Strona · s. 3strona oryginału ↗
ZAPISANA PAMIĘĆ
Слово Просвіти, №18 за 2007 рік
Odkryto kolejną dotąd przemilczaną straszliwą kartę historii Krymu sprzed 65 lat. W Symferopolu w Republikańskim Muzeum Krajoznawczym przez cały maj otwarto wystawę „Hitlerowskie obozy śmierci”. Na podstawie materiałów SBU z serii „Tajemnica odtajniona”. Na dwudziestu siedmiu stendach — zdjęcia miejsc pochówków, listy, plakaty, unikatowe dokumenty archiwalne, dotąd nieznane i nieznane nie tylko szerokiej opinii publicznej, lecz nawet uczonym, historykom i krajoznawcom. W wyniku wielkiej, długotrwałej i żmudnej pracy wydział archiwalny krymskiego głównego zarządu SBU zdołał zebrać i uogólnić dane o ponad 80 miejscach przymusowego przetrzymywania jeńców wojennych i ludności cywilnej w czasie faszystowskiej okupacji półwyspu. Wszystkie one są zaznaczone na mapie półwyspu w centrum ekspozycji. Krymski związek więźniów-ofiar faszyzmu przedstawił swoje stendy ze zdjęciami wszystkich żyjących byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Dla większości są to zdjęcia i dokumenty, które budzą ból i grozę, a dla bardzo nielicznych — tragiczne karty ich biografii, część życia przekreślonego i okaleczonego przez faszystowskie piekło. Nadal śnią im się dymiące dni i noce krematorium, bramy obozów koncentracyjnych. Na wystawie w przededniu święta Zwycięstwa szczególnie tłoczno: co dzień przychodzą uczniowie na spotkania z tymi, których życie zostało naznaczone nieludzkimi tragediami. Wspominają to, co przeżyli, i powtarzają młodym: straszliwa przeszłość jest wiecznym powodem do refleksji nad przyszłością. Przypominają współczesnym: zbrodnie okupantów, którzy rozstrzeliwali, palili, truli gazami, topili w morzu, dotknęły nie tylko aktywnych bojowników z faszystami, lecz także dzieci. Jednym z licznych przykładów jest los kandydata nauk rolniczych, autora książki o zbrodniach nazistów na Krymie, Ołeksandra Skrypnikowa. Jego matka Lidia Saveliiwna była podziemną radiotelegrafistką. Wśród najtragiczniejszych wspomnień rodziny jest 28 maja 1943 roku — dzień aresztowania rodziny przy ulicy Lenina 48 w Symferopolu, kiedy do ich mieszkania wpadli gestapowcy i torturowali oraz okaleczali wszystkich. Bachczysarajczyk Iwan Czuprin przeszedł trzy straszliwe obozy koncentracyjne — Auschwitz, Mauthausen, Buchenwald. Na ścianie w Auschwitz wyryte są wiersze jego autorstwa „Zwróćcie mi dzieciństwo, zwróćcie mi mamę”. Mykoła Szmelow przebywał w faszystowskich kazamatach i katowniach trzy lata, do dziś nie potrafi ani opowiadać o nich bez łez, ani wymazać ich z pamięci. Mimo nieludzkich prób pozostała żywa i niezłomna dusza byłego więźnia Buchenwaldu Mykoły Burnusenki. Niedawno wydał on tomik wierszy „Krzyk serca”, do którego weszły także wiersze pisane w niewoli, wzywające do wytrwałości i męstwa, umacniające wiarę w zwycięstwo. Hala Skrypniczenko w obozie koncentracyjnym sowchozu „Krasnyj” faszyści rozstrzelali jej rodziców. Jest autorką książki „Prawda o wywiadowczyni Leśnej” i na wystawie prezentuje swój stend. W Muzeum Sztuki w Symferopolu eksponowana jest seria rysunków Ołeksandra Winogradowa — to wspomnienia o tułaczce po czterech faszystowskich obozach koncentracyjnych. Za wszystkimi tymi starannie zebranymi przez wiele lat materiałami archiwalnymi
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
