Strona · s. 1strona oryginału ↗
KULTUROLOGICZNY TYGODNIK 18 (395), 3—9 maja 2007 IWAN DZIUBA: KRYM: WYDARZENIA I KOMENTARZE
Слово Просвіти, №18 за 2007 рік
Oleg Romanczuk: Z Bohaterem Ukrainy, akademikiem Iwanem Michajłowiczem Dziubą spotkaliśmy się w Domu Ukraińskim podczas otwarcia wystawy „Świece pamięci”, zorganizowanej na znak żałoby za Ukraińcami, którzy zginęli podczas Hołodomoru i represji. Zaproponowałem, aby rozmowę rozpocząć właśnie od tego tematu.
Iwan Dziuba: Obecnie nie ma potrzeby powtarzać tego, co już wiemy o strasznej tragedii ukraińskiego narodu. Można tylko jeszcze raz się dziwić uporowi tych, którzy zaprzeczają oczywistym faktom, i to właściwie jest pewne stanowisko polityczne — stanowisko wczorajsze, antyukraińskie. Nie wyobrażam sobie, jak można je negować, choćby odwiedziwszy wystawę dokumentów w Domu Ukraińskim. Przecież to nie są dokumenty amerykańskich czy zachodnich służb specjalnych, nie dokumenty jakiegoś podziemia — to oficjalne radzieckie dokumenty, dokumenty służb specjalnych. Co więcej, to bardzo niewielka ich część, bo najstraszniejsze zostały zniszczone od razu. Potem materiały systematycznie niszczono i ocalało tylko niewiele. Ale i to niewiele jest ogromne i straszne.
Nie można pojąć, jakim politycznym rozumem kierują się przywódcy tych partii i sił politycznych, które zaprzeczają temu upiornemu faktowi historii. Często zapominają, że oprócz Hołodomoru były straszne represje wobec ukraińskiej inteligencji. Stalin był mistrzem uderzeń prewencyjnych. Kiedy przygotowywał jakąś akcję, wszechstronnie ją przemyślał i sprawdzał możliwe źródła oporu. Kiedy ta akcja się zbliżała, może nie była jeszcze rozumiana jako Hołodomor. Stawiano cel: zabrać z Ukrainy wszystko. I tym samym ukarać ukraińskie chłopstwo, a następnie na jego koszt załatwić problemy polityczne, ekonomiczne, gospodarcze. A potem to przybrało formę Hołodomoru. I słowo „hołodomor” pojawiło się już w trakcie realizacji akcji. Ale akcja grabieży ukraińskiej wsi była planowana i rozważano możliwe źródła oporu. Ten opór mógł przychodzić, między innymi, od ukraińskiej inteligencji, która odpowiednio reagowałaby na znęcanie się nad swoim narodem. I co zrobiono? W 1929 roku terror się nasila. Istniał on stale wobec ukraińskiej inteligencji. Ale w 1929 roku odbył się proces SWU, po którym, oprócz przedstawicieli twórczej ukraińskiej inteligencji, setki i tysiące ludzi zostało aresztowanych i izolowanych od społeczeństwa. Byli to nauczyciele, uczeni, kooperatorzy, czyli cała aktywna część ukraińskiej inteligencji. Została ona usunięta i skazana, albo zdemoralizowana, albo wzbudzono w niej strach, nałożono różne ograniczenia i tak dalej. To był uderzenie prewencyjne — wykluczyć inteligencję z możliwego oporu wobec akcji Hołodomoru.
— Skutki tej akcji odczuwamy także dziś.
— Tak, to przyniosło straszne skutki dla Ukrainy. Przypomnijmy sławetny wywiad Dmitra Tabacznyka dla Ołesia Buzyny, w którym wicepremier mówi o „украиноязычную интеллигенцию, которая боится конкуренции во всем”. Pojawia się pytanie: gdyby nie zniszczono ukraińskiej wsi, aktyw-
Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenka na część ukraińskiego chłopstwa, gdyby nie straszliwe milionowe ofiary i gdyby nie zniszczono ukraińskiej inteligencji, która podniosła się w latach dwudziestych, to kto dziś bałby się konkurencji? My czy oni? Hołodomor nie był odosobnionym zjawiskiem. Miał miejsce w kontekście terroru wobec ukraińskiej inteligencji. W kontekście rewizji ukraińskiej historii, w kontekście narzucania społeczeństwu wulgarnych dogmatów — jeśli brać to szerokie tło, to nie ma wątpliwości, że akcja była skierowana właśnie przeciwko Ukrainie, właśnie przeciwko narodowi ukraińskiemu, właśnie przeciwko narodowi ukraińskiemu jako całości. — Ale i teraz mamy wiele przykładów, kiedy przeciwko Ukraińcom i przeciwko narodowi ukraińskiemu kierowana jest polityka językowa, kulturalna… — Tak, trwa spekulacja tym, co oni nazywają „достигнутым уровнем”. „Rzeczywisty stan”, mówią. Rzekomo trzeba liczyć się z tym, że ludność posługuje się językiem rosyjskim. Oczywiście, z tym trzeba się liczyć. Ale przy tym myśląca osoba, tym bardziej politycy i działacze państwowi, powinni jednak widzieć, jak osiągnięto ten poziom. Widzieć, co za tym stoi: ten sam hołodomor, te same represje wobec ukraińskiej inteligencji, nie mówiąc już o stuleciu prześladowań ukraińskiego języka i kultury za caratu. Kiedy weźmiemy sumę prześladowań,
terroru, kar, widzimy to: czy ten poziom to „osiągnięty poziom”, czy ten stan, jeśli opiera się na ofiarach, na krwi, może być uważany za normalny? Trzeba coś z tym zrobić, trzeba, żeby ludzie rozumieli, w czym naprawdę leży przyczyna. Jesteśmy w takim stanie, ale ten stan nie jest do końca normalny. Trzeba zrekompensować straty, jakie poniosła ukraińska kultura, trzeba wspierać ukraińską kulturę, trzeba wspierać ukraiński język. I jeszcze jedna fałszerstwo. Każdy głos w obronie ukraińskiego języka i ukraińskiej kultury nasi nieuczciwi przeciwnicy starają się przedstawić jako wystąpienie przeciwko języku rosyjskiemu i kulturze rosyjskiej. To cyniczne myślenie, ponieważ w rzeczywistości ci, których oskarżają o nacjonalizm, to my z wami i tysiące, a nawet miliony ludzi. Przecież znamy język rosyjski, znamy kulturę rosyjską, czujemy się w sferze kultury rosyjskiej swobodnie i nie występujemy przeciwko niej. Mówimy wyłącznie o tym, żeby język ukraiński i kultura ukraińska miały normalne warunki istnienia. A oni, ci, którzy nas oskarżają, — jedni w nacjonalizmie, drudzy w narodowej ograniczoności, jak kto woli, jak komu wygodnie, — oni przecież nie znają ukraińskiego, mieszkając tutaj, na Ukrainie, nie znają ukraińskiej kultury i nie chcą jej poznać.
Ciąg dalszy na s. 2
KRYZYS SYSTEMU WIEDZY
DZIEŃ MATKI
KARNAWAŁOWE PRZEDSTAWIENIE W SEWASTOPOLU
Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” rachunek nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401, kod ZKPO 21709106
ŁĄCZNIE NA RACHUNKU CERKWI TARASOWEJ — 808 424 hrywny 25 kopiejek
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
