Strona · s. 9strona oryginału ↗
„NA ZŁAMIE EPOK MY ZGUBILIŚMY ZDOLNOŚĆ BYCIA SZCZERYMI”
Слово Просвіти, №18 за 2007 рік
Do Czerniowiec z przedstawieniem „Warszawska melodia-2” przyjechała laureatka Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki, Ludowa Artystka Ukrainy i ZSRR Ada ROGOWCEWA. Mieszkańcy Bukowiny mieli okazję znów zobaczyć na scenie ulubioną aktorkę w jednej z jej ostatnich ról. To nowe spotkanie stało się możliwe dzięki jubileuszowej trasie koncertowej artystki po miastach Ukrainy.
— Zawsze byli z Pani zadowoleni reżyserzy i partnerzy. A Pani jest zadowolona z siebie? — Nigdy nie byłam z siebie zadowolona! Po pierwsze, zawsze chciałam być piękna, a nie ładniutka. Po drugie, chciałam być wysokiego wzrostu. Pracuję na scenie w wysokich obcasach, a to jest trudne. Tak bardzo zazdrościłam tym, którzy mogą lekko biegać po scenie w kapciach! Pozwoliłam sobie na to tylko raz, kiedy grałam Mavkę, a Chostikojew — Perelesnyka. W przedstawieniu „Leśna pieśń” latałam bez obcasów, bo przecież Mavka leśna może być mała. A w ogóle trzeba być takim, jakim Bóg dał, i grać tak, jak Bogu dano. To jest moja życiowa filozofia. Ale w teatrze zawsze jest szansa coś poprawić w następnym przedstawieniu, coś ulepszyć. — A w kinie? — Kino to koszmar. Lepiej nie oglądać swoich filmów i nie czytać niczego, co się o nich pisze. Choć teraz oglądam swoje dawne filmy inaczej. Jest tam wielu ludzi, których już nie ma na świecie, a ja jestem taka młoda. — Z którymi reżyserami najciekawiej było Pani pracować? — Miałam szczęście do reżyserów. W moim życiu był Sokołow. Bardzo wiele mnie nauczył. Był E. Mnyckij, który wystawił „Warszawską melodię”. Był G. Tovstonogow, J. Chejfic. U niego zagrałam w filmie „Salut, Mario!” Pewnego razu poprosił mnie, żebym mu coś napisała, bo zbiera autografy aktorów, którzy u niego grają. Napisałam: „Rok pracy z Panem był, chyba, najszczęśliwszym czasem w moim życiu”. Obraził się: „Dlaczego «chyba»?” I rzeczywiście, teraz okazało się, że to był najszczęśliwszy czas. Niedawno odwiedziłam Petersburg, spotkałam się z Zinaidą Szarko, ona także tam grała w filmie. I przypadkiem w telewizji zobaczyłam ten film. Wykrzyknęłam: „Zina, chodź zobacz, jacy byłyśmy młodziutkie”. Film był taki sobie, ale zostawił bardzo miłe wspomnienia. Później był R. Wiktiuk. Dla mnie jest bliskim człowiekiem, jestem mu bardzo wdzięczna. Przedłużył moje życie twórcze, dał mi mnie samą. Zagrałam u niego cztery główne role w przedstawieniach „Święte potwory”, „Lekcje muzyki”, „Dama bez kamelii”. Potem był „Bulwar Sunset”. Wiktiuk wystawiał go 10 lat temu, jeszcze na moje sześćdziesiąte urodziny. Pamiętam, że na „Damę…” chodził cały uniwersytet,
...cyklami, pewna miła dziewczynka napisała: „Święte potwory" i „Dama bez kamelii" — to „Wiśniowy sad" naszego pokolenia". — Czy analizując dzisiejszy proces teatralny, można sformułować jakieś uogólnienia? — W społeczeństwie panuje konsternacja, a w państwie jeszcze nie dominuje właśnie idea narodowa, która miałaby nas wszystkich łączyć. Dzieła sceniczne, podobnie jak nasze społeczeństwo, są obtekające. Nie są ukierunkowane na ideę narodową. Wszystko jest jakby nieobowiązkowe, dlatego nawet utalentowani ludzie wpadają w sidła niepewności i nie potrafią stworzyć spójnych, jasnych, mądrych dzieł. — Czy konsternacja w społeczeństwie odbiła się na stratyfikacji i relacjach między ludźmi? Czy ludzie Panią rozumieją, a Pani ich? — Ja rozumiem ludzi, a oni mnie — nie zawsze. Najwyraźniej moja współpraca z Romanem Wiktiukiem stworzyła pewien mit o mojej niedostępności. W rezultacie czasem pojawia się bariera. Zawęziło się krąg ludzi, z którymi się komunikuję. Bardzo rzadko, podczas gościnnych występów na prowincji, spotykam człowieka twórczego (mam na myśli kolegów-artystów, którzy zaproponowaliby realizację wspólnego projektu). Komunikacja między twórczymi ludźmi powinna być otwarta. O jakiej barierze może być mowa, gdy czasem w duszy nie ma ani kopiejki. Obecne warunki społeczno-polityczne i ekonomiczne ograniczyły przestrzeń życia nie tylko ludzi twórczych. Ludzie dziś rzadko bywają szczerzy w rozmowie. Na przełomie epok zatraciliśmy zdolność bycia otwartymi. — Czym to jest spowodowane? — Naszym zakompleksieniem. A do tego priorytety pieniężnych mityngów bardzo nas podzieliły. Dziś, mając kasową sztukę, nie mam nawet miesięcznej pensji. — A jak przebiega proces gościnnych występów? — Straszliwie. Wieczorem gramy, w nocy jedziemy do innego miasta itd. Ale dla mnie to jedyny zarobek i jedyna możliwość wyjścia na scenę przed swojego widza. — Czy przyczyn wszystkich naszych kłopotów nie należy szukać w resztkach systemu totalitarnego, i to nie tylko w kulturze? — Nasze społeczeństwo tak było wychowywane. A teatr, niczym aktywny węgiel, wchłonął ten system, o którym już zapominamy, a młodzież — nie zna. Ale dawny system w teatrze wciąż żyje. Artyści wciąż boją się rozstać z tym, co stare, bo nie ma alternatywnych projektów, spektakli, teatrów… Dlatego ludzie trzymają się miejsc w „martwych" teatrach, mimo że nie ma spektakli, nie dają grać, nie płacą pieniędzy. A artyści tymczasem degradują. — Dziś wiele jest rozbieżności co do kształcenia kadr aktorskich i reżyserskich. Jaka jest Pani opinia? — Opinie były różne już w lepszych dla teatru czasach. Ale wtedy pracowały wszystkie teatry i ten nadmiar kadr nie był tak odczuwalny. Moim zdaniem do teatru co roku powinien przychodzić młody aktor czy aktorka. Inaczej będzie odczuwalna dysproporcja wiekowa. Mam wielką nadzieję, że państwowi urzędnicy od kultury wreszcie rozpoczną w praktyce zadeklarowane reformy branży. Musimy kardynalnie przeprowadzić realne zmiany w kulturze. Ale problemy kultury należy rozwiązywać kompleksowo i na szczeblu państwowym. Tymczasem ukraińska kultura, ściśnięta w imadłach naszych społeczno-ekonomicznych kłopotów, próbuje za wszelką cenę utrzymać się na powierzchni i jakoś przetrwać w warunkach naszego „dzikiego kapitalizmu". — Zagrała Pani na scenie i w kinie wiele interesujących ról, nadała Pani życie wielu utworom współczesnej i klasycznej literatury ukraińskiej, nagrywając je w radiu. Czy odczuwa Pani na sobie piętno charakterów stworzonych na scenie i w filmie? — Jak mówiła Lesia Ukrainka: „Mój charakter nigdy się nie zmieniał. Samo życie modyfikowało sytuację wokół mnie". Rozmowa z samą sobą to jedna sprawa, jak to bywa na przykład u pisarzy, gdy tworzą przy stole. A kiedy wychodzę codziennie przed tysiące ludzi — to już zupełnie inna rzecz. Bo muszę za wszelką cenę wejść ludziom w duszę, żeby jutro znów chcieli kontaktu. Oczywiście, to wywiera bardzo poważne piętno nie tylko na życie osobiste, ale i na charakter. Jednak gdy masz solidny fundament, zakodowany w bólu i wielkości narodu, to żadne życiowe próby nie zmienią twojego charakteru, a sława nie wywrze negatywnego piętna nie tylko na twój charakter, ale i na twoją osobowość. — Co jest dla Pani najważniejsze w życiu? — Najważniejsze, aby otaczali mnie bliscy ludzie, miłosierni ludzie, którzy postrzegają życie tak, jak ja je postrzegam; ludzie, którzy myślą o tym, jak było wczoraj, co dzieje się dziś i co będzie jutro. Dużo jeżdżę. Czasem proponuje się nam wspaniałe warunki. Następnego dnia możemy znaleźć się bez hotelu, bez warunków. Można przez to cierpieć, ale zobaczyłam was wszystkich i to wspaniale! Nie rozumiem tych, którzy ciągle domagają się dla siebie jakichś szczególnych warunków. No po co? Jechałam z Równego zwykłym autobusem, razem z wszystkimi. Ktoś zażartuje i robi się cieplej. No co mi da ten „mercedes" czy dżip? — Czym chciałaby Pani zakończyć naszą rozmowę? — Oczywiście wierszami z własnych poezji. Tam, gdzie natchnienie i obrazy, gdzie kwiaty, oklaski i smutek, tam wszystko osobno i jednocześnie, uznanie tłumu i drwina… Stoi osobno świat kulis, świat sceny — gwiaździsta kurtyna, gdzie niebo szczęścia i morze łez, ja to doznałam, ja jestem aktorką.
Rozmawiała Maria WYSZNIEWSKA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
