniesieniu haniebnej ustawy „Ka—Ka”. Nie rosyjski — ukraiński język potrzebuje ochrony, tak samo jak Ukraińcy we własnym państwie… „Issyakli”? — tru­żenicy. O co chodzi? Mandat na stół i „adjo” — do widzenia. Bo z takimi politykami nawet wrogowie są niepotrzebni… Oto „wypowiedzi” dyplomaty O. Czałego (nie mylić z Walerym Cz.: mają one różne spojrzenie). Nazywając Putina nie inaczej, jak po imieniu i patronimice, Ołeksandr Czalyj pochlebczo mówił: „Władimir Władimirowicz zebrał Rosję. Władimirowi Władimirowiczowi potrzebne były gwarancje nie na słowach…”. „Mój przyjaciel Markow” — powiedział i jeszcze powtórzył. To ten sam prowokator S. Markow, częsty gość na Krymie i w programie „Szuster lajf”… Komentarz krótki: powiedz mi, kim jest twój przyjaciel… …Nie mogę nie zacytować M. Rudkowskiego. W przeddzień tak zwanego referendum był na Krymie, „był, miód-piwo pił…” „Z gaspadinom Aksionowym trzeba się spotykać, rozmawiać. Siadać za okrągłym stołem i się umawiać… Na Krymie wszystko dobrze zorganizowano… Nie tak jak była anarchia w Kijowie, na Majdanie…” Nie! To niemożliwe, nie do zniesienia. Chciało się przez telewizyjny ekran dać „gaspadinowi” deputowanemu w „glaz”! W Kijowie na Majdanie zebrali się ludzie doprowadzeni do rozpaczy, a na Krymie — wyszkoleni, uzbrojeni po zęby żołnierze, podstępni najeźdźcy, „zielone widma” — „istoty bez twarzy”. Czy jest różnica?.. I takie widowisko, odurzanie łatwowiernych odbywa się w Pierwszym Narodowym Kanale telewizyjnym (i nie tylko), jest przedstawiane jako wolność słowa, wolność przekonań zamiast przeciwdziałania agresji informacyjnej, wojnie. P.S. Zupełnie niedawno na tym samym kanale UT-1 L. M. Krawczuk przy okrągłym stole zarozumiale rzucił Serhijowi Sobolewowi: „Wasza władza!...” A poprzednia, bandycka, antyludowa, antyukraińska, Leonidzie Makarowiczu, czyja była? — Własna… I Putina „odpowiadała”, i rosyjskojęzyczna ludność, i „Tyhypko” z „Martyniukami”… Panie, daj siły i cierpliwości. Żeby ofiara Niebiańskiej Sotni nie poszła na marne. Z szacunkiem Galina Semenriwna KRAWCZENKO, Dniepropetrowsk

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Nie róbcie z nas głupców!

Dawno temu byłam nauczycielką języka rosyjskiego. Nie, języka nie znienawidziłam. Posługuję się nim. Ale jak mówi przysłowie: „Platon mi przyjaciel, ale prawda droższa”. Na Majdanie jeszcze nie wyschła krew bohaterów Niebiańskiej Sotni, nie zwiędły kwiaty na mogiłach Bohaterów, a politycy (dzięki Bogu, nie wszyscy) rzucili się w kolejne igraszki. W licznych telewizyjnych show, prześcigając się w bezeceństwach gadulstwa, nagle zaczęli mówić po rosyjsku. Nawet ci, którzy wcześniej nigdy nie mówili. Przynajmniej ja tego nie słyszałam. Dlaczego? Może po to, by zademonstrować rodakom swoje wykształcenie? Nie. „Będę mówił po rosyjsku, żeby publiczność zrozumiała” (?). A jeszcze Putinowi, „panu Aksionowowi i całej rosyjskojęzycznej ludności”. Jak to? „Rosyjskojęzyczna ludność”, która mieszka „na Ukrainie” i w „Rosji”, nie tylko nie mówi po ukraińsku, językiem „narodu-brata”, ale nawet nie rozumie? Zupełnie? Przecież to nonsens! Nienormalność, patologia… I język tu nie ma nic do rzeczy. Trzeba udać się do lekarza. To przypomina bacyla nienawiści nie tylko do języka – do wszystkiego, co ukraińskie. I schlebianie, płaszczenie się, usprawiedliwianie polityków i prowadzących telewizyjnych przed tą „bacylą” nie pomoże. Stykałam się z nosicielami tej „bacyli”. „Im więcej znasz języków, tym bardziej jesteś człowiekiem” – to nie o nich… Nawiasem mówiąc, czy w Dumie Państwowej Federacji Rosyjskiej choć jeden deputowany mówi po ukraińsku? Może W. Matwijenko kiedykolwiek przemówiła? Czy w Rosji w ogóle nie ma Ukraińców? Wszystkich wytępili na Sołowkach?.. Wyobrażam sobie, co czekałoby na tego, kto, zerwawszy rosyjską „trójkolorówkę”, powiesiłby ukraińską flagę. Jeśli za plakat „Nie dla wojny!” łapie OMON. A swoich przeciwników przywódca państwa W. Putin nazywa „zdrajcami narodowymi”! Więc: „przyjdźcie do nas na naukę, my was nauczymy”… Ale wróćmy do naszych „oświeconych” polityków. „Ach, co za łajdak Janukowycz! – mówili po rosyjsku w »Wolności słowa« A. Kulikowa. – Zwrócił się do Putina z prośbą o wprowadzenie wojsk na Ukrainę” (w języku ukraińskim odpowiada mu słowo oznaczające łajdaka). A czy wcześniej tego nie wiedzieli? Nie wiedzieli, jak lud nazywa „garanta”? – „Bandziukowicz”. („Bandyta, ale swój” – tak mówi zindoktrynowany elektorat). Nie widzieli, że W. Putin od dawna gospodaruje na Ukrainie? Nie zauważali, że tak zwany prezydent nie sklei dwóch słów bez doradczyni Hanny Herman? Która także po ucieczce patrona, parafrazując poetę, po Radzie Najwyższej chodzi jak pawica. Ciągle z trybuny poucza, poucza. Nie mówi – wieszczy. Kto zaś jej „wielce szanownemu” patronowi teraz pisze „odezwy”? Ale ktokolwiek by pisał, jakie „prezydenckie” dekrety by nie wydawał – dzięki Majdanowi „helikopterek” zestrzelony. I z „niecierpliwością” czeka na ekstradycję na Ukrainę. A tymczasem towarzysze, „produkty Janukowycza” (określenie N. Szufricza), dalej działają. Jedni, jak S. Tyhypko, A. Martyniuk… – zgodnie z zasadą: „Najlepszą obroną jest atak”. Inni – „i my nie my, i ja nie ja”. Czy przynajmniej oni słyszą sa-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Patriarchat Kijowski wzywa do niepoddawania się prowokacjom przeciwko międzywyznaniowemu pokojowi w Ukrainie

W ciągu ostatnich dni Centrum Prasowe Patriarchatu Kijowskiego, przedstawiciele UPCz KP na miejscach otrzymali szereg doniesień o nowych próbach prowokatorów podsycania międzywyznaniowego konfliktu. W szczególności pojawiają się pogłoski, jakoby zwolennicy UPCz KP w ultymatywnej formie żądali od duchownych Patriarchatu Moskiewskiego natychmiastowego przejścia do Patriarchatu Kijowskiego, a w razie odmowy grozili fizyczną rozprawą lub innym przemocą. W sieci rozpowszechniane są „wzory ulotek”, które z jednej strony rzekomo mają być skierowane przeciwko duchowieństwu Patriarchatu Moskiewskiego przez zwolenników UPCz KP, a z drugiej – rzekomo w imieniu zwolenników Patriarchatu Moskiewskiego wzywają do obrony swoich świątyń i duchowieństwa przed atakami „zaplanowanymi przez schizmatyków”. Wcześniej Patriarchat Kijowski wielokrotnie oświadczał, że kategorycznie odcina się od wszelkich działań przemocy wobec zwolenników UPCz MP lub świątyń, w których oni służą. Także z błogosławieństwem Świątobliwego Patriarchy Filareta ponownie informujemy: wierni i duchowieństwo Patriarchatu Kijowskiego, którzy świadomie lub nieświadomie zostaną wciągnięci w organizowanie podobnych prowokacji, podlegają kościelnemu potępieniu. W razie, gdyby ktokolwiek dowiedział się o organizowaniu i przeprowadzaniu takich prowokacji, rozpowszechnianiu pogłosek, ulotek o takiej treści – wzywamy do niezwłocznego powiadomienia organów ochrony porządku prawnego w celu podjęcia niezbędnych działań. Jesteśmy przekonani, że rozpowszechnianie pogłosek i ulotek, inne prowokacyjne działania podsycające międzywyznaniową wrogość – to część szerszego rosyjskiego planu wojny informacyjnej przeciwko Ukrainie i destabilizacji sytuacji w naszym państwie w celu usprawiedliwienia wtargnięcia wojsk Rosji na ukraińską ziemię. Wspólnymi siłami, zwłaszcza we współpracy przedstawicieli Patriarchatu Kijowskiego i UPC MP, musimy nie dopuścić do realizacji tych groźnych i niebezpiecznych zamiarów. Dlatego jeszcze raz wzywamy naszych braci z UPC MP, aby wreszcie rozpoczęli oficjalny dialog, do prowadzenia którego prawie dwa miesiące temu Święte Synody obu Kościołów utworzyły komisje. Niestety, dotąd, mimo wszystkich naszych propozycji, nawet pierwsze wspólne spotkanie komisji, które otworzyłoby oficjalny dialog, nie odbyło się. Uważamy, że oprócz ogólnej kwestii osiągnięcia jedności kościelnej zadaniem dialogu ma być również zapobieganie prowokacjom i niedopuszczanie do podsycania międzywyznaniowej wrogości. Patriarchat Kijowski jest przekonany: wszyscy obywatele mają prawo pokojowo wyrażać swoje zdanie, także w kwestiach stosunków międzywyznaniowych. Jesteśmy wdzięczni tym, którzy bronią dążeń wiernego narodu ukraińskiego do utworzenia jednej Lokalnej Cerkwi Prawosławnej i wspierają osiągnięcie tego celu. Ale kategorycznie nie akceptujemy prób prowokowania przemocy i siania nienawiści pod hasłami obrony interesów Patriarchatu Kijowskiego. Zwracamy się również do kierownictwa UPC MP z prośbą, uwzględniając odpowiedzialność chwili i tragizm wydarzeń w szeregu obwodów Wschodu i Południa Ukrainy, o potępienie na najwyższym szczeblu kościelnym rosyjskiej agresji wojskowej przeciwko Ukrainie, dokonywanych przez specjalne jednostki wojskowe Rosji dywersji polegającej na zajmowaniu budynków organów władzy i samorządu lokalnego, podsycania separa nastrojów nacjonalistycznych, odciąć się od wszelkiego poparcia dla działalności terrorystycznej i dywersyjnej oraz od rosyjskich wojskowych i obywateli Ukrainy zwerbowanych przez nich. Jest całkowicie oczywiste, że kryzys sztucznie sprowokowany w świąteczne dni Wielkiego Tygodnia przez rosyjskich agentów w szeregu obwodów Ukrainy, a także zabójstwa, rozlew krwi i inne zbrodnie popełnione w jego wyniku, świadczą o grzeszności samego kremlowskiego zamysłu inwazji na Ukrainę. Dlatego ten grzeszny zamysł i jego bezczelna realizacja powinny otrzymać wyraźną negatywną ocenę ze strony wszystkich Kościołów, w tym także UPC MP. Niepokoją nas doniesienia o rzekomym poparciu, jakiego niektórzy przedstawiciele duchowieństwa Patriarchatu Moskiewskiego udzielają zbrojnym kremlowskim terrorystom i ich pomocnikom. W szczególności chodzi o działalność kapłana w Ługańsku, który przebywał w zajętym budynku zarządu SBU, a także o udostępnienie przez kapłana pomieszczeń prawosławnego centrum w Sława­nsku na potrzeby rozmieszczenia zbrojnych formacji dywersyjnych. Pojawiały się również doniesienia medialne o wsparciu kremlowskich dywersantów ze strony Ławry Uspieńskiej w Swiatogorsku. Mamy nadzieję, że tak jak Patriarchat Kijowski i UKGK kategorycznie potępiły prowokacyjne działania i wezwania niektórych osób spośród ich zwolenników, tak samo te fakty oraz informacje o przedstawicielach UPC MP zostaną zbadane, otrzymają należytą ocenę, a winni zostaną ukarani. Wierzymy, że wszystkie złe zamysły przeciwko pokojowi i porozumieniu w Ukrainie zostaną z Bożą pomocą udaremnione, a tym, którzy na ukraińskiej ziemi sieją wrogość i niezgodę, Pan odpłaci tak, jak na to zasługują.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

«Dokonałam wyboru na korzyść Ukrainy» Krymscy studenci masowo przenoszą się do KNU imienia Tarasa Szewczenki

Do połowy kwietnia do Kijowskiego Uniwersytetu przeniosło się już ponad stu studentów z krymskich uczelni. Jedna trzecia z nich wybrała na kontynuację nauki Instytut Filologii. W jakich warunkach musieli dokonywać wyboru? Jakie nadzieje i lęki noszą w swoich sercach? Czego oczekują od nauki w stolicy? Na te i inne pytania odpowiedzieli nam nowo przybyli krymczanie, którzy już zdają różnice programowe. Anna MUKAN, centrum prasowe Instytutu Filologii. Kateryna, Ołeh i Tetiana to koledzy z roku. Studiowali na II roku Krymskiego Uniwersytetu Humanitarnego w Jałcie na specjalności „Język angielski i literatura”. Zdecydowali się jechać na naukę do kontynentalnej Ukrainy, ponieważ ten, kto nie chciał przyjmować rosyjskiego obywatelstwa, nabywał status cudzoziemca i był zmuszony przenieść się na studia płatne. Krymski Uniwersytet Humanitarny zebrał w swoich murach młodzież z różnych zakątków Ukrainy: Kateryna pochodzi z Ługańska, Ołeh z Kerczu, a Tetiana jest rdzenną krymczanką. Bardzo ciężko było jej wyjeżdżać z półwyspu, jednak była nieugięta w swojej decyzji: „Nie uciekłam ze swojej małej ojczyzny, po prostu dokonałam wyboru na korzyść Ukrainy. Moim celem jest praca dla Ojczyzny, nie zapominając, skąd pochodzę”. Cała trójka studentów zapewnia, że nie odczuwała żadnej presji psychologicznej ani przeszkód ze strony kierownictwa poprzedniego uniwersytetu, dlatego decyzję o przeniesieniu podejmowali samodzielnie. Elwira i Nastia to studentki pierwszego roku. Pochodząca z Zaporoża Nastia jako jedną z głównych przyczyn wyjazdu z Krymu wymienia ukrainofobów, o których istnieniu nawet nie podejrzewała podczas wstępowania na uczelnię. Rodzice krymskiej Tatarki Elwiry, wysyłając córkę na naukę do stolicy, zmuszeni byli przyjąć rosyjskie obywatelstwo. Kijowski Uniwersytet zadziwił studentów swoją skalą. Jeśli w Krymskim Humanitarnym było zaledwie 3 tysiące studentów, to na Uniwersytecie Szewczenki taka liczba uczy się tylko w jednym z pododdziałów — w Instytucie Filologii. Krymscy studenci będą mieli możliwość na żywo słuchać wykładów tych naukowców, których znali tylko z podręczników czy monografii. Inspiruje ich perspektywa zatrudnienia w stolicy. Kierownictwo Uniwersytetu zarządziło zapewnienie wszystkim studentom akademika i wsparcie szybkiej adaptacji krymczan do nowych warunków życia i nauki. Dyrektor Instytutu Filologii prof. Hryhorij Semeniuk już kilkakrotnie spotykał się ze studentami z Krymu, aby dowiedzieć się o zapewnieniu im zakwaterowania i legitymacji studenckich.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nie wyrzucam. Zachowuję się jak przestraszony człowiek przyłapany na gorącym uczynku. Wydaje mi się, że mój rodak z organów wszystko słyszał i wszystko widział. Wszedłem do świątyni, a słowo „uciekaj” huczy i grzmi w organach. Padam na kolana: „Tato, powiedz mi, co robić!”. W tej chwili obok mnie pojawił się głos mojego ojca. Młody głos. Przyciszony baryton ojca był tak blisko mnie, że wydawało się, iż mógłbym dotknąć go ręką. — Nie słuchaj Erasta! Pomyśl o swoich dzieciach, o żonie. Co się z nimi stanie, jeśli je porzucisz? Na obczyźnie będziesz służył obcej ziemi i obcemu językowi. Duszy swojej nie zabierzesz ze sobą do Kanady. Osierocieje. Będzie żyła twoim dzieciństwem. Na obczyźnie będziesz bity nahajką za to, że nie zdołałeś przystosować się do obyczajów i życia twojego pana i zwierzchnika! Tamtego wieczoru nie zadzwoniłem do Erasta. I na drugi dzień nie zadzwoniłem. Pomyślałem, że zrozumie moje milczenie jako odmowę wezwania do ucieczki. Jako pierwszy i samotny, na dwie godziny przed odjazdem specjalnego pociągu „Wiedeń—Moskwa”, wszedłem do kijowskiego wagonu, gdzie miała się rozmieścić ukraińska grupa festiwalowiczów. Zmęczony przeżyciami ostatnich dni, zasnąłem w swoim przedziale. Po dwóch godzinach mój przyjaciel Jurko, młody prozaik z Kijowa, zobaczył mnie śpiącego i zaczął radośnie wołać: „On jest tutaj! On śpi! Wstawaj! Tam na peronie czekają na ciebie i obrabiają ci tyłek!”. A dalej opowiedział, jak moi koledzy wyzywali mnie, nazywali uciekinierem i zdrajcą… Krzyczeli: „Nie trzeba było brać go na festiwal! To nie jest radziecki człowiek! Na spotkaniach z nacjonalistami powtarzał w kółko to samo — w Donbasie nie ma już języka ukraińskiego! On gra komunistę, ale oddycha nienawiścią do władzy radzieckiej i języka rosyjskiego! Szukajcie go w Kanadzie! Nie czekajcie, on już leci za ocean!”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ojciec

Dmytro PAWŁYCZKO W 1959 roku, w Wiedniu, na światowym festiwalu młodzieży zorganizowanym przez Moskwę, ja, członek ukraińskiej delegacji radzieckiej, nie mogłem ukryć swojego radosnego nastroju przed agentem KGB, który otwarcie mnie śledził i nosił na swojej opuchniętej twarzy maskę niezadowolenia dosłownie ze wszystkiego, co wpadało mu w oczy w mieście, które lśniło bogactwem, elegancją i pięknem. Chyba powinienem był tak samo demonstrować obojętność wobec wszystkiego, co zobaczyłem, taką sobie ideologiczną wyższość nad strasznym kapitalizmem, jak to przystało obywatelowi najszczęśliwszego na świecie kraju. Ale nie udawało mi się grać zasmuconego. Cieszyłem się Wiedniem, i nie tylko tym, co miałem przed oczami, ale i tym, co wyłaniało się z mojej oczytanej wyobraźni jako historyczne centrum oświatowego, duchowego i państwowotwórczego postępu w życiu Galicjan i Bukowińczyków. Chodziłem po Ringstrasse i wydawało mi się, że słyszę gdzieś obok echo kroków Iwana Franki. Przypomniałem sobie, że Wiedeń wszedł w moją jeszcze dziecięcą świadomość z opowiadań mojego ojca. Miał dwadzieścia lat, kiedy zmobilizowany na wojnę w 1916 roku, przechodził musztrę w trzecim pułku kawalerii, stacjonującym w miasteczku Gross-Enzersdorf, o dwa kroki, jak mawiał ojciec, od austriackiej stolicy. Tam uczył się czyścić do błysku i siodłać przede wszystkim nie swojego, a oficerskiego inochodźca białej maści. Był adiutantem, czyli sługą kapitana, i pucerem (czyścicielem) jego konia. A przed tym koniem, zdziwiony jego pięknem i czystością, zatrzymywał się na przeglądzie pułku sam cesarz Franciszek Józef. Mój ojciec wyjeżdżał konno ze swoim gospodarzem do Wiednia, do krewnych kapitana. Kapitan zeskakiwał z konia, oddawał cugle adiutantowi, szedł do domu, a pucer przywiązywał rumaki na specjalnym parkingu i szedł na trzy godziny oglądać miasto. Nie lubił kapitan mojego ojca. Bił go nahajką za najmniejszą nieścisłość w wykonaniu rozkazu. Za spóźnienie o jedną minutę, za kaleczony język niemiecki, za zwracanie się do koni w języku ukraińskim mógł uderzyć pięścią w twarz. Kiedy moi stopczatowscy ziomkowie w 1941 roku zbierali się, by witać oficerów armii niemieckiej w naszej wsi, ojciec zabronił moim starszym braciom brać udział w tej haniebnej ceremonii. Mój tato gorączkował się: „To nie ludzie, a bestie do nas idą!”. Austriaków mój ojciec od Niemców nie odróżniał. Ale Wiedeń kochał. Opowiadał mi o olbrzymim kościele w centrum Wiednia, gdzie mieściło się, jak mówił, tysiące ludzi. Tam mój ojciec się modlił. Na kolanach się modlił. Jego pułk przygotowywano na front. Uczono przebijać piką worek z piaskiem, odrąbywać szablą, niczym ciężkim tasakiem, grubą gałąź od pnia drzewa. — Bóg mnie w Wiedniu wysłuchał — mawiał mój tato. — Ja w pierwszej bitwie poddałem się rosyjskim kozakom i wśród nich spotkałem się z ukraińskimi chłopcami. Potem walczyłem za Ukrainę. Znowu się modliłem, ale już w okopach, patrzyłem w górę, a na niebiosach widziałem różnymi kolorami malowane okna wiedeńskiej katedry. Tam usłyszał mnie Bóg i sklepienie tego kościoła było zawsze nade mną. Wspominając ojca, chodziłem wokół katedry świętego Szczepana, rozglądałem się, jakbym szukał go w tłumie festiwalowej młodzieży, ale z przerażeniem dostrzegłem tam swojego anioła stróża z KGB. Ten tajniak nie spadł na mnie z wiedeńskiego nieba. Znalazł mnie w Moskwie, w hotelu, kiedy już zbierałem się na dworzec, do pociągu, w którym cała delegacja wybitnych komsomolców, dowodzona przez partyjnych bonzów, pułkowników i generałów w cywilu, wyruszała do Austrii. Przedstawił się. — Wybaczcie! Jestem z Kijowa. Jestem z organów. Powierzono mi opiekę nad wami w Wiedniu. Zamarłem. — Opiekę? Co to oznacza? — Być przy was. Pomagać w razie potrzeby. — Pomagać? Jak? Po co? — Wiadomo nam, że z Kanady na festiwalu będą wasi dawni koledzy z kołomyjskiego gimnazjum. Znają was. Coś ich przyciąga w waszej poezji. Nacjonaliści. Byłoby dobrze, żebyście się z nimi nie widywali. A jeśli będzie zaplanowane spotkanie, dacie mi znać, będę mieszkał w tym samym hotelu, w którym wy będziecie… — Dać znać? Nie! Ja współpracować z organami nie będę. Do pociągu nie pójdę. Oświadczcie swojemu kierownictwu, że zostaję w Moskwie. Jadę nie do Wiednia, a do Lwowa. Mój gość był skonsternowany. Jego oczy to gasły, to zapalały się jak semafory. Usta otworzyły się i zastygły w stanie rozchylenia. Patrzyłem na jego zęby i zobaczyłem, że rosną, rosną w oczach. Przede mną siedział upiór, zdziwiony tym, że odważyłem się mu sprzeciwić. — Źle mnie zrozumieliście. Przyszedłem powiedzieć, że będę w Wiedniu, że będę przychodził na wasze spotkania z kanadyjskimi Ukraińcami. Mówię wam to po to, żebyście byli ostrożni w dyskusjach z nimi. Oni uważają, że język ukraiński na Ukrainie jest uciskany, a wy wiecie, że tak nie jest. — Ależ ja mówiłem o tym we Lwowie! To przecież prawda! — To był wasz błąd. Posłano was na festiwal, żebyście swoje błędne poglądy naprawili. Pomyślcie, z Wiednia musicie wracać do domu. — To prawda. Nie zamierzam z Wiednia uciekać do Kanady, ale także nie zamierzam pomagać wam jako współpracownik organów. — Dobrze, dobrze, uspokójcie się! W duszy drżałem, ale na zewnątrz każda moja żyłka zachowywała spokój. Nie pokazywałem kadebiście, że się go boję. — Powiedzcie, proszę, skąd jesteście? Jak się nazywacie? Podajcie mi swoje nazwisko! — Jestem waszym ziomkiem. Z okolic Kołomyi. — A wymieńcie mi wsie między Kołomyją a Śniatynem! Zamilkł, jakby mnie nie usłyszał. Żwacze zagrały na jego twarzy, zęby znów zaczęły rosnąć, usta rozchyliły się i zaraz zeszły, zamieniły się w ledwo zauważalną, jakby nożem nakreśloną czerwoną kreskę na rozgniewanej twarzy… A teraz ten kadebista jest tutaj, w tym samym hotelu, w którym mieszkam. Codziennie nad ranem wchodzi do mnie skradając się. Drażnią mnie jego wizyty, jego wypytywania, jego zuchwałe zachowanie, jego wygląd z zębami, które rosną, jak tylko otworzy usta. Postanawiam pozbyć się, wyzbyć, uwolnić od niego. Znajduję w hotelu numery, gdzie zakwaterowani są moskiewscy kierownicy komsomołu, dowiaduję się, gdzie mieszka pułkownik w cywilu, proszę go, żeby ode mnie zabrano nadzorcę, który psuje mi spotkania z austriacką młodzieżą, straszy mnie, nie odstępuje ani na chwilę ode mnie. Pomogło. Ziomeczek z okolic Kołomyi już nie puka co rano do drzwi mojego pokoju, ale na różnych spotkaniach i koncertach go spotykam. Odwraca się ode mnie, jak od nieznajomego, ale świadomość tego, że teraz chodzi za mną krok w krok skrycie, męczy mnie jeszcze bardziej. I w takim stanie lęku budzi mnie pewnego ranka na wpół sennego telefon. W słuchawce rodzinny głos Erasta! To on! Mój przyjaciel Erast z kołomyjskiego gimnazjum! Nie wierzę, ale słyszę, to on! Nasza rozmowa trwa trzy sekundy. — Czekam na ciebie dzisiaj przy pomniku Mozarta o siódmej wieczorem. Erast mówi prawie szeptem, a ja krzyczę. — Będę! Spotykamy się. Erast, wydaje mi się, wcale się nie zmienił. Jego łagodna, arystokratyczna twarz jaśnieje dawnym, szczęśliwym uśmiechem. Przyjaźniliśmy się, siedzieliśmy w klasie w jednej, ostatniej ławce, czytaliśmy nacjonalistyczne gazety „Ideja”, „Czyn”, graliśmy na podwórku „w dwa ognie” z piłką, jeździliśmy jak szaleni na łyżwach po zimowych kołomyjskich ulicach. Mieliśmy po dwanaście lat, jak się poznaliśmy, a w piętnastym roku rozstaliśmy się. On z rodzicami autem — na Zachód, a ja z tatą na saniach do swojej wsi. Czasu na wspomnienia nie ma. — Erascie, śledzą mnie. Nic od ciebie nie mogę wziąć, nic ci też dać nie mogę. Cieszę się, że jesteś! — Przyjacielu mój, bilet na samolot do Kanady, przygotowany dla ciebie, jest w moim hotelu. Uciekaj. Ambasada Kanady załatwi wszystkie problemy z twoim przejściem przez granicę Austrii. Uciekaj! W Toronto czekają na ciebie twoi towarzysze Askol’d i Jarosław. Uciekaj! Czeka Tania Mohylnyćka. Uciekaj! Podaje mi wizytówkę. — Tutaj masz na odwrocie ręcznie napisany mój wiedeński telefon! Dzwoń! Erast odchodzi, a ja, jakby oślepiony błyskawicą jego słów, długo stoję, próbuję iść, ale natknąłem się, jak niewidomy, na jakiegoś człowieka, zatrzymuję się: „Forgive me!” — mówię z jakiegoś powodu po angielsku i wlokę się do katedry świętego Szczepana. W pięści trzymam wizytówkę Erasta. Kilka razy przebiegam oczami numer jego telefonu. Zapamiętuję go, ale wizytówkę. Kiedy wszyscy krzykacze dowiedzieli się, że ja pierwszy wszedłem do pociągu, nastała w wagonie straszna cisza. Straszna dla mnie, bo po raz pierwszy dowiedziałem się, że wśród ukraińskich uczestników festiwalu, oprócz Jurka, nie ma nikogo, komu chciałbym podać rękę… Minęło dwadzieścia lat. Mój ojciec jeszcze żył. Co roku przyjeżdżałem do niego z Kijowa na Boże Narodzenie, ale nigdy nie opowiadałem mu o swoim pobycie w Wiedniu. Po co mu wiedzieć, myślałem, że mnie aż tak ciężko nienawidzili i do tej pory nienawidzą czekiści. Ale w ostatnie Boże Narodzenie ojca wszystko mu opowiedziałem. — Słyszałem was, tato, w katedrze świętego Szczepana. Kazaliście mi nie uciekać z Ukrainy na obczyznę. Posłuchałem was. — A nie trzeba było słuchać! Ty w Kanadzie żyłbyś jak człowiek. Napisałbyś znacznie więcej prawdziwych utworów. Napisałeś i tutaj jedną piosenkę, którą zna cała Ukraina, ale to za mało. Twoja dusza, jak porzucone twoje dziecko, bolałaby cię bardziej i więcej widziałaby ona wolnymi, nie zawiązanymi czerwoną chustką oczami. Gdybyś nie posłuchał mnie, nie łamałbyś sam sobie kręgosłupa przed tymi, u których zęby rosną, jak tylko otwierają usta. — Ależ nie biłem, tato, bardzo niskich pokłonów przed nimi, nie łamałem swojej prawdy! — Łamałeś, synu. W jednym artykule przedstawiłeś mnie prawdziwie, a w innym nieprawdziwie. Pamiętasz, jak Niemcy przyszli, kazałem twoim braciom nie iść na drogę, nie stawać pod przybraną świerkiem arką powitalną. Nie kłaniać się okupantom. Ale w drugim artykule napisałeś, jakobym ja we wrześniu 1939 roku witał bolszewików przywiązanym do tyczki dziewczęcym czerwonym fartuszkiem. A ja wtedy wyszedłem na drogę z niebiesko-żółtą flagą! Nie trzeba było słuchać mnie, bitego austriacką nahajką! 25.II.2013

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

poza ramy poety narodowego. On, tak jak Szewczenko, jest geniuszem całej ludzkości”. O potędze ludzkiej myśli w poezjach turkmeńskiego pisarza opowiedział laureat Nagrody im. Szewczenki, autor przekładów niedawno wydanej książki “Magtymguly” Pawło Mowczan. Zaznaczył on, że dla poezji Fragiego charakterystyczne jest spojrzenie na świat jak na Kosmos, w którym człowiekowi przypada rola “gwiazdy”. Z filologicznymi badaniami na temat twórczości i życiorysu turkmeńskiego myśliciela wystąpili: kierownik katedry teorii literatury, komparatystyki i twórczości literackiej, doktor nauk filologicznych, profesor Ludmyła Hrycyk; p.o. kierownika katedry turkologii, kandydat nauk filologicznych, docent Iryna Pokrowska; docenci-turkolodzy Fedora Arnaut, Iryna Pruszkowska oraz Zamina Kyrym-kyzy Alijewa, a także studenci, którzy studiują język i literaturę turkmeńską. Ze strony korpusu dyplomatycznego w Ukrainie wystąpili ambasadorzy różnych krajów, w szczególności Afganistanu, Białorusi, Iranu, Chin, Turcji, Armenii, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Kirgistanu, Mołdawii, Tadżykistanu, Uzbekistanu oraz Pakistanu. Prorektor ds. naukowych Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury poinformował, że pod koniec roku w Muzeum Chanenków odbędzie się wystawa “Magtymguly i Ukraina”. Zostaną tam zaprezentowane turkmeńskie dywany sprzed stu lat, dzieła naszych artystów o Turkmenistanie oraz inne ciekawe eksponaty.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Magtymguly i Ukraina

Oleksandra KASYANOWA, centrum prasowe Instytutu Filologii Zdjęcie Walerija POPOWA Magtymguly w historii swojego narodu odegrał taką samą rolę, jak w ukraińskiej sławny Kobziarz. Fragiemu udało się zmienić turkmeński język poetycki, oszlifować go i zbliżyć do języka potocznego. Dlatego uważa się go za twórcę współczesnej normy literackiej języka turkmeńskiego. Wiersze Magtymgulego rozpowszechniali głównie w formie ustnej ludowi śpiewacy; opublikowano je po raz pierwszy w 1842 roku. Do dziś zachowało się ponad 10 000 wersów jego poezji. Podobnie jak „Testament” Tarasa Szewczenki został przetłumaczony na około 150 języków narodów świata, w wielu językach brzmi najsłynniejszy wiersz Magtymgulego „Los turkmeński”. Na język ukraiński poezje tego autora tłumaczyli P. Tyczyna, W. Sosiura, M. Rylski, L. Perwomajski, W. Byczko, M. Moskalenko, P. Mowczan. W słowie wstępnym na konferencji pierwszy prorektor Uniwersytetu Szewczenkowskiego Ołeh Zakusyło podkreślił współbrzmienie wybitnych ról w historii i kulturze swoich narodów Magtymgulego i Szewczenki. Podkreślił również, że ta konferencja jest świadectwem ukraińsko-turkmeńskiej przyjaźni. W imieniu społeczności turkmeńskiej wystąpił Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Turkmenistanu w Ukrainie Amanmuradow Nurberdi Amanmuradowycz, który podziękował kierownictwu Uniwersytetu za pomoc w organizacji wydarzenia. Pan Ambasador zaznaczył, że rok 2014 dla Ukraińców jest rokiem Tarasa Szewczenki, a dla Turkmenów — Magtymgulego Fragiego: „Magtymguly — twórca kultury turkmeńskiej. Stworzył bez- Nadija KYRIAN Ciekawa przedmowa Pawła Mowczana, autora przekładów, czytając którą niby podróżujesz w przestrzeni i czasie, zanurzasz się w realia dawnej epoki, pojmujesz wieczne wartości ludzkie poprzez wyraziste i precyzyjne obrazy poetyckie: „Na Wschodzie piszą książki wtedy, gdy są już przemyślane, sprawdzone ze wzorcem… Trwałymi pozostają konstrukcje poetyckie, niemal niezmiennymi — tematy, obrazy, motywy, stereotypowe porównania — wszystko to, co stanowiło, że tak powiem, sól poezji wschodniej. Czas jakby nie istnieje. Istotnych różnic jakby nie ma pomiędzy poezją Dżamiego, Saadiego i Magtymgulego. Różnice są uwarunkowane językiem, obecnością tych czy innych postaci historycznych, co jest najpełniejszym świadectwem epoki. Tutaj można by wspomnieć ważny moment nieświadomego zapożyczenia, gdyby nie istniała świadoma orientacja na naśladownictwo. Złożona droga przyswajania — z narodu do narodu, z epoki do epoki, z cywilizacji do cywilizacji, z kraju do kraju, z języka do języka. Ta dyfuzja kulturowa odbywała się zawsze — we wszystkich kierunkach i na różnej głębokości…” Z przedmowy dowiadujemy się o najważniejszych priorytetach życiowych autora, co pomaga w głębszym, pełniejszym odbiorze jego utworów. Magtymguly urodził się w aule Juzwan Kala w południowo-zachodniej części Turkmenistanu w rodzinie znanego w swoich czasach poety-szachira Dowleta Mameda. Zdobył gruntowne wykształcenie. Ukończył w Chiwie medresę Szirgazi, kontynuował naukę w medresie Idris-Baba w aule Kyzył-Jaak, obecnie rejon Czardżou, oraz w medresie Kokeltasz w Bucharze. Dużo podróżował. Na kształtowanie się poglądów filozoficznych Magtymgulego miała wpływ teozofia sufizmu — religijno-mistycznego nurtu, który powstał około IX wieku. Teoria sufizmu kształtowała się w kręgach wiernych, którzy „uciekali od świata” (podobne poglądy i sposób życia wyznawał nasz wybitny pisarz-filozof Hryhorij Skoworoda). Sufizm zastąpił świadomą wiarę w Allaha wiarą w sercu. Według nauki sufizmu człowiek i wszystko, co istnieje, jest tylko cząstką duszy wszechświata, treścią życia sufiego jest jedność z absolutem, chwila jedności z którym jest najwyższym błogosławieństwem. Znany badacz-orientalista Ahatanhel Krymski zaznaczał, że sufizm występował nie jako religia, a jako życiowy ascetyzm czy świeckie mnichostwo (bez przebywania w klasztorze). Poezja suficka opiera się na symbolach, metaforach, nieśmiertelne utwory, dzięki którym poznajemy ducha przodków i próbujemy pojąć dualizm bytu. Jego twórczość opiera się na osiągnięciach przeszłości i jednocześnie tworzy współczesność. Dlatego nie dziwi, że poezja Magtymgulego zbiega się z dzisiejszymi ukraińskimi nadziejami, wszak głosi ona pokój, jedność i wielkość wartości ludzkich. Humanistycznymi ideami i filozoficzną skalą Fragi wychodzi W tym roku na świecie obchodzą 290. rocznicę wielkiego turkmeńskiego poety i myśliciela Magtymgulego Fragiego, którego w ojczyźnie uważa się za geniusza. Ambasada Turkmenistanu w Ukrainie wraz z Instytutem Filologii KNU imienia Tarasa Szewczenki 15 kwietnia zorganizowały Międzynarodową konferencję naukowo-praktyczną „Turkmeńsko-ukraińskie relacje kulturowe”, poświęconą temu wydarzeniu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Pisał o narodzie, dla narodu, językiem narodu

W Ogólnoukraińskim Towarzystwie «Proświta» im. Tarasa Szewczenki ukazała się książka „Machtumkuli”, do której weszło ponad 100 wierszy wybitnego turkmeńskiego poety w przekładach laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana. Redaktorem wydania jest Wasyl Kliczak, oprawa graficzna — Kostiantyna Sulimy. ...wzlotach, objawieniach i intuicji, a głównym symbolem jest idea miłości. „Poeta lirycznie ubolewa, dlaczego jego ukochana ma tak okrutne i zimne serce, dlaczego nie zwraca uwagi na tego, kto ją szczerze kocha, a w rzeczywistości — pisze A. Krymski — to asceta-wędrowiec jęczy, dlaczego tak długo nie zsyła na niego mistyczne natchnienie od Boga i ekstaz”. Główna wskazówka sufizmu to życie ze względu na przyszłe idealne życie, bo nasz fizyczny świat jest jedynie miражem, iluzją. Słowo w wierszach Machtumkulego jest wieloznaczne, poezja ma różne warstwy znaczeniowe. Jeśli zaś czytelnik nie zna wszystkich subtelności wschodniej mądrości, mimo to może cieszyć się pięknem poezji, odbierając teksty w znaczeniu dosłownym. Są szlachetne, pouczające. Machtumkuli żył zgodnie ze swoimi poglądami bardzo skromnie, uprawiał własny ogródek, był nauczycielem, mistrzem wyrobów jubilerskich. Swoim życiem i twórczością poeta zasłużył na szacunek ludzi na wieki. Pochowany został obok ojca w mauzoleum, noszącym imię Dowleta Mameda Azadiego. Mauzoleum to stało się miejscem pielgrzymek wszystkich Turkmenów. Tłumaczenie poezji Machtumkulego jest niezwykle trudne, istnieje wiele niuansów, kanonów, których należało przestrzegać (często rym tworzyły homonimy — słowa, które miały nie mniej niż trzy różne znaczenia), zachować melodyjność itp. Tłumacz godnie sprostał tym trudnościom. Charakterystyczne, że prawdziwe przedstawienie ludzkich charakterów sprawia, że utwory są nieśmiertelne, aktualne przez stulecia. Na przykład: „Wszyscy pozbyli się cnót, // Bo każdy dba o swoje usta. // Milczy uciśniony naród, // Pędzony batogami. // Tak wyginął rodzaj ludzki. // Kobiety stają się nierządnicami, // Wałęsają się mężczyźni // Za lekkomyślnymi dziewkami… Złodziej — kradnie, bogacz — drze z ludzi skórę, // Pan duszę cieszy łapówką, // Ten się zadaje z lichwiarzem, // Bo i mułłowie stali się lichwiarzami… Przedstawiamy kilka charakterystycznych wierszy Machtumkulego w przekładach Pawła Mowczana. Ojczyzny niech szuka ten, // Kto żyje na obczyźnie, // Ten drogę do domu szuka, // Jedzie całe noce i dni, // Do ojczyzny drogi szuka. Ciężki los — wir zawieruchy. Na ziemi panuje śmierć. Ziemia stała się grobem. Każdy szuka złota. W jednego – złoty garnek, u drugiego – czarny suchar. Ten szuka kąska, inny szuka dywanów. Ten szuka kłosów, inny – kłódek do spichlerzy, ten łata stare łaty, inny szuka nowej chusty. Świat zdradliwy. Dni lecą. Wieczność – tam, tu – zapomnienie. I życie marnieje – każdy gdzieś czegoś szuka. Długi czas, życie jak chwila. Nie zatrzymamy go. Łabędź wysoko leci – szuka błękitnego jeziora. Pamiętaj, Machtumkuli, że jesteś gościem na tej ziemi. Nie żyj w niewoli – niech serce szuka marzenia. Los Turkmenii Od Bachry-Chazara do rzeki Dżajhun przewiana przestrzeń wiatrami Turkmenii. Źrenico moja, jedwabna strunko! O ziemio, omyta deszczami Turkmenii. Wzniosły się ku niebu wysokie iglice. Dostatnio i swobodnie na rodzinnej ziemi. U ptaszków złoty pyłek na skrzydłach. Idą karawany piaskami Turkmenii. Pachnąca jak ambra, jaśniejsza od gwiazd, w sukni z płatków przechadza się peri. Na radę schodzą się starzy bekowie, aby określić przyszły los Turkmenii. U dzielnych ojców synowie odważni, bo honor Gör-ogły dziedziczą oni. Dżigitom i lwom nikt nie straszny na bezmiernej pustyni, w przestrzeniach Turkmenii. Zebrani w jedną, zgodną rodzinę, na uczcie wszyscy sławią twą potęgę. Drżyjcie, wrogowie! Bo w zaciętej walce rozpłyną się i ziemie, i kamień Turkmenii. Konia kruka siodła dżigit. Rubinem staje się pod kopytem granit. Woda złoci się, świat pachnieje, bo miodem napełniły się rzeki Turkmenii. Niech nieszczęścia wszystkich ominą i niech pieśń słowika rozbrzmiewa. Niech róża kwitnie pachnąca, jak słońce jasne wśród kwiatów Turkmenii. W braterskim związku żyją plemiona. Droga ich wspólna i los jeden. Na bój występuje mur dżigitów, by walczyć z wrogami Turkmenii. Turkmeni zwycięscy, niezłomni w biedzie, idą nieugięci, jak krzemień, twardzi. I mówi Fragi: moje serce, raduj się! Bo będzie sławiona przez wieki Turkmenia! Żebrak W rodzinnym kraju byłem chanem, nad panami panem byłem, dla chorych balsamem byłem, dla potrzebujących pożądanym byłem. Żebrakiem odtąd się stałem. Dla niewidomych wzrokiem byłem, dla niemych wszystkich chórem byłem, dla narodu żarem byłem, dla zakochanych czarem byłem, Chatam-Tajowym darem byłem. Żebrakiem odtąd się stałem. W Edenie byłem bazylią, Złotą wydmą byłem, Jataganem, arkanem byłem, Na szczytach byłem mgłą. Ja, Fragi, byłem niepokonany, Świątynią byłem, a stałem się ruiną.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Zamiast wesela — kazamat

Wołodymyr PORTIANKO, zasłużony pracownik kultury Ukrainy. Bractwo Cyrylo-Metodiańskie. Pod koniec maja 1845 r., po ukończeniu Akademii Sztuk Pięknych, T. H. Szewczenko ponownie przyjeżdża do Kijowa. Tutaj zostaje współpracownikiem Komisji Archeologicznej. Na początku 1846 r. wśród demokratycznej inteligencji Kijowa, skupionej wokół uniwersytetu, powstaje tajna organizacja polityczna — Bractwo Cyrylo-Metodiańskie, — której działalność była skierowana przeciwko ustrojowi samowładczo-pańszczyźnianemu. Organizatorami towarzystwa byli wychowanek Uniwersytetu w Dorpacie M. I. Hułak, służący w tym czasie w kancelarii kijowskiego generał-gubernatora, historyk M. I. Kostomarow oraz student uniwersytetu W. M. Biłozerski. Hułak i Biłozerski zdążyli już wciągnąć do towarzystwa kilku członków, głównie studentów: Op. Markowycza, Oł. Nawrockiego, Ju. Andruzkoho, Iw. Posiadę, Dm. Palczykowa i innych. Kostomarow początkowo marzył o organizacji czysto naukowego, legalnego towarzystwa słowiańskiego, ale z czasem, pod wpływem towarzyszy, stał się nawet autorem najważniejszych dokumentów ideologicznych Bractwa — jego „Statutu”, „Zasad”, proklamacji oraz utworu agitacyjnego „Księgi narodzin narodu ukraińskiego”. Nie można twierdzić, że wszystkie te utwory istniały już wtedy, gdy Szewczenko poznał Kostomarowa. Można nawet z pewnością powiedzieć, że większa część „Księgi narodzin” (jej druga, ukraińska połowa) powstała już podczas znajomości Kostomarowa z Szewczenką, na tyle wyraźnie zaznaczył się w niej wpływ muzy Szewczenki. Główne postulaty statutu Bractwa: 1. Duchowe i polityczne zjednoczenie Słowian — to prawdziwe ich przeznaczenie, do którego powinni dążyć. 2. Przy zjednoczeniu każde plemię słowiańskie powinno mieć swoją samodzielność. 3. Każde plemię powinno mieć rząd ludowy i zachowywać pełną równość obywateli pod względem ich pochodzenia, wyznań chrześcijańskich i stanu. 4. Rząd, ustawodawstwo, prawo własności i oświata u wszystkich Słowian powinny opierać się na religii chrześcijańskiej. 5. Przy takiej równości oświata i czysta moralność powinny służyć jako warunek udziału w rządzie. 6. Powinien istnieć wspólny kongres słowiański z przedstawicieli wszystkich plemion. Szewczenki podczas organizowania towarzystwa nie było w Kijowie: na zlecenie Komisji Archeologicznej przebywał w delegacji. W kwietniu 1846 r. Szewczenko powrócił do Kijowa i przyłączył się do Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego. „Kiedy ja, — wspominał później Kostomarow, — opowiedziałem Szewczence o istnieniu towarzystwa, on od razu wyraził gotowość przystąpienia do niego, ale odniósł się do jego idei z wielką zadziornością i skrajną nietolerancją, co doprowadziło do wielu sporów między mną a Szewczenką. Przeczytał mi niektóre ze swoich niewydanych utworów, które całkowicie mnie zachwyciły. Szczególnie silne wrażenie wywarł na mnie „Sen”, niewydany antycenzuralny poemat Szewczenki. Czytałem i odczytywałem go całą noc i byłem w prawdziwym zachwycie”. Na Czernihowszczyźnie. Koniec stycznia, luty i marzec 1847 roku Szewczenko spędził na Czernihowszczyźnie. Po weselu Kulisza jeszcze gościł jakiś czas u szczęśliwych młodych, potem przebywał w okolicach Borzny, to u W. Zabiły, to u nowych swoich znajomych — u Mykoły Danyłowycza Biłozerskiego, ukraińskiego historyka-amatora, w jego Mykołajiwce, albo u Sredbolskich w Sorocach. Malował tam portrety. Wszystkich oczarowywał wtedy artystycznym wykonywaniem ukraińskich pieśni. Taras postanowił spędzić święta wielkanocne w Siedniowie. Tutaj dużo malował i pisał. Cztery wiorsty od Siedniowa, we wsi Bihać, mieszkał ziemianin, gruziński książę Keikuatow, żonaty z córką Platona Łukaszewicza, Łyzawetą, którą Szewczenko poznał jeszcze w 1843 roku u Repninów. Otrzymawszy zamówienie na portret księżnej, Szewczenko jeździł do Bihacia na sesje. Czasami razem z nim jeździł też A. Łyzohub. Bywało, że Szewczenko zostawał tam na noc. W takich przypadkach spędzał wieczór w towarzystwie pracowników książęcej ekonomii, porywając wszystkich swoimi ciekawymi opowieściami, zwłaszcza humorystycznymi. „Przyjazny i rozmowny z ludźmi prostymi, Szewczenko nie lubił długo być z panami i unikał książęcych salonów, choć go często tam zapraszano”. W Siedniowie dużo pisał i malował. Rano, kiedy była pogoda, spacerował po wsi. Wieczorami odbywały się kameralne koncerty i Szewczenko często śpiewał. Tutaj przebywał aż do 4 kwietnia. Areszt na Dnieprze. Zakończywszy portret Keikuatowej — arcydzieło malarstwa pierwszej połowy XIX wieku, Szewczenko na początku kwietnia wyruszył stamtąd do Kijowa: śpieszył się na wesele Kostomarowa, u którego, jak niedawno u Kulisza, też miał być drużbą. Na stacji w Browarach przebrał się we frak, ale kiedy dnieprzański prom przybił do kijowskiego brzegu, Szewczenkę aresztowała policja, która już czekała na brzegu. Stało się to 5 kwietnia 1847 roku. W walizce poety znaleziono, oprócz sześciu teczek z rysunkami, wiele wierszy, listów i różnych papierów. Przejrzawszy je, gubernator pisał do „III Oddziału Własnej Jego Cesarskiej Mości Kancelarii”: „Wśród papierów jego znaleziono rękopiśmienną księgę z wierszami jego autorstwa (w dołączonym opisie dokładniej: „Księga pisanych wierszy pod tytułem „Trzy lata”), z nich niektóre — o buntowniczej i przestępczej treści”. Do Petersburga i Orenburga. Gubernator znalezione u poety wiersze, a także prywatną korespondencję przesłał do Petersburga razem z aresztowanym ich właścicielem i autorem. 6 kwietnia Szewczenko pod eskortą oficera policji Griszkowa i żandarma wyjechał z Kijowa, spędziwszy w kijowskim areszcie tylko jedną noc. Dopiero jedenastego dnia — 17 kwietnia — poeta ze swoimi konwojentami podjechał do sławnego na całą Rosję petersburskiego „gmachu przy Moście Łańcuchowym”, gdzie nie tylko mieścił się sztab korpusu żandarmów oraz „III (tajny) Oddział Własnej Jego Cesarskiej Mości Kancelarii”, ale i kazamaty dla aresztowanych, nad którymi prowadzone było śledztwo. Powodem aresztowania Szewczenki był donos studenta Ołeksija Petrowa o istnieniu w Kijowie tajnego towarzystwa politycznego. Zamieszkawszy 1 listopada 1846 roku w jednym domu z Mykołą Hułakiem, Petrow podsłuchiwał rozmowy gości Hułaka, członków Bractwa św. Cyryla i Metodego. Poznawszy potem Hułaka i udając republikanina, Petrow zdobył zaufanie Hułaka, który zapoznał go z literaturą Bractwa i przeczytał mu cztery poezje Szewczenki, których treścią, jak pisał Petrow w donosie, były „wyraźnie przeciwprawne myśli”. Podczas przesłuchania, które przeprowadził pomocnik kuratora M. Juzefowycz, Petrow krótko przekazał treść komedii Szewczenki „Sen” oraz „Posłania do rodaków”, stwierdzając, że w pierwszym utworze Szewczenko „najostrzejszymi słowami wylewa swoją nienawiść na carską familię”, a w drugim „stara się pobudzić Ukraińców do powstania”. Żandarmi przystąpili do dokładnego studiowania utworów Szewczenki. Przede wszystkim sam pomocnik szefa żandarmów gen. L. W. Dubelt przejrzał już wydrukowane utwory Szewczenki i doszedł do wniosku, że Szewczenko i w tych utworach „wszystko idzie obranym kierunkiem: nieustannie narzeka na cierpienia Ukrainy w jej obecnym położeniu: chce wzbudzić nienawiść do panowania Rosjan i, wspominając dawną wolność, czyny i sławę kozaków, zarzuca obecnemu (ukraińskiemu) pokoleniu obojętność”, a urzędnicy III Oddziału zanotowali jeszcze 10 kwietnia, że w zabranych u Biłozerskiego niewydrukowanych wierszach Szewczenki „opowiada się o cierpieniach, przelanej krwi, łańcuchach, knucie, o Syberii itp.; są one pełne nienawiści do rządu i, być może, napisane w tym samym celu, by zasiać w narodzie niezadowolenie z władzy”. 17 kwietnia oficer policji Griszkow przywiózł do III Oddziału Szewczenkę, a żandarmi, przeprowadzając tego samego dnia pierwsze przesłuchanie, nakazali mu odpowiedzieć pisemnie na postawione pytania. Pod koniec maja żandarmskie śledztwo zostało zakończone i hr. Orłow przedłożył Mikołajowi I „raport” z wnioskami o roli każdego z oskarżonych, zaznaczając także karę, której, jego zdaniem, należy każdego z nich poddać. O Szewczence napisał tak: „...Ten artysta, zamiast wiecznie pielęgnować dobroczynne uczucia do osób Najjaśniejszej Familii, które raczyły wykupić go z poddaństwa, układał w języku ukraińskim wiersze najbardziej buntowniczej treści. W nich to płakał nad wymyślonym zniewoleniem i nieszczęściem Ukrainy, to głosił sławę hetmańskich rządów i dawną wolność kozactwa, to z niewiarygodną zuchwałością wylewał oszczerstwa i żółć na Osoby Cesarskiego Domu, zapominając w nich o swoich osobistych dobroczyńcach. Poza tym, że wszystko zakazane przyciąga młodzież i ludzi o słabym charakterze, Szewczenko zdobył wśród swoich przyjaciół sławę znakomitego ukraińskiego pisarza, a dlatego wiersze jego są podwójnie szkodliwe i niebezpieczne. Z ulubionymi (jego) wierszami na Ukrainie mogły zasiać się i z czasem zakorzenić myśli o wymyślonym błogostanie czasów hetmańszczyzny, o tym, że szczęściem byłoby powrócić te czasy, i o możliwości istnienia Ukrainy jako odrębnego państwa. Z uwagi na ten nadzwyczajny szacunek, jakim darzyli osobiście Szewczenkę, jak i jego utwory poetyckie wszyscy ukraino-słowianofile, początkowo wydawało się, że mógł być jeśli nie aktywną wśród nich osobą, to narzędziem, które chcieli wykorzystać do swoich zamysłów, ale z jednej strony zamysły te nie były tak ważne, jak to wydawało się na pierwszy rzut oka, a z drugiej i Szewczenko zaczął pisać swoje buntownicze wiersze jeszcze od 1837 roku, kiedy słowiańskie idee nie zajmowały kijowskich uczonych; tak samo cała sprawa dowodzi, że Szewczenko nie należał do Ukraińsko-Słowiańskiego Towarzystwa i działał osobno, ulegając własnemu zepsuciu. Jednak z uwagi na buntowniczego ducha i zuchwałość, które wykraczają poza wszelkie granice, trzeba uznać go za jednego z najważniejszych przestępców”. Z uwagi „na mocną budowę ciała”, którą miał Szewczenko, hr. Orłow proponował carowi oddać poetę do służby w wojsku — w dalekim, odrębnym Korpusie Orenburskim „z prawem wysługi”. Car Mikołaj własnoręcznie dopisał na raporcie Orłowa: „Pod najsurowszy nadzór, z zakazem pisania i malowania”. 30 maja hr. Orłow i gen. Dubelt, zebrawszy członków bractwa w jednej sali, ogłosili im carskie wyroki. Kara wyznaczona przez cara Szewczence była najcięższą. Straszny wyrok na siebie Szewczenko „wysłuchał z niewzruszonym spokojem” i nawet zdobył się na to, by zapytać Dubelta, czy wolno mu będzie pisać listy do znajomych, na co otrzymał pozytywną odpowiedź. Tego samego dnia Szewczenkę przeniesiono do aresztu wojskowego i wtedy też napisał tam jedną ze swoich najsilniejszych rzeczy — „Ponad polem idzie”. Swój referat dla cara o sprawie cyrylo-metodyjczyków hrabia Orłow zakończył wyrażeniem pewności, że szczęśliwe, terminowe ujawnienie tej sprawy „niewątpliwie na dziesiątki lat wzmocni na Ukrainie spokój, który mógł tam zostać naruszony”. 30 maja do III Oddziału podjechała kareta, do której żandarmi wsadzili Szewczenkę, aby przekazać go do dyspozycji ministra wojny. Tego dnia generał W. Adlerberg jako naczelnik departamentu inspekcyjnego ministerstwa wojny powiadomił hr. Orłowa, że wydał już rozporządzenie wysłania Szewczenki w towarzystwie feldjegra do dowódcy Odrębnego Korpusu Orenburskiego. Spędziwszy jedną noc w areszcie wojskowym, drugiego dnia, 31 maja, dokładnie w południe, poeta w towarzystwie feldjegra Widlera wyjechał z Petersburga. 2110 wiorst dzieliło Orenburg od stolicy. Według ówczesnego zwyczaju feldjeger, który wiózł przestępcę państwowego na miejsce kary, nie miał prawa nigdzie się zatrzymywać. Całe życie pamiętał poeta tę podróż. Feldjeger Widler miał żelazne zdrowie, ale miał je także „przestępca państwowy”: równo po ośmiu i pół dnia — 8 czerwca w nocy — kibitka z Szewczenką zatrzymała się przed budynkiem sztabu korpusu w Orenburgu. 5 kwietnia 1847 roku Taras Szewczenko został aresztowany. I w 200. rocznicę od dnia jego urodzin warto opowiedzieć o tym szczegółowiej. W tym celu wykorzystam książki: „Żyzn’ i proizwiedienija Tarasa Szewczenka” sostawił M. K. Czałyj (Kijów. Tipografija K. N. Milewskogo, Kreszczatik, dom Zejdela. 1882), „Życie Tarasa Szewczenki” autor Pawło Zajcew (Paryż—Nowy Jork—Monachium. 1955), „Taras Szewczenko i Uniwersytet Kijowski” autor M. P. Rudźko (Wydawnictwo Uniwersytetu Kijowskiego. 1959).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nich został wyznaczony do ambasady w Stambule. Hryhorij od razu wpadł w oko swoją krępą budową ciała tureckiemu sułtanowi, a ten nazwał go hamalem, czyli na nasz sposób „hamalią”, to znaczy wysokim, krępym, silnym. Widocznie dumnemu szlachcicowi przydomek z ust sułtana przypadł do gustu — tak więc bracia Wysoccy stali się Hamalijami. Tak głosi legenda. Zatem nie zgodzimy się z twierdzeniem Mieczysława Gaska, że w źródłach dokumentalnych i eposie ludowym nie ma ani jednej wzmianki o Hamalii i jego podróży do Stambułu. Okazuje się, że istnieje nie tylko legenda, ale i potwierdzenie dokumentalne — wprawdzie dotyczące późniejszej podróży do Turcji. W „Latopisie Samowidca” pod rokiem 1668 mowa jest o tym, że hetman Brzuchowiecki „...posłów swoich wysłał Hryhorija Hamalię i Ławrentija kancelistę do Białogrodu, do Carogrodu, do cara tureckiego...”. Czyżby tę legendę usłyszał od Jakowa Ołeksijowycza Hamalii Taras Szewczenko, czyżby znał ją szczegółowiej? Zauważmy, że kozacki dyplomata Hryhorij Hamalia prowadził, oczywiście, w Stambule, oprócz innych trosk, także rozmowy z tureckim rządem o powrocie pojmanych rodaków i, być może, nie bezskuteczne, za co też cieszył się sławą wyzwoliciela. W końcu na obrazie Tarasa Szewczenki i Fedota Tkaczenki widzimy go ze zwojem papieru w ręku, co jeszcze raz charakteryzuje Hamalię jako dyplomatę. Oto, zdaje się, i cała zagadka Szewczenkowego Hamalii. Przy okazji o dalszych losach braci Wysockich-Hamalijów. Od lat sześćdziesiątych XVII wieku Hryhorija widzimy jako pułkownika łubieńskiego, wiemy, że był bezdzietny. Andrij figuruje przez pewien czas jako generał-esaul. Solidne stanowiska w wojsku kozackim zajmowali także jego potomkowie. Jego prawnuk, czyli ojciec Platona, Jakow Hamalia — towarzysz buńczuczny, a po utworzeniu guberni — asesor kolegialny, asesor sądu ziemskiego w Czernihowie, horodniczy w Pyriatynie. W jego rodowym majątku w Milutyńcach koło Pyriatyna urodził się Platon. (Rozdział z nowej książki znanego czernihowskiego krajoznawcy, pisarza, dziennikarza „Miody i piołuny historii”). W Grecji święto Szewczenki potrwa cały rok. Szereg działań zaplanowano już na maj — w szczególności konkurs poezji dziecięcej i rysunków na tematy z „Kobziarza”. Także nasi dyplomaci zorganizowali na Uniwersytecie Ateńskim wykłady ukraińskich historyków sztuki na temat „Szewczenko-artysta”, które zapoznają miejscowych studentów z najważniejszymi okresami twórczości malarskiej Tarasa Hryhorowycza, znanymi jego akwafortami, akwarelami, rysunkami oraz malarstwem olejnym. Najważniejsze, że studenci przekonają się, iż Taras Szewczenko rzeczywiście był postacią europejskiego formatu, wszak marzył o zapoznaniu się z zabytkami antyku i dotknięciu głębokich korzeni pracylizacji. Nieprzypadkowo w twórczości Szewczenki spotykamy szereg akwareli o tematyce antycznej („Śmierć Sokratesa”, „Nimfa”). Budujące jest to, że dzisiaj postać Szewczenki Ukraińcy na świecie starają się wyprowadzić z zamkniętego lokalnego układu współrzędnych i wyznaczyć dla ukraińskiego proroka jego własne miejsce w narodowo-kulturowej przestrzeni europejskiej cywilizacji.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

«Nasz ataman Hamalia…»

Wołodymyr SAPON, m. Czernihów Pod koniec lat 70. XX wieku, zafascynowawszy się biografią rosyjskiego uczonego Platona Jakowycza Hamalii (1766—1817), nie przypuszczałem, że z czasem nić poszukiwań doprowadzi mnie do twórczości Tarasa Szewczenki, że otworzy się jej nieznana karta. Ale już wtedy postać uczonego kojarzyła się w mojej wyobraźni ze znanym z dziecięcych lat Hamalią Tarasa: Nasz ataman Hamalia, Ataman zawzięty, Zabrał chłopców i pojechał Po morzu hulajduszyć, Po morzu hulajduszyć, Sławy zdobywać, Z tureckiej niewoli Braci wyzwalać… Kimże on jest, Hamalia Szewczenki? Nadaremnie zaglądałem do komentarzy do poematu, tam wskazano jednoznacznie: postać niehistoryczna, a uogólniony obraz. Platon Hamalia w czternastym roku życia wstąpił do Petersburskiego Morskiego Korpusu Kadetów, mając już gruntowną i wszechstronną wiedzę, zdobytą w Akademii Kijowskiej. Uczył się łatwo i już po roku otrzymał stopień kaprala, a jeszcze rok później miał niemałe szczęście: w składzie rosyjskiej eskadry na okręcie „Pobiedonosiec” wyruszył na Morze Śródziemne. Jurij Kosacz w swojej powieści „Władczyni Pontydy” wśród rosyjskich oficerów, którzy we Włoszech brali udział w aresztowaniu słynnej księżniczki Tarakanowej, wspomina także Hamalię. Jak wyliczył jego biograf Ołeksandr Andriejew, w ciągu dziesięciu lat Platon Hamalia odbył „dziewięć sześciomiesięcznych kampanii (z postojami na kotwicy)”, czyli około pięciu lat spędził bezpośrednio na morzu. Niejednokrotnie brał udział w działaniach bojowych w wojnie ze Szwecją, przebywając na stanowiskach dowódczych. Walentin Pikul w powieści „Faworyt”, opisując bitwę pod Olandią, nazywa kapitan-lejtnanta Hamalię „najlepszym astronomem floty”. Po dziesięcioletniej służbie morskiej Hamalia całkowicie poświęcił swoje życie nauce. Zajmując stanowisko inspektora Morskiego Korpusu Kadetów, postawił sobie za cel gruntownie zmienić stare programy nauczania, stworzyć Chrystyna BEREHOWSKA, historyk sztuki, Ateny-Lwów 200-letni jubileusz T. H. Szewczenki w różnych zakątkach ziemi czczony jest na różne sposoby. W greckiej prasie jest niemało wzmianek o naszym geniuszu-jubilacie. Tak, w gazecie „Skai Patras”, w rubryce „Kultura” z 9.03.14 r. skomentowano: „Utwory Szewczenki rozpatrywane są jako podstawa literatury ukraińskiej i w wielu aspektach także współczesnego języka ukraińskiego”. A w gazecie ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ z 10.03.14 r. opublikowano artykuł pod tytułem „Spotkanie z poetą narodowym”, gdzie naświetlono dane biograficzne z życia i twórczości T. H. Szewczenki. W stolicy Republiki Greckiej ukraińska społeczność zorganizowała trzy sobotnie szkoły: „Trembita”, „Ukraińsko-grecka myśl” oraz „Berehynia”. Działa kilka organizacji społecznych, które starają się zjednoczyć i połączyć rozproszonych Ukraińców. Ukraińcy od czasów przybycia do Grecji poruszają i rozwiązują dwa problemy: zintegrować kulturę ukraińską w obcojęzyczną przestrzeń oraz znaleźć najbardziej pełne i nowoczesne kursy podstawowych dyscyplin. Opracował fundamentalne prace z teorii sztuki morskiej i praktyki żeglugi, sporządził tablice astronomiczne dla żeglarzy, opracował teorię soczewek achromatycznych, napisał historię optyki itp. Wkład Hamalii w naukę żeglugi można porównać do pełnej poświęcenia pracy jego rówieśnika Nikołaja Karamzina nad stworzeniem pierwszej historii rosyjskiej. Wszyscy rosyjscy marynarze, od miczmana do admirała, uczeni-hydrografowie, budowniczowie okrętów pierwszej połowy XIX wieku — lat wielkich odkryć geograficznych — tak czy inaczej byli uczniami kapitan-komandora Platona Hamalii. Zadziwia pracowitość uczonego. Jak zaświadczyli współcześni, cały swój czas oddawał książkom — najlepszym przyjaciołom w samotnym życiu. Znakomicie znał nie tylko nauki ścisłe, ale także historię, światową literaturę piękną, której większość utworów czytał w językach oryginału. Był honorowym członkiem Cesarskiej Akademii Nauk i obowiązkowym członkiem Państwowego Departamentu Admiralicji, rzeczywistym członkiem Rosyjskiej Akademii Nauk, gdzie zastąpił po śmierci słynnego pisarza Michaiła Cheraskowa. Wśród prac Hamalii oddzielnie stoi „Mowa o naukach” — swoisty wzorzec publicystyki obywatelskiej. Na jej początku autor cytuje słynne słowa Michaiła Łomonosowa — „nauki młodzieńców karmią… T. Szewczenko, W. Tkaczenko. Hamalia. 1842 czytają”, a dalej rozważa o pożytku książek naukowych, historycznych i, zwłaszcza, utworów artystycznych. Tym ostatnim nadaje szczególne znaczenie, radzi swoim uczniom czytać Łomonosowa, Sumarokowa, Dierżawina, Chieraskowa, a także Racine’a, La Fontaine’a, Boileau, Woltera, Corneille’a. W wieku czterdziestu kilku lat chory Płaton Hamalia przeniósł się do wsi Łysohory w powiecie borzniańskim — obecnie jest to rejon iczniański na Czernihowszczyźnie. Tutaj też został pochowany. Przez długi czas naszym współczesnym nie był znany nawet grób uczonego. Dopiero czterdzieści lat temu udało się go odnaleźć. Z inicjatywy studentów Mikołajowskiego Technikum Budowy Okrętów ustawiono na nim oryginalny pomnik-stelę w kształcie żagla na postumencie, na tablicy pamiątkowej widnieje napis: „Wybitnemu uczonemu-akademikowi Hamalii Płatonowi Jakowyczowi (1766—1817) od wdzięcznych potomków”. Blisko rozwiązania historycznego wizerunku kozackiego atamana w poemacie Tarasa Szewczenki „Hamalia” podszedł Mieczysław Gasko w swojej książce „Poszukiwania i znaleziska”, która ujrzała światło dzienne w Kijowie w 1990 roku. Przypuścił on, że fabuła poematu opiera się na życiu lub podaniach o jakimś współczesnym Szewczence Hamalii. Niestrudzony badacz biografii Kobziarza, Mieczysław Edmundowycz, przeanalizował drogi możliwego zapoznania się Tarasa Hryhorowycza z oficerami marynarki i zatrzymał się na osobie Jakowa Ołeksijowycza Hamalii, naczelnika kancelarii lekarza sztabu generalnego głównego zarządu medycznego Ministerstwa Marynarki Wojennej, i potwierdził jego znajomość z Szewczenką poprzez udział tego ostatniego w kółku dramatycznym akademii medyczno-chirurgicznej. „Trudno przypuszczać, by związek Tarasa Hryhorowycza z tą wojskowo-naukową placówką mógł dojść do skutku bez wsparcia zarządu medycznego Ministerstwa Marynarki, którego pracownikiem był Jakow Ołeksijowycz” — pisze Mieczysław Gasko. — „…Wydaje się prawdopodobne, że rodzinne podania zastępcy kierownika wydziału kancelarii lekarza sztabu generalnego o którymś z przodków mogły natchnąć romantycznie wówczas usposobionego Tarasa Hryhorowycza do napisania „Hamalii” w formie poematu oraz obrazu olejnego, gdzie ucieleśniono postać Jakowa Ołeksijowycza”. Przypomnijmy, że według świadectwa znanego ukraińskiego historyka-archeologa i etnografa Wołodymyra Antonowycza, wspomniany obraz (datowany na lata 1842–1843) został namalowany przez Szewczenkę i podarowany Fedotowi Tkaczence, który później podarował go Antonowyczowi. Autorstwo obrazu przypisuje się Szewczence i Tkaczence. Co więcej, Mieczysław Gasko dochodzi do wniosku, że w 1842 roku Taras Szewczenko odbył podróż po Morzu Bałtyckim „do Szwecji i Danii” (o czym pisał w liście do Pyłypa Korolowa) na wojskowym parowcu dzięki wsparciu Jakowa Hamalii i w dowód wdzięczności swojemu przyjacielowi napisał bezpośrednio na parowcu poemat „Hamalia”. Któż więc z dalekich przodków Jakowa Ołeksijowycza Hamalii mógł natchnąć Tarasa Hryhorowycza do stworzenia poematu i obrazu? Wydaje się, że wyczerpującą odpowiedź na to pytanie daje rodowód Płatona Hamalii. W jego biografii, zamieszczonej w „Zapiskach Hydrograficznego Departamentu Ministerstwa Marynarki” z 1848 roku, wspomniana jest rodzinna legenda rodu Hamaliów. Zapoczątkowali go zubożali polscy szlachcice Hryhorij i Andrij Wysoccy, którzy stanęli po stronie Bohdana Chmielnickiego i zasłużyli na przychylność hetmana, za co pierwszy z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

O Szewczence w Atenach…

najważniejsze — zachować i demonstrować ukraińską tożsamość. Jest garstka ludzi, na czele z Hałyną Masluk, którzy ze wszystkich sił promują Ukrainę, a przede wszystkim „ukraińską Ukrainę” bez „starszobratnich” akcentów. Ukraińscy dyplomaci pod kierownictwem ambasadora W. Szkurowa skromnie, lecz godnie uczcili pamięć Tarasa. Wszystko odbywało się w Parku Gudi, gdzie ustawiono pomnik T. H. Szewczenki (rzeźbiarz W. Odrechiwski). Zebrało się niemało Ukraińców z kwiatami. Akcją tą opiekował się urząd miasta, którego przedstawiciel wystąpił konstruktywnie, z dobrze przygotowanym słowem o Szewczence. Mile zaskoczyło to, jak ukraińscy dyplomaci na pamięć czytają Szewczenkę. Treściwie, serdecznie zwrócił się do społeczności Ambasador, który przeprowadził trafne paralele między wierszami Szewczenki a realiami naszej teraźniejszości. Kompetentnie i profesjonalnie przygotowała ukraińskie wydarzenie radczyni ambasadora do spraw kultury Natalia Kosenko. Zaprosiła ona do udziału w święcie studentów i wykładowców z Ateńskiego Uniwersytetu Narodowego, którzy deklamowali w języku greckim i ukraińskim poezję Kobziarza. Wzruszały wersy Kobziarza z ust Ukrainek — przedstawicielek emigracji zarobkowej. W języku greckim czytał „Testament” Wasyl Stepanenko, poeta, dyrektor wydawnictwa „Weselka” (Kijów). Kontynuacja słowa Szewczenki w pieśni miała miejsce w organizacji „Żurawłynyj kraj”, którą opiekuje się rodzina Kuczyrków. Pani Kateryna przyjaźnie przyjmowała gości. Wieczór pieśni Szewczenkowskiej odbył się w sali ukraińskiej biblioteki im. B.-I. Antonycza, którą z inicjatywy poety R. Łubkiwskiego lwowianie założyli w 2010 roku. Ukraińscy dyplomaci z rodzinami przy pomniku Szewczenki na terenie Ambasady

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Literaturoznawczy tryptyk Witalija Macki

W dorobku twórczym członka NSPU Witalija Macki znajdują się dziesiątki książek — własnych oraz wznowień zapomnianych autorów. Ścisłe więzi łączą go z diasporą, gdzie również wyszukuje utalentowanych ukraińskich mistrzów słowa, nieznanych szerokiemu kręgowi czytelników. Mykoła MACZKIWSKYJ, członek NSPU, Chmielnicki. Witalij Macko — doktor nauk filologicznych, profesor, były przewodniczący (1994—2005) Chmielnickiego Obwodowego Towarzystwa „Proświta” (obecnie członek zarządu), pedagog, szczery orędownik losu Ukrainy. Do 1994 roku pracował również jako dziennikarz w gazetach obwodowych i rejonowych. Słowem, jego pióro nigdy nie drzemało. Ono i teraz, kiedy Ukraina boleśnie toruje drogę niepodległości, stoi na straży ojczystego słowa. A kilka lat temu pan Witalij odnalazł, przetłumaczył z rosyjskiego i pod egidą „Proświty” wydrukował powieść „Szewczenko” swojego ziomka Wiaczesława Jezerskiego, co stało się sensacją, bo stara książka o Kobzarzu okazała się aktualna również dzisiaj. Z czasem ujrzało światło dzienne dwuksiążkowe wydanie (poezje „Skąpe wiersze” i proza „Podróż do krainy nocy”) pisarza z diaspory Ołeksandra Smotrycza (1922—2011), wspaniałego pisarza-modernisty, urodzonego w Kamieńcu Podolskim. W ubiegłym roku Witalij Macko podarował czytelnikowi jeszcze trzy swoje książki, tzw. literaturoznawcze trójksiążę: „Był z nami (poeta Borys Mamajsur we wspomnieniach i listach)”, „Myron Stepniak: dyskurs epistolarny i literacko-krytyczny” oraz „Ornament językowy w prozie lirycznej Ihora Kaczurowskiego”. Weźmy książkę (redagowaną przez Mychajła Skoryka) o B. Mamajsurze. Co dotąd o nim wiedzieliśmy? Poeta-szestdziesiątnik. Autor zbioru wierszy „Czy będzie sztorm?”. Dopiero w naszych czasach akademik Iwan Dziuba napisze o nim wspaniałą przedmowę (i wyda własnym kosztem główny dorobek poetycki Mamajsura) w książce „Drugi początek” (K., 1997). Książki tej, niestety, nie wszyscy widzieli, czytali, ale o zapomnianym utalentowanym poecie wreszcie zaczęto mówić w prasie, przyjęto go do Związku Pisarzy Ukrainy (1999). Przed swoją śmiercią B. Mamajsur przekazał część swoich materiałów archiwalnych skrupulatnemu badaczowi Mackce. I, jak się teraz okazało, przekazał w dobre, pewne ręce. W książce, którą opublikował Witalij Petrowycz, wszystkie te materiały zostały przedstawione. A są to nie tylko nigdzie niepublikowane ukraińskie wiersze, ale i pisane po rosyjsku pod wpływem charkowskich pisarzy, kiedy studiował w instytucie bibliotecznym. Jednak nie są to wyświechtane ogólniki, a prawdziwa poezja — świeża, kunsztowna, którą z zainteresowaniem czyta się i dzisiaj, po wielu latach. Nienawidzę „rozsądku”, Gardzę „rozsądnymi”: Ich podłymi rozmyślaniami, Jakby wyjść mądrzejszym od mądrych, Jakby życie swoje przeżyć nakazano Bez trudu, bez trosk, bez męki… Jeśli ręce pracy nie wykonują, To po co takie ręce. Z Borysem Mamajsurem (1938—2003) stała się ta sama metamorfoza, co z Leonidem Kisielowem. Język ukraiński, którym zaczął pisać później, otworzył przed nim zdumiewające możliwości, głos jego zabrzmiał z pełną siłą: „Wielka dobrodziejka — państwo / Po swojemu odetchnąć nie daje…”. B. Mamajsur już we wczesnych wierszach pozostawał w opozycji do totalitarnego reżimu. I dobrze, że profesor Macko zachował te wiersze i opublikował je w książce „Był z nami…” (Chmielnicki: FOP Ciupak A. A., 2013. — 132 s.). Nasze wyobrażenie o poecie-szestdziesiątniku stało się bogatsze, rozumiemy teraz, dlaczego władza radziecka zamknęła mu drogę do wielkiej literatury. Wiersze nie wyczerpują uporządkowanej książki. Bardzo wiele znaczą listy, wspomnienia, w szczególności pobratymca M. Skoryka. Z przejęciem czytałem to, co pisał Mamajsurowi w swoich listach Iwan Dziuba. Nie tylko pomagał dotrzeć do czytelnika z dorobkiem poety, ale i wspierał go materialnie: w latach 90. co miesiąc przesyłał 30—40 hrywien. Prawdziwy obraz B. Mamajsura wyłania się zarówno z gruntownego artykułu W. Macki, jak i ze wspomnień P. Zasenkę, M. Karpenki, M. Skoryka, rodzonej siostry Wałentyny Smuś (Mamajsur). Słowem, powstała książka godna śp. poety. I z wdzięcznością myśli się o proświcianinie W. P. Mackce, który dał jej przepustkę do życia. Podobnie można powiedzieć o książce „Myron Stepniak: dyskurs epistolarny i literacko-krytyczny”. Trudno dzisiaj znaleźć wielu ludzi, którzy znaliby tę nieprzeciętną osobowość. Zresztą w liście (19.XI.2013) do W. Macki akademik I. Dziuba pisze o M. Stepniaku tak: „Na swój wstyd, nie znałem tego badacza. A jest on bardzo interesujący, i prace jego nie zestarzały się. Rzadko spotykany pryncypialny człowiek, pozwalał sobie naruszać niektóre tabu. Nie ustępował dobrym smakiem. A to też niemało. Zrobiliście dobrą sprawę, — i zrobiliście odpowiedzialnie, wykwalifikowanie”. Cóż tu mówić, dla autora — wysoka ocena. Jak dowiadujemy się z książki W. Macki, życie Stepniaka ułożyło się skrajnie niekorzystnie, o czym szczegółowo opisuje w listach do O. Biłeckiego: wojna, ruina, choroba, prześladowania za nacjonalizm — wszystko to odbiło się na jego stanie fizycznym. Jednak w swojej praktyce twórczej i dydaktycznej (na Uniwersytecie Odeskim) był człowiekiem pryncypialnym, dobrze obeznanym, nigdzie nie schodził do poziomu służalczości, zresztą nie ustępował autorom znamienitym (Tyczynie, Rylskiemu, Sosiurze…), kiedy nie usprawiedliwiali nadziei czytelników. Profesor-filolog Macko zrobił dobrą sprawę, przypominając literackiej i naukowej społeczności o pisarzu Myronie Stepniaku, którego dorobek ma nieprzemijającą wartość. Jeśli chodzi o badanie naukowe „Ornament językowy w prozie lirycznej Ihora Kaczurowskiego”, to jest ono w tym trójksiążu dla mnie najtrudniejsze w swoim pisarstwie. Styl Witalija Macki — prosty, czytelny. A tutaj spróbował mówić zbyt naukowo, hojnie wykorzystując terminy literaturoznawcze, które zmuszają do zaglądania do słownika. Zatem, nieco utrudnia to odbiór. Zrozumiałe, że ta książka przeznaczona jest dla badaczy, naukowców-filologów. Znamienne jest też to, że rękopis tej książki czytał i pobłogosławił na świat sam śp. I. Kaczurowski (1918—2013). Tym wyższa jest cena naukowości, wiarygodności zjawisk literackich, faktów. A jeszcze zważmy, że prozę znanego pisarza z diaspory, laureata Narodowej Nagrody imienia Szewczenki I. Kaczurowskiego autor analizuje jako pierwszy wśród ukraińskich badaczy. Książka interesująca i cenna, która jeszcze ściślej połączy czytelnika z artystycznym dorobkiem I. Kaczurowskiego. Z nim autor przez długi czas korespondował i, być może, korespondencję z czasem opublikuje. Przeczytawszy książki W. Macki, mimowolnie pomyślałem: gdyby dzisiaj wśród nas był Anatolij Pohribny, to, jestem pewien, byłby prawdziwie dumny ze swojego byłego studenta, utalentowanego wychowanka. przygotowali kompozycję do utworów Hryćka i Wadyma Bojków, uczniowie szkoły muzycznej rejonu kijowsko-swiatoszyńskiego (kierownik Antonina Dobrowa) — kompozycję literacko-muzyczną do słów współczesnych pisarzy. Literackie zagadki, interaktywne gry, questy, krzyżówki zorganizowała pracownica muzeum, pisarka Oksana Chłopiacza. Nie pozostali na uboczu młodzi artyści: święto śmiechu ozdabiały wesołe ilustracje uczniów do utworów ulubionych pisarzy. Szczególnie wesołe były zawody „Narysuj przyjaciela”: czytelnicy rysowali pisarzy, a pisarze — czytelników, rysunki dowcipnie komentował pisarz-humorysta Wasyl Dowżyk. Aktywni uczestnicy święta otrzymali nagrody od „Proświty”, wydawnictwa „Swit uspichu” (dyrektor Neonila Struk), czasopism „Barwinok” (redaktor Switłana Prudnyk) oraz „Malatko” (redaktor Zinaida Łeszczenko), fundacji charytatywnej „Wid sercia do sercia” (przewodniczący rady nadzorczej Łeonid Sokołow). Szczególnym prezentem dla dzieci i dorosłych stała się prezentacja książki „Jazyk do Kyjewa dowedet, abo Cikawi roli teatru w szkoli” (Kijów, „Presa Ukrajiny”, 2013 r.) dla uczniów i nauczycieli kijowskich szkół, którą przedstawił Anatolij Kaczan, przewodniczący stowarzyszenia twórczego pisarzy dziecięcych NSPU.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Prezentacja książki Wasyla Babija «Franciszek, czyli Powrót do Stanisławowa»

W Obwodowej Bibliotece dla Młodzieży odbyła się prezentacja nowej książki Wasyla Babija „Franciszek, czyli Powrót do Stanisławowa”. Jest to opowieść o dziecięcych i młodzieńczych latach polskiego poety Franciszka Karpińskiego, które upłynęły w Stanisławowie w latach czterdziestych XVIII wieku. Do księgozbioru na spotkanie ze studentami I roku Pedagogicznego Kolegium Państwowego Uniwersytetu Narodowego im. W. Stefanyka oraz uczniami klasy 8-F Obwodowego liceum-internatu dla uzdolnionych dzieci ze wsi przybyli: autor książki — ukraiński pisarz, krajoznawca, humorysta, działacz społeczny i pedagog Wasyl Babij; przewodniczący Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, krytyk literacki, pisarz Jewhen Baran. W dorobku twórczym W. I. Babija znajduje się ponad 150 książek i broszur w gatunku powieści, opowiadania, nowel, opowiadań historycznych, esejów o tematyce krajoznawczej, krajoznawstwie literackim oraz historii piłki nożnej. Ponad 10 książek humorystycznych, kilka płyt kompaktowych. Jest laureatem nagród im. M. Jackiwa, im. M. Pidhirianki, im. I. Wahylewycza, im. W. Stefanyka, Ligi Ukraińskich Mecenasów, im. O. Hirnyka, im. O. Świetlik, im. J. Szkrumelaka. Członek Narodowego Związku Pisarzy i Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy. Wasyl Babij, autor serii książek o historii Stanisławowa w formie artystycznej: „Babilon nad dwiema Bystrycami”, „D’Artagnan w Stanisławowie”, „Twierdza”, „Stanisławów”, „Mój mały Paryż — Iwano-Frankiwsk” oraz powieść „Franciszek, czyli Powrót do Stanisławowa”. Na spotkaniu twórczym Wasyl Babij opowiedział o sobie, o swoich pierwszych próbach literackich, o pracy nauczyciela historii i dyrektora szkoły we wsi Chmelówka w rejonie bohorodczańskim, podzielił się planami na przyszłość. Jewhen Baran jako literaturoznawca i przyjaciel autora podzielił się przemyśleniami o twórczości swojego kolegi-pisarza, z którym utrzymuje kontakty od wielu lat, wrażeniami z jego utworów, zauważył, że Wasyl Babij jest rekordzistą w wydawaniu własnych książek, potrafi się przyjaźnić i być wiernym w przyjaźni. Pisarze doradzili młodemu pokoleniu, jakie książki warto czytać. Biblioteka serdecznie życzy twórcom natchnienia, sukcesów twórczych i wdzięcznych czytelników.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

«Język do Kijowa doprowadzi»

Mykoła NESTERCZUK, sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Narodowe Muzeum Literatury Ukrainy, Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy i Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki zorganizowały tradycyjne święto humoru «Język do Kijowa doprowadzi». W sali zaprezentowano wystawę książkowych wydań Stepana Rudańskiego i Hryćka Bojki, którym poświęcono to literacko-artystyczne święto. Kuratorka imprezy Raisa Sennikowa, zastępczyni dyrektora muzeum ds. pracy naukowo-oświatowej, na podstawie ekspozycji opowiedziała o życiu i twórczości S. Rudańskiego. Młodzi aktorzy Wira Koszolap, Majja Udod, Wołodymyr Wasyljew, wychowankowie gimnazjum im. Bohdana Chmielnickiego, uczestnicy studia teatralnego «Mrija» Narodowej Biblioteki dla Dzieci (kierownik Switłana Kopjowa) czytali utwory klasyka humoru. Dzieci owacjami witały ulubionych pisarzy: Petra Osadczuka, Anatolija Kaczana, Wasyla Wasylaszkę, Walentynę Kozak, Marijkę Morozenko, Wasyla Dowżyka, Arkadija Muzyczuka, Jewhenię Komisaruk. Pedagodzy i uczniowie Kijowskiej Szkoły Ogólnokształcącej nr 302

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ekspozycja sztuki sakralnej w soborze

Pod koniec marca 2014 roku, po intronizacji nowego rządzącego hierarchy eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej UKGK biskupa Wasyla Iwasiuka, w soborze katedralnym Przemienienia Pańskiego w mieście Kołomyja odbyło się otwarcie wystawy sztuki sakralnej „Odkupienie”, która stała się początkiem założenia muzeum ikony w Kołomyi. Jarosława TKACZUK, dyrektor generalny Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego. W otwarciu wystawy, oprócz biskupów i duchowieństwa, wziął udział Głowa i Ojciec Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej patriarcha Światosław Błogosławiony, który powitał zebranych z okazji ważnego wydarzenia artystycznego i pobłogosławił na udany rozwój. Z ekspozycją wystawy zapoznała zebranych dyrektor generalny Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego Jarosława Tkaczuk. Zbiór sztuki cerkiewnej składa się z ikon, drewnianej rzeźby oraz ręcznych krzyży liturgicznych, które po raz pierwszy stały się dostępne dla szerokiego ogółu społeczeństwa. Ponieważ nie są one już używane w obrzędach liturgicznych w świątyniach, znaczna ich część znajdowała się w skrajnie niekorzystnych, a czasem zagrażających ich istnieniu warunkach, aż trafiły do kolekcji ojca, a później rządzącego hierarchy eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej UKGK Mykoły Simkajły (1952–2013). Los tych dzieł możemy porównać do losu sierot, które otrzymały szczęście rodzinnej miłości, domowego ciepła i opieki. Po trafieniu do kolekcji większość z nich poddano zabiegom konserwatorsko-restauratorskim. Zbiór dzieł sztuki sakralnej śp. władyki Mykoły Simkajły liczy około tysiąca dzieł różnych pod względem czasu i miejsca powstania, tematyki, gatunków, techniki i poziomu artystycznego. Wiele z nich jeszcze za życia władyki było prezentowanych na wystawach ogólnoukraińskich i regionalnych. Stała ekspozycja działa w pomieszczeniach eparchii. Ponad sto uratowanych przez władykę obrazów dopełnia duchową przestrzeń wnętrza podziemnej cerkwi. Muzealna sala wystawowa soboru katedralnego, za błogosławieństwem władyki Wasyla Iwasiuka, staraniem ojców proboszczów tej świątyni oraz przy fachowej pomocy pracowników Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia w Kołomyi, szeroko otworzyła drzwi przed społeczeństwem i prezentuje uratowane skarby kultury chrześcijańskiej, które do tej pory były nieznane naukowcom i koneserom. To niewielka cząstka zbiorów, połączona jedną tematyką pod nazwą „Odkupienie”. Wymiar czasowy eksponowanych dzieł to XVIII, XIX, XX wiek. Każda ikona naznaczona jest cechami stylowymi, wynikającymi z czasu, miejscowości, tradycji określonych szkół czy warsztatów. Zachwycają swoją doskonałością artystyczną ikony XIX wieku: „Ostatnia Wieczerza”, „Chrystus w koronie cierniowej”, „Chrystus Męki Pańskiej”, „Niewiasty niosące wonności u grobu Pańskiego”. Głębią napięcia, tragizmu i nieuchronności przepełnione są fabuły w obrazach XVIII wieku, takich jak „Pojmanie Chrystusa” oraz „Zdjęcie z krzyża”. Wszystkie one są profesjonalnie wykonane, co daje podstawy sądzić o istnieniu fachowej szkoły malarskiej lub warsztatu. Ikonografia „Męki Pańskiej” w sztuce sakralnej Ukrainy sięga głębokich czasów państwa kijowskiego. Sceny są przepełnione głębokim smutkiem i wzniosłym tragizmem ziemskiej drogi Chrystusa, jego ofiarności. Obok ikon cerkiewnych na wystawie zaprezentowano obrazy domowe, wykonane na desce przez ludowych mistrzów Bukowiny, huculskiej Galicji i Pokucia, a także Wołynia. Szczególnymi lokalnymi cechami, które odróżniają te dzieła, są motywy dekoracyjne, kolorystyka oraz sposób rysunku. Wszystkie one powstały w drugiej połowie XIX wieku. Popularnymi i, jak uważano, kanonicznymi tematami wśród miejscowej ludności były „Bogurodzica”, „Ukrzyżowanie”, „Święty Mikołaj”, „Ukrzyżowanie ze świętymi”, „Ukrzyżowanie z postaciami stojącymi”. Przypominały one człowiekowi cierpienia i prześladowania Chrystusa oraz skłaniały do zastanowienia się nad swoim powołaniem na ziemi, pielęgnowania moralności chrześcijańskiej, pamiętania o odkupieniu swoich czynów. Ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa to bodaj najstarszy i najbardziej znany temat w sztuce chrześcijańskiej. W ciągu tysiącletniego rozwoju malarstwa religijno-chrześcijańskiego ukształtowały się tu swoiste cechy narodowej szkoły artystycznej. Są one wyraźnie widoczne w prezentowanych na wystawie zabytkach ikonografii. Odrębną grupę tworzą płaszczenice, które dają wyobrażenie o artystycznych i ikonograficznych cechach ukraińskich płaszczenic XVIII–XIX wieku. Ponad 50 dzieł na wystawie stanowią obiekty rzeźby sakralnej, są to w większości figury z Ukrzyżowania oraz ręczne rzeźbione krzyże liturgiczne XIX wieku. Obszar ich występowania to Huculszczyzna, częściowo Podole. Osobny dział ekspozycji stanowią tak zwane ikony rosyjskie, naznaczone swoistymi cechami stylowymi oraz nastrojowo-duchowymi. Wystawa dzieł sztuki sakralnej poszerza bazę faktograficzną dla dalszych badań i opracowań naukowych unikalnego dziedzictwa ukraińskiej ikonografii.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Haftowany panel „Mapa Ukrainy”

Studentki Uniwersytetu Kijowskiego im. Borysa Hrinczenki Olesia Kowtun i Julia Serdiuk jako projekt dyplomowy stworzyły unikatowy haftowany panel „Mapa Ukrainy”. Ornamenty wykonano zgodnie z gamą kolorów każdego regionu. Panel „Mapa Ukrainy” wykonano na „mishkovynie”, o wymiarach 1×1,5 m. Etnograficzne podziały Ukrainy na płótnie wyhaftowano „krzyżykiem”, boki po prawej i lewej stronie podwinięto i wyhaftowano techniką „mereżka prutyk” nićmi czerwonego koloru. Na „Mapie Ukrainy” przedstawiono historyczne regiony Polesia, Karpat, Słobożanszczyzny, Środkowego Naddnieprzańskiego, Południa Ukrainy: obwody charkowski, ługański, doniecki, dniepropetrowski, czerkaski, kirowohradzki, zaporoski, chersoński, mikołajowski, odeski, ARK; Prykarpacia i Podola: obwody wołyński, rówieński, żytomierski, sumski, kijowski, czernihowski, lwowski, iwano-frankiwski, tarnopolski, zakarpacki, czerniowiecki, chmielnicki, winnicki, połtawski. Autorką i kierowniczką projektu dyplomowego jest kandydatka nauk o sztuce, docent Katedry Sztuk Plastycznych i Wzornictwa Uniwersytetu Kijowskiego im. Borysa Hrinczenki Anastasija Witalijiwna Warywonczyk. Wł. inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Żeby nie zagubić się na drodze zielonych kłopotów

Michajlina BODNAR, Iwano-Frankiwsk Na Ziemi istnieje biblijny kraj, kraj wiary, skąd wróciłam z wycieczki pielgrzymkowej. Tam modliliśmy się za siebie, za naszych dzieci, za nasze rodziny i za Ukrainę… Wszyscy chcieliśmy stanąć na świętej ziemi i przyjąć ducha, który unosi się nad światem już ponad dwa tysiące lat. Na międzynarodowym lotnisku imienia Ben Guriona w Izraelu powitał nas przewodnik Denys Fertikow, rodem z Tomska. Na tej ziemi poznał piękną dziewczynę, pobrali się, a ona urodziła mu czworo dzieci. W biurze podróży w Kijowie polecono nam go jako najlepszego przewodnika. Od niego otrzymaliśmy bardzo dużo ciekawych informacji o tym kraju, o jego obyczajach i kulturze, a przede wszystkim o każdym biblijnym miejscu pobytu Jezusa Chrystusa i wszystkich świętych. Wycieczka pielgrzymkowa „Śladami Starego i Nowego Testamentu” nie byłaby tak bogata, gdyby z nami nie było ojca Wołodymyra Kmyty. Uczył się w Rzymie, a teraz pracuje na parafii w swojej rodzinnej osadzie Zabołotów w rejonie śniatyńskim. W mieście Hajfa odwiedziliśmy świątynię proroka Eliasza, gdzie odbyła się Msza Święta, klasztor karmelitański, cudowne Ogrody Bahaickie, a potem przejechaliśmy do Tyberiady, gdzie zatrzymaliśmy się nad Jeziorem Galilejskim. Tu ojciec Wołodymyr zaprosił nas do spowiedzi. Nie wszyscy od razu odważyli się porozmawiać z Bogiem. Jednak, dowiedziawszy się od przewodnika i ojca o historii każdego świętego miejsca, po Mszy Świętej, odwiedziwszy w Nazarecie Bazylikę Zwiastowania i Źródło Maryi Panny, kościół Archanioła Gabriela, Kanę Galilejską — miejsce pierwszego cudu Jezusa Chrystusa, przemienienia wody w wino na weselnej uczcie, świątyni rozmnożenia chlebów i ryb, Kafarnaum – miasta Jezusa Chrystusa, Góry Błogosławieństw, Góry Tabor – miejsca Przemienienia Pańskiego, kościoła Narodzenia Chrystusa, kościoła św. Katarzyny, Groty Mlecznej, miejsc chrztu Jezusa Chrystusa, Jego czterdziestodniowego postu na górze Quarantana w pobliżu Jerycha, klasztoru św. Gerazyma, Góry Oliwnej – miejsca Wniebowstąpienia Pańskiego, Ogrodu Getsemani, Góry Syjon, Grobu Dawida, Ściany Płaczu, miejsca Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, Grobu Pańskiego, miejsc związanych z Janem Chrzcicielem. Niektórzy pielgrzymi po raz pierwszy w życiu się spowiadali, po raz pierwszy zawierali małżeństwo po wielu latach wspólnego życia. Bardzo wzruszająco przebiegało w Kasr El-Jahud nad rzeką Jordan obmywanie pielgrzymów przez ojca Wołodymyra. Każdy przywiózł do domu białą koszulę z symbolicznym wizerunkiem, w której był ochrzczony, która będzie chronić od chorób. Kiedy szliśmy na Golgotę Drogą Krzyżową, ubraliśmy wyszywanki, wzięliśmy ukraińską flagę jako cząstkę Ukrainy. Po fladze rozpoznawano, skąd jesteśmy, i wszyscy radośnie nas witali, wspierali: „Ukraina, dobrze!”. Niezapomniane wrażenia z odwiedzin miejsca narodzin Jezusa Chrystusa, stajenki, nad którą dziś stoi kościół Narodzenia Chrystusa. Również kiedy zostały wypowiedziane słowa: „Pokazałem wam moc miłości i dałem wam na Golgocie zbawienie, lecz wy lekceważycie Moje długoterpienie waszymi przewinieniami i łatwo poddajecie się grzechom. Słyszę ucisk i płacz wdowy, krzyk sieroty; zabijacie i kradniecie, rozpusta i nieczystość są wielkie między wami. Czy zapomnieliście, że Ja jestem Bogiem sprawiedliwym i do Mnie należy sąd?”, jeszcze bardziej uświadomiliśmy sobie Bożą moc. Właśnie z Góry Oliwnej w Jerozolimie oglądaliśmy to miejsce, dawny cmentarz, gdzie ma się to wydarzyć.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Oleksandra KONDRATOWYCZ, honorowy krajoznawca Ukrainy

Największą uwagę ludzi poświęcano ptakom, które uważano za Bożych posłańców i zwiastunów wiosny. Podnoszono głowy do nieba, obserwowano skrzydlate stworzenia i wierzono w ich bliskość z Panem, więc starano się odgadnąć, co przepowiada Bóg. Według dawnych wierzeń przodków, większość ptaków co roku lata do świętego kraju Irij (Raj-Wyrij, Wyrij), gdzie rozmawiają z Bogiem i otrzymują od Niego polecenia, jak zachowywać się na ziemi. Usłyszawszy jesienią żurawie głosy — „turkanie”, jak mówią w Worokomlu (wieś Worokomle w rejonie kamień-koszyrskim), jego mieszkańcy wpatrywali się w niebo i, zobaczywszy ptasi klucz, mówili: „Swojego czekać”. Ta fraza w równym stopniu odnosiła się i do ptaków, i do ludzi. Surowo zabraniano liczyć latające ptaki, bo w takim przypadku nie doleciałyby lub nie doleciałyby wszystkie. Nie zalecano również używać słowa „żurawie”, bo będziesz się smucić aż do ich powrotu, a i samym podróżnikom nie będzie się wiodło. Mów: „Wesełyky” (weselniki) — i wszystkim będzie wesoło. Doczekawszy się zaś ich powrotu, proszono: „Nagrodź, Boże, zdrowiem!”. Kogo? I ptaki, i ludzi! Nasi przodkowie obdarzali pierzaste stworzenia magiczną właściwością przewidywania przyszłości zarówno pojedynczego człowieka, jak i rodziny, a nawet wiejskiej społeczności. Ptak zapukał w okno lub jakby od niechcenia uderzył w szybę — czekaj wieści, nierzadko smutnych; w nocy krzyczał, nie ustając, puchacz — na ludzką stratę; bociany opuściły gniazdo zbudowane na dachu domu lub jakiegoś budynku gospodarczego (stodoły, obory), zwłaszcza gdy gospodarze je przeganiali (zdarzają się i tacy), czekaj pożaru. Skrzydlaci sąsiedzi dają ocenę działaniom ludzi, skłaniają do pracy. Ci sami wesełyky, podlatując do rodzinnego domu, nawołują: Do boru, ptaszęta! Do boru! Chowaj, babo, grzebień w komorę, A wy zbierajcie się do gnoju! Do gnoju! Jakże dokładnie wszystko przewidziano: ptaki muszą jak najszybciej zbudować gniazda, aby skutecznie wyprowadzić potomstwo, a poleski gospodarz powinien zawczasu przygotować pod zasiew swoją chudą piaszczystą niwę. Nie omieszka wyrazić swojego zdania i dudek, który przylatuje później niż wesełyky czy bociany. Zauważywszy nieobsadzoną lub nieobsianą grządkę, nakazuje: „Babo! Siej bób! Siej bób!”. Właśnie tak odczytano kiedyś śpiew ptaka, przypominający dudkanie. Szybkoskrzydła jaskółka, która nie ma spoczynku ani podczas budowania gniazda, ani w zdobywaniu pożywienia, zwłaszcza gdy wyklują się pisklęta (a to 4—6 stale głodnych dziobów), wróciwszy do rodzinnego kraju i zobaczywszy, jakie zmiany zaszły tu podczas jej nieobecności, kiedy ludzka społeczność, zamiast pomnażania dobra, jedynie konsumowała nabyte, śpiewa z naganą: Jak my leciały, Stogi marniały, Przejedli, przeżarli Czerwie na piecu-u-u… I ten ptasi świergot — to nic innego jak wezwanie do pracy, do działania! Bo życie — to właśnie działanie, ruch. A ludzie zimą mało pracowali, więcej konsumowali, siedząc jak „czerwie na piecu”. Ludność na wszelkie sposoby chroniła te małe świergotki, dzieciom surowo zabraniano niszczyć ich gniazda. Aby ten zakaz był bardziej przekonujący, ostrzegano: u tego, kto zniszczy jaskółcze gniazdo, na twarzy obowiązkowo pojawią się piegi. W czym tkwi przyczyna tej kary? Okazuje się, że według ludowych wierzeń taką magiczną mocą obdarzył ptaki Sam Pan Bóg. Kiedy krzyżowali Jezusa, jaskółki kradły gwoździe katom. Bocian, bocianie gniazdo od dawna uważane są za nieodłączny atrybut wiejskiego krajobrazu, a sam ptak — niemal za członka rodziny. Bocian, busoł, buźko, bocjun, czornohuz — oto ile imion nadał lud ulubionemu ptakowi. Tylko odprowadziwszy go w dalekie ciepłe kraje, od razu zaczynano czekać na jego powrót. Przypominam strofę mojego worokomlewskiego ucznia Łukasza Nazarczuka, w której wyznaje on swoją szczerą miłość do tego białoskrzydłego pięknego ptaka: Wyjdźcie na ciche podwórze, Na klekot bociani ciepły, Wtedy wy sami uwierzycie: Wieś założyli bociany. Przylot bocianów zawsze witano z radością. W niektórych wsiach zachowała się wyliczanka, którą wykrzykują dzieci, zobaczywszy wiosną pierwszego latającego bociana: „Iwanie-Stepane, daj fajkę zapalić!” (lub: „… na fajkę zapalić!”). Po raz pierwszy usłyszałam tę wyliczankę pod koniec lat 70. we wsi Hrudky tego samego rejonu. Nie zrozumiawszy niektórych słów, zapytałam napotkaną kobietę: „Co dzieci wołają i co to oznacza?”. Kobieta wyjaśniła, że to dzieci tak witają pierwszego bociana; odnośnie tego, dlaczego tak go nazywają, przypomniała znane podanie o tym, jak Bóg, zebrawszy wszelką pełzającą nieczystość w worek, mocno zawiązał go i nakazał pewnemu człowiekowi zanieść worek, nie rozwiązując, na koniec świata i wrzucić w przepaść. Ale ten nie wytrzymał i z ciekawości rozwiązał węzeł, i całe gadziny w mgnieniu oka rozpełzły się po ziemi. Król Niebieski rozgniewał się na nieposłusznego i, popchnąwszy go z tyłu poniżej pleców, nakazał: „Od dzisiaj staniesz się ptakiem i, póki nie pozbierasz wszystkiego, co wypuściłeś, nie być ci człowiekiem!”. Od tamtej pory nieposłuszny wszystko zbiera i zbiera gady, płazy, że już nawet zapomniał swoje imię — Iwan czy Stepan. A to miejsce, gdzie go popchnęli, stało się czarne, dlatego też nazywają ptaka czornohuzem (czarnoguzem). A jeszcze kobieta powiedziała: jeśli zobaczysz bociana i powiesz: „Iwanie-Stepane, daj fajkę zapalić”, — on obowiązkowo zwróci do ciebie głowę, bo jeszcze pamięta, że był kiedyś człowiekiem, tylko z biegiem czasu zapomniał swoje imię. Tego samego dnia postanowiłam sprawdzić wiarygodność usłyszanego: wracałam do domu (6 km) nie autobusem, a pieszo. Zobaczywszy na pobliskim błotku bociana, wypowiedziałam sakralną frazę, i on (o cud!) rzeczywiście zwrócił na chwilę do mnie głowę i od razu zaczął-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Boży zwiastuni wiosny

szukać pożywienia, jakby wyrzucając: “Widzisz — zajmuję się sprawami, idź sobie dalej”. Lud nadał temu białoskrzydłemu piękniowi wiele magicznych właściwości, w szczególności zdolność przewidywania pogody. Pierwszego napotkanego wiosną bociana w Worokomli pytano: “Iwanie, Iwanie, spójrz na wodę — czy na deszcz, czy na pogodę”. Jeśli ptak zwróci głowę w stronę wody, wiosna będzie deszczowa, a jeśli w drugą stronę — pogodna. Zwracano uwagę także na lot ptaka: kiedy leci, z trudem machając skrzydłami, jakby pokonując opór powietrza, czekaj niepogody, gdy zaś swobodnie płynie na prądach powietrznych, rozpostarłszy skrzydła, to zwiastuje pogodny dzień. Bocian niesie do gniazda patyk — nadejdzie ochłodzenie. W ludowych przekazach mówiono również: “Zobaczysz po raz pierwszy wiosną lecącego bociana — nie będą boleć nogi, a kiedy będzie siedział na gnieździe — będziesz miał z nimi problemy”. A wierzono też: bocian swoim powrotem niesie czystość i w otaczający świat, i do każdego domu. I mimo wszystko, chyba największą miłością otoczony jest w ludzie słowik. Właśnie tak pieszczotliwie nazywają tego małego, niepozornego ptaszka o wadze do 28 g, niezrównanego śpiewaka naszych ogrodów i dąbrów. Według dawnych wierzeń, właśnie jemu Pan powierza “zimę zamykać, latko otwierać”. Autorowi udało się zapisać dwa warianty pieśni “Oj ty, słowiku”. Najwyraźniej właśnie tą śpiewką niegdyś przywoływano-witano wiosnę: — Oj ty, słowiku, Ty wczesny ptaszku. Dala-lom, dala-lom, Ty wczesny ptaszku. Cożeś tak wcześnie Z wyryjka wyszedł? (Dalej dwa ostatnie wersy strofy pomijamy). — Oj nie sam ja wyszedłem, Pan mnie wysłał. Pan mnie wysłał, Jeszcze i kluczyki wydał. Wydał mi klucze Z prawej rączki, Zimę zamykać, Latko otwierać. Ptaszka jednak ostrzegają, że jeszcze “nie pora” tego robić, bo “po górkach śnieżki leżą”, a “po dolinkach lody stoją”. Ale nieustraszony słowik obiecuje śnieżki nóżkami potupać, a lody skrzydełkami rozbić. I osiągnie swój cel, bo z nim Boży nakaz i Boża łaska, nie na darmo przecież Najwyższy wydaje mu “klucze z prawej rączki”, co jest wielce zaszczytne. A wypełniwszy Pańskie polecenie, poleci w gęsty las, uwił tam gniazdko i wyprowadzi dzieciątka. I to działanie ptaszyny postrzegane jest jako Boży testament, by przedłużyć siebie w potomkach. Przy tym słowik odnośnie do swoich dzieciątek obiecuje: Nauczę je latać, Nauczę świergotać. “Latać ponad niebiosami” oraz “świergotać trzema głosami”. A to oznacza, że dzieci słowika tak samo, jak i ich ojciec, będą latać do Boga (“ponad niebiosami”) i szczerze, mistrzowsko sławić Króla Niebieskiego (“trzema głosami”). Pieśń tymczasem wskazuje na obieg przyrody i nieskończoność życia. To worokomlowski wariant wiosnianki. W huto-kamińskim wariancie pierzastego ulubieńca nazywają “wczesnym ptaszkiem”, w refrenie okrzyk “dala-lom” zamieniono na “tala-lom”. Fabuła prawie ta sama, tylko tutaj uściślono, że “wczesny ptaszek” “uwije gniazdko na kalinie” w gęstym lesie. I pierwszy, i drugi okrzyk najwyraźniej oddają wielkanocny dzwon, wszak obie pieśni należą do postnych, które wykonuje się podczas Wielkiego Postu w oczekiwaniu na Wielkanoc. Utwory są przepełnione filozoficznym podtekstem i symbolizują nieprzerwalność życia pod osłoną Bożej łaski. Zaznaczmy: druga wiosnianka jest niezwykle współbrzmiąca z naszym czasem i odbierana jest jako ostrzeżenie dla człowieka, który zrodził “pożerających ludzi”, którzy “pożar wzniecili, dziatki poparzyli”, pozbawiając je życia i szczęścia sławienia Pana.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

no. Oczywiście, było to dla mnie interesujące. I następnego dnia mama zabrała mnie na casting do filmu „Śnieżna miłość, albo Sen w zimową noc” Oksany Bajrak, gdzie mnie wybrano. Chociaż reżyserka potrzebowała 9-letniej dziewczynki, a ja miałam wtedy ukończone 11 lat, przyjęto mnie. Później Oksana powiedziała, że spodobały jej się moje oczy. Nakręciła mnie w pięciu swoich filmach, a główną rolę w filmie „Aurora” pisano specjalnie dla mnie. — Czym różnią się dzieci-aktorzy od dorosłych aktorów? Dlaczego wielu z nich gdzieś znika? — Dzieci-aktorzy są bardziej bezpośrednie. Wątpię, by myślały o sławie, pieniądzach czy uznaniu. Jeśli dziecko trafiło do kina z własnej woli, to kręci się dlatego, że to lubi. Tak, nie wszyscy stają się profesjonalnymi aktorami. Wydaje mi się, że to kwestia chęci. Jeśli człowiek „płonie” tym zawodem, to będzie się nim zajmował. Osobiście bardzo lubię proces zdjęć. Podobało mi się pracować na równi z dorosłymi aktorami. Chociaż traktowano mnie bardzo troskliwie i opiekuńczo. W dzieciństwie bardzo lubiłam Johnny'ego Deppa, ale nigdy nie dążyłam do tego, by być podobną do konkretnego artysty. Teraz podobają mi się Jewhen Myronow, Hałyna Tiunina, Kyryło Pyrohow, Ksenija Rappo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Aurora kocha teatr

