Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ekspozycja sztuki sakralnej w soborze

Слово Просвіти, №16 за 2014 рік

Pod koniec marca 2014 roku, po intronizacji nowego rządzącego hierarchy eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej UKGK biskupa Wasyla Iwasiuka, w soborze katedralnym Przemienienia Pańskiego w mieście Kołomyja odbyło się otwarcie wystawy sztuki sakralnej „Odkupienie”, która stała się początkiem założenia muzeum ikony w Kołomyi. Jarosława TKACZUK, dyrektor generalny Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego. W otwarciu wystawy, oprócz biskupów i duchowieństwa, wziął udział Głowa i Ojciec Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej patriarcha Światosław Błogosławiony, który powitał zebranych z okazji ważnego wydarzenia artystycznego i pobłogosławił na udany rozwój. Z ekspozycją wystawy zapoznała zebranych dyrektor generalny Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego Jarosława Tkaczuk. Zbiór sztuki cerkiewnej składa się z ikon, drewnianej rzeźby oraz ręcznych krzyży liturgicznych, które po raz pierwszy stały się dostępne dla szerokiego ogółu społeczeństwa. Ponieważ nie są one już używane w obrzędach liturgicznych w świątyniach, znaczna ich część znajdowała się w skrajnie niekorzystnych, a czasem zagrażających ich istnieniu warunkach, aż trafiły do kolekcji ojca, a później rządzącego hierarchy eparchii kołomyjsko-czerniowieckiej UKGK Mykoły Simkajły (1952–2013). Los tych dzieł możemy porównać do losu sierot, które otrzymały szczęście rodzinnej miłości, domowego ciepła i opieki. Po trafieniu do kolekcji większość z nich poddano zabiegom konserwatorsko-restauratorskim. Zbiór dzieł sztuki sakralnej śp. władyki Mykoły Simkajły liczy około tysiąca dzieł różnych pod względem czasu i miejsca powstania, tematyki, gatunków, techniki i poziomu artystycznego. Wiele z nich jeszcze za życia władyki było prezentowanych na wystawach ogólnoukraińskich i regionalnych. Stała ekspozycja działa w pomieszczeniach eparchii. Ponad sto uratowanych przez władykę obrazów dopełnia duchową przestrzeń wnętrza podziemnej cerkwi. Muzealna sala wystawowa soboru katedralnego, za błogosławieństwem władyki Wasyla Iwasiuka, staraniem ojców proboszczów tej świątyni oraz przy fachowej pomocy pracowników Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia w Kołomyi, szeroko otworzyła drzwi przed społeczeństwem i prezentuje uratowane skarby kultury chrześcijańskiej, które do tej pory były nieznane naukowcom i koneserom. To niewielka cząstka zbiorów, połączona jedną tematyką pod nazwą „Odkupienie”. Wymiar czasowy eksponowanych dzieł to XVIII, XIX, XX wiek. Każda ikona naznaczona jest cechami stylowymi, wynikającymi z czasu, miejscowości, tradycji określonych szkół czy warsztatów. Zachwycają swoją doskonałością artystyczną ikony XIX wieku: „Ostatnia Wieczerza”, „Chrystus w koronie cierniowej”, „Chrystus Męki Pańskiej”, „Niewiasty niosące wonności u grobu Pańskiego”. Głębią napięcia, tragizmu i nieuchronności przepełnione są fabuły w obrazach XVIII wieku, takich jak „Pojmanie Chrystusa” oraz „Zdjęcie z krzyża”. Wszystkie one są profesjonalnie wykonane, co daje podstawy sądzić o istnieniu fachowej szkoły malarskiej lub warsztatu. Ikonografia „Męki Pańskiej” w sztuce sakralnej Ukrainy sięga głębokich czasów państwa kijowskiego. Sceny są przepełnione głębokim smutkiem i wzniosłym tragizmem ziemskiej drogi Chrystusa, jego ofiarności. Obok ikon cerkiewnych na wystawie zaprezentowano obrazy domowe, wykonane na desce przez ludowych mistrzów Bukowiny, huculskiej Galicji i Pokucia, a także Wołynia. Szczególnymi lokalnymi cechami, które odróżniają te dzieła, są motywy dekoracyjne, kolorystyka oraz sposób rysunku. Wszystkie one powstały w drugiej połowie XIX wieku. Popularnymi i, jak uważano, kanonicznymi tematami wśród miejscowej ludności były „Bogurodzica”, „Ukrzyżowanie”, „Święty Mikołaj”, „Ukrzyżowanie ze świętymi”, „Ukrzyżowanie z postaciami stojącymi”. Przypominały one człowiekowi cierpienia i prześladowania Chrystusa oraz skłaniały do zastanowienia się nad swoim powołaniem na ziemi, pielęgnowania moralności chrześcijańskiej, pamiętania o odkupieniu swoich czynów. Ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa to bodaj najstarszy i najbardziej znany temat w sztuce chrześcijańskiej. W ciągu tysiącletniego rozwoju malarstwa religijno-chrześcijańskiego ukształtowały się tu swoiste cechy narodowej szkoły artystycznej. Są one wyraźnie widoczne w prezentowanych na wystawie zabytkach ikonografii. Odrębną grupę tworzą płaszczenice, które dają wyobrażenie o artystycznych i ikonograficznych cechach ukraińskich płaszczenic XVIII–XIX wieku. Ponad 50 dzieł na wystawie stanowią obiekty rzeźby sakralnej, są to w większości figury z Ukrzyżowania oraz ręczne rzeźbione krzyże liturgiczne XIX wieku. Obszar ich występowania to Huculszczyzna, częściowo Podole. Osobny dział ekspozycji stanowią tak zwane ikony rosyjskie, naznaczone swoistymi cechami stylowymi oraz nastrojowo-duchowymi. Wystawa dzieł sztuki sakralnej poszerza bazę faktograficzną dla dalszych badań i opracowań naukowych unikalnego dziedzictwa ukraińskiej ikonografii.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn