Strona · s. 2strona oryginału ↗
IWAN DZIUBA: «DZISIAJ GŁÓWNYM HAMULCEM NA DRODZE DEMOKRATYCZNEGO I NARODOWO-KULTUROWEGO ROZWOJU UKRAINY JEST RADA NAJWYŻSZA»
Слово Просвіти, №18 за 2007 рік
Zakończenie. Początek na s. 1. Dobrze, nie chcą wiedzieć — nie trzeba. Ale przynajmniej zachowajcie jakiś formalny szacunek i nie przeszkadzajcie tym, którzy chcą wiedzieć! A przeszkadzają! Przykładów tego, jak, powiedzmy, na Krymie podburza się tłum, podburza się margines społeczny przeciwko ukraińskim szkołom, przeciwko ukraińskim gimnazjom, jest wiele. Ile takich przykładów jest na Donbasie! To znaczy, że oni nie tylko sami nie chcą wiedzieć, oni chcą nie pozwolić innym znać języka ukraińskiego, kultury ukraińskiej. Ile tu jest wszelkiego rodzaju fałszerstw! — Iwanie Mychajłowiczu, za poprzednich ministrów kultury tak wyraźnego antyukraińskiego procesu nie obserwowano. W ostatnich latach gwałtownie on „ożywił się”. Co może zrobić Ministerstwo Kultury, minister, aby powstrzymać to niepodobieństwo? Jak zmusić urzędników państwowych, wyższych urzędników państwowych, aby identyfikowali się z państwem ukraińskim, z ukraińskością? — Muszę powiedzieć, że samo w sobie Ministerstwo Kultury nic zrobić nie może. Bo było i jest w sytuacji pasierba, istnieje, ale normalnego finansowania, normalnych uprawnień nie ma. Ministerstwo Kultury powinno w takim państwie jak nasze być jednym z głównych ministerstw z bardzo dużymi uprawnieniami, z wystarczającym zabezpieczeniem, wtedy będzie mogło wpływać na bieg spraw. A samo w sobie nic zrobić nie zdoła. Chociaż, oczywiście, Ministerstwo nieco robiło, nieco robi i, najwyraźniej, będzie robić, ale będzie to działalność nie do końca adekwatna. Dla adekwatnej działalności trzeba zmienić jego status, wzmocnić wszystkie jego pozycje i uprawnienia, nawet finansowe. Tutaj Rada Najwyższa powinna podjąć zdecydowane kroki w tym kierunku, ale wiecie, jaka jest nasza Rada Najwyższa. Właściwie jest ona dzisiaj głównym hamulcem, to moja osobista opinia, na drodze demokratycznego i narodowo-kulturowego rozwoju Ukrainy. — Jeśli obserwować procesy kulturowe w państwach bałtyckich, można dojść do wniosku, że kultura odegrała konsolidującą rolę w sprawie samoidentyfikacji obywateli państw bałtyckich. To znaczy, że kultura jest niezwykle potężną bronią. Kreml bardzo dobrze to rozumie i kontynuuje opanowywanie naszej przestrzeni informacyjnej. — Tak. To, co Pan teraz mówi, jest kontynuacją poprzedniego pytania. Najważniejsze — trzeba, aby nasi ludzie, społeczeństwo poruszali te kwestie. Dlatego że na Radę Najwyższą nadziei nie ma, na rząd są względne nadzieje. Tam są różni ludzie, jedni rozumieją, że z pilnością tych problemów trzeba się liczyć, inni w ogóle nie chcą się z niczym liczyć, więc potrzebny jest nacisk społeczeństwa. Gdybyśmy mieli potężny ruch oddolny na rzecz języka ukraińskiego, na rzecz kultury ukraińskiej, tak jak i wszystkiego innego w kwestiach politycznych i ekonomicznych, to musieliby się liczyć. Niestety, wielkiego nacisku nie ma. Oto, powiedzmy, kontynuacja polemiki w związku z tym, że jakiś tam sąd uchylił decyzję poprzedniego Gabinetu Ministrów o dubbingowaniu lub transmitowaniu zagranicznych filmów w języku ukraińskim. No, po pierwsze, dla mnie osobiście nie jest zrozumiałe, dlaczego u nas sądy: czy to miejskie, czy to rejonowe, rozstrzygają kwestie, które mają charakter konstytucyjny, których postanowienia mają znaczenie dla polityki państwowej. Nie wiem, może są takie podstawy prawne. Ale oto cytat z gazety: „To kto tam występuje za »dwujęzycznością«?”. Nas z wami, którzy chcieliby, żeby język ukraiński miał choć jakiś sektor użycia, przedstawia się jako „banderowców z obrzynem”. Za takie rzeczy w ogóle powinno się sądzić, ale za to, oczywiście, jeszcze żadnego człowieka u nas nie osądzono: za chamstwo czy zbrodnie przeciwko językowi ukraińskiemu. Tak samo, jak za wielkie ekonomiczne Iwan Dziuba zbrodnie. Ale wracam do tego, że potrzebny jest jakiś ruch oddolny. I tutaj my, Ukraińcy, sami w wielu kwestiach jesteśmy winni. Oto proste rzeczy, obserwuję je za każdym razem przy kiosku z gazetami. Powiedzmy, są gazety, które wychodzą i w języku ukraińskim, i w rosyjskim. Jednak często inteligentny Ukrainiec bierze wariant rosyjski. Kiedyś Drahomanow powiedział: „Każdy grosz wydany nie na ukraińską książkę, każde słowo powiedziane nie po ukraińsku — to gwóźdź do trumny języka ukraińskiego”. Możliwe, że jest to zbyt kategoryczne, ale rzeczywiście trzeba przecież myśleć: kiedy jesteś Ukraińcem i ukraińskim patriotą, ale nie kupujesz ukraińskiej książki czy gazety, to kto, oprócz ciebie, będzie kupował? Wydawałoby się, drobnostka, ale to fakt, i jest ich miliony. To znaczy, że my, Ukraińcy, na każdym kroku ustępujemy samym sobie, tracimy swoje oblicze. Gdybyśmy byli Ukraińcami każdy w swoim życiu, przy czym dawali przykład kultury, inteligentnego zachowania, uczciwości wszystkim, to miałoby to ogromne znaczenie. Ale my tego, niestety, nie robimy. Rozmowę prowadził Ołeh ROMANCZUK, szef redakcji czasopisma „Universum”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
