Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Otulone pięknem i talentem

Слово Просвіти, №16 за 2017 рік

Z księgi wpisów: “Zachwycam się, raduję, kocham. Wielka sztuka, bo wrodzona. Jak dziecięca bezpośredniość, czysta, szczera, tak i pani Ola zachowała tę czystość w swojej duszy. Prace malowane z natury, ale dyktowane przez Najwyższego. Tylko tak można widzieć i nie widzieć ten pejzaż, bo on patrzy na nas sercem tej Wielkiej Mistrzyni. To jest Kateryna Biłokur, to jest to, czego nie można się nauczyć. Olu, jaka radość z twoich prac. Szczęścia, zdrowia, kocham twoją sztukę”. Wira BARANOWA-KULEBA, artystka Seria pasteli Olhy Krawczenko “Melancholia”, namalowanych w ciągu ostatnich dwóch-trzech lat, intryguje nie tylko swoim tytułem. (Choć nasuwa się pokusa skojarzenia ze znanym filmem Larsa von Triera, w którym widzowi przedstawiono nęcąco-zniewalający świat przed totalną katastrofą, która jednak następuje w finale). Wszak w tej serii widzimy miękką — doprawdy pastelową — ewolucję autorskiego stylu, który do niedawna wydawał się całkowicie określony i wizualnie przekonujący — w technice “płótno; olej”, co przyniosło artystce zasłużoną popularność, i to nie tylko w “wąskich kręgach”. Ołeh SYDOR-HIBELINDA, kandydat nauk o sztuce Nieoczekiwaność nowej wizji (która nie neguje jej wcześniejszych zalet) w “Melancholii” jest tym bardziej uderzająca, że Olha Krawczenko nie zrywa z systemem priorytetowych gatunków — znowu martwa natura, znowu pejzaż, często-gęsto — zagraniczny, lecz bez nadmiernej egzotycznej malowniczości. Wszystko bardzo powściągliwie, bardzo wyważone, półsłówkiem i bez patosu. Jedyny wyjątek — odzew na wydarzenia niedawnej krwawej ukraińskiej historii w obrazie “Tymczasowy rozejm na Hruszewskiego”. I tutaj autorka akcentuje swoją uwagę na momencie choćby chwiejnej, ale harmonii — i tylko nasza pamięć milcząco stawia wszystkie kropki nad “i”. Ostatecznie seria — jak i wystawa w “KalytaArtClubie” — jest nazwana od określenia dość depresyjnej ludzkiej emocji. Ale nowoczasowa refleksja pojęcia przesunęła uwagę na moment słodkiej błogości, poetyckiego smucenia się i paradoksalnej pociechy, którą daje owo smucenie się — w przeciwieństwie do bezbrzeżnego smutku, choćby nie wiem co mówił mądrala Freud. (I kontynuując paralelę z filmem Triera, w malarstwie widzimy świat choć nie nazbyt wesoły, to nie skazany na katastrofę). Melancholia przewiduje promyk nadziei, choć niekoniecznie go gwarantuje. Wobec tego — przeważają stany przejściowe, w potocznym sensie — niezbyt komfortowe, owszem, nie dramatyczne: mgła, wilgoć, lekka, nietrwała niepogoda — przykra, być może, tylko ze względu na okres letni, za którego pogodowy ideał uznano bezchmurność. Ale gdzie tam (oprócz Hurgady, która jednak zainspirowała Olhę do kilku, bez wątpienia, słonecznych krajobrazów: oaza, i tyle): nawet lejtmotyw zbiornika wodnego z odbijającymi się w nim drzewami nienachalnie sugeruje możliwe wylewy jezior i rzek, choć bezpośrednio o tym nie powiedziano. Niektóre stany przyrody są całkiem rozmyte, że ani pory dnia, ani pory roku nie odgadnie się od razu, bez autorskiej podpowiedzi — nawet sama ta atmosferyczna nieokreśloność nadaje mu nutki melancholii. Oblicza jej są różnorodne: od niepokojącej łuny w “Nocnym pejzażu” i “Przełęczy Wołowieckiej” do całkiem codziennego wieczoru czy nawet stanu zwyczajnego przejścia od jednego wieku biologicznego do drugiego (“Dojrzewa granat”). I nie ma liczby mgłom, które rozwiewają się już w środku dnia, nie niosąc udręki, a przynosząc przyjemną świeżość. Lecz sterczą pośród nich drzewa z wzniesionymi do góry gałęziami — jakby żywe istoty, spowite przejmującym niepokojem… Zadziwiającym bastionem stabilności jawią się tutaj martwe natury, miejscami energicznie autonomizowane od otoczenia (“Śliwki”, “Róża”). Wypukłe formy naczyń wszystkimi swoimi liniami ważnie przeciwstawiają się niepewnemu otoczeniu, które nawet nie odgaduje się poza granicami obrazowej rzeczywistości (“Maki”, “Waza bizantyjska”). Wobec tego te dwa, wraz z pejzażem, najbardziej “pokojowe” gatunki malarstwa, które jeszcze niedawno swobodnie kolaborowały w twórczości Olhy Krawczenko, czasem rozpuszczając się jeden w drugim, teraz rozchodzą się w różne strony, zajęte każdy swoją gatunkową samoidentycznością. Od teraz każdy ma swoją obrazową alfabet, swoją historię i swoją wizję — aż do przekształcenia w oryginalną wersję pejzażu wnętrzarskiego (“Martwa natura ze śliwkami”). Parafrazując Buffona, powiemy: “gatunek — to człowiek”, wszak nasza współczesna malarską technikę przekształca właśnie w indywidualny gatunek twórczości sztalugowej. Pastel, faworytka lokalno-rokokowego raju, stopniowo przekształca się w całkiem znośne czyśćcowe “srebrnego wieku”, w które wrzucono jednostkę reflektującą, ogarniętą niespokojnymi rozmyślaniami. Lecz nie nieszczęśliwą: homeopatyczna dawka słodkiego bólu pozwala oczom otworzyć się jak najszerzej, aby ocenić piękno otoczenia (przejmująco-czerwone dachy Wiednia i Bledu, Słowenia), które — bez takiej dawki — odbierane jest obojętnym spojrzeniem jako coś bezwarunkowego, a więc — wiecznego. A to nie tak, bo inaczej nie mielibyśmy potrzeby żadnej sztuki, która w rzeczywistości nie może konkurować z naturą. Marność, której płynność zadziwiająco wywyższa piękną zdolność ludzkich rąk do uszlachetniania przemijającego. I jedno bez drugiego nie istnieje — otulone “Melancholią”. I talentem Olhy Krawczenko. Nostalgia Zielony dom na wiosnę Zamek Bled. Słowenia Tymczasowy rozejm na Hruszewskiego. 2014 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn