Strona · s. 12strona oryginału ↗
W POSZUKIWANIU SKARBÓW
Слово Просвіти, №18 за 2007 рік
kilka osób, proszę, spójrzcie, może wśród nich jest Dawydow. Wziąłem zdjęcie, spojrzałem, rzeczywiście, stoi w centrum. Bardzo wykwintny mężczyzna, smukłe palce, odznaka ukończenia moskiewskiego uniwersytetu, jest prawnikiem, przez 30 lat był sędzią pokoju. — A kto był u niego projektantem krajobrazu? — To też bardzo ciekawa historia. Przez jakieś dziesięć lat szukałem, ustalałem, kto to za artysta. A dawniej artystami nazywano ludzi, którzy budowali parki. Ten człowiek pochodzi z Chersońszczyzny, jako całkiem młody chłopak trafił do domu dziecka w Odessie. Za płotem sierocińca był park słynnego odeskiego włodarza miasta, który bardzo wiele zrobił dla Odessy. I mały chłopiec ciągle przyglądał się parkowi, z czasem zaczął pomagać ludziom, którzy się nim opiekowali. Zabrali go do szkoły ogrodników, był tam najmłodszy. Potem jego wraz ze starszymi ogrodnikami zaproszono do tworzenia parku Askania-Nowa. Tam go właśnie znalazł Dawydow, przyjechał tutaj i stworzył kolosalny park. Kiedy ukończyłem te dziesięć tomów i nagle Nagroda im. Szewczenki! Wtedy zrozumiałem, że mogę kontynuować „Ziarna Pańskie”, mogę przyznawać nagrodę artystyczną i prowadzić znanych ludzi w chersoński step… — …Ukulturowić tę ziemię na nowo nowymi osobami, ścieżkami, które oni tam wytyczą. — A jaki to dar dla ludzi, którzy tam mieszkają! Oto z pierwszym laureatem Tarasem Kompanyczenką jedziemy w rodzinne strony poety Jewhena Małaniuka. To miasteczko Torhowycia nad rzeką Synuchą, taka nazwa, że od razu czujesz przestrzeń, świeże powietrze. W 1919 roku Jewhen Małaniuk stamtąd wyjechał i nigdy więcej nie wrócił, zmarł w połowie lat 60. w Nowym Jorku, samotny, a przez całe swoje życie pisał o Synusze, o Torhowycy, o tym niezwykłym miejscu. Ono jest na granicy stepu i Podola, to jakieś czterdzieści—pięćdziesiąt kilometrów od Umania. — Nagroda jest artystyczna, więc laureatami będą i muzycy, i artyści. To Pana szczególni sympatycy, może Pan uszczęśliwić swoich przyjaciół? — Kiedy przyszła mi do głowy myśl o nagrodzie, od razu zwróciłem się do Ligi Ukraińskich Mecenasów. To wybitna organizacja, która przeprowadza Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego, i człowiek, który zna sztukę, literaturę, — Mychajło Fedotowycz Słaboszpycki. Zaproponowałem, żeby wspólnie z Ligą robić taką nagrodę artystyczną. Zakreśliliśmy krąg osób, które będą pomagać w wyznaczaniu kandydatów. To Mykoła Hryhorowycz Żułynski, Łarysa Terentiwna Masenko, profesor, kierownik katedry Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, ona zresztą też pochodzi z tych stepów, wiceprezydent Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Wołodymyr Jewhenowycz Panczenko, który mieszka w Kirowohradzie, był profesorem miejscowego uniwersytetu, opisał Torhowycę, przyjeżdżał tam razem z synem Jewhena Małaniuka, oraz pisarz Wołodymyr Bazylewski. — W tym miesiącu znowu zobaczyliśmy rażącą przepaść, która dzieli kulturę stołeczną i peryferyjną. Choć nie lubię tak jej określać, bo najjaśniejsze osobowości i laureaci przychodzą do nas stamtąd, ale ogólna, codzienna kultura bardzo się różni. Więc jak udaje się wysiłkami entuzjastów robić coś dla kultury wszędzie? — Myślę, że pewne rzeczy, które widzimy na majdanie, trudno pogodzić z tym, co naprawdę dzieje się w kręgach kulturalnych tych miast. Wiemy, że w dawnym Stalino — w Doniecku na uniwersytecie wisi tablica pamiątkowa Wasyla Stusa, i była to pierwsza tablica pamiątkowa poświęcona jemu w Ukrainie. Zatem są ludzie, którzy trzymają i tam na sobie tę kulturę. Jest dobry magazyn „Kalmius”, który wychodzi w Doniecku, tworzą go wspaniali, nowocześni młodzi pisarze. Wiem, że świat nie jest reprezentowany tylko przez tych, którzy są na majdanie. To krótka chwila, ona minie, i ci ludzie potem, wróciwszy do górniczych zaniedbanych miast, coś przywiozą z Kijowa, jakieś poczucie europejskości i szacunku do kultury. Dlatego w tym strasznym negatywie jest ziarno pozytywu. Oni może nawet nie będą sobie uświadamiać, że jechali tu jedni, a stąd wrócą innymi. I minie czas, kiedy to wydarzy się na jakimś genetycznym poziomie z każdym z nich. — Jak Pan myśli, pojawią się u Pana naśladowcy z plejady kolejnych laureatów nagrody narodowej? Przecież dobrze byłoby, gdyby istniały nagrody, które wspierałyby procesy kulturalne wzajemnie w stolicy i w regionach. — Sądzę, że jesteśmy dopiero na początku tej drogi. Statystyka świadczy, że normalne jest, gdy nagród są setki, a ekwiwalent pieniężny powinien być o dwa-trzy stopnie wyższy. Przecież nagroda — to nie pomoc materialna dla biednego albo dla tego, kto musi wyremontować mieszkanie, kupić dodatkowe łóżko czy garnitur. A artysta nie powinien być biedny. Państwo musi zrobić wszystko, żeby tak nie było. Tak więc będzie wiele różnych nagród charytatywnych, za kilka lat to się stanie. Rozmawiała Wałentyna DAWŁYDENKO MUZYKA Taras Kompanyczenko — kobzar, bandurzysta i lirnik — został pierwszym laureatem nagrody artystycznej „Hłodoski skarb”. Młody muzyk wykonuje i rekonstruuje tradycyjny repertuar kobzarsko-lirnicki przy akompaniamencie kobzy O. Weresaja, staroświeckiej bandury i liry korbowej. A nową nagrodę artystyczną „Hłodoski skarb” ustanowił laureat Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki z 2006 roku pisarz Hryhorij HUSEJNOW. Wykorzystał on ekwiwalent pieniężny nagrody państwowej na cel charytatywny i jest to pierwszy taki przypadek w historii Narodowej Nagrody. Uroczysta prezentacja i wręczenie nagrody odbyło się w Narodowym Muzeum Literatury.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
