Strona · s. 16strona oryginału ↗
TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI
Слово Просвіти, №18 за 2007 рік
Borys SPISARENKO Kontynuacja. Początek w nr 17 z 2007 r. OD „WSI” DO „GRODU” Chcemy czy nie, ale kopiujemy naturę: miasto jest zdolne wyrosnąć tylko na gałęzi wsi, tej „wsi” z jej grodziskiem i rolniczymi okolicami, a potem — „odpączkować” i żyć oddzielną „komunalką”, nie zrywając jednak więzi z macierzystą wiejską „pępowiną”… Oto jest koncepcja metropolii. Jej początkiem, z reguły, jest: umocniony „gród”, „miasto”, albo „grodzisko”, umocniony „dziedziniec”, „kreml”, oddzielony od ogółu, zmuszonego nosić nieco plebejską, „kmiecką”, czyli „chłopską” ksywkę — „wieś”, co oznacza — ogół. Ludność w państwie podzieliła się w czasach feudalizmu — na miejską elitę, do której garną się też mistrzowie, oraz żywicieli, chłopów, rolników-kmieci. Grody i wsie — to właśnie jest etniczna mapa państwa. A o dawnym pochodzeniu wsi, osady mówi przede wszystkim jedna oznaka: obecność w niej właśnie grodziska. Nie bez powodu przodkowie — Drewlanie, Polanie, Cymeryjczycy, Siewierzanie (niektórzy badacze uważają, że różnica między dwoma ostatnimi jest tylko w odczytaniu civer — kimer) tworzyli ową sercową część, nieprzystępne schronienie za częstokołem i wałem-szłomem z rowem, często wypełnionym wodą, aby zachować swoje genetyczne „Ja” przed nieproszonymi gośćmi… „Grodem” jeszcze do dziś nazywają miasto, które zachowywało swoją nieprzystępność. Powiedzmy, na Czerkaszczyźnie usłyszycie: „Jeździli do Grodu”, czyli do Złotonoszy. O Czerkasach tego nie powiedzą. W stołecznym grodzie szlachta oddzielała się od „wsi” murami i rowami Dziedzińca, Miasta Jarosława, Dworu Książęcego, Babiego Targowiska. Tutaj koncentrowało się kierownicze, państwowotwórcze, ekonomiczne, duchowe, artystyczne jądro — właśnie na Świętej Górze. Spojrzawszy na zrekonstruowaną mapę Kijowa X–XIII w. (P. Tołoczko. Historyczna topografia starożytnego Kijowa. K.: Naukowa dumka, 1972), przekonujemy się, jak po europejsku zurbanizowana była już wtedy „matka miast ruskich”. I całkiem naturalnie, że obniesionymi fortyfikacjami książęcymi grodami Włodzimierza, Światosła- Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN ZAPOWIEDŹ
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