Tak już się złożyło, że wielu rodziców stara się ulokować swoje pociechy w nagraniach różnych filmów, seriali lub przynajmniej reklam. Oczywiście wielu z tych dzieci jest obdarzonych talentem, ale nawet po zagraniu w jakimś filmie, gdzieś znikają. Jesteśmy pewni, że twórczy los Nasti Ziurkałowej będzie szczęśliwy. Nastię widzieliście w takich filmach jak „Kobieca intuicja”, „Śnieżna miłość, albo Sen w zimową noc”, „Tobie, prawdziwemu”, ale wielu zapamiętało ją z filmu „Aurora”, gdzie zagrała główną rolę. Nie tak łatwo było znaleźć Nastię w Kijowskim Uniwersytecie Teatralnym im. Karpenki-Karego (nikt nie pamiętał nazwiska — Ziurkałowa), ale jak tylko dowiadywali się, że zagrała Aurorę w filmie o tym samym tytule, od razu rozumieli, o kogo chodzi. Poznaliśmy się. Nastia to mądra, oczytana, rozważna, zakochana nie tylko w kinie, ale i w teatrze dziewczyna, która nie żałuje, że porzuciła naukę w Kijowskim Narodowym Uniwersytecie Lingwistycznym i wstąpiła na uniwersytet Karpenki-Karego. — Nastiu, opowiedz, proszę, o sobie. — Urodziłam się 23 października 1991 r. w Kijowie. Tata, Dmytro Ziurkałow, jest biznesmenem, mama, Oksana Omelianczyk, to trzykrotna mistrzyni świata w gimnastyce sportowej (obecnie wykłada), mam jeszcze młodszego brata Iwana, który też zajmował się gimnastyką, a teraz uczy się na kucharza w jednym z kolegiów. Uczyłam się w gimnazjum nr 32 z profilem lingwistycznym, gdzie uczyłam się angielskiego i niemieckiego. Uczęszczałam do studia plastycznego, zajmowałam się pływaniem, fotografią i rysunkiem, uczyłam się w kijowskim studiu modelek „Karin”. — Jak trafiłaś do kina? — Przypadkowo. Pewnego razu ojciec zapytał, czy chcę zagrać w filmie. Reżyser Oksana Bajrak i Nastia Ziurkałowa port, Meryl Streep, Cate Blanchett… Swoją drogą, z naszych teatrów najbardziej lubię Teatr na Lewym Brzegu. — Czy można powiedzieć, że „aktor” to diagnoza? — Dokładnie! Jeśli jesteś aktorem, to już zupełnie inaczej patrzysz na rzeczy. Na przykład całe swoje życiowe doświadczenie, nawet negatywne, wykorzystujesz w pracy. Możesz się denerwować, przeżywać, a równolegle analizujesz siebie. Czasami to doprowadza do szaleństwa! — Twoim zdaniem, czym jest „szkoła aktorska”? — To podstawa podstaw. Jeśli ona jest, to w przyszłości swobodniej czujesz się w zawodzie, możesz zajmować się twórczością. Co więcej, to pewne spojrzenie na aktorstwo i życie. Jestem wdzięczna naszej pracowni, gdzie się uczymy, za to, że mistrzowie wychowują z nas przede wszystkim LUDZI. — A czym jest natchnienie? Nie ma natchnienia — grasz źle, jest — grasz dobrze… Czy tak jest? — Natchnienie to najwyższa potrzeba zajmowania się czymś, to lekkość, kiedy wszystko udaje się bez wysiłku. Ale jeśli chodzi o teatr lub kino, to osobiście nie mam takiego pojęcia. Tak, bywają dni, kiedy wychodzisz na scenę i od pierwszych minut spektaklu rozumiesz, że dzisiaj „idzie”. A bywa, że i nastrój dobry, i pracować gotowa, a coś jest nie tak… Jedno wiem na pewno: jeśli uczciwie pracujesz, wkładasz wysiłek i kochasz to, czym się zajmujesz, to na pewno wszystko się uda. — Czym dla ciebie jest teatr? Pamiętasz słowa Tatiany Doroninej: „Czy kochacie teatr tak, jak kocham go ja…”! Dokończ to zdanie. — „…Kochacie teatr tak, jak ja kocham go, to znaczy wszystkimi siłami duszy waszej, z całym entuzjazmem, z całą szaleńczością, do jakiej zdolna jest tylko żarliwa młodość, chciwa i namiętna wrażeń wyrafinowanych?”. To z artykułu Bielińskiego „Marzenia literackie. Elegia w prozie”. Później Tatiana Doronina czytała to w filmie „Starsza siostra”. Wstępując na uniwersytet teatralny, zrozumiałam urok teatru, jego magiczną siłę — to zupełnie co innego niż granie w kinie! A teraz teatr to moje życie w najdokładniejszym znaczeniu tego słowa. Jesteśmy od rana do wieczora na uniwersytecie — treningi, próby, wystawiamy etiudy… — Aktorzy, zwłaszcza „starej gwardii”, mają wiele przesądów, tradycji, a ty jesteś młodą, nowoczesną dziewczyną — czy wierzysz w aktorskie przesądy, czy masz własne? — Jedyny przesąd, w który wierzę: kiedy upadnie scenariusz, trzeba na nim usiąść, zanim podniesie się go z podłogi. Wtedy praca będzie udana. — Na planie „Aurory” miałaś 2—3-minutową niemą scenę, po prostu jak według Stanisławskiego — ścinano ci włosy, a potem zbliżenie — łzy w twoich oczach… — Przed zdjęciami praktycznie nic nie wiedziałam o Czarnobylu. To potem mi co nieco opowiedziano… Oksana Bajrak ostrzegała, że trzeba będzie ostrzyc się na łyso. Tak że na ten krok poszłam świadomie. Było ciekawie zobaczyć siebie w nowym wyglądzie. A zapłakać udało mi się stosunkowo łatwo — wyobraziłam sobie, co w tej chwili mogła czuć Aurora, która zapewne w tych chwilach zrozumiała, jak poważnie jest chora! Dzięki tej roli dorosłam. A teraz chciałabym spróbować swoich sił w komedii. — Nastiu, czy zdarzało ci się „odgrywać rolę” w życiu dla swoich „interesownych” celów? — Nigdy. W życiu jestem nieśmiała, czasami nawet zbyt bardzo. W życiu nie gram. W dzieciństwie nigdy nie umiałam kłamać i jeśli nie odrobiłam pracy domowej, od razu „wpadałam”. — U was w teatrze uniwersyteckim przygotowywany jest spektakl-premiera, w którym grasz główną rolę. Opowiedz szczegółowiej. — Tak, to spektakl według sztuki Jeana Anouilha „Antygona” w reżyserii jednego z mistrzów naszego kursu, reżysera Ihora Mykołajowycza Sławynskiego. W spektaklu bierze udział część kursu. Gram Antygonę. To kameralny spektakl, który będzie grany na scenie teatru „Suzirja”. — Czytać lubisz? — Tak, teraz czytam głównie klasykę. Nie tylko ze względu na zawód, ale też dlatego, że mi się to podoba. To prawdziwa literatura, która wyrabia dobry gust. Ostatnie, co mi się spodobało — krótkie opowiadania Sartre’a „Pokój”, „Herostrates”. Czytam dzienniki znanych ludzi. Bardzo podobają mi się dzienniki Cwietajewej. — Nastiu, czy „sodówka” cię ominęła? — Nie skupiam się na tym… Ale miło, gdy nieznajomi ludzie mówią ci dobre słowa, życzą sukcesu. Rozmawiał Serhij KOTOW

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

W objęciach totalitaryzmu

Na mikroscenie Kijowskiej Akademickiej Pracowni Sztuki Teatralnej „Suzirja” młody reżyser i aktor Taras Benyuk wystawił sztukę irlandzkiego dramaturga Martina McDonagha „Człowiek-poduszka”. Eduard OWCZARENKO «Człowiek-poduszka» — przedstawienie o pisarzu Katuriane, którego policjanci podejrzewają o straszliwe morderstwa dzieci, ponieważ obrazy zbrodni w pełni pokrywają się z motywami jego opowiadań. Policjanci nawet nie kwestionują, że to dzieło jego rąk, i dlatego ich celem jest wymuszenie szczerego przyznania się do winy. Aktorom Pawłowi Kilnyckiemu, który gra rolę Katuriana, a także Tarasowi Benjukowi (detektyw Tupolskyj) i Kostiantynowi Dobrowolskiemu (policjant Ariel) już od pierwszych minut udaje się naturalnie wejść w swoje role. Wykonawcy mistrzowsko przenoszą widzów do „pokoju przesłuchań”. Efekt obecności pomaga osiągnąć specyficzna mikroscena teatru, położona w półpiwnicznym pomieszczeniu. I jeśli detektyw Tupolskyj zmusza podejrzanego do ciągłego tłumaczenia się, to policjant Ariel bardziej przypomina bezduszną maszynę tortur niż zwykłego człowieka. Od tych dwóch tak zwanych sług Temidy bije nieukryta agresja i obojętność wobec zwykłego człowieka, którego winy są dla nich absolutnie pewne. A łagodny głos i prawdziwe słowa Katuriana przekonująco świadczą o tym, że jest to tylko inteligentny pisarz, którego nie sposób wyobrazić sobie w roli maniaka, odbierającego życie dzieciom. Oprócz detektywa Taras Benjuk gra umysłowo niepełnosprawnego brata pisarza, Michała. To on stał się autorem krwawych morderstw, których fabuły zaczerpnął z opowiadań Katuriana. Lecz zbrodni dokonywał nie umyślnie: zaburzenia psychiczne, powstałe wskutek okrutnego traktowania go przez rodziców w dzieciństwie, zacierają w jego świadomości rozumienie tego, co robi. W epizodzie, gdzie brat oskarża Michała o niezwykłe okrucieństwo wobec dzieci, ten naprawdę płacze. Akcja spektaklu rozgrywa się w państwie totalitarnym, gdzie prawo opiera się nie na wartościach ludzkich, a na absolutnie przeciwnych im rzeczach… Cywilizowane społeczeństwo różni się od bandy zbójców tym, że ma nie tylko prawo, ale i sprawiedliwość. Przedstawienie „Człowiek-poduszka” to ten spektakl, po którym długo pozostaje się pod silnym wrażeniem. Lecz gdy pierwsze wrażenie mija, zaczyna się uświadamiać, jak ważne jest zachowanie w swoim sercu miłości do pokoju, ludzi, życia. Ta inscenizacja być może stanie się przestrogą przynajmniej dla części tych, którzy dążą do powrotu w epokę sowiecką.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Aktorzy-amatorzy Mariupola

Iryna Mołczanowa, członkini Proświty, m. Mariupol. Amatorski ruch teatralny Mariupola jest dość silny, ponieważ obie uczelnie wyższe, liceum i szkoły mają wiele utalentowanych osobowości, które pragną ukazać swoją niepowtarzalność na scenie przed widzami. W tym roku premiery teatralne Mariupolskiego Uniwersytetu Państwowego odbyły się pod znakiem uczczenia 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. Jednocześnie prace młodych aktorów poświęcone były 20-leciu utworzenia katedr filologii ukraińskiej i rosyjskiej w ramach MUP. Pod sąd widzów przedstawiono 3 spektakle. Kompozycja literacko-muzyczna „Rozryta mogiła”, stworzona z poematów Wielkiego Kobziarza, kończy się barykadą Majdanu z ukraińską flagą, co świadczy o urzeczywistnieniu idei Tarasa — zwycięstwie sprawiedliwej walki Ukraińców o wolność na własnej ziemi! Wdzięczni widzowie oklaskiwali tę pracę „Studia-Art” katedry filologii ukraińskiej. Z kompozycją „Rozryta mogiła” mariupolscy studenci występowali na Donieckim obwodowym festiwalu „Jesteśmy twoimi spadkobiercami, Tarasie” i otrzymali Grand Prix w dziedzinie dramaturgii. Polską sztukę „Banan” przedstawiło studio „Antrakt” katedry filologii rosyjskiej i przekładu przy wsparciu Centrum Kultury Polskiej. Ciekawa intryga wokół zagadkowej śmierci dwóch mężczyzn, którzy rzekomo zginęli w pojedynku, stopniowo ujawnia, że przyczyną śmierci było poślizgnięcie się na skórce od banana. Warto więc zastanowić się, czy należy uzależniać swoje życie od błahych wydarzeń codziennych? Mitologia grecka, jak zawsze, czaruje napięciem namiętności. Aktorzy katedry ukraińskiej przedstawili sztukę „Wielka grzesznica” współczesnej greckiej pisarki Jewhenii Fakiny (ukraiński przekład wykładowczyni MUP Anny Gasparian). Spektakl porusza kwestię relacji córki kreteńskiego króla Ariadny i przystojnego bohatera Tezeusza, który postanowił zabić jej brata Minotaura — potwora z ciałem człowieka i głową byka. To jemu mieszkańcy Aten byli zmuszeni co roku oddawać 7 młodzieńców i 7 dziewcząt dla własnego spokoju. Ariadna daruje Tezeuszowi kłębek nici, które pomogły ukochanemu wyjść żywym z labiryntu Minotaura, ale tym samym przyczynia się do śmierci swojego brata… Ona jest wieczną grzesznicą, ponieważ nieustannie przebywa w piekle sumień pomiędzy dobrem i złem, miłością a głosem krwi. Z wdzięcznością zwracam się do Olhy Sznitkinej — kierowniczki „Studia-Art”, zachwycam się osiągnięciami jej wychowanków. Choć ich studio dramatyczne powstało zaledwie 2 lata temu, wystawiono już kilka spektakli, przede wszystkim na podstawie utworów Tarasa Szewczenki. Młodzież przyciąga nowatorska interpretacja klasyki: nieprzypadkowy będzie wybór sztuk Nedy Neżdanej „I mimo wszystko cię zdradzę” na podstawie biografii Łesi Ukrainki oraz „U nas jeszcze tak wielu nas bez nas” na podstawie utworów O. Irwancia i W. Neboraka. Aktorzy-amatorzy Mariupolskiego Uniwersytetu Państwowego i w przyszłości będą sięgać po tematy, które współbrzmią z naszą niełatwą teraźniejszością.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Unikatowe prace mistrza z Doniecczyzny

Mistrz ludowej twórczości z Doniecczyzny Dmytro Denysenko i założone przez niego muzeum pisankarstwa w mieście Artemiwsk są znane w całej Ukrainie. Przed Wielkanocą odbywa się tu świąteczny jarmark, na którym ludowi rzemieślnicy prezentują nowe prace, wymieniają się doświadczeniem i organizują warsztaty mistrzowskie. Dmytro Denysenko hojnie dzieli się z kolegami umiejętnością tworzenia ażurowych wycinanek na skorupkach jaj przepiórczych, kurzych, gęsich i strusich. Swoje prace pan Dmytro nazywa rzeźbieniami. W jego zręcznych rękach stomatologiczne wiertło tworzy prawdziwe cuda. Nie tylko stale doskonali swoją unikatową technikę, ale też wynajduje nowe środki wyrazu do złożonych kompozycji artystycznych. Serhij HORYCWIT Tymi dniami zaskoczył swoich dawnych wielbicieli — połtawczyków, prezentując wystawę „Via Dolorosa”, której podstawę stanowiły jego nowe prace, poświęcone Drodze Krzyżowej Jezusa Chrystusa. Już wcześniej Dmytro Denysenko wielokrotnie sięgał po motywy biblijne, przedstawiał oblicza świętych. Skłonili go jednak do stworzenia takiej kompozycji tematycznej przyjaciele z Połtawy. Mniej więcej przez pół roku mistrz wykonał ze skorupek czternastu strusich jaj filigranowo wyrzeźbione obrazy, poświęcone ostatnim dniom życia Zbawiciela. Opowiadają one o czternastu stacjach Jezusa — od miejsca, gdzie Chrystus został skazany na śmierć przez Poncjusza Piłata, aż po ukrzyżowanie. Choć skorupka jest cienka, mistrz, rzeźbiąc ją na różną głębokość, potrafi oddać różne odcienie obrazu. Przypomina to technikę rzeźbienia w kości mamuta. Prace pomalowane pod kolor drewna i podświetlone od spodu sprawiają wrażenie obrazów-high reliefów. Te miniatury są oprawione ażurowymi ornamentami według dawnych słowiańskich motywów. Dmytro Denysenko jest profesjonalnym pianistą, reżyserem i filologiem. Obecnie pracuje w miejskim Domu Ludowym w Artemiwsku jako instruktor-metodyk, wiele uwagi poświęca zajęciom z dziećmi i młodzieżą. Otrzymał zaszczytne tytuły „Nauczyciel roku” i „Człowiek roku”. Jego unikalne prace prezentowane są w Ławrze Peczerskiej w Kijowie, w Muzeum Iwana Hončara, stanowią ozdobę prywatnych kolekcji kolekcjonerów z Ukrainy, Austrii, Francji, Polski, Kanady, USA i Niemiec. Jednak jego rzeźbione obrazy-high reliefy na razie można oglądać tylko na wystawie w Połtawie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Twórczość związana z niebem

Nadija KIR’JAN Zdjęcia autorki W Narodowym Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” odbył się tradycyjny rodzinny festiwal pisankarstwa. W tym roku poświęcono go pamięci Niebiańskiej Sotni jako wyrazowi wdzięczności wobec tych, którzy witają Jasną Wielkanoc w innych światach. Zgodnie z tradycją pisanki malowano nie tylko dla żywych, lecz także dla dusz tych, którzy odeszli. Wzięło w tym udział około 25 rodzin. Każdy członek rodziny zapisał przynajmniej jedną pisankę. Te pisanki stały się eksponatami wystawy, która potrwa do końca kwietnia. Następnie zostaną przekazane do zbiorów muzeum. Najmłodszą uczestniczką wydarzenia jest półtoramiesięczna Melisa, a najstarszą pisankarką — 76-letnia Jewhenija Fedosenko. Wszyscy członkowie rodzin malowali Drzewo Rodu, Drzewo Życia, jeden z centralnych ukraińskich symboli, który strzeże siły naszych rodów i zapewnia ich ciągłość. Dyrektor muzeum Petro Honczar, witając zwycięzców konkursu na pisankę rodzinną, powiedział: „Pisanka dla artysty jest jedną z najważniejszych form wyrazu. Jest bardzo popularna. Tu materiał, farba wyrażają same siebie. Na przykład dziecko, które do końca nie zna technologii, wrzuca jajko do farby i pojawia się coś nowego, czasem zupełnie nie to, co było zamierzone. A to już kosmiczny przejaw, czyli przypadek, który rodzi to, czego nie ma na świecie. Spójrzcie, jakie fantastyczne są te pisanki. Ach, ta awangarda! Ten nurt istniał w sztuce ludowej od dawna, tym bardziej w twórczości dziecięcej. Takie prace są najbardziej związane z niebem”. Myrosława Wertiuk, folklorystka muzeum, wręczyła dzieciom upominki — książki wydawnictwa „Rodowid” oraz pisanki znanej mistrzyni Anny Lindiuk z Iwano-Frankowszczyzny, z Kosmacza. PRENUMERATA—2014 PRENUMERATA—2014 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty (z dostawą i opłatami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI na 1 miesiąc na 1 miesiąc 10 hrywien Kod pocztowy — 30617 na pół roku na pół roku 57 hrywien 15 kopiejek na rok na rok 113 hrywien 10 kopiejek ZAPOWIEDŹ na 3 miesiące na 3 miesiące 29 hrywien 40 kopiejek Jesteś ze „Słowem Proświty”, bo to — Twoja gazeta!

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y „Słowo Proświty” — 30617 Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69 Redaktor dyżurny Petro ANTONENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Nakład ogólny w kwietniu — 18 500

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn